II SA/Kr 519/22

II SA/Kr 519/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Mirosław Bator
Piotr Fronc /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 349/23 - Wyrok NSA z 2024-09-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art.7,8,11,15,art.75-77,80,107,136,art.189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 624
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 lutego 2022 r. znak SKO-PW-4171-3/22 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Kr [...]
Uzasadnienie
Burmistrz Rabki-Zdroju decyzją z dnia 30 listopada 2021 r., znak: IRG.6331.2.2021, po rozpatrzeniu wniosku L. S. w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce nr ewid. [...] w Rabce-Zdroju, orzekł o odmowie wydania decyzji nakazującej przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.), dalej "P.w.".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w dniu 1.07.2021 r. do Urzędu Miejskiego w Rabce - Zdroju wpłynął wniosek L. S. w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce nr ewid. [...] w Rabce-Zdroju. W treści wniosku wnosząca go podniosła, że doszło do naruszenia stosunków wodnych w związku ze zmianą konfiguracji terenu, brakiem drenaży i zabezpieczenia skarpy na w/w działce. Dodała, że od roku trwa remont kapitalny budynku, wyburzanie ścian, cały gruz jest wysypywany przez okno a następnie plantowany wokół budynku. Wnioskodawczyni stwierdziła, że ostatnio przywieziono duże ilości ziemi i mocno podniesiono teren od strony jej posesji. Wyraziła obawy, że jej ogrodzenie na podmurówce nie wytrzyma naporu dużej ilości ziemi i braku zabezpieczeń. Podniosła również, że podczas ostatnich deszczy woda przelała się na jej posesję.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ l instancji przedstawił przebieg postępowania; w szczególności ustalenia dokonane podczas dwukrotnych oględzin, podczas których stwierdzono m.in., że na działce R. G. przeprowadzane są prace budowlane, od kilku dni wody opadowe z dachu budynku są odprowadzane prze kanalizację deszczową w stronę potoku. R. G. oświadczył, że skarpa istniała przed zakupem działki, natomiast on utwardził część swojej działki od strony działki L. S. w odległości ok. 1 - 2 m.
Organ I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego, a następnie zreferował stanowisko biegłego w niej przedstawione. W szczególności biegły stwierdził m.in., że działka ew. nr [...], będąca własnością B. G. i R. G., położona jest na zboczu pochylonym w kierunku południowym, poniżej położona jest działka ew. nr [...], będąca własnością L. S.. Naturalny spadek terenu jest w kierunku południowym, tj. od strony działki ew.nr [...] w kierunku działki ew. nr [...]. Powierzchniowy spływ wód opadowych odbywa się zgodnie z nachyleniem terenu. Woda deszczowa z dachu budynku na działce ew. nr [...] zbierana jest rynnami i dalej odprowadzana kanalizacją deszczową do pobliskiego potoku po stronie południowo-wschodniej. Podczas wizji nie stwierdzono podmokłości terenu, zastoisk wody ani wysięków wody ze skarpy.
Burmistrz Rabki-Zdroju uznał, iż biegły precyzyjnie określił sytuację w terenie oraz warunki hydrogeologiczne w obrębie działek, których dotyczy postępowanie, a jego wniosek jest logiczny i rzeczowy.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że brak jest dowodów wskazujących na to, iż roboty wykonane na dz. ew. nr [...] mogą być przyczyną zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działki ew. nr [...] należącej do L. S..
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła L. S., zwracając się o przeanalizowanie dokumentacji. W jego uzasadnieniu podniosła kwestię zalewania jej działki podczas deszczu. Zwróciła również uwagę na to, iż w 2019 r. był wymieniany główny wodociąg, biegnący na dz. ew. nr [...] blisko jej ogrodzenia i główny zawór wody do jej domu, kilkukrotnie zasypywany. Odwołująca się dodała, że ponieważ ulica [...] jest położona na zboczu, a działki ew. nr [...] i [...] położone są na wys. ponad 400 m. n.p.m. na stromym odcinku terenu, w związku z powyższym znaczne podniesienie terenu na dz. ew. nr [...] zagraża jej egzystencji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 10 lutego 2022 r., znak: SKO-PW-4171-3/22, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej "K.p.a.", w związku z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t.j. Dz. U z 2021 r., poz. 624 ze zm.), dalej "P.w.", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Dalej wskazał, że materialną podstawę prawną prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji stanowią przepisy art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu: Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
Ust. 2: Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
Ust. 3: Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Ust. 4: Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
Ust. 5: Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Prowadzone postępowanie administracyjne powinno zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia, czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 234 ust. 3 prawa wodnego. W tym artykule mowa jest o każdej zmianie stanu wody, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Ustawa prawo wodne, z wymienionymi w art. 234 nagannymi działaniami właściciela wobec gruntów sąsiednich, wiąże określoną odpowiedzialność. Organ administracji ma zatem obowiązek zastosować art. 234 ust. 3 w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 234 ust. 1 pkt 1 i 2, a następnie nałożyć w drodze decyzji administracyjnej sankcję za spowodowanie zmiany stosunków wodnych. Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 3049/03, w którym wyjaśnił, że: zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, póz. 1229 ze zm.), może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 tej normy. Sankcja przewidziana w ust. 3 nie dotyczy natomiast sytuacji unormowanej w ust. 2, ponieważ unormowano tam obowiązki właściciela gruntu usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na skutek działań osób trzecich lub wskutek przypadku, niezależnie od woli właściciela gruntu. Nałożenie zatem obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej lub kierunek odpływu wody ze źródeł ze szkodą dla gruntu sąsiedniego.
