II SA/Kr 501/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-08-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
planowanie przestrzenneuchwała rady gminyochrona środowiskakorytarz ekologicznyogrodzeniaustawa krajobrazowaWSAkontrola administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Gdów dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że przepisy dotyczące ogrodzeń w kontekście korytarza ekologicznego są zgodne z prawem.

Wojewoda Małopolski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Gdów w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując zapis § 5 pkt 11 dotyczący zakazu stosowania ogrodzeń pełnych i na podmurówkach oraz wymogu stosowania elementów ażurowych w kontekście korytarza ekologicznego. Wojewoda argumentował, że takie regulacje powinny być zawarte w odrębnej uchwale krajobrazowej, a nie w planie miejscowym. Gmina Gdów broniła uchwały, wskazując, że zapisy te dotyczą ochrony środowiska i przyrody, co jest obligatoryjną treścią planu miejscowego. Sąd oddalił skargę, uznając, że regulacje dotyczące kształtu ogrodzeń w celu zapewnienia drożności korytarza ekologicznego mieszczą się w kompetencjach rady gminy i są zgodne z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Gdów z dnia 9 czerwca 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części sołectwa Fałkowice. Wojewoda domagał się stwierdzenia nieważności części uchwały, konkretnie § 5 pkt 11, w zakresie dotyczącym zakazu stosowania ogrodzeń pełnych oraz na podmurówkach i wymogu stosowania ogrodzeń ażurowych, argumentując, że takie regulacje dotyczące ogrodzeń powinny być zawarte w odrębnej uchwale krajobrazowej, zgodnie ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. (tzw. ustawa krajobrazowa), a nie w planie miejscowym. Podkreślił, że rada gminy utraciła kompetencje do ustalania takich zasad w planach miejscowych po wejściu w życie nowelizacji. Rada Gminy Gdów w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, twierdząc, że zakwestionowany fragment uchwały określa zasady ochrony środowiska i przyrody, co jest obligatoryjną treścią planu miejscowego zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Gmina argumentowała, że przepisy te nie dotyczą zasad sytuowania ogrodzeń, lecz ich kształtu w celu zapewnienia drożności korytarza ekologicznego, co jest zgodne z celami ochrony przyrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Wojewody. Sąd uznał, że mimo uchylenia art. 15 ust. 3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który pozwalał na ustalanie zasad dotyczących ogrodzeń w planach miejscowych, rada gminy nadal ma obowiązek określania w planie zasad ochrony środowiska i przyrody. Sąd podkreślił, że regulacje dotyczące kształtu ogrodzeń w celu zapewnienia swobodnego przemieszczania się zwierząt w korytarzu ekologicznym mieszczą się w ramach tych obowiązków i nie naruszają przepisów ustawy krajobrazowej, która skupia się na zasadach sytuowania, gabarytach i materiałach ogrodzeń. Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzające możliwość regulowania takich kwestii w planach miejscowych, zwłaszcza w kontekście ochrony ładu przestrzennego i środowiskowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, rada gminy może w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określać zasady dotyczące kształtu ogrodzeń w celu ochrony środowiska i przyrody, w tym zapewnienia drożności korytarza ekologicznego, o ile nie narusza to przepisów dotyczących zasad sytuowania, gabarytów i materiałów ogrodzeń, które są domeną uchwały krajobrazowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo uchylenia przepisu pozwalającego na regulowanie zasad dotyczących ogrodzeń w planach miejscowych, rada gminy nadal ma obowiązek określania w planie zasad ochrony środowiska i przyrody. Regulacje dotyczące kształtu ogrodzeń w celu zapewnienia swobodnego przemieszczania się zwierząt w korytarzu ekologicznym mieszczą się w tych obowiązkach i nie naruszają przepisów ustawy krajobrazowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 37a

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane.

u.p.z.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego skutkuje nieważnością uchwały.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.

u.s.g. art. 91

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

u.s.g. art. 93 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 3 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis uchylony, który stanowił, że w planie miejscowym określa się zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapis § 5 pkt 11 uchwały, dotyczący zakazu stosowania ogrodzeń pełnych i wymogu stosowania elementów ażurowych w celu zapewnienia drożności korytarza ekologicznego, mieści się w kompetencjach rady gminy do określania zasad ochrony środowiska i przyrody w planie miejscowym. Regulacje dotyczące kształtu ogrodzeń w kontekście ekologicznym nie naruszają przepisów ustawy krajobrazowej, która dotyczy zasad sytuowania, gabarytów i materiałów ogrodzeń.

Odrzucone argumenty

Zapis § 5 pkt 11 uchwały narusza art. 37a u.p.z.p. poprzez regulowanie kwestii ogrodzeń, które powinny być przedmiotem odrębnej uchwały krajobrazowej. Po uchyleniu art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p., rada gminy utraciła kompetencje do ustalania w planach miejscowych zasad dotyczących ogrodzeń.

Godne uwagi sformułowania

ogrodzenia powinny być realizowane z elementów ażurowych, nie stanowiących bariery dla drobnych zwierząt zakres regulacji zastrzeżony dla uchwały krajobrazowej (...) nie jest tożsamy z wymogiem obligatoryjnego uregulowania w planie miejscowym zasad ochrony środowiska i przyrody. zamieszczenie w planie miejscowym ustalenia, by w granicach korytarza ekologicznego sytuowane urządzenia, w tym ogrodzenia, posiadały pewne cechy skutkujące tym, że nie będą stanowiły bariery dla zwierząt, nie stanowi naruszenia przepisów prawa

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Darmoń

sędzia

Anna Kopeć

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie kompetencji rady gminy do regulowania kwestii ogrodzeń w planach miejscowych, zwłaszcza w kontekście ochrony środowiska i korytarzy ekologicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, gdzie kluczowe było rozróżnienie między przepisami ustawy krajobrazowej a obowiązkami planistycznymi w zakresie ochrony środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów planistycznych i rozgraniczenia kompetencji organów, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami. Wyjaśnia, jak przepisy dotyczące ochrony środowiska mogą wpływać na regulacje dotyczące ogrodzeń.

Czy przepisy o ochronie przyrody pozwalają na wymuszanie "ażurowych" ogrodzeń w planach miejscowych?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 501/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-08-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 3/24 - Wyrok NSA z 2024-11-05
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń ASR WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Gminy Gdów z dnia 9 czerwca 2022 r. Nr LIII/433/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części sołectwa Fałkowice - obszar "Fałkowice - 3" oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Gminy Gdów podjęła w dniu 9 czerwca 2022 r. uchwałę Nr LIII/433/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części sołectwa Fałkowice – obszar "Fałkowice – 3". Przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 24 czerwca 2022 r. pod poz. 4305.
Uchwała ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez Wojewodę Małopolskiego, który wniósł o stwierdzenie jej nieważności w części, tj. w zakresie § 5 pkt 11 części tekstowej uchwały, w zakresie słów: "(...) stosowania ogrodzeń pełnych oraz ogrodzeń na podmurówkach; ogrodzenia powinny być realizowane z elementów ażurowych (...)" oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przewidzianych.
Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej uchwale istotne naruszenie prawa, w tym w szczególności art. 37a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 503 z późn. zm. – dalej jako: u.p.z.p.) poprzez wprowadzenie do uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zapisów dotyczących zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, w sytuacji, gdy zasady te muszą być regulowane odrębną uchwałą.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że za niezgodny z art. 37a u.p.z.p. należy uznać zapis zawarty w § 5 pkt 11 tekstu uchwały: "(...) zakazuje się wprowadzania urządzeń, obiektów oraz form zagospodarowania terenu mogących utrudniać przemieszczanie się zwierząt (...) stosowania ogrodzeń pełnych oraz ogrodzeń na podmurówkach; ogrodzenia powinny być realizowane z elementów ażurowych (...)". Wojewoda stwierdził, że wraz z wprowadzeniem art. 37a do u.p.z.p. rada gminy utraciła kompetencje do ustalania w planach miejscowych zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń i może je ustalać wyłącznie w formie innej uchwały niż uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Strona skarżąca zaznaczyła również, że ponieważ uchwała Rady Gminy Gdów Nr XL/286/2017 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części sołectwa Fałkowice – obszar "Fałkowice – 3" została podjęta w dniu 24 sierpnia 2017 r., nie mają do niej zastosowania przepisy przejściowe, umożliwiające stosowanie przepisów "dotychczasowych" (przed zmianą ustawy).
W ocenie strony skarżącej plan miejscowy, w stosunku do którego podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, nie może już zawierać ustaleń dotyczących zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych oraz ogrodzeń ich gabarytów, standardów jakościowych i rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą one być wykonane, gdyż od dnia wejścia w życie tej ustawy nowelizującej dokonywanie tego typu ustaleń w planach miejscowych nie jest możliwe, a rada gminy może to uczynić jedynie w drodze odrębnej uchwały.
Dodatkowym argumentem wskazującym na brak możliwości podejmowania działań legislacyjnych polegających na umieszczeniu w planie miejscowym omawianych materii, których zakres określa art. 37a u.p.z.p., są odmienne i złożone procedury podejmowania obu uchwał. Podniesiono bowiem, że zasady sytuowania reklam i obiektów małej architektury mogą być ustanowione wyłącznie w oparciu o procedurę regulowaną w art. 37a-37e tej ustawy, na poparcie którego to stanowiska powołano orzecznictwo sądów administracyjnych. Tym samym, w ocenie strony skarżącej, przedstawione w § 5 ust. 11 części tekstowej kwestionowanej uchwały ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego istotnie naruszają art. 37a u.p.z.p., a w związku z tym z uwagi na treść art. 28 u.p.z.p., wniosek o stwierdzenie nieważności części tekstowej uchwały we wskazanym wyżej zakresie należy uznać za uzasadniony. Jednocześnie pod rozwagę Sądu strona skarżąca pozostawiła rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Gdów, kwestionując zasadność zarzutów skargi, wniosła o oddalenie skargi w całości oraz o oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podniósł, że zakwestionowany fragment przepisu uchwały określa zasady ochrony środowiska i przyrody, a więc stanowi obligatoryjną – w myśl art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. – treść planu zagospodarowania przestrzennego. Zwrócono przy tym uwagę, że również zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Organ wyjaśnił przy tym, że u podstaw zapisu uchwały leżała także dyrektywa wynikająca z art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. mówiąca, że w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza: wymagania ochrony środowiska, które są wymaganiami szerokimi i obejmują nie tylko ustawowe formy ochrony przyrody, ale również inne formy w tym powiązania ekologiczne w obszarze. Tym samym, w ocenie organu, kwestionowany zapis uchwały w całości wypełnia powyższe unormowania. Podniesiono bowiem, że materia objęta kwestionowanym zapisem uchwały wyznacza zasady ochrony środowiska i przyrody normując m.in. ograniczenia w zakresie tworzenia urządzeń, obiektów, form zagospodarowania, w tym ogrodzeń jako barier ekologicznych stanowiących zaporę uniemożliwiającą przemieszczanie się organizmów w ramach korytarza ekologicznego. Z racji swojej roli i charakteru, korytarze ekologiczne pełnią swoje funkcje tylko wtedy, gdy są ciągłe i drożne na całej swej długości. Dlatego też, zdaniem organu, przytoczony w skardze jako wadliwy fragment uchwały został wyrwany z szerszego kontekstu, nie uwzględniając istoty problemu, któremu organ starał się zaradzić wypełniając delegację ustawową.
W dalszej kolejności organ, powołując się na treść art. 37a ust. 1 u.p.z.p. wskazał, że kwestionowane postanowienie uchwały nie normuje kwestii objętych tym przepisem (tj. sytuowania, gabarytów, standardów jakościowych, czy rodzaju materiałów w budowlanych właściwych dla tego rodzaju obiektów), a dotyczy innego aspektu, a mianowicie obligatoryjnych regulacji z zakresu ochrony środowiska, nieobjętych delegacją z art. 37a ust. 1 u.p.z.p. Żadne z ustaleń planu nie wskazuje, w jaki sposób i według jakich reguł należy sytuować ogrodzenia, tj. nie odnosi się do ich położenia w przestrzeni w relacji z innymi obiektami.
Organ wskazał, że w uzasadnieniu do projektu z dnia 28 czerwca 2013 r. (druk sejmowy nr 1525) wyjaśniono, że celem ustawy krajobrazowej było wprowadzenie narzędzi sprzyjających ochronie krajobrazu (urbanistyczne zasady ochrony krajobrazu; obostrzenia w procedurze wnoszenia dominant krajobrazowych; rozszerzenie zakresu ocen oddziaływania na środowisko; nowe regulacje dotyczące lokalizowania reklam). W ramach powyższych rozwiązań przyznano radzie gminy dodatkową kompetencję do ustalania w formie samodzielnego aktu prawa miejscowego zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Jednocześnie nadmieniono, że w przeciwieństwie do aktu prawa miejscowego, jakim jest plan zagospodarowania przestrzennego uchwała oparta na art. 37a u.p.z.p. jest aktem fakultatywnym, dotyczącym całego obszaru gminy. Głównym celem ustawodawcy w ramach powyższej nowelizacji było zmierzenie się z problem reklam i urządzeń reklamowych oraz wyposażenie lokalnych organów w dodatkowe instrumenty umożlwiające zaprowadzenie tzw. "ładu reklamowego". Dlatego też, w ocenie organu, z całą pewnością, wobec faktu pozostawienia regulacji z art 15 ust. 2 pkt 3, a także art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p., powyższa nowelizacja nie miała na celu uchylenia obowiązku określania w planie zagospodarowania przestrzennego zasad ochrony środowiska i przyrody, w tym zasad dotyczących obiektów i urządzeń budowlanych (np. ogrodzeń) w strefach ważnych dla fauny i flory.
Zdaniem organu, Wojewoda błędnie uznał, że kwestionowane ustalenie dotyczy problematyki zastrzeżonej dla tzw. uchwały krajobrazowej. W ocenie organu, zamieszczenie w planie miejscowym wymogu, by w granicach korytarza ekologicznego sytuowane urządzenia, w tym ogrodzenia, posiadały pewne cechy skutkujące tym, że nie będą stanowiły bariery dla zwierząt, nie stanowi naruszenia przepisów prawa, w tym istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, o którym mowa art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ pełnomocnik strony skarżącej zawarł w skardze wniosek o rozważenie rozpoznania sprawy w tym trybie, a organ nie sprzeciwił się temu wnioskowi i nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w zakreślonym ustawą terminie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. –określanej dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt. 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jak natomiast stanowi art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 z późn. zm.), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały lub zarządzenia (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwała lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Po upływie wskazanego wyżej 30 dniowego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93). Zgodnie zaś z art. 94 ust. 1 tej ustawy, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia po upływie roku od ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Skarga organu nadzoru tj. Wojewody Małopolskiego została złożona w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda jako organ nadzoru, w przeciwieństwie do osób o których mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, nie jest obowiązany wykazywać swojej legitymacji skargowej poprzez wskazanie interesu prawnego i jego naruszenia.
Przepis art.37 a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dodany przez art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. (Dz.U.2015.774) zmieniającej nin. ustawę z dniem 11 września 2015 r. ma następujące brzmienie:
1. Rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane.
2. W odniesieniu do szyldów w uchwale, o której mowa w ust. 1, określa się zasady i warunki ich sytuowania, gabaryty oraz liczbę szyldów, które mogą być umieszczone na danej nieruchomości przez podmiot prowadzący na niej działalność.
3. W uchwale, o której mowa w ust. 1, rada gminy może ustalić zakaz sytuowania ogrodzeń oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, z wyłączeniem szyldów.
4. Uchwała, o której mowa w ust. 1, jest aktem prawa miejscowego.
5. Uchwała, o której mowa w ust. 1, dotyczy całego obszaru gminy, z wyłączeniem terenów zamkniętych ustalonych przez inne organy niż ministra właściwego do spraw transportu.
6. Uchwała, o której mowa w ust. 1, może przewidywać różne regulacje dla różnych obszarów gminy określając w sposób jednoznaczny granice tych obszarów.
7. W przypadku, o którym mowa w ust. 6, uchwała, o której mowa w ust. 1, może zawierać załącznik graficzny wraz z opisem, jednoznacznie określającym ich granice.
8. Uchwała, o której mowa w ust. 1, w zakresie dotyczącym ogrodzeń, nie ma zastosowania do ogrodzeń autostrad i dróg ekspresowych oraz ogrodzeń linii kolejowych.
9. Uchwała, o której mowa w ust. 1, określa warunki i termin dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie obiektów małej architektury, ogrodzeń oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów, zasad i warunków w niej określonych, nie krótszy niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały.
10. Uchwała, o której mowa w ust. 1, może:
1) wskazywać rodzaje obiektów małej architektury, które nie wymagają dostosowania do zakazów, zasad lub warunków określonych w uchwale;
2) wskazywać obszary oraz rodzaje ogrodzeń dla których następuje zwolnienie z obowiązku dostosowania ogrodzeń istniejących w dniu jej wejścia w życie do zakazów, zasad lub warunków określonych w uchwale.
Jednocześnie ustawą nowelizującą, na mocy art.5 pkt 3 lit.b, uchylony został przepis art.15 ust.3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowił, że: "W planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane.
Wojewoda wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części, tj. w zakresie § 5 pkt 11 części tekstowej uchwały (zauważyć należy, że zaskarżony przepis nie stanowi punktu 11 a ustęp 11 § 5 uchwały) w zakresie słów: "(...) stosowania ogrodzeń pełnych oraz ogrodzeń na podmurówkach; ogrodzenia powinny być realizowane z elementów ażurowych (...)".
Sąd nie podziela poglądu Wojewody, że wobec uchylenia art.15 ust.3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym rada gminy nie ma już podstaw do uchwalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zagadnień uregulowanych tym przepisem, gdyż zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być mogą być już ustalane wyłącznie w drodze uchwały podjętej na podstawie nowych przepisów, wprowadzonych tzw. "ustawa krajobrazową".
Lektura całego uzasadnienia projektu, jak i ostatecznie wprowadzonych zmian ustawowych prowadzi do wniosku, że głównym problemem, z którym chciał zmierzyć się ustawodawca jest wprowadzenie "ładu reklamowego", na co wskazują choćby przepisy art. 37d i 37e ustawy o planowaniu, dotyczące kar pieniężnych. Niewątpliwie to nie ogrodzenia (a reklamy i urządzenia reklamowe) stanowiły główny przedmiot regulacji ustawy krajobrazowej, choć ogrodzenia oczywiście też zostały w niej ujęte.
W dniu uchwalania zaskarżonego planu, art. 15 ust. 2 pkt. 2 do 5 ustawy o planowaniu, miał następujące brzmienie:
"W planie miejscowym określa się obowiązkowo:
2) zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego;
3) zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu;
3a) zasady kształtowania krajobrazu;
4) zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych, oraz dóbr kultury współczesnej;
5) wymagania wynikające z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych".
Rację ma zatem Gmina, że pomimo uzyskania na mocy omawianej nowelizacji kompetencji do podjęcia uchwały krajobrazowej określającej m.in. zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane (fakultatywnie), nie przestał na niej ciążyć obowiązek określenia w planie miejscowym zasad ochrony środowiska i przyrody.
Wszak zakres regulacji zastrzeżony dla uchwały krajobrazowej (zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane) nie jest tożsamy z wymogiem obligatoryjnego uregulowania w planie miejscowym zasad ochrony środowiska i przyrody.
Prawidłowe jest stanowisko organu, że zamieszczenie w planie miejscowym ustalenia, by w granicach korytarza ekologicznego sytuowane urządzenia, w tym ogrodzenia, posiadały pewne cechy skutkujące tym, że nie będą stanowiły bariery dla zwierząt, nie stanowi naruszenia przepisów prawa, w tym istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, o którym mowa art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Stanowisko to zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2021 r. sygn. II OSK 158/21 (LEX nr 3310695). NSA stwierdził nawet, że jeżeli gmina nie widzi potrzeby zmian w istniejących już obiektach małej architektury, ogrodzeniach oraz tablicach i urządzeniach reklamowych a jedynie chce ustalić zasady i warunki sytuowania i realizacji dla nowych tego typu obiektów na przyszłość, to może to uczynić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pozwala na to art. 15 ust. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego. A w myśl art. 2 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o "ładzie przestrzennym" - należy przez to rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania, w tym środowiskowe.
Odwołał się również do § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587), stanowiącego że ustalenia dotyczące zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego powinny zawierać określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ochrony, określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ukształtowania lub rewaloryzacji, oraz określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów. Nie ulega wątpliwości, że mieszczą się w tym pojęciu zasady posadowienia obiektów małej architektury, reklam czy chociażby wysokość i kształt ogrodzeń, dopuszczalne jest zatem uregulowanie w planie miejscowym zakazów, nakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów w tym zakresie (por. np. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2935/18).
Zaakcentować zatem należy, że zakwestionowane przez Wojewodę zapisy znajdują się w rozdziale 2 uchwały, zatytułowanym: "Ustalenia dotyczące całego obszaru objętego ustaleniami planu oraz obszarów, stref i obiektów o szczególnych warunkach zagospodarowania". Przepis § 5 uchwały nosi tytuł: "Zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego. Jego ust. 11 ma następujące brzmienie: "Z uwagi na położenie całego obszaru objętego ustaleniami planu w granicach korytarza ekologicznego, zakazuje się: wprowadzania urządzeń, obiektów oraz form zagospodarowania terenu mogących utrudniać przemieszczanie zwierząt, w szczególności grodzenia terenów w miejscach przewężeń korytarzy lub w sposób grożący przerwaniem ich ciągłości, stosowania ogrodzeń pełnych oraz ogrodzeń na podmurówkach; ogrodzenia powinny być realizowane z elementów ażurowych, nie stanowiących bariery dla drobnych zwierząt (np. płazów); usuwania zadrzewień i zakrzewień śródpolnych, przywodnych i przydrożnych; usuwania obudowy biologicznej towarzyszącej ciekom i terenom źródliskowym".
Tak więc nie można mieć wątpliwości, że kwestionowany zapis nie dotyczy zasad sytuowania ogrodzeń (co jest objęte ustawą krajobrazową), ale ich kształtu zapewniającego swobodne przemieszczanie się zwierząt (na co zezwala ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Wobec powyższego, a także biorąc pod uwagę fakt, że kwestionowany zapis zaskarżonej uchwały nie naruszył właściwości organu (rada gminy), formy aktu prawnego (akt prawa miejscowego) – to nie zostały naruszone podstawowe wartości i zasady chronione prawem. W szczególności rada gminy jest organem właściwym dla przyjęcia tego rodzaju regulacji, która mieści się w klauzuli kompetencyjnej wynikającej z upoważnienia ustawowego.
Dlatego też skarga Wojewody, jako bezzasadna, na podstawie art.151 p.p.s.a. została oddalona.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI