II SA/KR 57/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-03-14
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęprzeniesienie decyzjizabudowa zagrodowarolnikgospodarstwo rolneobejście prawaWSAKraków

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przeniesienia pozwolenia na budowę zabudowy zagrodowej, uznając, że nowy inwestor niebędący rolnikiem nie może skutecznie przejąć warunków decyzji, gdyż nie jest w stanie zrealizować zabudowy zagrodowej.

Skarżący R. L. domagał się przeniesienia na siebie pozwolenia na budowę zabudowy zagrodowej, które pierwotnie wydano dla rolnika. Organy administracji odmówiły, argumentując, że skarżący nie jest rolnikiem i nie może spełnić warunków decyzji. WSA w Krakowie, oddalając skargę, uznał, że choć organy nie powinny badać kwalifikacji rolniczych nowego inwestora, to słusznie odmówiły przeniesienia, ponieważ inwestor niebędący rolnikiem nie jest w stanie skutecznie przejąć warunków decyzji dotyczącej zabudowy zagrodowej, co prowadziłoby do obejścia prawa.

Sprawa dotyczyła skargi R. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Tatrzańskiego o odmowie przeniesienia pozwolenia na budowę zabudowy zagrodowej. Pierwotne pozwolenie zostało wydane dla rolnika na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego i gospodarczego w zabudowie zagrodowej. Skarżący, niebędący rolnikiem, wnioskował o przeniesienie tej decyzji na swoją rzecz. Organy administracji odmówiły, wskazując, że skarżący nie spełnia warunków niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę zabudowy zagrodowej, w szczególności nie jest rolnikiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę, podzielił stanowisko organów co do trafności rozstrzygnięcia, choć z częściowo odmienną argumentacją. Sąd podkreślił, że choć organ administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu o przeniesienie pozwolenia na budowę nie jest uprawniony do badania kwalifikacji rolniczych nowego inwestora, to ma obowiązek ocenić, czy wnioskodawca jest w stanie przejąć wszystkie warunki zawarte w decyzji. W przypadku zabudowy zagrodowej, która jest funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym, nowy inwestor niebędący rolnikiem nie może skutecznie zrealizować tej inwestycji, co prowadziłoby do obejścia prawa. Sąd uznał, że oświadczenie o przejęciu warunków decyzji było nieskuteczne, ponieważ skarżący nie wykazał funkcjonalnego powiązania projektowanej zabudowy zagrodowej z posiadanym gospodarstwem rolnym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie jest uprawniony do badania kwalifikacji rolniczych nowego inwestora. Jednakże, organ ma obowiązek ocenić, czy nowy inwestor jest w stanie przejąć wszystkie warunki zawarte w decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym warunek realizacji zabudowy zagrodowej, co wymaga funkcjonalnego powiązania z gospodarstwem rolnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć przepisy prawa budowlanego nie pozwalają na badanie kwalifikacji rolniczych przy przenoszeniu pozwolenia, to jednak warunek przejęcia wszystkich warunków decyzji oznacza konieczność wykazania, że inwestor jest w stanie zrealizować zabudowę zagrodową, co jest nierozerwalnie związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Brak takiego powiązania uniemożliwia skuteczne przejęcie warunków i prowadzi do obejścia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.b. art. 40

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

ustawa o ochronie gruntów

Ustawa z dnia 3 lutego 1985 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

k.c. art. 553

Kodeks cywilny

k.c. art. 461

Kodeks cywilny

u.k.u.r. art. 6

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

u.k.u.r. art. 7

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowy inwestor niebędący rolnikiem nie może skutecznie przejąć warunków decyzji o pozwoleniu na budowę zabudowy zagrodowej, gdyż nie jest w stanie zrealizować tej inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem, co prowadziłoby do obejścia prawa. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, choć nie bada kwalifikacji rolniczych, musi ocenić możliwość przejęcia wszystkich warunków decyzji, w tym funkcjonalnego powiązania zabudowy zagrodowej z gospodarstwem rolnym.

Odrzucone argumenty

Organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest uprawniony do badania, czy osoba, na którą przenoszone jest pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej, jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne. Zmiana inwestora w trybie art. 40 P.b. jest środkiem związanym, a organ nie może odmówić przeniesienia, jeśli spełnione są warunki formalne.

