II SA/Wr 348/24

II SA/Wr 348/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Malwina Jaworska-Wołyniak
Olga Białek /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 105 par 1, art. 145, art. 148, art. 149 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.)
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska – Wołyniak Protokolant: referent Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 marca 2024 r. nr 280/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako DWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora w Kamiennej Górze (dalej jako PINB) o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia 21 sierpnia 2013 r. (PINB-401/36/10/6-13), którą stwierdzono wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji tegoż organu z dnia 14 grudnia 2012 r. (PINB-401/36/10/16-12).
Przedmiotowa decyzja podjęta została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie zabudowy części strychu w budynku wielomieszkaniowym nr [...] w C. polegającej na wydzieleniu ścianek działowych płytami wiórowymi w celu odtworzenia boksów istniejących przed pożarem, decyzją z dnia 14 grudnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowalne, PINB nakazał inwestorom tych robót wykonanie, w określonym terminie, robot budowlanych celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Na skutek odwołania Z. W. (dalej jako skarżąca) DWINB uchylił ww. decyzję w części dotyczącej terminu wykonania robót, wyznaczając jednocześnie nowy termin ich wykonania – w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarga wniesiona przez skarżącą została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 167/13, oddalona w całości. Wyrok ten stał się prawomocny.
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r. PINB – na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego – stwierdził wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia 14 grudnia 2012 r. Decyzja doręczona została członkom zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej oraz zarządcy i nie została zaskarżona w terminie ustawowym.
Pismami z dnia 20 stycznia 2020 r. oraz z dnia 22 stycznia 2020 r. skarżąca zwróciła się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia 21 sierpnia 2013 r., którą stwierdzono wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 14 grudnia 2012 r. Pisma te zgodnie z właściwością przekazane zostały PINB.
Z treści ww. pism wynika, że skarżąca uznaje za konieczne wznowienie postępowania w opisanej wyżej sprawie, gdyż, w jej ocenie, organy przeprowadziły całe postępowanie dotyczące samowoli opierając się na fałszywym nieistniejącym dokumencie tzn. zleceniu od Wspólnoty Mieszkaniowej oraz zleceniu od inwestorów. Dla potrzeb postępowania administracyjnego autor oceny technicznej stworzył pozorny, nieistniejący dokument, wskazując na zlecenie od Wspólnoty.
Jako podstawy wznowienia postępowania strona wskazała art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Przywołała także art. 146 § 1 oraz 151 § 2 k.p.a. Co do podstawy z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (tj. dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe) wyjaśniła, że takim dowodem fałszywym jest "zlecenie od wspólnoty mieszkaniowej" – nieistniejące, czy też "zlecenie od inwestorów (inwestor samowoli budowlanej nie może dać sobie zlecenia w imieniu wspólnoty, bez zgody wspólnoty)". Co do podstawy z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. (tj. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa) podała, że wydanie decyzji bez uchwały wspólnoty, bez zgody współwłaścicieli doprowadziło do cichego zalegalizowania samowoli budowlanej i stanowi przestępstwo. Tym bardziej, że decyzje oparte zostały na dokumencie fałszywym, pozornym, nieistniejącym.
Skarżąca podkreśliła, że wobec braku uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej wyrażającej zgodę na dysponowanie nieruchomości na cele budowlane wszystkie czynności wykonane zostały bez podstawy prawnej jak i faktycznej. Nigdy nie było też "zlecenia" od Wspólnoty.
Strona przedstawiła obszerną argumentację wskazującą, że na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego nie można legalizować samowolnych robót budowlanych bez zgody wspólnoty na dysponowanie częścią wspólną na cele budowlane, która powinna być wyrażona w formie uchwały. Skoro takiej uchwały nie było, nie było też podstaw do stwierdzenia przez organ, że wykonane zostały obowiązki nałożone decyzją PINB z 2012 r. w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodności z prawem nie został bowiem osiągnięty. Skarżąca podniosła również, że postępowanie legalizacyjne powinno się toczyć na podstawie art. 48 i 49 Prawa budowlanego. W konkluzji stwierdziła, że organ także dopuścił się przestępstwa, gdyż stwierdził wykonanie obowiązków pomimo wcześniejszego braku postawy prawnej do ich nałożenia, ze względu na brak uchwały Wspólnoty i bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Pismem z dnia 10 marca 2020 r. PINB zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją własną z dnia 21 sierpnia 2013 r.
W dniu 17 marca 2020 r. skarżąca złożyła kolejne pismo w sprawie wznowienia postępowania, które ponownie skierowała do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, żądając wznowienia postępowania. Wniosek ten został ponownie przekazany – zgodnie z właściwością – do PINB.
W dniu 22 czerwca 2020 r. organ nadzoru budowlanego I instancji, działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał w postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na wniosek strony skarżącej. PINB stwierdził w uzasadnieniu, że wniosek o wznowienia nie pochodzi od strony postępowania zakończonego decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r., gdyż skarżąca nie posiadała statusu strony w postępowaniu w sprawie samowolnych robót budowalnych dotyczących zabudowy części strychu. Nadto wniosek o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu z art. 148 § 1 k.p.a.
