II SA/Kr 501/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie stwierdził nieważność decyzji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu naruszenia przepisów o właściwości organu.
Skarga dotyczyła odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Sąd administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Kluczowym argumentem było naruszenie przepisów o właściwości organu, ponieważ sprawę rozpatrzył Starosta, podczas gdy właściwy był Prezydent Miasta na prawach powiatu. Dodatkowo, sąd wskazał na naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, gdyż nie zawiadomiono spadkobierców współwłaścicielki o toczącym się postępowaniu.
Sprawa dotyczyła wniosku P.W. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Organ pierwszej instancji (Starosta) odmówił zwrotu, powołując się na brak zgody wszystkich współwłaścicieli (wnioskodawcy i spadkobierców zmarłej współwłaścicielki F.W.). Organ drugiej instancji (Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję Starosty. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., w tym zasady czynnego udziału stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że Starosta nie był właściwy do wydania decyzji, ponieważ w mieście na prawach powiatu zadania starosty wykonuje prezydent miasta. Wyznaczenie Starosty do załatwienia sprawy, jako konsekwencja wyłączenia Prezydenta Miasta, nastąpiło niezasadnie, gdyż brak było podstaw do wyłączenia organu. Sąd nie podzielił poglądu NSA o możliwości wyłączenia organu gminy w takich sytuacjach. Ponadto, sąd uznał za uzasadnione zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia zasady czynnego udziału stron (art. 10 k.p.a.), wskazując, że spadkobiercy F.W. posiadali interes prawny i powinni zostać zawiadomieni o postępowaniu. Sąd uchylił również postanowienie Wojewody o wyznaczeniu Starosty do załatwienia sprawy. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, Starosta nie był właściwy. Wyznaczenie Starosty do załatwienia sprawy, jako konsekwencja wyłączenia Prezydenta Miasta, nastąpiło niezasadnie, gdyż brak było podstaw do wyłączenia organu.
Uzasadnienie
W miastach na prawach powiatu zadania starosty wykonuje prezydent miasta. Przepisy k.p.a. nie przewidują podstaw do wyłączenia organu gminy (w tym prezydenta miasta) w sprawach, w których gmina ta jest stroną, w oparciu o przepisy dotyczące wyłączenia pracownika (art. 24 k.p.a.). Relacja prezydenta miasta do gminy wynika z norm ustrojowych i dotyczy organu, a nie konkretnej osoby.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (25)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 142
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 19
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 24 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 140
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.s.p. art. 91
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 92 § 2
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.p. art. 92 § 3
Ustawa o samorządzie powiatowym
u.s.g. art. 39 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 11a § 3
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 8
Ustawa o samorządzie gminnym
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 25
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 26 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 26 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 200
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów o właściwości organu (Starosta nie był właściwy, powinien być Prezydent Miasta). Naruszenie zasady czynnego udziału stron (nie zawiadomiono spadkobierców współwłaścicielki).
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o właściwości Starosty i braku tożsamości sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Kompetencja organu jest co do zasady wyznaczana ustawowo. Istotą podstaw wyłączenia pracownika są jego indywidualne związki z indywidualną sprawą. Relacja zaś, w jakiej prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania starosty, pozostaje w stosunku do gminy wynika z norm o charakterze ustrojowym i dotyczy organu, a nie konkretnej osoby sprawującej urząd prezydenta.