Godne uwagi sformułowania

nie może dojść do przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę na inwestora niebędącego rolnikiem, skoro nie może on przyjąć wszystkich warunków zawartych w tej decyzji. przeniesienie decyzji na nieuprawnionego inwestora eliminowałby status zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym. zabudowa zagrodowa (siedliskowa) służy prowadzeniu działalności gospodarczej, stanowiąc jednocześnie miejsce zamieszkiwania i pracy rolnika i jego rodziny nie można dopuścić do sytuacji, w której organ pozbawiony jest możliwości badania, czy przeniesienie decyzji udzielającej pozwolenia na budowę nie będzie prowadzić do obejścia prawa organ administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na budowę nie jest uprawniony do badania, czy osoba - na którą przenoszone jest pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej - jest rolnikiem. nowy inwestor musi złożyć oświadczenie o przejęciu warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę. nie będzie w stanie zrealizować zabudowy zagrodowej.

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Darmoń

sędzia

Joanna Człowiekowska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przenoszenia pozwolenia na budowę zabudowy zagrodowej na osoby niebędące rolnikami oraz kwestii obejścia prawa w postępowaniach administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeniesienia pozwolenia na budowę zabudowy zagrodowej. Interpretacja sądu w zakresie obowiązku wykazania możliwości realizacji zabudowy zagrodowej przez nowego inwestora.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla osób planujących budowę na terenach rolnych i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście zapobiegania obejściu prawa, nawet jeśli formalne przesłanki przeniesienia decyzji wydają się spełnione.

