II SA/Kr 566/25

II SA/Kr 566/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1566
art 472 a ust 1 pkt 2  , art 2  oraz ust 3 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 marca 2025 r. znak: K.RUT.6.2025 w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych bez pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. znak: KS.ZUT.477.6.2024.AP, działając na podstawie art. 472aa ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 1 w związku z art. 14 ust. 2
i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie:
1. nałożył na Gminę P. administracyjną karę pieniężną za korzystanie
z usługi wodnej w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w l kwartale 2024 r.
2. wymierzył karę administracyjną w wysokości 12 630,00 zł (dwanaście tysięcy sześćset trzydzieści złotych 00/100)
3. wskazał, że ww. karę pieniężną należy uiścić na podany rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Organ ustalił, że Starosta Buski decyzją z dnia 29 lipca 2009 r. znak: RLO-6223/18/09 udzielił Zakładowi Usług Wodnych i Komunalnych w P. (ZWUiK zlikwidowany w 2011 r.) pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, jakim jest pobór wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. do dnia 31 grudnia 2018 r. W systemie informatycznym (WISMA) brak jest informacji by po tym okresie Gmina P. uzyskała nowe pozwolenie wodnoprawne na przedmiotową usługę wodną.
Od l kwartału 2018 r. Gmina P. przedkładała Dyrektorowi Zarządu Zlewni w S. "Oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych". Dyrektor Zarządu Zlewni w S. w okresie od l kwartału 2019 r. do IV kwartału 2023 r. w związku z poborem wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. bez pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie art. 281 ust 1 pkt 1 Prawo wodne, ustalił dla Gminy P. opłaty podwyższone.
Pismem z dnia 5 grudnia 2024 r., znak: KS.ZUT.4701.1481.OZ.2024.AK, działając na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy Prawo wodne, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w S. ustaliło Gminie P. wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne za okres l kwartału 2024 w wysokości 2 526,00 PLN za pobór wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. . Gmina odebrała ww. informację w dniu 6 grudnia 2024 r. i nie złożyła od niej reklamacji.
Pismem z dnia 3 stycznia 2025 r., znak: KS.ZUT.477.6.2024 Dyrektor Zarządu Zlewni w S. PGW WP zawiadomił Gminę P. , o wszczęciu z urzędu postępowania, na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w związku z art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawo wodne w sprawie wymierzenia Gminie P. administracyjnej kary pieniężnej za pobór wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. c: studnia S-1a zlokalizowana na działce ewid. gr. Nr [...], studnia S-2a zlokalizowana na działce ewid. nr [...], studnia zlokalizowana S-3a zlokalizowana na działce ewid. nr [...], studnia S-5a zlokalizowana na działce ewid. nr [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w l kwartale 2024 r.
Powyższe zawiadomienie zostało doręczone stronie w dniu 9 stycznia 2025 r. W oznaczonym terminie, strona nie wniosła uwag.
Od decyzji z dnia 20 stycznia 2025 r. odwołanie wniosła Gmina P. .
Decyzją z dnia 12 marca 2025 r. znak: K.RUT.477.6.2025, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 472aa ust. 1 pkt 1, pkt 2 i ust. 2 oraz art. 472c ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 z późn. zm.) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.
Z kolei wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3. Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (art. 272 ust. 2 Prawa wodnego). W przypadku poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się w toku kontroli gospodarowania wodami, przyjmując pobór wynikający z maksymalnej technicznej wydajności eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód, a także przyjmując okres eksploatacji instalacji lub urządzenia do poboru wód przez jeden kwartał, jeżeli w toku kontroli gospodarowania wodami nie ustalono tego okresu eksploatacji (art. 272 ust. 4a Prawa wodnego). Ustawa Prawo Wodne z dnia 20 lipca 2017 r. do czasu wejścia w życie przepisów ustawy o rewitalizacji rzeki Odry z dnia 13 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1963), określała w art. 280 pkt 1 zastosowanie opłaty podwyższonej dla podmiotów korzystających z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, a w art. 281 sposób ustalenia wysokości tej opłaty. Ustawa o rewitalizacji rzeki Odry z dnia 13 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1963) wprowadziła w miejsce opłaty podwyższonej określonej w art. 280 pkt 1 administracyjną karę pieniężną (art. 472aa).
Organ odwoławczy ustalił, że Gmina P. nie posiadała ważnego pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. - w momencie składania (tj. 3 stycznia 2019 r.) wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z w/w usługi wodnej w latach następnych. Pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę Buskiego decyzją z dnia 29 lipca 2009 r. Zakładowi Usług Wodnych i Komunalnych w P. , przeniesione na Gminę P. decyzją Starosty Powiatowego w B. Z. z dnia 12 stycznia 2012 r. w związku z likwidacją z dniem 31 grudnia 2012 w/w Zakładu, wygasło bowiem z dniem 31 grudnia 2018 r. Ponadto dokumenty, które zostały złożone były niekompletne, posiadały braki formalne i wymagały uzupełnienia. Przepis art. 414 Prawa wodnego dawał stronie możliwość złożenia wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia, jednak Gmina P. z możliwości tej nie skorzystała. Jednocześnie Gmina ta była świadoma, że uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego wiąże się z koniecznością przedstawienia określonych dokumentów np. decyzji środowiskowej czy lokalizacyjnej. O fakcie tym, zdaniem organu świadczy treść odwołania złożonego od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniami Gminy, że działania zmierzające do uzyskania pozwolenia podjęła niezwłocznie, w terminie ważności poprzedniego pozwolenia, tj. w pierwszej połowie listopada 2018 r. W tym okresie gmina podjęła bowiem dopiero działania zmierzające do pozyskania dokumentów załączanych do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, wymienionych w art. 407 ust. 2 ustawy Prawo wodne.
Jak podał organ, przedłużający się proces pozyskania niezbędnych dokumentów i pozwolenia wodnoprawnego Gmina tłumaczyła (w odwołaniu) pandemią koronawirusa i istniejącymi w związku z tym ograniczeniami i długimi terminami załatwiania spraw. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, trudności związane ze stanem pandemii nie usprawiedliwiają braku działań strony w latach 2018 - 2019. Pandemia koronawirusa powodowała co prawda ograniczenia, także w funkcjonowaniu urzędów państwowych, lecz nie jest ona pierwotną przyczyną zaistniałej sytuacji. Chodzi tu przede wszystkim o zaniechania Gminy w latach 2018-2019. Nie sposób też przyjąć, że uruchomiona przez Gminę procedura uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wnioskiem z dnia 3 stycznia 2019 r. napotkała na tego rodzaju trudności. Moment pozyskania niezbędnej dokumentacji i złożenia wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia lub złożenia wniosku o wydanie nowego pozwolenia dotyczy roku 2018, a więc prawie dwa lata przez rozpoczęciem pandemii. Występując o wydanie pozwolenia już po wygaśnięciu poprzedniego pozwolenia, Gmina powinna się liczyć z negatywnymi skutkami takiego działania, tym bardziej z uwagi na niekompletność złożonego wniosku w tym przedmiocie. Gmina jako podmiot realizujący zadania publiczne na podstawie przepisów prawa powinna dołożyć wszelkich starań, aby wniosek został złożony z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym i był kompletny, co pozwoliłoby na szybkie załatwienie sprawy.
Według organu odwoławczego zastrzeżenia Gminy odnośnie określenia przez organ l instancji krótkiego terminu na usunięcie braków formalnych we wniosku
o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego i brak zgody na jego przedłużenie nie są zasadne. Gmina nie była bowiem w posiadaniu materiałów do przedłożenia których została wezwana. Nadto Gmina do chwili obecnej nie wystąpiła z kolejnym wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych, pomimo monitów w tej sprawie ze strony organu l instancji.
Organ odwoławczy ustalił nadto, że Dyrektor Zarządu Zlewni w S.
w okresie od l kwartału 2019 r. do IV kwartału 2023 r. ustalał w związku z dokonywanym poborem wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. bez pozwolenia wodnoprawnego opłaty podwyższone, zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Gmina P. wnosiła ustalone opłaty podwyższone i nie skorzystała z prawa do reklamacji naliczonej opłaty podwyższonej oraz przewidzianej tam ścieżki odwoławczej. Gmina P. świadomie, długotrwale i z lekceważeniem przepisów prawa korzystała z usług wodnych. Do dnia dzisiejszego Gmina P. nie określiła się organowi, kiedy podejmie czynności dotyczące wydania zezwolenia wodnoprawnego na korzystanie z usług wodnych.