Niezależnie od powyższego, decyzją z dnia 22 czerwca 2020 r. PINB, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r.
Po analizie wszystkich pism złożonych przez skarżącą PINB stwierdził, że żądaniem skarżącej jest wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r. i rozpoznanie złożonego przez skarżącą w tym zakresie wniosku przez GINB z pominięciem organów I i II stopnia. Skarżąca swoje żądanie wniosła w oparciu o przesłanki art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Zażądała wznowienia postępowania wg cyt. "art. 145 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a., art. 145 § 6, art. 145 § 3, art. 146 § 1, art. 151 § 2, art. 156 § 1, art. 158 § 2, art. 161 § 3".
PINB wskazał, że tak sprecyzowane żądanie wnoszącej uniemożliwiało prawidłowe rozpoznanie wniosku i spowodowało błędne wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania. Organ ustalił bowiem, że wniosek o wznowienie skarżąca złożyła z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca decyzję z dnia 21 sierpnia 2013 r. otrzymała w dniu 4 sierpnia 2014 r., tj. około 5,5 lat temu. W tych okolicznościach organ stwierdził, że wszczęte w dniu 10 marca 2020 r. postępowanie w sprawie wznowienia stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu, gdyż brak jest prawnej możliwości rozpoznania sprawy merytorycznie poprzez wydanie decyzji.
Skarżąca zakwestionowała w drodze zażalenia postanowienie o odmowie wznowienia postępowania oraz w drodze odwołania decyzję o umorzeniu wznowionego postępowania.
W kwestii dochowania terminu do złożenia wniosku strona wskazała, że termin o wznowienie postępowania wynosi 10 lat. Organ stosował bowiem sfałszowaną dokumentację wspólnoty – "jakieś zlecenia". Ponadto dopuścił się przestępstwa, omijając prawo budowlane i legalizując samowolę budowlaną, niezgodnie z art. 48 ustawy. Zdaniem strony PINB wadliwie ocenił uchybienie terminu w kontekście przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż brała ona udział w postępowaniu w sprawie samowoli. Podała, że jej wniosek o wznowienie dotyczy "art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2, 2, 5, 7, § 2 k.p.a." Postępowanie oparto na "sfałszowanej – niezgodnej z prawem dokumentacji – zlecenia Wspólnoty" – dokument ten wymyślono na potrzeby postępowania administracyjnego. Skarżąca podniosła także, że decyzja dotycząca robót wykonanych na strychu wydana została z rażącym naruszeniem prawa, dlatego jako szkodliwą i niezgodną z interesem społecznym i osobistym należy wyeliminować. Wznowienie postępowania jest konieczne, gdyż decyzje PINB wydane zostały bez podstawy prawnej – postępowanie oparte zostało na wymyślonym zleceniu od Wspólnoty – tymczasem brak właściwej uchwały Wspólnoty. W związku z tym, PINB dopuścił się "przestępczości budowlanej", fałszowania dokumentacji Wspólnoty ze szkodą dla osób trzecich – współwłaścicieli.
Zdaniem strony, w sprawie wznowienia postępowania powinien decydować organ wyższego stopnia – zgodnie z art. 150 § 2 k.p.a. Podstawę wznowienia postępowania stanowią bowiem zarzuty o sfałszowanie dokumentacji Wspólnoty i dopuszczenie się przestępstwa budowlanego przez PINB.
DWINB postanowieniem z dnia 4 września 2020 r. – po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej – utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania na wniosek skarżącej.
Jednocześnie decyzją z dnia 4 września 2020 r. DWINB – po rozpatrzeniu odwołania skarżącej – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r.
Zarówno postanowienie, jak i decyzja DWINB z 4 września 2020 r., zostały oprotestowane w drodze odrębnych skarg wniesionych przez Z. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 528/20, WSA uchylił postanowienia organu I i II instancji o odmowie wznowienia postępowania. Sąd stwierdził, że skoro w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, to niezrozumiałe i bezpodstawne było dodatkowe orzekanie o odmowie wznowienia postępowania. Lektura akt wskazuje natomiast, że organ I instancji uwzględnił wniosek skarżącej o wznowienie i pismem z dnia 10 marca 2020 r. zawiadomił o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją z dnia 21 sierpnia 2013 r. W ocenie Sądu, zawiadomienie to zawiera wszystkie konieczne elementy formalne pozwalające uznać je za postanowienie wznawiające postępowanie o którym stanowi art. 149 § 1 k.p.a. Opisane orzeczenie nie zostało zakwestionowane i stało się prawomocne.
Następnie wyrokiem z dnia 12 października 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 321/23 WSA stwierdził nieważność decyzji DWINB utrzymującej w mocy decyzję o umorzeniu wznowionego postępowania. Przyczyną unieważnienia było rozpatrzenie przez DWINB niepodpisanego odwołania.
Po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 12 października 2023 r. DWINB wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego przez jego podpisanie, a następnie, po uzupełnienie podpisu, wydał decyzję z dnia 1 marca 2024 r., którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji umarzającą wznowione postępowanie.
W uzasadnieniu tej decyzji DWINB przywołał przepisy regulujące instytucję wznowienia postępowania, w tym art. 145 § 1 k.p.a., odnoszący się do podstaw wznowienia. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania nie następuje na podstawie zawiadomienia w trybie art. 61 § 4 k.p.a., stąd działanie PINB w oparciu o przywołany przepis należy uznać za pozbawione podstaw, wadliwe. W tej sytuacji należało umorzyć postępowanie jako pozbawione uzasadnienia prawnego.
Niezależnie od powyższego, organ uznał, że nawet gdyby uznać, że zawiadomienie z 10 marca 2020 r. to w istocie postanowienie o wznowieniu postepowania i przyjąć, że było ono prowadzone, to i tak istniały podstawy do jego umorzenia.
Po pierwsze dlatego, że skarżąca składając wniosek o wznowienie uchybiła terminowi z art. 148 k.p.a. Analiza akt wskazuje bowiem, że skarżąca na długo przed żądaniem wznowienia postępowania podważała ocenę M. S. (autora opinii technicznej), na podstawie której nałożono obowiązki, których wykonanie stwierdza decyzja PINB z 21 sierpnia 2013 r. Na potwierdzenie tej okoliczności organ wskazał na pisma skarżącej do PINB z dnia 10 grudnia 2012 r. oraz na pismo do WSA z dnia 15 lutego 2013 r. Wynika z nich, że skarżąca wiedziała o podstawie wznowienia co najmniej w dacie sporządzenia pierwszego z wymienionych pism.
Po drugie, kwestie związane z brakiem uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej w sprawie opracowania ww. dokumentu, z brakiem dysponowania przez inwestorów nieruchomością na cele budowalne oraz z niewłaściwym trybem prowadzenia postępowania naprawczego były już wielokrotnie podnoszone przez skarżącą wcześniej co potwierdza bogata korespondencja zalegająca w aktach. Ponadto kwestie te nie podlegają pod art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. które skarżąca powołuje jako podstawy wznowienia. DWINB wyjaśnił, że zasadniczo wznowienie postępowania z powodu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które okazały się fałszywe oraz z powodu wydania decyzji w wyniku przestępstwa, możliwe jest dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Zatem strona która na tej podstawie domaga się wznowienia postępowania musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego zaistnienie tych okoliczności. Tymczasem sposób uzasadnienia wniosku o wznowienie postępowania wskazuje, nawet bez głębszej analizy, że przedstawione w nim argumenty nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania.
Po trzecie, zdaniem organu odwoławczego, skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie zakończonej decyzją PINB z 21 sierpnia 2013 r., której przedmiotem było stwierdzenie wykonania obowiązku wynikającego z decyzji tego organu z dnia 14 grudnia 2012 r. dotyczącej samowolnej zabudowy części strychu. W tym względzie organ odwołał się do stanowiska zawartego w wyroku WSA z dnia 14 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wr 768/18 dotyczącego analogicznego stanu faktycznego (tj. zabudowy części korytarza przez członków tej samej wspólnoty mieszkaniowej), w którym stwierdzono, że skarżąca jako właściciel lokalu nr [...] z uwagi na brak interesu prawnego nie posiada przymiotu strony, pomimo że przysługuje jej prawo współwłasności.
Ze względu na przedstawione wyżej przyczyny DWINB podzielił stanowisko organu I instancji, że istnieją podstawy do umorzenia wznowionego postępowania.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Z. W. zarzucając organowi rażące naruszenie przepisów prawa budowlanego i wydawanie od 2010 r. niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych.
Skarżąca wskazywała na istotną wadliwość prowadzonych od 2010 r. postępowań związanych z samowolną zabudową części strychu, który stanowi część wspólną budynku mieszkalnego wielorodzinnego. W szczególności podkreśliła bezprawne stosowanie przez organy nadzoru budowlanego trybu naprawczego z art. 50-51 Prawa budowlanego, w efekcie czego zalegalizowano samowolę w zakresie zabudowy strychu bez koniecznej uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej zezwalającej na wykonane tych robót.
W ocenie skarżącej organy nadzoru budowlanego w prowadzonym postępowaniu naprawczym dopuściły się przestępstwa budowalnego – legalizując samowolę bez dokumentacji i fałszując dokumenty Wspólnoty. Wspólnota nigdy nie dawała zgody na zabudowę strychu.
Organ II instancji nie wykazał, że działano zgodnie z prawem. Utrzymanie w mocy decyzji PINB o umorzeniu wznowionego postępowania nastąpiło zdaniem skarżącej na jej niekorzyść, z naruszeniem art. 139 k.p.a.
Skarżąca podkreśliła, że wznowienie postępowania było konieczne, gdyż decyzje PINB wydane były na jej niekorzyść z ominięciem prawa. Nadto sfałszowano dokumentację na korzyść inwestorów a decyzję wydano w wyniku przestępstwa.