Czy można przenieść pozwolenie na budowę domu w gospodarstwie rolnym, jeśli nie jesteś rolnikiem? Sąd wyjaśnia.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 57/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Bankowe prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1637/23 - Wyrok NSA z 2024-08-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 40
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Paweł Darmoń sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 28 listopada 2022 r. znak Wl-I.7840.15.65.2022.JW w przedmiocie odmowy przeniesienia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. L. (dalej: skarżący) jest decyzja Wojewody Małopolskiego z 18 listopada 2022 r. znak Wl-I.7840.15.65.2022.JW, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Tatrzańskiego z 5 lipca 2022 r. znak AB.6740.421.2021.MT o odmowie przeniesienia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę.
W stanie faktycznym sprawy skarżący wystąpił 9 maja 2022 r. do organu I instancji o przeniesienie na skarżącego decyzji nr 373/2021 z 26 października 2021 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] w B. .
Decyzją z 5 lipca 2022 r. organ I instancji odmówił przeniesienia decyzji wskazując, że skarżący nie posiada uprawnień rolnika, a w przypadku działki siedliskowej decyzja o pozwoleniu na budowę może być wydana i przeniesiona jedynie w stosunku do rolnika. Jak wskazał organ, powodem wydania rozstrzygnięcia było zapobieżenie obejściu przepisów prawa poprzez użytkowanie gruntu w sposób inny iż rolniczy wbrew przepisom ustawy z dnia 3 lutego 1985 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2021 poz. 1326; dalej: ustawa o ochronie gruntów), gdyż nie może dojść do przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę na inwestora niebędącego rolnikiem, skoro nie może on przyjąć wszystkich warunków zawartych w tej decyzji.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że jednym z warunków przeniesienia pozwolenia na budowę jest załączenie do wniosku oświadczenia o przejęciu warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak zaznaczył organ, przedmiotowa działka jest działką rolną, położoną w terenie rolnym, w jej sąsiedztwie nie ma ani jednej zabudowanej działki sąsiedniej, dostępnej z tej samej drogi publicznej. Przedmiotem zaś decyzji jest budowa budynku mieszkalnego, jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej. Zdaniem organu organ, który wydał decyzję (dla rolnika), sprawdzając jej zgodność z decyzją WZ, nie może następnie pozorować, iż nie ma wiedzy, że nowy inwestor (nie-rolnik) nie jest w stanie przejąć żadnych warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę, której istnienie uzależnione zostało od spełnienia warunków przez wyłącznie uprawniony podmiot (rolnika) i dotyczy budowy zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym (w terenie rolnym), ponieważ warunkiem tym jest m.in. realizacja zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym. W ocenie organu przepisanie decyzji na nieuprawnionego inwestora eliminowałby status zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym.
Organ zaakcentował, że zabudowa zagrodowa (siedliskowa) służy prowadzeniu działalności gospodarczej, stanowiąc jednocześnie miejsce zamieszkiwania i pracy rolnika i jego rodziny, a grunty zajęte pod budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych uznaje się za grunty wykorzystywane rolniczo. Zabudowa zagrodowa łączy zatem funkcję mieszkaniowa z funkcją produkcji rolnej. W skład zabudowy zagrodowej (element przedmiotowy) wchodzą budynki mieszkalne, budynki gospodarcze, budynki inwentarskie (np.: chlewnie, kurniki, obory, stajnie), a także takie obiekty budowlane, jak: płyty do składowania obornika, szczelne zbiorniki na gnojówkę lub gnojowicę, naziemne silosy na materiały sypkie czy suszarnie kontenerowe. Zabudowę zagrodową, stanowią budynki i budowle położone w gospodarstwach rodzinnych. Chodzi zatem o gospodarstwo prowadzone osobiście przez rolnika indywidualnego (element podmiotowy).
Organ podkreślił, że zabudowa zagrodowa w terenie rolnym jest przywilejem zastrzeżonym wyłącznie dla uprawnionego rolnika, którym nie jest skarżący, zatem nie może on przyjąć warunku bycia rolnikiem w tej gminie, tj. warunku koniecznego do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (a wcześniej decyzji WZ). Dodatkowo wskutek przeniesienia decyzji, ustałby również czynnik uzasadniający możliwość pominięcia art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503; dalej u.p.z.p.), czyli obowiązku spełnienia warunku tzw. "dobrego sąsiedztwa".
Jak zaznaczył organ, nie można dopuścić do sytuacji, w której organ pozbawiony jest możliwości badania, czy przeniesienie decyzji udzielającej pozwolenia na budowę nie będzie prowadzić do obejścia prawa – np. spowodowania innego niż rolnicze sposobu użytkowania gruntu wbrew przepisom ustawy o ochronie gruntów. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów, przeznaczenie gruntów rolnych klasy I-III na cele nierolnicze wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi i dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntu rolnego wypełnia przesłanki wyłączenia gruntów z produkcji (art. 4 pkt 11), co w konsekwencji rodzi konieczność uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej (art. 11 ust. 1). Uzyskanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej niezbędne jest przed uzyskaniem pozwolenia na budowę (art. 11 ust. 4). Art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów przewiduje od powyższego wyjątek, wskazując, że budowa określonego rodzaju obiektów nie wpływa na rolną kwalifikację gruntów. I tak: grunty pod "wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi" (oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu) pozostają nadal gruntami rolnymi. W ocenie organu przywołane powyżej przepisy pozwalają uznać, że zgoda na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej nie jest wymagana w przypadku budowy budynku mieszkalnego wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego (który w przypadku przeniesienia na nie-rolnika będzie fikcją), jeżeli nie spowoduje to innego niż rolnicze użytkowanie gruntu rolnego. W rozpatrywanej sprawie realizacja pozwolenia na budowę (po jego przeniesieniu) przez nie-rolnika spowodowałaby zmianę sposobu użytkowania gruntów rolnych, a to na skutek realizacji inwestycji niezwiązanej z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, co wymagałoby od nowego inwestora uzyskania decyzji o odrolnieniu, której dotychczasowy inwestor nie musiał posiadać w chwili składania wniosku o pozwolenie na budowę. Skarżący nie jest rolnikiem indywidualnym w Gminie B. oraz z tego powodu nie mógł bezpośrednio dla siebie uzyskać decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto, odnosząc się do definicji rolnika indywidualnego oraz gospodarstwa rolnego, należy w ocenie organu uznać, iż oświadczenie o przejęciu warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę byłoby fikcyjne/niemożliwe do spełnienia i doprowadziłoby do obejścia prawa, polegającego na realizacji przedsięwzięcia sprzecznego z sentencją decyzji (zabudowa zagrodowa).
W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
– art. 6 K.p.a. (zasady legalizmu) przez jego pominięcie i kreowanie przez organy nadzoru budowlanego nowych przesłanek przeniesienia pozwolenia na budowę (wbrew art. 40 p.b.);
– art. 8 K.p.a. przez jego pominięcie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, albowiem organy mają obowiązek podejmować czynności w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów, a tymczasem w przedmiotowej sprawie działania organów pozostają w sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych;
– art. 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.; dalej: P.b.) przez błędną jego interpretację.
Skarżący podkreślił, że zmiana inwestora w trybie art. 40 P.b. nie jest środkiem, który mógłby prowadzić do ponownej oceny wydania bądź wzruszenia pozwolenia na budowę. Jest to wyłącznie zmiana adresata decyzji o pozwoleniu na budowę, której organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić, jeżeli spełnione są warunki określone tym przepisem. W ocenie skarżącego organy, procedujące w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę inwestycji w zabudowie zagrodowej, nie są uprawnione do badania, czy osoba, na którą przenoszone jest pozwolenie na budowę, jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne. Art. 40 P.b. ma charakter przepisu związanego, nie zaś uznaniowego. Skarżący dodał, że nie istnieją realne obawy, że na skutek przeniesienia pozwolenia na budowę skarżący wykorzysta nieruchomość w sposób inny, aniżeli określony w decyzji o pozwoleniu na budowę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje.
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej, stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (DZ.U. z 2020r.poz.1842 t.j. z późn. zmianami), w sprawie zarządzono przeprowadzenie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy.
W pierwszym rzędzie w ocenie Sądu należy nakreślić kontekst faktyczny i prawny sprawy, albowiem zastosowana przez Sąd wykładnia przepisów ma związek ze wspomnianym kontekstem. Otóż decyzją z dnia 16 kwietnia 2021r. Wójta Gminy B. , której adresatem był W. P., ustalono warunki zabudowy dla nieruchomości – działki nr [...] położonej w B. dla inwestycji dotyczącej zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym, polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą obejmującą budowę przyłączy infrastruktury technicznej oraz budowę innych niezbędnych urządzeń budowlanych /k.7 akt adm./. Decyzja została wydana w oparciu o art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Jak to się wskazuje w orzecznictwie, inwestor występujący o ustalenie warunków dla zabudowy zagrodowej z zastosowaniem art. 61 ust. 4 p.z.p. zobowiązany jest wykazać, że planowana inwestycja służyć ma "obsłudze" prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego - stanowić ma faktyczną bazę i zaplecze tego gospodarstwa rolnego, czyli zabudowa zagrodowa ma służyć trwale prowadzonemu gospodarstwu rolnemu o stosunkowo dużej powierzchni (tak wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r. II OSK 1735/19, LEX nr 3336226). Pojęcie gospodarstwa rolnego związanego z planowaną zabudową zagrodową, o którym mowa w art. 61 ust. 4, jest w orzecznictwie wykładane jako odpowiadające pojęciu gospodarstwa rolnego w rozumieniu cywilistycznym. Należy zgodzić się z poglądem, według którego, odczytując treść art. 61 ust. 4 u.p.z.p. powinno się nawiązać do definicji sformułowanej w art. 553 w związku z art. 461 Kodeksu cywilnego. W myśl art. 553 k.c., za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. O rolniczym charakterze gruntu przesądza jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób aktualnego wykorzystywania (por. postanowienie SN z dnia 28 stycznia 1999 r., sygn. akt III CKN 140/98). Najistotniejszym składnikiem gospodarstwa rolnego - w sensie przedmiotowym - jest grunt rolny. Bez niego nie może istnieć gospodarstwo rolne. Występowanie pozostałych składników gospodarstwa, wymienionych w art. 553, nie jest konieczne dla bytu samego gospodarstwa. Ocena, czy grunt jest gruntem rolnym, nie może być dokonana w oderwaniu od art. 461 k.c., według którego nieruchomość rolna jest zawsze gruntem rolnym (tak wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2022 r. II OSK 1094/19, LEX nr 3331162).