Organ odwoławczy dodał, że art. 472aa ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne określa podstawę do ustalenia wysokości kary pieniężnej. Stanowi ją określony procent (500%) opłaty zmiennej odnoszącej się do poboru wód podziemnych lub powierzchniowych, oznacza to, że dla wymierzenia kary w pierwszej kolejności niezbędne jest ustalenie wysokości opłaty zmiennej, gdyż kara będzie miała wymiar jej pięciokrotności. Podana wysokość kary wiąże organ. Zatem odmiennie niż jest to w przypadku pozostałych naruszeń, gdzie kara jest określona poprzez podanie dolnej i górnej granicy, tutaj występuje jedna wysokość kary za stwierdzone naruszenia. Powyższe oznacza, że nie ma możliwości jej miarkowania. ustawodawca określił i uregulował wysokość kary oraz sposób jej naliczania w ustawie, dlatego art. 189 d k.p.a. w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania
Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem odwołania, że nie ustalono przyczyn z powodu których nie doszło do uzyskania na czas przez Gminę P. stosownego pozwolenia wodnoprawnego. Przyczynę tę stanowią wieloletnie zaniedbania Gminy zarówno na poziomie inwestycyjnym (wykonanie w 2015 r. studni zastępczych bez stosownych pozwoleń i konsekwencje z tym związane), jak i na poziomie formalno-prawnym tj. wystąpienie o udzielenie pozwolenia na korzystanie
z usług wodnych na kolejny okres, dopiero po wygaśnięciu starego pozwolenia oraz nie przygotowanie i nie złożenie wraz z wnioskiem wszystkich wymaganych przepisami prawa załączników. Strona nie przedstawiła również, żadnych dowodów na potwierdzenie swoich wyjaśnień związanych m.in. z problemami w okresie epidemii COVID-19, dotyczącymi pozyskania w tym czasie stosownej dokumentacji. Nie skorzystała też z prawa do reklamacji naliczonej opłaty podwyższonej, lecz ustalone przez organ opłaty podwyższone wnosiła na wskazany rachunek bankowy. Również działania Gminy w latach 2019-2024 nie były działaniami dobrowolnymi, stanowiły jedynie wykonanie obowiązków zapisanych w przepisach ustawy Prawo wodne. Trudno więc zgodzić się ze stanowiskiem Gminy, że dokonane naruszenie jest zdarzeniem incydentalnym.
Jednocześnie organ wskazał, że aby można było odstąpić w trybie art. 189f k.p.a. od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki musiałyby zostać spełnione łącznie (wyrok NSA z dnia 14 marca 2024, II GSK 1614/23). W ocenie organu odwoławczego żaden z tych warunków nie został spełniony.
Na powyższą decyzję Gmina P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 472aa ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 472c ust. 3 ustawy 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne poprzez błędne uznanie, że do nakładania i wymierzania kar na podstawie w/w przepisów, w tym przede wszystkim do wysokości wymiaru kary, nie mają zastosowania przepisy art. 189d k.p.a., co stanowi naruszenie art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a.. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
W tak zakreślonych ramach skarga okazała się nieuzasadniona.
Kontroli sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie z dnia 12 marca 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na Gminę P. administracyjnej kary pieniężnej za korzystanie z usługi wodnej w zakresie poboru wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. , bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w I kwartale w wysokości 12 630,00 zł.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm., dalej: P.w.).
Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w. pobór wód podziemnych lub powierzchniowych stanowi usługę wodną, na którą zgodnie z art. 389 pkt 1 tej ustawy wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
Zgodnie natomiast z art. 472aa ust. 1 pkt 2, ust. 2 oraz ust. 3 pkt 1 ww. P.w., administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej.
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wynosi od 5000 zł do 1 000 000 zł, z wyjątkiem dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych.
Z powyższego wynika, że stwierdzenie przez organ administracji wodnej, że następuje korzystanie z usługi wodnej w zakresie poboru wód podziemnych bez pozwolenia wodnoprawnego, rodzi po stronie organu obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z tego tytułu.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca gmina nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. . Organy administracji ustaliły, że Starosta B. decyzją z dnia 29 lipca 2009 r. udzielił Zakładowi Usług Wodnych i Komunalnych w P. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, jakim jest pobór wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. do dnia 31 grudnia 2018 r. Nie budzi również wątpliwości, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Informacje niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie uzyskano w wyniku kontroli gospodarowania wodami, przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2024 r. Ustalono wówczas ilość pobranych wód podziemnych z ujęcia wody w m. Ż. tj. 36 519 m3 w tym 35 601 m3- pobrane na cel 41 (współczynnik różnicujący 1) i 918 m3 - pobrane na cel 27 (współczynnik różnicujący 1), jak również czas eksploatacji ww. instalacji do poboru wód, tj.: 608h 39 min w okresie I kwartału od 1 stycznia 2024 r. do 31 marca 2024 r. Informacją z dnia 5 grudnia 2024 r. ustalono Gminie P. opłatę zmienną za okres I kwartału 2024 r., która zgodnie z art. 472aa ust. 3 P.w. stanowiła podstawę naliczenia przedmiotowej kary pieniężnej.