Z wniosku L. S. wszczynającego postępowanie wynika, że na działce ew. nr [...], będącej własnością B. G. i R. G., doszło do naruszenia stosunków wodnych w związku ze zmianą konfiguracji terenu, brakiem drenaży i zabezpieczenia skarpy na w/w działce. Wnioskodawczyni stwierdziła, że woda ze skarpy spływa w kierunku jej posesji i zalewa jej działkę.
Organ I instancji przeprowadził dwukrotne oględziny, w dniu 18.08.2021 r. i w dniu 27.09.2021 r. z udziałem biegłego, który następnie sporządził opinię w niniejszej sprawie.
W oparciu o całokształt materiału dowodowego Kolegium ustaliło, że działka ew. nr [...], będąca własnością B. G. i R. G., położona jest na zboczu, pochylonym w kierunku południowym, poniżej położona jest działka ew. nr [...], będąca własnością L. S.. Naturalny spadek terenu jest w kierunku południowym, tj. od strony działki ew.nr [...] w kierunku działki ew. nr [...].
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności z załączonej do akt niniejszej sprawy opinii biegłego wynika, że generalnie ten kierunek spływu wody jest utrzymywany. Podczas oględzin ustalono, że na działce ew. nr [...] trwają prace ziemno-budowlane, powierzchnia terenu na działce ew. nr [...] jest w znacznej części wyrównana, wysypana przekruszem ceglano-betonowym, kamieniami zmieszanymi z piaskiem i gliną. Od południowej strony działki ew. nr [...], tj. od strony działki L. S., jest wykonany krawężnik, który ma na celu ograniczenie swobodnego spływu wód opadowych na niżej położoną działkę, będącą własnością wnioskodawczyni. Ustalono również, że woda deszczowa z budynku na działce ew. nr [...] zbierana jest rynnami i dalej odprowadzana kanalizacją deszczową do pobliskiego potoku po stronie południowo-wschodniej.
Podczas przeprowadzanych oględzin nie stwierdzono na dz. ew. nr [...] zastoisk wody, podmokłości. Nie stwierdzono również podmokłości terenu, zastoisk wody, czy też wysięków ze skarpy na działce B. G. i R. G..
Mając na uwadze powyższe Kolegium podzieliło stanowisko organu l instancji, że na terenie działki ew. nr [...] nie stwierdzono działań mogących być przyczyną zmiany stanu wody na gruncie bądź przyczyną zmiany kierunku i natężenia wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki sąsiedniej.
Kolegium wzięło pod uwagę fakt, że prace ziemne na działce ewid. nr [...] jeszcze trwają. Po zakończeniu prac związanych z zagospodarowaniem terenu, wg oświadczenia R. G. zostanie wykonana makroniwelacja powierzchni terenu z zachowaniem spadku terenu w kierunku południowo-wschodnim, tj. w kierunku pobliskiego potoku, tak aby zapewnić spływ wód opadowych do potoku. Powierzchnia terenu docelowo będzie wysypana klińcem i utwardzona. Na skarpie pomiędzy sąsiednimi działkami zostaną posadzone krzewy lub drzewka ozdobne.
Kolegium podkreśliło, że powołany przepis art. 234 ust. 3 P.w. należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest nadto ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 609/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczących zmiany stanu wody na gruncie skutkującym powstaniem szkody na gruncie sąsiednim, ważną kwestią jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy (por.: wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 613/07). Tenże stan faktyczny ma wykazać, że przede wszystkim nastąpiła szkoda na gruncie spowodowana zmianą stanu wody. Bez ustalenia powstania szkody dalsze prowadzenie postępowania merytorycznego w sprawie o naruszenie stosunków wodnych określonej w art. 234 Prawa wodnego, ukierunkowanego na nałożenie określonego obowiązku, jest niczym nieuzasadnione. Co do zasady art. 234 Prawa wodnego nakazuje ustalenie w pierwszej kolejności faktu zaistnienia szkody związanej z niedopuszczalną zmianą stosunków wodnych. Brak szkody oznacza bowiem, że do szkodliwej zmiany stanu wody nie mogło dojść.
Jak zatem wynika z powyższego, konieczną przesłanką do zastosowania nakazu z art. 234 Prawa wodnego jest szkodliwe oddziaływanie.
Kolegium podzieliło pogląd, że decyzji nakazującej przywrócenie stanu wód lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom nie można wydać jedynie na podstawie obaw, tylko musi dojść do ustalenia, że właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, która to sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Jak wynika z ustaleń dokonanych w trakcie postępowania wyjaśniającego, nie stwierdzono związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy działaniem dokonanym na działce B. G. i R. G., a stanem działki sąsiedniej, której właścicielką jest L. S..
Odnosząc się do zarzutu odwołania Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni, poza jedynie twierdzeniem o zalewaniu jej działki, szkód nie wykazała, nie przedłożyła żadnych materiałów dowodowych, z których wynikałaby zaistniała realna szkoda i nie wynika to również z przedłożonych do akt sprawy zdjęć.
Kolegium wyjaśniło, że samo potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej.
W związku z powyższym Kolegium, w ślad za organem I instancji uznało, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o zmianie stanu wody na gruncie, czyli konkretnym działaniu konkretnych osób, szkodliwie oddziaływującym na grunt sąsiedni.
Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania stanowiska biegłego zawartego w przeprowadzonej w niniejszej sprawie opinii. Mając na uwadze stwierdzenie, iż to organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, a biegły jest powołany do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji oraz fakt, że opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, Kolegium oceniając i analizując przedłożoną do akt sprawy opinię uznało ją za trafną, fachową, rzetelnie sporządzoną oraz wiarygodną.
Kolegium stwierdziło, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało prawidłowo przeprowadzone. Strony były zawiadamiane o terminie przeprowadzenia dowodów, a przed wydaniem decyzji pouczone o prawie zapoznania się z całością materiału dowodowego i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
L. S. wniosła na powyższą decyzję SKO z 10 lutego 2022 r. samodzielnie sporządzoną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazując, że w sprawie naruszenia stosunków wodnych w związku ze zmianą konfiguracji terenu bardzo mocno podniesiono teren od strony jej posesji, o czym świadczą załączone zdjęcia. Brak profesjonalnych mocnych zabezpieczeń terenu, jak i zasypano kilka razy główny zawór wody do jej domu – brak dostępu.
Skarżąca wniosła o ponowne przeanalizowanie dokumentacji toczącej się sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i dodając, że skarżąca ani w odwołaniu ani w skardze, poza jedynie twierdzeniem o zalewaniu jej działki, szkód nie wykazała, nie przedłożyła żadnych materiałów dowodowych, z których wynikałaby zaistniała realna szkoda i nie wynika to również z przedłożonych do akt sprawy zdjęć.
Ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu, pismem z 26 września 2022r., podtrzymał w całości skargę z dnia 18 marca 2022 r. złożoną osobiście przez L. S., tj. zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2022 r. znak: SKO-PW-4171-3/22 i wniósł o: uchylenie powyższej decyzji w całości; przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie zostały opłacone w całości ani w części.
Wskazał, że organ II instancji dopuścił się uchybienia przepisom postępowania (naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy na działce o nr ew. [...], stanowiącej własność B. G. oraz R. G., została wykonana makroniwelacja powierzchni terenu z zachowaniem spadku w kierunku południowo-wschodnim, a także wszystkie pozostałe wymagane prawem prace ziemne, tak aby zapewnić spływ wód opadowych do potoku, a także nie przeprowadzono wizji terenowej w warunkach, które mogłyby ujawnić naruszenie stosunków wodnych na gruncie.
Podkreślił, że zgodnie ze złożonymi w postępowaniu administracyjnym zapewnieniami R. G., po ukończeniu prac związanych z zagospodarowaniem terenu na działce o nr ew. [...] miała zostać wykonana makroniwelacja terenu, która umożliwi spływ wody do potoku. Niestety w trakcie prac ziemnych dochodziło do licznych naruszeń w zakresie instalacji urządzeń, na co wskazuje pismo Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Rabce-Zdroju z dnia 6 września 2022 r. Pełnomocnik zaznaczył, że wyłącznie dzięki telefonicznej interwencji skarżącej właściciele działki o nr ew. [...] odkryli skrzynki do zasuw wody.
Ponadto podniósł, że zmiana stosunków wodnych, która od początku postępowania administracyjnego była wskazywana przez skarżącą, jest widoczna przede wszystkim w okresie znacznych opadów. Wówczas woda opadowa przemieszcza się z działki o nr ew. [...] na działkę o nr ew. [...] i zaczyna tam zalegać w znanych ilościach, powodując szkody na nieruchomości skarżącej. Wizja lokalna powinna więc zostać przeprowadzona w okresie zwiększonych opadów lub po intensywnym deszczu. Skarżąca w całości kwestionuje wnioski opinii hydrogeologicznej wydanej na podstawie wizji terenowej w dniu 27 września 2021 r., ponieważ był to okres, który nie obfitował w opady mogące ujawnić problem zalegania wody na działce o nr ew. [...]. Wobec powyższego materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony o kolejną wizję terenową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Od 16 maja 2022 r. obowiązujący dotąd stan epidemii został zastąpiony stanem zagrożenia epidemicznego.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2).
Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie wyznaczył na 27 września 2022 r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów, k. 30.
Przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a jednocześnie nie ma technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, poprzedzone było próbą uzyskania od stron i uczestników postępowania potwierdzenia istnienia technicznych możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 21 lipca 2022 r., k. 17). Jednak nie uzyskano od wszystkich stron i uczestników postępowania potwierdzenia posiadania ww. technicznych możliwości.
Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącej, jej pełnomocnika i skarżonego organu oraz uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, bowiem odpowiada ona prawu, a skarga nie jest zasadna.
Zakres możliwego orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest wyznaczony granicami sprawy administracyjnej, określonej przepisami prawa materialnego, a to art. 234 P.w. Sąd nie może zatem badać i brać pod uwagę kwestii leżących w kompetencjach organów nadzoru budowlanego, w tym zgodności wykonanych robót z przepisami Prawa budowlanego czy też przepisów technicznobudowlanych.
Sąd co do zasady aprobuje rozstrzygnięcie i ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Należy także stwierdzić, że istotne elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich relewantnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 K.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Organy precyzyjnie wskazały też, którym dowodom dały wiarę i dlaczego. Ustalenia i rozważania organu przedstawione w uzasadnieniu decyzji nie uzasadniają usunięcia jej z obrotu prawnego, wobec prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację rozstrzygnięcia organu II instancji, ponieważ jest ona zgodna z obowiązującym prawem i dominującym orzecznictwem sądów administracyjnym w tym przedmiocie.
Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia organu II instancji obejmują okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia poprzedniego i aktualnego stanu wody na gruncie, a także czy B. G. i R. G. - właściciele działki ew. nr [...], dokonali zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki skarżącej, ew. nr [...].
W konsekwencji organy zastosowały w sprawie odpowiednie przepisy prawa i zweryfikowały istnienie przesłanek do rozstrzygnięcia w postaci nałożenia bądź odmowy nałożenia stosownych nakazów.
Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w uzasadnieniu decyzji zostały w wystarczającym zakresie powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie budzą one istotnych zastrzeżeń co do ich prawidłowości.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowił art. 234 P.w., zgodnie z którym:
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
4. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane.
5. Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Należy tu ponownie podkreślić, że zakres orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie jest limitowany przesłankami określonymi w art. 234 P.w.
Bezsporne w niniejszej sprawie było, że działka ew. nr [...], będąca własnością B. G. i R. G., jest położona na zboczu, pochylonym w kierunku południowym, poniżej położona jest działka ew. nr [...], będąca własnością L. S.. Naturalny spadek terenu jest w kierunku południowym, tj. od strony działki ew.nr [...] w kierunku działki ew. nr [...].
W toku postępowania wyjaśniającego w sposób niebudzący wątpliwości organy prawidłowo ustaliły, że mimo wykonania prac na działce ew.nr [...], ten kierunek spływu wody jest utrzymywany. Podczas oględzin ustalono, że na działce ew. nr [...] trwają prace ziemno-budowlane, powierzchnia terenu na działce ew. nr [...] jest w znacznej części wyrównana, wysypana przekruszem ceglano-betonowym, kamieniami zmieszanymi z piaskiem i gliną. Od południowej strony działki ew. nr [...], tj. od strony działki L. S., jest wykonany krawężnik, który ma na celu ograniczenie swobodnego spływu wód opadowych na niżej położoną działkę, będącą własnością wnioskodawczyni. Ustalono również, że woda deszczowa z budynku na działce ew. nr [...] zbierana jest rynnami i dalej odprowadzana kanalizacją deszczową do pobliskiego potoku po stronie południowo-wschodniej.
Podczas przeprowadzanych oględzin nie stwierdzono na dz. ew. nr [...] zastoisk wody, podmokłości. Nie stwierdzono również podmokłości terenu, zastoisk wody, czy też wysięków ze skarpy na działce B. G. i R. G..
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że Kolegium prawidłowo podzieliło stanowisko organu l instancji, że na terenie działki ew. nr [...] nie stwierdzono działań mogących być przyczyną zmiany stanu wody na gruncie bądź przyczyną zmiany kierunku i natężenia spływu wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki skarżącej.
Powyższe okoliczności znajdują jednoznaczne potwierdzenie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, w szczególności na podstawie oględzin i dowodu z opinii biegłego. Okoliczności te stanowią przyczynę sporu pomiędzy właścicielami działek ew.nr [...] i ew. nr [...].
Wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przestanki cytowanego wyżej przepisu, tj. zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Ustalenia organu I instancji są jednoznaczne, zaś przeciwne twierdzenia skarżącej, wyrażone w odwołaniu, skardze i piśmie pełnomocnika skarżącej nie zostały poparte żadnymi dowodami.
Należy tu zaakcentować, że wprawdzie to rolą organu jest gromadzenie materiału dowodowego, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, by strona zainteresowana określonym wynikiem postępowania dowodowego także oferowała organowi materiał dowodowy na poparcie swojego stanowiska. Z takiej możliwości w niniejszej sprawie skarżąca nie skorzystała, pozostając przy jedynie gołosłownych twierdzeniach i zarzutach o potencjalnym oddziaływaniu wody spływającej z działki sąsiada i możliwości wyrządzenia przez nią szkody, które nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.
Okoliczności podnoszone przez skarżącą, jakoby w okresie znacznych opadów woda opadowa przemieszczała się z działki o nr ew. [...] na działkę o nr ew. [...] i zalegała tam w znanych ilościach, powodując szkody na nieruchomości skarżącej, są całkowicie gołosłowne, a kwestionowanie przez skarżącą wniosków opinii hydrogeologicznej jest nieuzasadnione.
Skarżąca nie zaoferowała jakiegokolwiek materiału dowodowego, np. w postaci zdjęć wykonanych w czasie opadów atmosferycznych, z których wynikałby zastój wody na jej gruncie, chociaż wykonanie zdjęć jest prostym i dostępnym dla każdego wyrazem współdziałania strony z organem. Organ natomiast przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe i wywiódł prawidłowe wnioski.
Dokonawszy kontroli zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że poczynione przez organy ustalenia faktyczne są prawidłowe i wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd te ustalenia w pełni akceptuje. Ponadto Sąd stwierdził, że organy należycie wyjaśniły wszystkie kwestie istotne dla rozstrzygnięcia i prawidłowo zastosowały prawo materialne.
Najistotniejszą kwestią jest brak realnej szkody, na której istnienie byłaby w stanie wskazać skarżąca, która nadal, nawet do dnia wydania wyroku, pozostaje całkowicie gołosłowna w swoich zarzutach o spływie i gromadzeniu się wody za jej działce.
Warunkiem koniecznym do nałożenia nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. jest powiązanie związkiem przyczynowo-skutkowym działań właściciela gruntów powodujących zmianę stosunków wodnych z występującą szkodą. Taki związek w niniejszej sprawie nie występuje.
Organ odwoławczy dokonał powtórnego, pełnego i merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w granicach zakreślonych treścią decyzji I instancji. Zbadał zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego w oparciu o akta sprawy.
Opinię biegłego należy, wbrew zarzutom skarżącej, ocenić jako rzetelną, logiczną, spójną i wiarygodną.
Podsumowując Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z poszanowaniem przepisów prawa procesowego, a to: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a.
W szczególności w kontrolowanej decyzji zostały również wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, odpowiada zatem prawu także uzasadnienie decyzji, sporządzone zgodne z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Zarzuty skargi okazały się niezasadne, a niezgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z oczekiwaniami skarżącej nie może być utożsamiana z naruszeniem prawa.
Podsumowując, Sąd nie stwierdził naruszenia żadnego ze wskazanych w piśmie pełnomocnika skarżącej przepisów, które mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Takich naruszeń Sąd w sprawie nie stwierdził, dlatego oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.