Kolejnym etapem było uzyskanie przez W. P., po dołączeniu powyższej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy - decyzji Starosty Tatrzańskiego nr 373/2021 z dnia 26 października 2021r. o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego obejmującego budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej, wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą towarzyszącą obejmującą budowę studni wraz z instalacja wodociągową, dojazdów i dojść, miejsca do gromadzenia odpadów stałych, szczelnego zbiornika na nieczystości ciekłe wraz z instalacją kanalizacji sanitarnej, instalacje kanalizacji deszczowej, instalacji elektroenergetycznej na działce nr [...] w B. /k.34/. W aktach sprawy znajduje się mapa /k.32/ oraz zdjęcia /k.27/ z których wynika, że działka znajduje się w terenie niezabudowanym, wśród pól.
Podkreślenia wymaga, o czym będzie jeszcze mowa, że decyzję o pozwoleniu na budowę wydano dla inwestycji w zabudowie zagrodowej.
Aktualnie skarżonymi decyzjami procedowany był wniosek innej osoby, a to R. L. (reprezentowanego przez tego samego pełnomocnika, co poprzedni inwestor, który uzyskał pozwolenie na budowę) - o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę na jego rzecz. We wniosku inwestor złożył oświadczenie, że przyjmuje na siebie warunki decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę /k.48 verte/ oraz dołączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane /k.46/.
Co się tyczy przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę, to instytucja ta jest regulowana poprzez przepis art. 40 p.b., który brzmi następująco:
1. Organ, który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę, jest obowiązany, w drodze decyzji, przenieść to pozwolenie na wniosek nowego inwestora, jeżeli do wniosku inwestor dołączy:
1) oświadczenie:
a) o przejęciu warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę,
b) o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2;
2) zgodę dotychczasowego inwestora, na rzecz którego decyzja została wydana, lub kopię tej zgody;
1a. Zgoda, o której mowa w ust. 1 pkt 2, nie jest wymagana, jeżeli własność nieruchomości lub uprawnienia wynikające z użytkowania wieczystego dotyczącego nieruchomości, objęte decyzją o pozwoleniu na budowę po wydaniu tego pozwolenia przeszły z dotychczasowego inwestora na nowego inwestora wnioskującego o przeniesienie pozwolenia na budowę.
Organ architektoniczno-budowlany nie dysponuje swobodnym uznaniem w przypadku złożenia wniosku o przeniesienie pozwolenia na budowę na inny podmiot. Organ taki ma obowiązek sprawdzić, czy są spełnione formalne warunki przeniesienia, wymienione w art. 40 ust. 1 p.b. Jeśli warunki te są spełnione, organ ma obowiązek (co explicite wskazuje przepis) przeniesienia tej decyzji na rzecz innego podmiotu. Jednocześnie brzmienie przepisu przesądza, że mamy do czynienia z zamkniętą listą warunków i z zasadniczo ograniczonym zakresem postępowania prowadzonego przez organ w związku z wnioskiem o przeniesienie decyzji o pozwoleniu na budowę. W orzecznictwie wskazuje się na związany charakter decyzji o przeniesieniu. Organ administracyjny nie może odmówić przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli tylko wnioskodawca przyjmuje wszystkie warunki zawarte w decyzji o pozwoleniu na budowę i złoży oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a osoba uprawniona z decyzji będącej przedmiotem przeniesienia wyrazi zgodę na przeniesienie uprawnień wynikających z tej decyzji na inny podmiot.
W rozpoznawanej sprawie Wojewoda uznał za niedopuszczalne dokonanie przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę między innymi z tego to powodu, że skarżący nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, a przedmiotem pozwolenia na budowę była budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej. Taka argumentacja organu nie jest jednak trafna. W ocenie Sądu organ administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na budowę nie jest uprawniony do badania, czy osoba - na którą przenoszone jest pozwolenie na budowę domu jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej - jest rolnikiem i prowadzi gospodarstwo rolne zgodnie z art. 6 i 7 u.k.u.r. Organ administracji architektoniczno-budowlanej w postępowaniu w przedmiocie przeniesienia pozwolenia na budowę nie jest też uprawniony do badania kwalifikacji rolniczych inwestora. Zaznaczyć trzeba bowiem, że w postępowaniach z zakresu prawa budowlanego nie mają zastosowania przepisy powołanej przez Wojewodę ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego nie reguluje praw i obowiązków jednostek w sferze prawa budowlanego. Jej zakres przedmiotowy uregulowany w art. 1 u.k.u.r. jest wyraźnie odmienny ("Ustawa określa zasady kształtowania ustroju rolnego państwa przez: 1) poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych; 2) przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych; 3) zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach"). (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 330/16 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 778/11; orzeczenia.nsa.gov.pl) – tak wyrok WSA w Poznaniu z 14 grudnia 2016 r. IV SA/Po 886/16, publ. CBOSA.