Sporna, w niniejszej sprawie okazała się okoliczność niezastosowania przez organ art. 189d k.p.a. i brak zastosowania przez organ instytucji miarkowania wysokości kary. Do tej kwestii sprowadzają się zarzuty skargi.
W związku z powyższym wyjaśnić należy, że art. 189d k.p.a., umiejscowiony
w dziale IV A Kodeksu pt. "Administracyjne kary pieniężne", określa dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, czyli okoliczności, które organ administracji publicznej bierze pod uwagę, wymierzając administracyjną karę pieniężną. Z przepisu tego wynika, że określając wysokość administracyjnej kary pieniężnej organ administracji działa w warunkach uznania administracyjnego, chyba że z przepisu szczególnego wynika wprost wysokość nakładanej kary (wysokość kary jest określona w sposób sztywny). Wówczas organ wymierzy karę w wysokości wynikającej z przepisu szczególnego.
Z kolei zgodnie z art. 189a § 2 k.p.a., przepisów działu IVA k.p.a. nie stosuje się w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
Jak wypowiedział się w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2020 r. sygn. II OSK 142/20: "Dla ustalenia czy dział ten ma zastosowanie w odniesieniu do danej administracyjnej kary pieniężnej konieczne jest zatem stwierdzenie, czy konkretne rozwiązanie prawne wymienione enumeratywnie
i rozłącznie w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych".
W niniejszej sprawie, przesłanki nałożenia administracyjnej kary pieniężnej
i ustalenia jej wysokości zostały uregulowane w ustawie Prawo wodne. W tym zakresie przepisy tej ustawy mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Natomiast ustawa prawo wodne nie reguluje zasad odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, a przepis art. 472c ust. 3 ustawy Prawo wodne wskazuje, że "w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 472a ust. 1, art. 472aa ust. 1 i art. 472b ust. 1, stosuje się przepisy działu IVa ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego".
Zgodnie z art. 189f k.p.a., odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest możliwe, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie do rozważenia pozostaje jedynie podstawa odstąpienia od nałożenia kary wynikająca z art. 189 f § 1 pkt 1 tj. znikomość naruszenia prawa i zaprzestanie naruszeń.
Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy wskazał jakie okoliczności sprawy wziął pod uwagę odmawiając odstąpienia od nałożenia kary. Wskazał mianowicie, że Gmina P. nie skorzystała z możliwości jakie daje art. 414 ust. 2 P.w. (pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń); o pozwolenie wodnoprawne Gmina P. wystąpiła dopiero 3 stycznia 2019 r. nie załączając do wniosku istotnych wymaganych dokumentów (decyzji środowiskowej, decyzji lokalizacyjnej). Ostatecznie organ z powodu braku uzupełnienia braków formalnych wniosku odmówił wydania tego zezwolenia, zaś gmina nie złożyła kolejnego wniosku do chwili wydania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że przez okres ponad 6 lat Gmina korzystała z usług wodnych bez pozwolenia.
Również zdaniem Sądu nie występują w rozpoznawanej sprawie przesłanki odstąpienia od nałożenia karty. Nie można bowiem uznać za "znikome naruszenie" nielegalnej ingerencji w środowisko przez pobór wód bez pozwolenia wodnoprawnego przez tak długi okres (od końca 2018 r.) i brak skutecznych działań zmierzających do uzyskania wymaganego bezspornie pozwolenia. Co prawda, swoje opieszałe działania Gmina tłumaczyła trudnościami związanymi z pandemią koronawirusa i długotrwałością procedur administracyjnych. Słusznie jednak zauważył organ, że pandemia koronawirusa rozpoczęła się wiosną 2020 r., a nie pod koniec 2018 r. czy na początku 2019 r. i nie jest możliwe tłumaczenie wszelkich utrudnień minioną pandemią. Nadto przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń) jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy). Przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego. Nie budzi też wątpliwości fakt, że Gmina nie zaprzestała naruszenia prawa
Mając na uwadze powyższe, przywoływanie przez stronę skarżącą przepisów rangi konstytucyjnej i wskazywanie ich jako naruszone przez organ, nie może doprowadzić do oczekiwanych rezultatów. Obowiązkiem organów władzy publicznej jest bowiem ochrona środowiska, którego istotną częścią są zasoby wodne. Obowiązek ten wynika z art. 74 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organy gminy są również zobowiązane do podejmowania wszelkich swoich działań na podstawie i w granicach prawa, co wynika z art. 7 Konstytucji RP.
Ponieważ sadowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu, Sąd skargę oddalił, orzekając jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.