Jeżeli chodzi o termin do wznowienia postępowania to skarżąca wskazała, że o decyzji dowiedziała się 8 kwietnia 2014 r., a przesłanki do wznowienia były w każdym czasie, skoro decyzje rażąco naruszały prawo. Podkreśliła też, że ma interes prawny uprawniający ją do udziału w postępowaniu, który wynika wprost ze współwłasności części wspólnych budynku.
Skarżąca wniosła o jak najszybsze rozpatrzenie jej skargi wskazując, że od 1986 r. nie posiada należnego jej strychu. Ponowienie przypomniała, że samowola budowlana polegająca na zabudowie 8 boksów powstała bez uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej, bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Braki te uniemożliwiały prowadzenie postępowania legalizacyjnego, gdyż naruszało to interes prawny pozostałych współwłaścicieli.
Strona wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji wydanej na jej szkodę, stwierdzenie jej nieważności, uchylenie z mocy prawa – z urzędu, nadto orzeczenie natychmiastowego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanych ośmiu boksów, nałożenia grzywny na organy oraz zasądzenia na jej rzecz wynagrodzenia za straty od 1986 r. W przypadku nieuwzględnienia skargi wniosła o nieobciążanie jej kosztami procesu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Podczas rozprawy pełnomocnik strony skarżącej złożył w jej imieniu wniosek o odroczenie rozprawy, gdyż skarżąca chciałaby w niej uczestniczyć osobiście, co wymagało wcześniejszego zorganizowania transportu. Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy. W związku z tym pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko i wywody skargi, jednocześnie wnosząc o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz oświadczając, że nie zostały one zapłacone w całości lub części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa, a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli natomiast sąd nie dopatrzy się wskazanych naruszeń prawa, oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności odnieść się należy do nieuwzględnionego wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy. Przedmiotowy wniosek – co należy podkreślić – został zgłoszony dopiero na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 r. Żądanie odroczenia terminu rozprawy zostało umotywowane tym, że skarżąca chciałaby osobiście stawić się na rozprawę, co wymagało zorganizowania wcześniejszego transportu. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że nie jest w stanie wskazać daty poinformowania skarżącej o rozprawie.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 99 p.p.s.a. Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Art. 109 p.p.s.a. wskazuje zaś, że rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecność. Obecność stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest obowiązkowa, aczkolwiek jest ich uprawnieniem. Zgodnie z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.
W niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 24 czerwca 2024 r. skarżącej przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W dniu 23 stycznia 2025 r. pełnomocnikowi z urzędu doręczone zostało zawiadomienie o rozprawie, której termin wyznaczony został na dzień 4 lutego 2025r.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wniosek o odroczenie terminu rozprawy w niniejszej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie doszło bowiem do nieprawidłowości w zawiadomieniu pełnomocnika o rozprawie, który to wziął w niej udział. Skarżąca była więc należycie reprezentowana. Nie zostało także wykazane, aby brak udziału skarżącej w rozprawie wywołany został nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Pełnomocnik skarżącej zawiadomiony został o rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r., a więc prawie 2 tygodnie przed planowanym terminem rozprawy, co w ocenie Sądu stanowi dostatecznie długi okres aby – jeśli taka była wola skarżącej – zorganizować transport do Sądu. Istotne także jest, że strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Nadto uznać należy, że miała wystarczający czas na przygotowanie i zaprezentowanie swojego stanowiska w sprawie, również przy udziale tegoż pełnomocnika. Należy także mieć na uwadze, że Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie ocenia zgromadzony materiał dowodowy i zgodność decyzji z przepisami.
Uwzględniając powyższe, Sąd orzekający uznał, że odroczenie terminu rozpoznania niniejszej sprawy będzie nie do pogodzenia z wyrażonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakazem rozpatrywania spraw bez zbędnej zwłoki oraz sformułowaną w art. 7 p.p.s.a. zasadą szybkości postępowania, zgodnie z którą sprawy powinny być rozstrzygane na pierwszym posiedzeniu. Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy.
Przechodząc natomiast do meritum sprawy Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze, że zaskarżony akt utrzymuje w mocy orzeczenie o umorzeniu wznowionego – na wniosek skarżącej – postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją PINB z dnia 21 sierpnia 2013 r., którą stwierdzono wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji tegoż organu z dnia 14 grudnia 2012 r., przypomnieć wypada, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną (ostatecznym postanowieniem), jeżeli postępowanie, w którym wydano decyzję (postanowienie), było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W związku z tym, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji (postanowień) ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają ścisłej wykładni. Katalog podstaw wznowienia postępowania został enumeratywnie wyliczony w przepisach art. 145 – art. 145b k.p.a.
Podkreślić także trzeba, że samo złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi do wszczęcia postępowania. Zanim bowiem dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności. Dlatego też słusznie w orzecznictwie akcentuje się, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania można podzielić na dwie fazy. Złożenie podania o wznowienie wszczyna postępowanie wstępne, w którym organ zobowiązany jest zbadać, czy wniosek taki oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 – art. 145b k.p.a., czy wniosek został złożony przez podmiot będący stroną w sprawie oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 148 § 1 i § 2 k.p.a.). Tylko, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia lub wniosek składa podmiot niebędący stroną lub też termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
Opisane postępowanie powinno, co do zasady, zakończyć się decyzją, w której organ: 1/ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145 § 1a lub art. 145b albo 2/ uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145 § 1a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.). Co jednak istotne, doktryna, jak też judykatura, dopuszcza możliwość zakończenia wznowionego postępowania również decyzją o charakterze niemerytorycznym, tj. decyzją o umorzeniu wznowionego postępowania. Umorzenie takie rozważa się wówczas przy zastosowaniu art. 105 § 1 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2016 r. I OSK 3294/15, CBOSA).
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek umorzyć postępowanie w każdym przypadku gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygniecie co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy (brak strony postępowania), jak i przedmiotowy (gdy brak jest przedmiotu faktycznego do rozpoznania).
Mając na uwadze przedstawiony wyżej, szczególny, model postępowania wznowieniowego – gdzie w pierwszym etapie organ decyduje o wznowieniu postępowania (w drodze postanowienia – art. 149 k.p.a.) i na tym etapie bada, czy wniosek dotyczy postępowania zakończonego decyzją ostateczną, czy został wniesiony w terminie i czy powołuje ustawową przesłankę wznowienia, przyjąć należy, że umorzenie postępowania uprzednio wznowionego, może mieć miejsce w przypadku następczego stwierdzenia, że któraś z powyższych okoliczności jednak nie zachodzi, a wznowienie nastąpiło niezasadnie. Wówczas możliwe jest stwierdzenie bezprzedmiotowości wszczętego postępowania i jego umorzenie z powołaniem art. 105 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 23 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 81/22, CBOSA).
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że organ I instancji uzasadnił rozstrzygnięcie o umorzeniu wznowionego postępowania stwierdzeniem, że skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Organ II instancji podtrzymał to stanowisko wskazując jako przyczynę umorzenia także to, że do wznowienia postępowania doszło w drodze zawiadomienia wydanego na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. a nie postanowienia o którym stanowi art. 149 § 1 k.p.a. – zatem postępowanie to, jako nieprawidłowo wszczęte, powinno być umorzone. Zdaniem organu odwoławczego za umorzeniem wznowionego postępowania przemawiają również przesłanki podmiotowe – skarżąca nie ma przymiotu strony uprawiającego ją do złożenia wniosku o wznowienie postepowania, oraz przedmiotowe – wskazane przez nią przyczyny wznowienia postępowania nie mieszczą się w katalogu określonym w art. 145 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu organy zasadnie umorzyły wznowione postępowanie, aczkolwiek nie można zgodzić się ze wszystkimi przedstawionymi w tym względzie argumentami.
Przede wszystkim nie można zgodzić się z organem odwoławczym, że umorzenie postępowania uzasadniał fakt wszczęcia postępowania (wznowienia postępowania) przez PINB w drodze zawiadomienia, a nie postanowienia, o którym stanowi art. 149 § 1 k.p.a. Wywody organu II instancji w tym zakresie są nieuprawnione i stoją w oczywistej opozycji do przywołanego i wcześniej opisanego już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2021 r. o sygn. akt II SA/Wr 528/20. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd dokonał bowiem jednoznacznej oceny, że zawiadomienie PINB z dnia 10 marca 2020 r. o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją tegoż organu z dnia 21 sierpnia 2013 r. zawiera wszystkie konieczne elementy formalne pozwalające uznać je za postanowienie wznawiające postępowanie o którym stanowi art. 149 § 1 k.p.a. Oceną tą związane są strony postępowania, orzekające organy jak też Sąd. Tym samym uznać należy, że odmienna ocena organu odwoławczego kwestionująca skuteczność wznowienia postępowania ze względu na brak formy postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a., w czym organ upatruje przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, wyrażona została z naruszeniem art. 153 i art. 170 p.p.s.a. i nie mogła być uwzględniona. Związanie oceną prawną wynikające z przywołanych przepisów dotyczy bowiem zarówno prawa (związania dyspozycją zawartej w wyroku skonkretyzowanej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych zawartych w przepisach prawnych), jak i ustaleń faktycznych. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. W odniesieniu do ustaleń faktycznych związanie ogranicza dowodzenie określonych faktów stwierdzonych w orzeczeniu prejudycjalnym. Przepis art. 170 p.p.s.a. gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Prawomocność orzeczeń sądów administracyjnych i wyrażona w nich wykładnia prawa powinny przekładać się na praktykę funkcjonowania organów administracji publicznej. Zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej.
Nieprawidłowo także organ odwoławczy upatruje podstawy do umorzenia wznowionego postępowania w braku po stronie wnioskodawczyni przymiotu strony postępowania.
Dla porządku zauważyć należy, że jeżeli z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną – co organ ustalił już w toku wznowionego postępowania – to ustalenie takie skutkować winno wydaniem decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., a nie umorzeniem wznowionego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Odrębną kwestią natomiast jest, czy zasadnym byłoby uchylanie decyzji wydanej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. celem ponownego rozstrzygnięcia przez organ w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. z takim samym uzasadnieniem (w tym względzie por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2024 r. III OSK 4615/21, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia, gdyż nie można podzielić argumentacji organu odwoławczego kwestionującej istnienie przymiotu strony u skarżącej. W tym względzie DWINB oparł się bowiem na stanowisku tut. Sądu wyrażonym w wyroku z dnia 14 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wr 768/18 oraz na orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 2493/19, oddalającym skargę kasacyjną od ww. wyroku. Odwołując się do wskazanych orzeczeń organ odwoławczy pominął jednak, że ocena braku interesu prawnego po stronie skarżącej wyrażona została w tych wyrokach w granicach innej sprawy – dotyczącej innych robót budowlanych (zabudowa korytarza), choć wykonanych w tym samym budynku. Organ nie wziął natomiast pod uwagę, że odnośnie robót budowlanych związanych z zabudową części strychu wyrażone zostało odrębne stanowisko Sądu odnoszące się do statusu skarżącej w postępowaniu w odnoszącym się do tych robót. Przy kontroli decyzji DWINB utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia 14 grudnia 2012 r., w której nałożono na inwestorów obowiązek wykonania robót budowlanych celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, których wykonanie potwierdzono następnie decyzją PINB z 21 sierpnia 2013 r. – co do której odnosi się wniosek o wznowienie postępowania – Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2013 r. o sygn. akt II SA/Wr 167/13 stwierdził bowiem, że w postępowaniach prawnych może występować albo wspólnota jako jednostka organizacyjna albo wspólnota jako jej wszyscy poszczególni członkowie. Organ dla wygody procesowej może procedować z jednym podmiotem, czyli wspólnotą działającą przez zarząd, albo utrudniać sobie i podrażać postępowanie, procedując z udziałem wszystkich członków wspólnoty. Przyjmuje się, że ponadto członek wspólnoty może wykazać przysługiwanie mu własnego, indywidualnego interesu prawnego, odrębnego od interesu samej wspólnoty. Dalej Sąd zaznaczył, że organ I instancji z jednej strony uważał, że prowadzi postępowanie na wniosek skarżącej, a z drugiej odmawiał jej przymiotu strony jako podmiotu odrębnego od wspólnoty. Sąd stwierdził także, że organ przyjął, że skarżąca była stroną jako członek wspólnoty (strony zbiorowej) a ujęcie to, uznane przez Sąd za nienasuwające zastrzeżeń, jednak nie usuwało wątpliwości, czy skarżąca posiada w sprawie własny interes prawny.
Z przywołanego wyroku wynika zatem, że Sąd uznał udział skarżącej w postępowaniu naprawczym prowadzonym w sprawie robót budowlanych dotyczących zabudowy strychu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej. W efekcie rozpoznał skargę skarżącej dokonując merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Zgodnie z przywołaną wcześniej zasadą wynikają z art. 170 p.p.s.a. ocena wyrażona w tym względzie w prawomocnym wyroku wiąże na gruncie sprawy dotyczącej samowolnej zabudowy strychu także w postępowaniu wznowieniowym. Stąd też przesłanką umorzenia wznowionego postępowania nie mogła być kwestia przymiotu strony skarżącej.
Zasadne jest natomiast stanowisko organu odwoławczego wskazujące na konieczność umorzenia postępowania ze względu na niezachowanie przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W myśl art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z treści przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że jedynie wniosek złożony w ustawowym terminie może doprowadzić do wznowienia postępowania, a w konsekwencji do wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 k.p.a. W przypadku, gdy organ błędnie wznowi postępowanie i dopiero w jego toku ustali, że nie został zachowany termin do wniesienia podania, to wznowienie postępowania winno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (tak NSA w wyroku z dnia 10 stycznia 2025 r. II OSK 1614/22, CBOSA). Procedowanie zainicjowane wnioskiem złożonym po upływie terminu doprowadzić może bowiem do wydania decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadę prawną prowadzącą do jej nieważności w związku z naruszeniem art. 16 k.p.a.
Jeśli zaś chodzi o wykładnię art. 148 § 1 k.p.a. to wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że bieg terminu, o którym mowa w tym przepisie, rozpoczyna się od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wszczęcia takiego postępowania (por. wyrok NSA z 10 sierpnia 2023 r. II OSK 2683/20). Dla oceny zachowania terminu bez znaczenia pozostaje i to, czy wnoszący podanie miał wiedzę odnośnie do prawnego znaczenia określonych okoliczności faktycznych jako podstawy wznowienia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd zauważa, że pisma zawierające wnioski skarżącej o wznowienie postępowanie zakończonego decyzją PINB z dnia 21 sierpnia 2013 r. wpłynęły do GINB 20 i 22 stycznia 2020 r.
Analiza treści ww. pism wskazuje, że skarżąca domagała się wznowienia postępowania ze względu na przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. tj. 1/ dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2/ decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. W takim przypadku konieczne było zachowanie terminu miesiąca od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o podstawach wznowienia, czyli o fałszywości dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz o przestępstwie, w wyniku którego została wydana decyzja.
W piśmie z dnia 20 stycznia 2020 r. skarżąca wyjaśnia między innymi, że organy całe postępowanie w sprawie samowoli budowlanej "przeprowadziły na fałszywym nieistniejącym dokumencie tzw. zleceniu od Wspólnoty Mieszkaniowej, na zleceniu od inwestorów w ocenie stanu technicznego" zleceniu Wspólnoty, którego nie było. Skarżąca twierdziła, że "specjalista M. S. dla potrzeb postępowania administracyjnego stworzył pozorny, nieistniejący dokument tzn. zlecenie od Wspólnoty". Zauważyła także, że "całe postępowanie prowadzone było na fałszywym dokumencie – zleceniu od Wspólnoty(...)". W konsekwencji, wyjaśniając podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., skarżąca podała, że fałszywość dowodu, na podstawie których wydano decyzję wynika z tego, że został on sporządzony na podstawie nieistniejącego zlecenia od Wspólnoty/zlecenia od inwestorów. Natomiast co do podstawy z art. 145 § 1 pkt 2 skarżąca podała, że decyzja wydana została bez uchwały Wspólnoty, bez zgody współwłaścicieli co doprowadziło do cichego zalegalizowania samowoli budowlanej i stanowi przestępstwo, tym bardziej, że decyzja oparta została na fałszywym nieistniejącym dowodzie. Zdaniem skarżącej postępowanie należy wznowić, gdyż roboty budowlane zostały wykonane w oparciu o zlecenie Wspólnoty, którego nigdy nie było i nie ma. Uważa, że to "specjalista konstrukcyjno-budowalny" decydował za organ co do robót budowlanych "na fałszywym dokumencie" w którym jako podstawę prawną wskazał zlecenie Wspólnoty i od inwestorów. Według skarżącej cała decyzja odnosi się do "bezprawnego przestępczego działania specjalisty S." – "użył zlecenia Wspólnoty dokumentu nieistniejącego". Postępowanie administracyjne oparte zostało na fałszywym dokumencie i "omijając prawo, nadużywając prawo doprowadziło do przestępstwa w budynku". Wyliczając załączniki do pisma z dnia 20 stycznia 2020 r. (na poparcie zarzutów) skarżąca wymieniła między innymi: informację uzupełniającą do oceny stanu technicznego opracowaną na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej – [...], M.S. (poz. 10), opis techniczny do inwentaryzacji budowlanej, podstawa opracowania – zlecenie inwestorów (poz. 11), pismo do WSA z dnia 3 lutego 2016 r. w sprawie zlecenia od Wspólnoty Mieszkaniowej (poz. 15), odpowiedź WSA z dnia 8 lutego 2016 r. brak takiego dokumenty zlecenia (poz. 16), pismo i prośba do PINB w sprawie szukania dokumentu zlecenia od Wspólnoty w V tomach, w dniu 1 lutego 2016 r. (poz. 26), odpowiedź PINB z dnia 23 lutego 2016 r. w sprawie udostępnienia mi dokumentu zlecenia od Wspólnoty (poz. 27), pismo z dnia 3 lutego 2016 r. od skarżącej do "specjalisty konst-bud" M. S. o dostarczenie mi ksera zlecania od Wspólnoty (poz. 32).
Biorąc pod uwagę uzasadnienie i argumentację skarżącej zawartą we wniosku o wznowienie postępowania oraz załączone przez nią pisma, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy trafnie ocenił, że skarżąca o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania wiedziała na długo przed wznowieniem postępowania. Trafnie organ II instancji fałszerstwo dowodów wiąże bowiem z opinią sporządzoną przez M. S. Z wniosku skarżącej wynika jednak, że fałszywy dowód na którym oparto decyzję PINB z 21 sierpnia 2013 r. to, w jej ocenie, opinia uzupełniająca autorstwa M. S. sporządzona – jak odnotowano w jej treści – na zlecenie Wspólnoty. Skarżąca stwierdziła, że takiego zlecenia nigdy nie było i w tym upatruje fałszerstwa dowodu. Jednocześnie wymienione przez skarżącą pisma, jak też pisma wskazane przez organ potwierdzają, że skarżąca miała świadomość tak rozumianego fałszerstwa już w 2013 r. Między innymi, w piśmie z dnia 25 lutego 2013 r. kierowanym do WSA skarżąca podaje, że w aktach znajduje się Informacja uzupełniająca do oceny stanu technicznego opracowana na zlecenie Wspólnoty Mieszkaniowej – [...] przez M. S. (bez daty). Jednocześnie stwierdza, że Wspólnota nie dała zlecenia na opracowanie tej opinii, gdyż ona nic o tym nie wie. Wskazuje, że autor opracowania nie otrzymał zlecenia ani zgody od Wspólnoty i to, że wykonał je w ramach zlecenia jest niezgodne z prawdą. Dlatego według prawa jego ocena i wykonany projekt budowlany nie jest ważny. Z powyższego jasno wynika, że o okoliczności "fałszerstwa" opisanego we wniosku o wznowienie postępowania skarżąca posiadała wiedzę już w 2013 r. Na wykonanie opinii uzupełniającej bez zlecenia Wspólnoty, skarżąca wskazywała także w wymienionych wyżej pismach (jako załączniki) sporządzonych w 2016 r. Powyższe wskazuje, że wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. złożony został z uchybieniem ustawowego terminu.
Tak samo ocenić należy wniosek o wznowienie postępowania oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca przestępstwo, w oparciu o które wydana została decyzja, utożsamia bowiem z działaniem organów polegającym na usankcjonowaniu samowolnych robót związanych z zabudową strychu pomimo braku uchwały Wspólnoty zezwalającej na dysponowanie częścią wspólną na cele budowlane oraz z zastosowaniem wadliwego – zdaniem strony – trybu postępowania opartym na art. 50 i 51 Prawa budowlanego podczas, gdy zastosowanie powinien mieć tryb z art. 48 ww. ustawy. Lektura akt administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że przedstawione wyżej okoliczności były skarżącej znane jeszcze przed wydaniem decyzji z 21 sierpnia 2013 r., gdyż podnosiła je w postępowaniu odwoławczym i na etapie skargi do Sądu kwestionując decyzję PINB z 14 grudnia 2012 r. Miała również wiedzę o tych okolicznościach także w dacie, kiedy uzyskała decyzję PINB z 21 sierpnia 2012 r. – co jak podaje sama miało miejsce w kwietniu 2014 r. Tym samym także w zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania bezsprzecznie złożony został z uchybieniem terminu.
Nadto rację ma organ II instancji wywodząc, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, po trzecie, fałszywy dowód lub przestępstwo był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2018 r., I OSK 2855/16, i z 17 grudnia 2019 r., II OSK 3194/18). Powyższe oznacza, że strona, która na tej podstawie domaga się wznowienia postępowania, musi przedłożyć dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego zaistnienie wskazanej okoliczności (por. wyroki NSA z dnia 2 czerwca 2000r., I SA 1123/99; z dnia 27 października 2016 r., I OSK 1663/16, z dnia 14 listopada 2017r., II OSK 440/16; z dnia 28 czerwca 2019 r., II OSK 1539/18, z dnia 9 października 2019r. I OSK 511/18, CBOSA). Ustalenie faktu, że dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane, nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania.
Także w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że wznowienie postępowania z powodu wydania decyzji w wyniku przestępstwa, co do zasady możliwe jest dopiero po stwierdzeniu prawomocnym orzeczeniem sądu popełnienia przestępstwa. Przestępstwo powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). W konsekwencji strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (tak NSA w wyroku z dnia 16 października 2024 r. II OSK 2835/21, CBOSA).
Skarżąca powołała się także na przepis art. 145 § 2 k.p.a., który przewiduje możliwość wznowienia postępowania jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wyjaśnić jednak należy, że przepis ten w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma wpływu na jej wynik, gdyż zasadnicze, kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma dokonane ustalenie odnośnie do wniesienia przez stronę podania o wznowienie po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że dla uznania, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie nie wystarczy stwierdzenie skarżącej, że nie upłynęło jeszcze 10 lat od wydania decyzji. Przywołany przez skarżącą termin wynika bowiem z art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi, że uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat. Wskazany termin nie odnosi się zatem do samej możliwości wznowienia postępowania (tak jak termin o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.), lecz wprowadza negatywną przesłankę w postaci upływu terminu 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji dla jej uchylenia ze względu na wystąpienie przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezpodstawne jest także twierdzenie skarżącej, że przesłanki do wznowienia są w każdym czasie, skoro decyzja rażąco narusza prawo. Stanowisko skarżącej stoi w oczywistej sprzeczności z art. 148 § 1 k.p.a. Przesłanka rażącego naruszenia prawa nie stanowi natomiast podstawy wznowienia postępowania lecz stwierdzenia nieważności decyzji.
Reasumując Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji słusznie uznano, że doszło do niezachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania a także, że powołane przez skarżącą okoliczności i dowody nie stanowią podstawy wznowieniowej.
Jak już wskazano brak zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie, stanowi przesłankę do odmowy wznowienia tego postępowania w drodze postanowienia. W rozważanym wypadku organ I instancji nieprawidłowo jednak wznowił postępowanie i dopiero w toku badania rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia uznał, że termin nie jest zachowany. Dodatkowo, organ odwoławczy akceptując ustalenie PINB, że termin złożenia wniosku o wznowienie nie został zachowany, uznał również, że podane przyczyny wznowienia nie wypełniają znamion określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a.
Opisane powyżej ustalenia słusznie uznane zostały jako podstawy do umorzenia wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego. Postępowanie zakończone decyzją PINB z 21 sierpnia 2013 r. nie powinno być bowiem wznowione na wniosek skarżącej złożony z uchybieniem terminu.
Sąd dostrzega, że uzasadnienie rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji nie jest do końca prawidłowe, gdyż organ ten, termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania liczył od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji, co odnosi się tylko do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – a tej skarżąca nie powołała. Uchybienie to zostało jednak dostrzeżone i skorygowane przez organ odwoławczy, który prawidłowo badał początek biegu terminu od dnia w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia.
W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie dopatrzył się aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub przepisów prawa procesowego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a podlegała oddaleniu.