Skład orzekający
Anna Szkodzińska
przewodniczący
Janusz Kasprzycki
sprawozdawca
Joanna Tuszyńska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości organów w miastach na prawach powiatu w sprawach administracyjnych, zwłaszcza gdy dochodzi do wyłączenia organu. Interpretacja zasady czynnego udziału stron w postępowaniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji miast na prawach powiatu i wyłączenia organu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii proceduralnych w administracji publicznej, takich jak właściwość organów i prawo do udziału w postępowaniu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Kto naprawdę decyduje? Sąd rozstrzyga o właściwości organów w sprawie zwrotu nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 501/05 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2006-11-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2005-04-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Anna Szkodzińska /przewodniczący/ Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/ Joanna Tuszyńska Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Sygn. powiązane I OSK 529/07 - Wyrok NSA z 2007-10-08 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska AWSA Janusz Kasprzycki / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu l instancji II. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P.W. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Uzasadnienie Decyzją z dnia 19 listopada 2004 r., znak: [...], na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, (j. t. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm., zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami) Starosta, orzekł o odmowie zwrotu działek nr [...], [...], [...], położonych w obr. [...] jedn. ewid. [...], na rzecz P. W.. W uzasadnieniu powyższej decyzji Starosta wskazał, że wnioskiem z dnia 7 października 2003 r. P. W. wystąpił o zwrot wywłaszczonych nieruchomości – działek oznaczonych nr [...], [...] i [...]. W toku postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie niniejszej decyzji ustalono, że wnioskowane do zwrotu działki, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta z dnia 19 października 1965 r., znak: [...] zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa jako parcele gruntowe l. kat. – [...] o powierzchni 0,4364 ha i l. kat. [...] o pow. 0,2796 ha byłej gminy katastralnej M. z przeznaczeniem na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z zaświadczeniem o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej z 21 kwietnia 1964 r., Nr [...], wydanym przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej Miasta. Wymienione wyżej działki stanowiły współwłasność P. W. w 4/5 i F. W. w 1/5 części. Z postanowienia Sądu Powiatowego dla dz. [...] z dnia 18 marca 1966 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po zmarłym P. W. nabyli: żona K. W. i syn P. W. – wnioskujący w niniejszej sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie natomiast z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z 10 maja 1994 r., [...] spadek po zmarłej K. W. na podstawie ustawy nabył w całości syn – P. W.. W niniejszej sprawie, wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, złożył jedynie P. W.. Brak jest natomiast w aktach sprawy oświadczenia F. W., świadczącego o tym, że przyłącza się ona do wniosku P. W. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Wnioskowane do zwrotu działki nr [...], [...] i [...] stanowią własność Gminy na podstawie decyzji Wojewody z 27 grudnia 1993 r., znak: [...] i z 28 kwietnia 1995 r., znak: [...]. Jak podkreślił Starosta, przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami określa w sposób precyzyjny krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Są to podmioty, które mają legitymację czynną. Legitymację taką, w myśl powołanego przepisu, posiadają poprzedni właściciele wywłaszczonej nieruchomości. Jeżeli stanowiła ona współwłasność to jej zwrot może nastąpić za zgodą wszystkich jej współwłaścicieli. W wypadku śmierci poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, legitymację procesową w sprawie o zwrot posiada jego spadkobierca. Aby zatem, w niniejszej sprawie nastąpiło skuteczne wszczęcie postępowania, potrzebny był wniosek pochodzący od P. W. i od F. W. lub jej spadkobierców. Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K., pismem z dnia 17 września 2004 r. oraz z dnia 29 września 2004 r., zwrócił się więc do wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku, poprzez dołączenie pisemnego oświadczenia F. W. o przyłączeniu się do wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, a w przypadku jej śmierci, do złożenia przez wszystkich jej spadkobierców takiego oświadczenia i zakreślił w tym celu odpowiedni termin. Na przedmiotowe pisma nie udzielono odpowiedzi. Uzasadniając natomiast swoją właściwość, Starosta podniósł, że postanowieniem Wojewody [...] z dnia 19 marca 2004 r., znak: [...], został wyznaczony do załatwienia tej sprawy. Mając zatem na uwadze, że brak zgody wszystkich współwłaścicieli stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starosta orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowych działek. Z decyzją tą nie zgodził się P. W. i wniósł od niej odwołanie. Podniósł w nim, że Rzeczpospolita Polska chroni prawo własności, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem, a on do dnia dzisiejszego nie otrzymał ani odszkodowania, ani też nieruchomości zamiennej. Dołączył załączniki w postaci decyzji z 10 marca 1995 r., znak: [...] o zwrocie działek nr [...] i [...], odpowiadających parcelom [...] i [...] i decyzji z dnia 19 listopada 2004 r., znak: [...] o odmowie zwrotu działek nr [...], [...] i [...]. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania organ II instancji - Wojewoda [...] - decyzją z dnia 18 lutego 2005 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji – Starosty [...] z 19 listopada 2004 r., znak: [...] o odmowie zwrotu działek nr [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, Wojewoda [...] powołał się na ustalenia organu I instancji. Wskazał, że decyzją z 10 marca 1995 r., znak: [...], orzeczono o zwrocie działek [...] i [...] na rzecz P. W. i spadkobierców F. W. tj. J. W., K. K., C. K., M. K.. Jak ustalił organ II instancji, odwołanie od tej decyzji złożyła K. K. oświadczając, że rezygnuje ze zwrotu. Organ odwoławczy rozpatrzył to odwołanie i decyzją z dnia 26 maja 1995 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu działek nr [...] i [...]. W przedmiotowej sprawie P. W. ponownie pismem z dnia 7 października 2003 r. wystąpił z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Z uwagi na nowy stan prawny, a mianowicie wejście w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami, która po raz pierwszy stworzyła definicję zbędności nieruchomości, Wojewoda uznał, że nie występuje powaga rzeczy rozstrzygniętej decyzjami. Wniosek z 7 października 2003 r. potraktowano zatem jako nowy, uruchamiający nową sprawę administracyjną. Wojewoda podniósł, że ustalono spadkobierców po F. W.. Są nimi: J. W., K. K., C. K., M. K.. Podniósł także fakt dwukrotnego informowania P. W. przez organ I instancji o potrzebie uzupełnienia wniosku o oświadczenia spadkobierców lub dokumenty potwierdzające nabycie przez niego praw do pozostałej części nieruchomości. Wojewoda podkreślił, że niezależnie od tych wystąpień, organ odwoławczy również poinformował wnioskodawcę o konieczności złożenia oświadczenia woli przez spadkobierców F. W.. Poinformowano także wnioskodawcę o treści art. 199 k.c. i możliwości zrzeczenia się roszczenia przez spadkobierców oraz o możliwości umownego upoważnienia jednej osoby do występowania w imieniu pozostałych. W odpowiedzi P. W. podkreślił w piśmie z dnia 21 sierpnia 1997 r., że jeżeli nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczeniowy, to podlega zwrotowi. Nie poinformował natomiast, czy będzie korzystać ze wskazanych przez organ instytucji: uzyskania sądowej zgody na podjęcie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, zrzeczenia się przez spadkobierców z dochodzenia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, czy też umownego upoważnieniu go do występowania w imieniu pozostałych osób. Odmowa zwrotu jest więc poprawna i należało ją utrzymać w mocy. Nie wyklucza to natomiast, zdaniem Wojewody, ponownego ubiegania się o zwrot przedmiotowych działek. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniósł P. W.. W skardze podniósł zarzuty sprowadzające się do naruszenia art. 10 k.p.a. Twierdzi, że skoro w chwili wywłaszczenia nieruchomość w 4/5 stanowiła własność P. W. i w 1/5 F. W. i byli znani jej spadkobiercy z urzędu, to winni oni brać udział w tym postępowaniu. Nie zawiadomiono ich o wszczęciu, a organ odwoławczy zignorował podnoszone przez niego w tym zakresie okoliczności. Nadto podniósł, że przez nie wyjaśnienie tych kwestii, naruszono słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) Podniósł, że organ mówi o możliwości skorzystania z art. 199 k.c., pomijając jednak fakt, że ubieganie się o zgodę pozostałych spadkobierców nie jest konieczne w przypadku złożenia przez niektórych z nich rezygnacji z roszczenia. Zarzucił organowi, że obarczył go ciężarem dowodu, zamiast przeprowadzić uzupełniające postępowanie lub zwrócić sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji w świetle brzmienia art. 138 § 2 k.p.a. Skarżący wniósł, więc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawą orzeczenia w niniejszej sprawie był art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle tego przepisu, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania, lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu, orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. W niniejszej sprawie, żądane do zwrotu działki położone są na terenie miasta o specyficznym statusie. K., jest bowiem miastem na prawach powiatu (art. 91 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r o samorządzie powiatowym ( t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm., zwana dalej ustawą o samorządzie powiatowym) oraz załącznik Rady Ministrów z 7 sierpnia 1998 r w sprawie utworzenia powiatów, Dz. U. Nr 103, poz. 652.), i zgodnie z treścią art. 92 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, jest gminą wykonującą zadania powiatu, na zasadach określonych w tej ustawie. Stosownie do treści powołanego art. 92 ustawy o samorządzie powiatowym funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje: 1) rada miasta, 2) prezydent miasta. Ustrój i działanie organów miasta na prawach powiatu, w tym nazwę, skład, liczebność oraz ich powoływanie i odwoływanie, a także zasady sprawowania nadzoru określa ustawa o samorządzie gminnym (art. 92 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym). Z powyższego wynika, że w gminie mającej status miasta na prawach powiatu nie ma oddzielnych organów samorządu powiatowego, a kompetencje zarządu powiatu i starosty wykonuje prezydent miasta (por. Komentarz do ustawy o samorządzie powiatowym pod red. P. Chmielnickiego, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 i Prawo samorządu terytorialnego w Polsce; K. Bandarzewski, P. Chmielnicki, W. Kisiel, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006). Uprawnienia do działania w charakterze organu I instancji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej czerpie on z przepisów art. 39 ust. 1 w zw. z art. 11a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym (ustawa z dnia 8 marca 1990 r., j. t. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm., zwana dalej ustawą o samorządzie gminnym). Przywołany na wstępie przepis art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, upoważnił starostę do załatwienia sprawy, dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z uwagi na przepisy ustrojowe w miastach na prawach powiatu, zadania starosty, w tym wynikające z art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wykonuje prezydent. Z powyższego wynika, że Prezydent Miasta był organem właściwym do wydania w przedmiotowej sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości decyzji administracyjnej w I instancji. W sprawie niniejszej decyzję w I instancji wydał natomiast Starosta, wyznaczony do jej załatwienia przez Wojewodę [...] postanowieniem z 19 marca 2003 r., znak: [...], opartym na art. 26 § 2 w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. wskutek wyłączenia się z załatwienia sprawy Prezydenta Miasta (pismo z dnia 5 marca 2004 r., znak: [...]). Uzasadniając zgodność z prawem takiego działania, organy odwołały się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2003 r., sygn. OPS 1/03. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą poglądu wyrażonego w wyżej wzmiankowanej uchwale nie podziela. Aby podmiot znajdujący się w strukturze państwa lub samorządu terytorialnego, wyodrębniony organizacyjnie mógł być nazwany organem, musi posiadać podstawę do działania czyli kompetencję. Przez kompetencję, rozumieć należy zdolność organu do skonkretyzowanego aktualizowania potencjalnego, sformułowanego przez prawo obowiązku działania. Kompetencja, to nie tylko możność, ale i obowiązek korzystania przez organ z określonej formy działania, należącej do działań administracyjnych. Kompetencję organu należy odróżnić od jego zadań, które są również określone ustawowo, ale nie wiążą się z konkretnym działaniem, lecz dotyczą ogólniejszego celu, jaki organ ma osiągnąć, wykorzystując do tego zespół swoich kompetencji. Jeżeli realizacja kompetencji administracyjnej ma polegać na rozpoznawaniu i rozstrzyganiu spraw w postępowaniu administracyjnym, czyli na stosowaniu prawa administracyjnego za pomocą wydawania aktów administracyjnych konkretyzujących jego normy (decyzji administracyjnych), wtedy kompetencję nazywa się właściwością organu. Kompetencja organu jest co do zasady wyznaczana ustawowo. Należy więc do tzw. materii ustawowej, czyli obszaru, który nie może być regulowany aktami niższego rzędu. Wynika stąd zakaz przekazywania sobie kompetencji przez same organy, bez specjalnego upoważnienia (por. J. Zimmermann w: Prawo administracyjne, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, s. 119-120). Choć we wspomnianej uchwale mowa jest o wyłączeniu pracownika, to w istocie, skoro zgodnie z nią wyłączeniu podlega każdoczesny piastun organu, jej stosowanie prowadzi do wyłączenia organu od rozpoznawania wszystkich spraw o określonym przedmiocie. Następuje więc utrata właściwości organu do załatwienia konkretnej sprawy indywidualnego podmiotu. W rzeczywistości więc, uchwała zmierza do istotnej zmiany kompetencji organów administracji publicznej, wynikających z norm ustrojowych, norm kompetencyjnych i norm administracyjnego prawa materialnego. Zauważyć bowiem należy, że organy gminy (w tym również gmin-miast na prawach powiatu), zostały z mocy regulacji ustawowych (kompetencyjnych i prawa materialnego), upoważnione do kształtowania stosunków, których jedną ze stron jest własna gmina organu. Sąd podziela więc w pełni poglądy, jakie zostały wyrażone przez T. Wosia w glosie do wzmiankowanej uchwały (publik. w Samorząd Terytorialny nr 12/2004, s. 70). Obowiązujące prawo przewiduje pewne formy za pomocą, których może nastąpić przekazanie kompetencji. Taką konstrukcją, która umożliwia przejęcie kompetencji, jest instytucja wyłączenia organu i w konsekwencji wyznaczenie innego do prowadzenia danej sprawy. W obecnych przepisach k.p.a. brak jest jednakże unormowania mówiącego o wyłączeniu organów gminy w sprawach, w których gmina ta jest stroną. Organy administracji w niniejszej sprawie stanęły jednak na stanowisku, że podstawą takiego wyłączenia jest art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. przyjmując wykładnię zaprezentowaną przez NSA we wspomnianej już chwale z 19 maja 2003 r.; OPS 1/03. W uchwale tej, dla uzasadnienia podstaw wyłączenia, odesłano nie do przepisów dotyczących wyłączenia organu administracyjnego od załatwienia indywidualnej sprawy konkretnie oznaczonego podmiotu (art. 25 k.p.a.), ale do przepisów dotyczących wyłączenia pracownika (art. 24 k.p.a.). Zdaniem Sądu orzekającego, to czy prezydent miasta na prawach powiatu jest, czy nie jest pracownikiem, nie ma istotnego znaczenia. Istotą podstaw wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, są bowiem jego indywidualne związki z indywidualną sprawą. Przyczynami wyłączenia pracownika są więc, przypadki bliskości wobec stron oraz przypadki bliskości wobec samej sprawy. Relacje te mają dotyczyć osoby pracownika, a nie piastuna organu. Relacja zaś, w jakiej prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania starosty, pozostaje w stosunku do gminy wynika z norm o charakterze ustrojowym i dotyczy organu, a nie konkretnej osoby sprawującej urząd prezydenta. Istnieje także różnica w konsekwencjach wyłączenia pracownika i organu. Wyłączony od udziału w danej sprawie pracownik, traci możność podejmowania czynności procesowych w danej sprawie, następstwem wyłączenia organu jest natomiast utrata właściwości do załatwienia danej sprawy administracyjnej. Skoro nie było podstaw do wyłączenia Prezydenta Miasta, to wskazanie innego organu doprowadziło do naruszenia właściwości organu (art. 19 k.p.a.), którą to powinien, w świetle co dopiero przywołanego przepisu przestrzegać z urzędu. Naruszenie każdego rodzaju właściwości, stanowi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej przez organ, który nie miał do tego kompetencji. Wypełnia to bowiem przesłankę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Wyznaczenie zatem Starosty postanowieniem z dnia 19 marca 2003 r., znak: [...], jako konsekwencja wyłączenia Prezydenta Miasta, nastąpiło niezasadnie. Zgodzić się należy natomiast ze stanowiskiem Wojewody, że nie zachodzi tożsamość sprawy. Zwrócić jednak należy uwagę, że nie ustalono należycie, czy przedmioty obu decyzji (Wojewody z 26 maja 1995 r., znak: [...] i Wojewody [...] z 18 lutego 2005 r., znak: [...]), są tożsame. Co więcej, nie ustalono w sposób dostatecznie jasny, co było przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z 26 maja 1995 r., znak: [...]. Wniosek P. W. dotyczył działek "nr [...], [...], [...] obr. [...] według nowej numeracji, a według starej nr [...] i [...](...)." Ustaleniu zaś, że przedmiotem wywłaszczenia były parcele o liczbie katastralnej [...] i [...], nie towarzyszy wykazanie, że tym parcelom odpowiadają obecne działki nr: [...], [...] i [...] obr. [...]. Zgromadzona w aktach dokumentacja nie pozwala na pełne i pewne ustalenie tego następstwa. Nie pozwala ona także na jednoznaczne wykluczenie, że działki nr [...] i [...] wchodziły w skład, którejś z przedmiotowych działek na skutek przekształceń gruntowych. Sąd uznał za uzasadnione zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia zasady czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Art. 10 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Czynny udział w postępowaniu przejawia się w prawie do inicjowania postępowania, przez złożenie żądania wszczęcia (art. 61 § 1 k.p.a.), czy zgody na prowadzenie postępowania, w razie wszczęcia z urzędu ze względu na szczególnie ważny interes strony (art. 61 § 2 k.p.a.) oraz prawo do wypowiadania się, co do treści żądania. Czynny udział przejawia się również, w postępowaniu wyjaśniającym. Zapewnia stronie wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to na stosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego. Stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Treścią pojęcia interesu prawnego jest publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, z uwagi na wydawanie w nim decyzji administracyjnej o tym rozstrzygającej. Niewątpliwie w decyzji administracyjnej, co do istoty tej sprawy orzeka się o prawach właścicieli, współwłaścicieli wywłaszczonych nieruchomości czy też następców prawnych tych podmiotów. Spadkobiercy F. W. są więc osobami posiadającymi interes prawny i dlatego rzeczą organu było zawiadomić ich o toczącym się postępowaniu z wniosku P. W. oraz umożliwić im czynny udział w tym postępowaniu, zgodnie z postanowieniami art. 10 k.p.a. W takim stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, mając na względzie naruszenie przepisów o właściwości (art. 19 k.p.a.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naruszenie przepisów o właściwości, będące skutkiem naruszenia przepisów prawa procesowego – art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. – spowodowało konieczność uchylenia postanowienia z 19 marca 2004 r., znak: [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w punkcie III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI