II SA/Kr 572/25

II SA/Kr 572/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Piotr Fronc /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art 1 ust 1 , art 13 ust 1 i art 5 ust 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel SWSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w Krakowie z dnia 27 marca 2025 r., znak: 4/ZRP/2025 w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektora Narodowego Centrum Nauki w Krakowie nr 4/ZRP/2025 z dnia 27 marca 2025 r. odmówiono M. W. udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o ujawnienie następujących danych:
1. jakie decyzje zostały podjęte przez Zespół Ekspertów ds. rozliczania środków finansowych na badania finansowane prze NCN w przedmiocie ponownej oceny wykonania projektu nr 2016/21/B/HS3/02923;
2. wielkość sumy nałożonego na Uniwersytet M. K. w T. zwrotu środków w związku z ponowną oceną wykonania ww. projektu;
3. skan opinii Komisji ds. Rzetelności Badań Naukowych NCN w sprawie realizacji ww. projektu.
Decyzje w sprawie dot. pkt 1 i 2 jeszcze nie zapadły, dlatego organ nie mógł udzielić odpowiedzi na ww. pytania. Jeżeli natomiast chodzi o skan opinii, organ przyznał, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej, jednak nie podlegała ujawnieniu, stanowiąc tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 381 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1571, zwanej dalej p.s.w.n.). Wobec powyższego odmówiono skarżącemu jej ujawnienia, czego wyrazem była decyzja nr 4/ZRP/2025 z dnia 27 marca 2025 r. Na poparcie swojej tezy organ powołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2224/18 oraz NSA z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 4811/21. Organ dodał, że w cyt. przepisie ustawodawca objął tajemnicą generalnie "opinie" dotyczące m.in. zadań finansowanych przez NCN. Organ nie może zatem dokonywać klasyfikacji takich opinii dokonując wyboru czy dana opinia może zostać udostępniona czy nie.
M. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieudzielenie oczekiwanej informacji publicznej w terminie ustawowym.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 19 marca 2025 r. bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 19 marca 2025 r. zwrócił się do organu o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie skanu Opinii Komisji ds. Rzetelności Badań Naukowych NCN oceniającej trzy plagiaty artykułów naukowych, którymi rozliczono zakończony przed 4 laty grant badawczy "Rzymski Fort Resculum, Funkcja, znaczenie i chronologia rzymskiego osadnictwa na południowo-zachodnim odcinku limesu Dacji Prosolissensis". Skarżący wyjaśnił, że jest dziennikarzem, zajmującym się patologią nauki, który ujawnił nieuczciwość beneficjenta ww. grantu.
W odpowiedzi organ odmówił mu udostępnienia żądanej informacji, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, wynikającą z art. 381 ustawy o szkolnictwie wyższym.
Skarżący nie zgadza się z powyższą argumentacją twierdząc, że Komisja, której opinii się domaga, nie podejmuje żadnych decyzji finansowych, a jedynie stwierdza istnienie lub brak nierzetelności naukowej. Decyzje finansowe są podejmowane dopiero przez Zespół Ekspertów NCN.
Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. - Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem kryterium legalności, Sąd doszedł do przekonania, że jest ona prawidłowa, a skarga okazała się nieuzasadniona.
Ramy prawne sądowej kontroli skarżonej decyzji wyznaczają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej zwanej u.d.i.p.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania od określonych podmiotów informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje, że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p).
Prawo do informacji publicznej nie ma jednak bezwzględnego charakteru, lecz jest w niektórych przypadkach ustawowo ograniczone. Przykładem jest tym zakresie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Z powyższego wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony przez organ albo poprzez udzielenie żądanej informacji albo w drodze wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji z przyczyn wskazanych w przepisach prawa (wynikających ograniczeń w dostępie do informacji określonych w art. 5 u.d.i.p. oraz w przepisach szczególnych) względnie poprzez poinformowanie wnioskodawcy (w drodze czynności materialno – technicznej – pismem), że wnioskowanej informacji organ nie posiada lub, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił udzielenia skarżącemu informacji publicznej w oparciu o art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Miał bowiem obowiązek uwzględnić treść art. 381 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., który stanowi, że wnioski, opinie, umowy i raporty dotyczące zadań finansowanych ze środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 4 lit. b oraz pkt 5, 7, 11 i 12 stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Jak wynika z treści przywołanej regulacji, ustawodawca przesądził w niej wprost, jakie dokumenty należą do kategorii chronionej. Przy takim sformułowaniu przepisu, na pytanym podmiocie ciąży więc jedynie obowiązek analizy, czy żądane dane należą do wyszczególnionej w art. 381 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy kategorii dokumentów. Pytany podmiot został zaś zwolniony przez twórcę omawianej regulacji z obowiązku dokonania samodzielnej oceny, czy sporne dane objęte wnioskiem, posiadają wartość gospodarczą o jakiej mowa w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ustawodawca sam bowiem przesądził to, jakie dokumenty należą do powyższej kategorii (wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 4811/21).
Powyższe stanowisko znalazło również akceptację w doktrynie: "Wydaje się jednak, że ustawa w komentowanym artykule przesądza wprost, iż dokumenty określone w ust. 1 zawsze będą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa, niezależnie od tego, czy zachodzą wszystkie przesłanki wynikające z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Oznacza to, że ujawnienie, wykorzystanie i pozyskanie informacji dotyczącej tych dokumentów oznaczałoby złamanie prawa i stanowiłoby czyn nieuczciwej konkurencji" (por. Woźnicki Jerzy (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz Woźnicki Jerzy (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz Opublikowano: WKP 2019).
Organ nie ma w tej sytuacji prawa do różnicowania opinii, o których mowa w ww. przepisie pod względem objęcia ich tajemnicą przedsiębiorstwa z uwagi na treść tych opinii czy ich skutek. Dlatego też nie miały w tym zakresie znaczenia zarzuty skarżącego, który argumentował, że Komisja, której opinii żądał nie podejmuje żadnych decyzji finansowych. Wobec tego, że opinia ta stanowi dokument, o którym mowa w art. 381 ust. 1 pkt 1, z woli ustawodawcy automatycznie objęta jest tajemnicą przedsiębiorstwa. W tym miejscu należy zwrócić raz jeszcze uwagę na treść powyższego przepisu, zgodnie z którym tajemnicą przedsiębiorstwa objęte są opinie dotyczące zadań finansowanych ze wskazanych tam środków finansowych, a nie wyłącznie opinie dotyczące finansowania tych zadań.
Na marginesie wyjaśnić dodatkowo należało różnice pomiędzy określeniami, jakimi posługuje się ustawa o dostępie do informacji publicznej (tajemnica przedsiębiorcy) i ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tajemnica przedsiębiorstwa). W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwa stanowiska, jeśli idzie o rozumienie użytego w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcia tajemnica przedsiębiorcy. Zgodnie z pierwszym z nich pojęcie tajemnica przedsiębiorcy, o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., utożsamia się z pojęciem tajemnica przedsiębiorstwa, której definicję zawiera art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2950/14). Zgodnie z drugim stanowiskiem pojęcie tajemnica przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, której definicję zawiera art. 11 ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i przyjmuje się, że pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, ale w niektórych sytuacjach tajemnica przedsiębiorcy może być rozumiana szerzej. Co do zasady więc obydwa omawiane sformułowania są tożsame znaczeniowo.
Podsumowując, wobec prawidłowego uznania, że żądana przez skarżącego Opinia Komisji ds. Rzetelności Badań Naukowych NCN stanowi dokument, o którym mowa w art. 381 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., organ zobowiązany był do odmowy jego udostępnienia na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., gdyż objęty jest tajemnicą przedsiębiorcy.
Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.