Sąd podziela wobec tego, jednolite w zasadzie stanowisko sądów, że organ administracji architektoniczno budowlanej w postępowaniu o przeniesienie pozwolenia na budowę inwestycji w zabudowie zagrodowej, nie jest uprawniony do badania, czy osoba - na którą przenoszone jest pozwolenie na budowę - jest rolnikiem. Nie jest również uprawniony do badania kwalifikacji rolniczych inwestora
Powyższe nie oznacza jednak, zdaniem Sądu, że organ pozbawiony był możliwości badania, czy przeniesienie decyzji udzielającej pozwolenia na budowę nie będzie prowadzić do obejścia prawa.
Literalna wykładnia przepisu art. 40 p.b. wskazuje, że możliwość przeniesienia decyzji o pozwoleniu na budowę uzależniona jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek. Dwie pierwsze dotyczą zgody osoby na której rzecz została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę na przeniesienie decyzji oraz zgody osoby na rzecz której przeniesiona ma zostać decyzja. Trzecim warunkiem jest przedstawienie przez osobę, na które przeniesione ma zostać pozwolenie na budowę oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zaznaczyć należy, że instytucja przeniesienia pozwolenia na budowę stosowana jest wówczas, gdy poza osobą inwestora elementy stanu faktycznego sprawy, w której pozwolenie zostało wydane, nie ulegają zmianie (A Ostrowska, (w:) A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 393), cytat za wyrokiem IV SA/Po 886/16. Tym samym organ architektoniczno-budowlany rozpoznając wniosek o przeniesienie pozwolenia na budowę nie może nie dostrzegać innych uwarunkowań związanych z uzyskanym pozwoleniem na budowę dla konkretnego rodzaju inwestycji.
W realiach niniejszej sprawy te uwarunkowania dotyczą art. 40 ust. 1 pkt 1 lit. b p.b. Mianowicie, jak już o tym była mowa, nowy inwestor musi złożyć oświadczenie
o przejęciu warunków zawartych w decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedmiotowe pozwolenie na budowę dotyczy bezdyskusyjnie budynków w zabudowie zagrodowej.
Zatem niewątpliwie skoro pozwolenie na budowę dotyczy wymienionych w nim budynków w zabudowie zagrodowej, to rzeczą organu w postępowaniu o przeniesienie takiej decyzji w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego jest ocena, czy wnioskodawca przyjmuje wszystkie warunki zawarte w tej decyzji, w tym m.in. to, że budynek ten będzie realizowany w ramach zabudowy zagrodowej (por. tak uzasadnienie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2020 r. II SA/Rz 1259/19, pibl. CBOSA). Ten element w ocenie Sądu jest tutaj kluczowy. Jakkolwiek bowiem sformułowanie "zabudowa zagrodowa" nie ma definicji legalnej, to jednak w orzecznictwie ukształtowało się jego jednolite rozumienie. Zabudowa zagrodowa to zabudowa skoncentrowana wokół jednego miejsca - podwórza lub zagrody, która powinna pełnić funkcje miejsca zamieszkania rolnika i miejsca jego pracy. Obok budynków mieszkalnych powinny ją tworzyć budynki gospodarcze, inwentarskie i inne obiekty potrzebne do prowadzenia gospodarstwa rolnego (por. przykł. wyrok WSA z dnia 11 kwietnia 2022 r. VII SA/Wa 440/22 LEX nr 3354578 ). Skoro zatem zabudowa zagrodowa jako miejsce zamieszkania i pracy rolnika jest funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym, to oznacza, że wydanie pozwolenia na budowę dla "zabudowy zagrodowej" wiąże się z istnieniem funkcjonalnego powiązania projektowanej zabudowy z gospodarstwem rolnym. W innym wypadku charakterystyka inwestycji objętej procedurą pozwolenia na budowę jako zabudowy zagrodowej byłaby całkowicie zbędna. O ile zatem nietrafnie organ I i II instancji domagał się wykazania kwalifikacji rolniczych przez nowego inwestora, o tyle słusznie organ I instancji żądał wskazania przez niego prowadzenia (posiadania) gospodarstwa rolnego, mając na uwadze charakter objętej pozwoleniem inwestycji /k.50/. Tylko tak można było zweryfikować oświadczenie złożone w trybie art. 40 ust. 1 pkt 1 lit.b p.b. Albowiem jeśli nowy inwestor gospodarstwa nie posiada, w ocenie Sądu nie może przejąć skutecznie warunków wskazanych w pozwoleniu na budowę, albowiem nie będzie w stanie zrealizować zabudowy zagrodowej.
Trzeba w tym miejscu wskazać, że inwestor nie odpowiedział na wezwanie wedle jego treści, a jedynie przytoczył szereg orzecznictwa, które w jego ocenie wykluczało wezwanie organu /k.60/. Podkreślenia wymaga, że o ile w kwestii kwalifikacji rolniczych rzeczywiście wezwanie było wadliwe, o tyle co do posiadania gospodarstwa rolnego, z przyczyn wskazanych wyżej było w ocenie Sądu uzasadnione. Skoro zatem nowy inwestor nie wykazał funkcjonalnego powiązania projektowanej zabudowy zagrodowej z posiadanym gospodarstwem rolnym, należy uznać złożenie oświadczenia z art. 40 ust. 1 pkt 1 lit.b p.b. za nieskuteczne. Zatem nie spełnił on wszystkich wymaganych warunków z art. 40 p.b., wobec tego mimo częściowo błędnej argumentacji, decyzje organów okazały się trafne.
Z wymienionych przyczyn na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI