II SA/Kr 534/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia dotyczące zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, uznając, że koszty sporządzenia operatu szacunkowego obciążają organ prowadzący postępowanie, a nie gminę.
Sprawa dotyczyła zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, w szczególności kosztów sporządzenia operatu szacunkowego, który był niezbędny do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną. Gmina Miasta N. kwestionowała obciążenie jej tymi kosztami, argumentując, że są to koszty postępowania administracyjnego, które powinny obciążać organ prowadzący sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska gminy, uchylając zaskarżone postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Gminy Miasta N. na postanowienie Wojewody, które utrzymało w mocy postanowienie Starosty o zobowiązaniu gminy do zapłaty 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną. Spór dotyczył tego, kto powinien ponieść koszty sporządzenia operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego. Organy administracji obu instancji uznały, że zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, koszty te powinny obciążać gminę jako beneficjenta inwestycji. Gmina argumentowała, że koszty te są kosztami postępowania administracyjnego, które zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego obciążają organ prowadzący postępowanie, chyba że powstały z winy strony lub w jej interesie. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska gminy, uznając, że sporządzenie operatu szacunkowego jest ustawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania i nie można go zaliczyć do kosztów nabycia nieruchomości w rozumieniu przepisów materialnych. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów administracji i zasądził od Wojewody na rzecz gminy zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Koszty sporządzenia operatu szacunkowego, stanowiące koszt postępowania administracyjnego, obciążają organ prowadzący postępowanie, a nie gminę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sporządzenie operatu szacunkowego jest ustawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Przepisy materialne dotyczące finansowania inwestycji drogowych nie wyłączają stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie kosztów postępowania. Koszty te nie są kosztami nabycia nieruchomości, lecz kosztami postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
K.p.a. art. 262 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada ogólna, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ, chyba że powstały z winy strony lub w jej interesie/na jej żądanie.
Pomocnicze
u.r.i.d.p. art. 22 § 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Przepis ten dotyczy szeroko rozumianych kosztów nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, ale nie wyłącza stosowania przepisów K.p.a. w zakresie kosztów postępowania administracyjnego.
u.f.i.t.l. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego
Przepis ten stanowi, że zadania w zakresie finansowania dróg gminnych finansowane są z budżetów gmin, ale nie nakłada jednoznacznie obowiązku ponoszenia przez gminę kosztów sporządzenia operatu szacunkowego w postępowaniu o ustalenie odszkodowania.
K.p.a. art. 263 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Do kosztów postępowania zalicza się m.in. należności biegłych.
u.g.n. art. 130 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego.
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych art. 12 § 5
Przepisy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koszty sporządzenia operatu szacunkowego są kosztami postępowania administracyjnego, a nie kosztami nabycia nieruchomości. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów postępowania, w tym kosztów opinii biegłego, jeśli nie powstały z winy strony lub w jej interesie/na jej żądanie. Przepisy materialne dotyczące finansowania inwestycji drogowych nie wyłączają stosowania przepisów K.p.a. w zakresie kosztów postępowania.
Odrzucone argumenty
Koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego i przepisów o drogach publicznych, co obciąża gminę. Decyzja o zezwoleniu na realizację drogi i decyzja ustalająca odszkodowanie stanowią cały proces nabycia nieruchomości, a koszty z nim związane są szeroko rozumianym kosztem nabycia.
Godne uwagi sformułowania
nie ulega kwestii, iż w sprawie... niezbędne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy majątkowego nie jest trafne stanowisko przyjęte przez orzekające w sprawie organy administracji nie mogą być uznane za leges speciales w stosunku do zawartej w K.p.a. regulacji odnoszącej się do ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego ustawodawca nie może nakładać na stronę obowiązku z sposób dorozumiany koszt sporządzenia operatu szacunkowego, jest więc kosztem wynikającym z ustawowego obowiązku organu
Skład orzekający
Andrzej Irla
przewodniczący sprawozdawca
Mariusz Kotulski
członek
Renata Czeluśniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, kto ponosi koszty sporządzenia operatu szacunkowego w postępowaniach dotyczących odszkodowań za nieruchomości pod drogi publiczne, w kontekście przepisów K.p.a. i specustawy drogowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości pod drogi publiczne w trybie specustawy drogowej i ustalania odszkodowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z kosztami postępowań administracyjnych, które ma bezpośrednie przełożenie na finanse samorządów i obywateli.
“Kto płaci za wycenę gruntu pod drogę? Sąd rozstrzyga spór między gminą a urzędem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 534/13 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2013-07-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-04-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Andrzej Irla /przewodniczący sprawozdawca/ Mariusz Kotulski Renata Czeluśniak Symbol z opisem 6189 Inne o symbolu podstawowym 618 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I OSK 2503/13 - Postanowienie NSA z 2015-02-11 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie I instancji określono że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 260 art. 21 ust. 1 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity Dz.U. 2005 nr 267 poz 2251 art, 3 ust. 2 Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta N. na postanowienie Wojewody z dnia 13 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; III. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej Gminy Miasta N. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Starosta N. postanowieniem z dnia [...].07.2012 r. (znak: [...] wydanym na podstawie art. 22 ust. l ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, póz. 1194) oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16.12.2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu drogowego (Dz. U. Nr 267, póz. 2251) i art. 264 K.p.a. - orzekł o zobowiązaniu Gminy Miasta N. do zapłaty kwoty 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0018 ha w N. Nadto orzeczono, iż wskazaną kwotę należy uiścić w terminie 14 dni od dnia w którym postanowienie stanie się ostateczne, wskazano nr rachunku bankowego oraz podano, że w przypadku zwłoki lub opóźnienia w zapłacie wskazanej kwoty, stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż decyzją z dnia 25.04.2012 r. (znak: [...]) orzeczono o ustaleniu na rzecz M.T. odszkodowania w wysokości 3559,5 zł za nieruchomość położoną w N. , stanowiącą działkę nr [...] , o pow. 0,0018 ha, która z mocy prawa stała się własnością Gminy Miasto N . Wskazano przy tym, że zgodnie z art. 12 ust. l pkt 5 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, póz. 1194 ze zm.) "do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami". Stosownie zaś do art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. W sprawie powołany został rzeczoznawca majątkowy, który sporządził operat szacunkowy określający wartość rynkową działki nr [...] w N. Koszt sporządzenia tego operatu wyniósł 600 zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. l ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i relacji inwestycji w zakresie dróg publicznych -koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są ni.in. na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16.12.2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego stanowi, że zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg gminnych oraz zarządzania nimi - finansowane są z budżetu gmin. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 1244/10 organ I instancji przyjął, że koszt sporządzenia operatu jako należący do "kosztów nabycia nieruchomości pod drogi" w rozumieniu art. 22 ust. l ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - powinien obciążać podmiot, który odnosi korzyść z nabycia nieruchomości, a więc w tym przypadku Gminę Miasto N. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła Gmina Miasto N. Wskazano w uzasadnieniu zażalenia, iż wykonanie operatu szacunkowego jest częścią postępowania dowodowego, którego przeprowadzenie jest ustawowym obowiązkiem organu właściwego do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania, a zatem koszty wykonania operatu szacunkowego obciążają ten organ. Podkreślono także, iż Gmina nie miała wpływu na wybór oferty w zakresie sporządzenia operatu szacunkowego. Wskazano, że kierując się zasadą oszczędnego wydatkowania środków publicznych, Gmina znalazła wykonawcę operatu, którego wynagrodzenie za tę czynność wynosiłoby 492 zł, podczas gdy sporządzony w sprawie operat kosztował 600 zł. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. (znak [...]) wydanym na podstawie art. 138 § l pkt l kpa w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Starosty N. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że regulacje ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, stanowią kategorię przepisów o charakterze szczególnym. Tym samym ustawa ta posiada pierwszeństwo w stosunku do innych ustaw regulujących zasady wywłaszczania nieruchomości pod drogi publiczne. Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. l powołanej ustawy "Koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym". Natomiast art. 3 ust. 2 ustawy z 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego zakłada, iż zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg gminnych oraz zarządzania nimi finansowane są z budżetów gmin". Organ odwoławczy podkreślił, iż uzyskanie decyzji o zezwoleniu na realizację drogi wraz z decyzją ustalającą wysokość ekwiwalentu za odebrane prawo własności - stanowi cały proces nabycia nieruchomości pod drogi. Tym samym niezbędnym jest traktowanie postępowań obejmujących zarówno wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację drogi jak i decyzji ustalającej odszkodowanie za odjęte prawo - jako postępowań zmierzających do nabycia nieruchomości pod drogi. Postępowania takie generują pewne koszty związane nie tylko z zapłatą odszkodowania dla osób pozbawianych prawa własności, ale i ściśle rozumiane koszty postępowania administracyjnego, zmierzające do wydania obydwu decyzji, w tym m.in. koszty sporządzenia operatów szacunkowych, pozwalających na wycenę nieruchomości i na tej podstawie ustalenie adekwatnego odszkodowania. Wojewoda podkreślił, że z analizy art. 22 ust. l ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wynika, iż przepis ten swym zakresem obejmuje szeroko rozumiane koszty nabycia nieruchomości pod drogi, wskazując jedynie, iż do zakresu tego włącza odszkodowania. Koszty takie "finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym". Podkreślono przy tym, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi (obejmujące także koszty postępowań administracyjnych związanych z tym nabyciem) - w tym odszkodowania - w odniesieniu do dróg gminnych - finansowane są z budżetu gmin. Wojewoda zwrócił uwagę na okoliczność, że beneficjentami postępowań prowadzonych w trybie wymienionej ustawy, są odpowiednie podmioty publicznoprawne i to właśnie w zakres ich majątku wchodzą prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, a wobec powyższego logicznym rozwiązaniem wydaje się takie ukształtowanie i interpretacja przepisów prawa, która właśnie te podmioty obciąża szeroko rozumianymi kosztami nabycia nieruchomości pod budowę dróg publicznych. Na poparcie swojego stanowiska Wojewoda powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego jego zdaniem wynika, że koszty nabycia nieruchomości (w tym sporządzenia ich wyceny) pod drogi gminne ustala się w oparciu o przepisy ustawy z 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu drogowego oraz ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, uwzględniając dodatkowo regulacje ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące obowiązku pozyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego w postępowaniu odszkodowawczym. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu Gminy Miasta N., dotyczącego konieczności zapłaty za operat szacunkowy, którego wykonanie nastąpiło bez jakiegokolwiek udziału gminy w postępowaniu dotyczącym wyboru wykonawcy oraz zarzutu zawyżonej ceny wykonania operatu szacunkowego podkreślono, iż Starosta wykonujący zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej, również zobowiązany jest do przestrzegania zasad legalności, gospodarności i rzetelności w zakresie gospodarowania środkami publicznymi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisane powyżej postanowienie Wojewody wniosła Gmina Miasta N. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 22 ust. l ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu drogowego, a także naruszenie przepisów prawa procesowego przez naruszenie art. 264 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że "koszty nabycia nieruchomości pod drogi (w tym odszkodowania)", o których mowa w ustawie o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, nie są tożsame z "kosztami należności" oraz "kosztami ustaleń tych należności", o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami czy też "kosztami postępowania", o których mowa jest w K.p.a. Zdaniem strony skarżącej, Wojewoda nie odróżnił regulacji materialnoprawnej obciążenia kosztami nabycia nieruchomości zawartej w art. 22 ust. l ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - od procesowej regulacji kosztów postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość, którą zawiera Kodeks postępowania administracyjnego. Podkreślono przy tym, że nie zostały również wskazane przez Wojewodę okoliczności przemawiające za obciążeniem Gminy Miasto N. kosztami postępowania. Zarzucono także, że orzekające w sprawie organy administracji nie wskazały konkretnego przepisu, który zobowiązywałby Gminę do zwrotu kosztów postępowania prowadzonego przez Starostę jako zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Zdaniem skarżącej Gminy, istotną w sprawie jest zasada rozdziału kosztów postępowania na stronę i organ prowadzący postępowanie. Zasada ta wynika z art. 262 par. l kpa, który to przepis określa jakie koszty postępowania obciążają stronę. Zaznaczono przy tym, że wyliczenie to ma charakter zamknięty. Inne, niż wymienione w tym przepisie koszty postępowania, obciążają organ administracji. Zdaniem strony skarżącej, są to też koszty postępowań, które wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Zdaniem skarżącej Gminy, zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ administracji do przeprowadzenia dowodu służącego ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zatem, to organ administracyjny jest "gospodarzem postępowania" i w tym zakresie działając w interesie strony, zobowiązany jest do ponoszenia kosztów postępowania. Zaznaczono także, iż powszechną praktyką staje się przerzucanie kosztów zadań zleconych na organy samorządowe. Regionalne Izby Obrachunkowe kwestionują wydatkowanie przez gminy środków na te zadania bez wyraźnej podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia Wojewody z dnia 12.02.2013 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty N. z dnia 17.07.2012 r. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia ustalenia .podmiotu zobowiązanego do ponoszenia kosztów sporządzenia operatu szacunkowego w sprawie dotyczącej określenia odszkodowania za nieruchomość, przeznaczoną na cel związany z realizacją inwestycji drogowej, a nabytą przez gminę z mocy prawa w trybie przepisów ustawy z dnia 10.04.2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.jedn. Dz.U. z 2013 r., póz. 687; dalej ustawa powoływana jako u.r.i.d.p.). W szczególności w niniejszej sprawie oceny wymaga, stosunek zachodzący między przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, regulującymi zasady ponoszenia kosztów postępowania (art 262, art. 263 . K.p.a.), a uregulowaniami zawartymi w przepisach materialnych (u.r.i.d.p.), odnoszącymi się do kosztów nabycia nieruchomości pod drogi. W powyższym zakresie wskazać w pierwszej kolejności należy, że nie ulega kwestii, iż w sprawie, której przedmiot powyżej wskazano - niezbędne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wysokość należnego odszkodowania. Wniosek ten wynika z art. 12 ust. 5 u.r.i.d.p., który stanowi, iż przepisy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości, które podczas realizacji inwestycji drogowej, stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Podkreślić przy tym należy, że wskazane w powołanym przepisie odesłanie sprowadza się do odpowiedniego stosowania art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, póz. 651 że zm.), zgodnie z którym, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Oceniając zagadnienie dotyczące podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów sporządzenia przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego sąd uznał, iż nie jest trafne stanowisko przyjęte przez orzekające w sprawie organy administracji, stwierdzające, że podmiotem zobowiązanym do ponoszenia wskazanego kosztu - jest strona skarżąca - Gmina Miasta N. Pogląd ten, orzekające organy uzasadniały treścią art. 22 ust. l u.r.i.d.p. Wskazany przepis stanowi, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. W związku z powyższym przepisem odsyłającym, organy powoływały się na art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16.12.2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. Nr 267, póz. 2251 ze zm.; dalej ustawa powoływana jako u.f.i.t.L), który stanowi, że zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg gminnych oraz zarządzania nimi finansowane są z budżetów gmin. Uznawano w związku z tym, że decyzja o zezwoleniu na realizację drogi oraz decyzja ustalająca wysokość ekwiwalentu za odebrane prawo własności stanowi cały proces nabycia nieruchomości pod drogi. Koszty zaś związane z tym procesem (w tym np. koszt operatu szacunkowego), są szeroko rozumianym kosztem nabycia nieruchomości, o którym stanowi powołanym art. 21 ust. l u.r.i.d.p. i zgodnie z art. 3 ust. 2 u.f.i.t.l. - winny zostać poniesione przez gminę. Zauważyć jednak należy, że wskazane przepisy art. 22 ust. l u.r.i.d.p. oraz art. 3 ust. 2 u.f.i.t.l. nie mogą być uznane za leges speciales w stosunku do zawartej w K.p.a. regulacji odnoszącej się do ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 14.06.2011 r. I OSK 1483/2010; LexPolonica nr dok.: 2557861; wyrok NSA z dnia 14.06.2011 r. sygn. akt I OSK 1248/10; LexPolonica nr 2607395; wyrok NSA z dnia 15.06.2011 r.; sygn. akt I OSK 1456/2010; LexPolonica nr 2573387). Wniosek ten wynika z faktu, że regulacje ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego oraz ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - nie są przepisami proceduralnymi, regulującymi odmiennie postępowanie w sprawach nabywania nieruchomości pod drogi. Są to bowiem przepisy prawa materialnego, które określają zasady finansowania zadań gminy z zakresu budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg gminnych oraz zarządzania tym drogami. Nadto, z powołanych przepisów nie wynika jednoznacznie obowiązek poniesienia przez gminę kosztów sporządzenia operatu szacunkowego, zaś ustawodawca nie może nakładać na stronę obowiązku z sposób dorozumiany. Dodatkowo odróżnić należy wymienione w art. 22 ust. l u.r.i.d.p. koszty nabycia nieruchomości pod drogi (nabycie następuje ex legę, nie zaś w drodze postępowania administracyjnego) od kosztów postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną w trybie tej ustawy nieruchomość. Przedmiotem tego ostatniego postępowania nie jest nabycie nieruchomości (tu bowiem skutek następuje wcześniej i z mocy samego prawa). Nie znajdzie zatem w tym przypadku zastosowanie powołany art. 22 ust. l u.r.i.d.p. Zatem kosztami nabycia nieruchomości pod drogi, nie będą koszty innego postępowania, tj. tego, którego przedmiotem jest ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Powstały zatem w toku postępowania o ustalenie wysokości odszkodowania koszt operatu szacunkowego, ocenić zatem należy przez pryzmat regulacji K.p.a. - odnoszących się do kosztów postępowania. W związku z powyższym wskazać trzeba, że zgodnie z art. 263 § l K.p.a. do kosztów postępowania administracyjnego zalicza się m.in. należności biegłych. Z § 2 powołanego artykułu wynika, że organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Zgodnie natomiast z art. 262 § l K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które powstały z jej winy lub też zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Jeżeli zatem koszty postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej nie powstały w wyniku realizacji przez ten organ nałożonych na niego ustawowych obowiązków, to w takiej sytuacji możliwe jest obciążenie strony powstałymi kosztami takiego postępowania. Inaczej mówiąc, zasadą jest, iż koszty postępowania administracyjnego ponosił zawsze będzie organ administracji publicznej, jeżeli koszty te odnosić się będą do działań, które dotyczą wypełniania przez ten organ jego ustawowych obowiązków. Dopiero uznanie, że dane koszty nie zostały poniesione wskutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków, otwiera drogę do poczynienia ustaleń, czy powstałe w toku postępowania koszty, zostały poniesione "w interesie" lub "na żądanie" strony postępowania (art. 262 § l pkt 2 K.p.a.). W związku z powyższym należy podkreślić, że skoro wywłaszczenie nieruchomości pod budowę drogi następuje za odszkodowaniem, a podstawę do ustalenia wysokości tego odszkodowania stanowią art. 12 ust. 4a, 4b, 4f i ust. 5 oraz art. 18 u.r.i.d.p., to sporządzenie operatu określającego wysokość odszkodowania stanowi ustawowy obowiązek organu prowadzącego takie postępowanie (Starosty). Poniesiony zatem koszt sporządzenia operatu szacunkowego, jest więc kosztem wynikającym z ustawowego obowiązku organu (w rozumieniu art. 262 par. l pkt 2 K.p.a.) prowadzącego postępowanie w przedmiocie ustalenia tego odszkodowania. Na organie tym bowiem ciążył obowiązek, aby w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy - niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 K.p.a.). Obowiązek ten obejmował także, ustalenie odszkodowania w oparciu o opinię (operat) biegłego rzeczoznawcy. Zauważyć przy tym należy, że omawiany koszt, nie był kosztem postępowania poniesionym w interesie strony (gminy), ani tym bardziej nie został poniesiony na jej żądanie. Jak już wyżej wskazano, nie istnieje przy tym przepis wyłączający stosowanie art. 262 § l K.p.a. w sprawach dotyczących kosztów ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przyjęte w kontrolowanej sprawie, przez organy obu instancji oceny i poglądy, sprowadzające się do uznania, iż strona postępowania administracyjnego - Gmina Miasta N. jest zobowiązana do poniesienia kosztów postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - obejmujących koszty sporządzenia operatu szacunkowego, jest wynikiem błędnej wykładni art. 22 ust. l powołanej ustawy w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu drogowego. Uchybienie to stanowi zatem naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało obciążeniem kosztami postępowania administracyjnego strony, mimo braku ku temu podstaw prawnych. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy będą zobowiązane do zastosowania się do wykładni przepisów prawa przedstawionej powyżej. W związku z powyższą oceną, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, o czym orzekł w pkt. I sentencji. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia jest art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.: Dz.U. z 2012 r., póz. 270 ze zm.; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane (pkt II sentencji). O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt l lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców»prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.jedn. Dz. U. z 2013, póz. 490).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI