II SA/Kr 499/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Burmistrza Miasta Z. polegającej na włączeniu karty adresowej budynku do Gminnej Ewidencji Zabytków z powodu braku dokumentacji potwierdzającej jego zabytkowy charakter.
Skarżący A. B. zaskarżył czynność Burmistrza Miasta Z. z 2014 r. polegającą na włączeniu karty adresowej budynku do Gminnej Ewidencji Zabytków (GEZ). Zarzucono naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków poprzez uznanie budynku za zabytek bez przeprowadzenia analizy jego wartości i bez udokumentowania tego faktu. Sąd uznał, że czynność ta została dokonana bez należytego ustalenia, czy budynek faktycznie posiada cechy zabytkowe, a brak wymaganej dokumentacji potwierdza tę wadę. W konsekwencji, sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę A. B. na czynność Burmistrza Miasta Z. z dnia 8 stycznia 2014 r., która polegała na włączeniu karty adresowej budynku mieszkalnego do Gminnej Ewidencji Zabytków (GEZ). Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazując na bezpodstawne uznanie budynku za zabytek bez przeprowadzenia stosownych czynności wyjaśniających i udokumentowania jego wartości. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że czynność włączenia karty adresowej do GEZ została dokonana bez należytego ustalenia, czy obiekt faktycznie posiada cechy uzasadniające objęcie go ochroną konserwatorską. Kluczowe było stwierdzenie, że dla przedmiotowego budynku nie sporządzono wymaganej karty adresowej, a dostępne dokumenty nie potwierdzały jego zabytkowego charakteru w momencie dokonywania czynności. Sąd podkreślił, że ocena wartości zabytkowych musi być udokumentowana i dokonana przed włączeniem obiektu do ewidencji, a nie dopiero w późniejszych pismach procesowych. W związku z tym, sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., podlegającą kontroli sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na postanowienie NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 218/21, które potwierdza, że tego typu czynność jest zaskarżalna do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_bezskuteczność
Przepisy (9)
Główne
u.o.z. art. 22 § ust. 4
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy.
u.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga na czynności organów administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd stwierdza bezskuteczność czynności.
p.p.s.a. art. 52 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Warunek wniesienia skargi na czynność materialno-techniczną po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 53 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin na wniesienie skargi po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
Pomocnicze
u.o.z. art. 3 § pkt 1 i 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku jako nieruchomości lub rzeczy ruchomej, ich części lub zespołów, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
rozp. MKiDN art. 17
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Określa wzór i rubryki karty adresowej zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru gminnego.
rozp. MKiDN art. 18 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Definicja 'nowej karty' w kontekście aktualizacji ewidencji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynność włączenia do GEZ dokonana bez należytego ustalenia, czy obiekt posiada cechy zabytkowe. Brak wymaganej dokumentacji (karty adresowej) potwierdzającej zabytkowy charakter obiektu w momencie dokonywania czynności. Organ nie wykazał, że obiekt posiadał cechy zabytkowe w momencie włączenia do ewidencji.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że postępowanie w sprawie wpisu do GEZ ma charakter uproszczony i nie wymaga formalnego postępowania dowodowego. Organ powoływał się na późniejsze pisma i opinie potwierdzające zabytkowy charakter budynku. Organ podniósł zarzut uchybienia terminu do wniesienia skargi przez skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
czynność materialno-techniczna Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 8 stycznia 2014r. polegająca na włączeniu karty adresowej budynku mieszkalnego [...] do gminnej ewidencji zabytków bezpodstawne i dowolne uznanie budynku za zabytek w sytuacji gdy nie posiada on cech zabytku nie sporządzono karty adresowej dla potrzeb jej włączenia do gminnej ewidencji zabytków włączenie nieistniejącej karty nie mogło mieć miejsca nie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi czynność włączenie karty adresowej przedmiotowego obiektu [...] do gminnej ewidencji zabytków [...] dokonana została bez należytego ustalenia, czy faktycznie obiekt ten nosi cechy, które uprawniają organ uznania go za obiekt zabytkowy dane i dokumenty znajdujące się w nadesłanych aktach sprawy nie wykazują, że przedmiotowy obiekt miał zabytkowy charakter
Skład orzekający
Jacek Bursa
sprawozdawca
Magda Froncisz
przewodniczący
Mirosław Bator
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności udokumentowania wartości zabytkowych przy włączaniu obiektów do gminnej ewidencji zabytków oraz kontroli sądowej takich czynności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia do GEZ bez wymaganej dokumentacji. Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących terminów może być zależna od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie decyzji administracyjnych, nawet tych o charakterze materialno-technicznym, oraz jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku braków proceduralnych. Jest to przykład obrony praw właściciela przed arbitralnymi działaniami urzędu.
“Budynek w ewidencji zabytków bez dokumentów? Sąd: czynność bezskuteczna!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 499/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-06-11 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-05-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Jacek Bursa /sprawozdawca/ Magda Froncisz /przewodniczący/ Mirosław Bator Symbol z opisem 6361 Rejestr zabytków Hasła tematyczne Zabytki Skarżony organ Inne Treść wyniku stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568 art 22 ust 4 oraz 3 pkr 2 Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: starszy referent Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na czynność Burmistrza Miasta Z. z dnia 8 stycznia 2014 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. B. w Z. (dz. ewid. nr: [...] [...] obr. [...]) do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Z. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza Miasta Z. na rzecz skarżącego A. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie czynność materialno-techniczną Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 8 stycznia 2014r. polegającą na włączeniu karty adresowej budynku mieszkalnego znajdującego się przy ul. B. w Z. (dz. ewid. nr [...] obr[...]) do gminnej ewidencji zabytków (dalej GEZ), tym samym objęcie go ochroną konserwatorską jako zabytku. Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 22 ust. 4 i 5 pkt 3 z zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu poprzez: - bezpodstawne i dowolne uznanie budynku za zabytek w sytuacji gdy nie posiada on cech zabytku w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2; - uznanie budynku za zabytek/włączenie go do GEZ bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności wyjaśniających, czy budynek spełnia przesłanki definicji legalnej zabytku oraz bez udokumentowania choćby w sposób zwięzły tych czynności/okoliczności uzasadniających objęcie go forma ochrony ze względu na posiadane wartości. 2. § 17 pkt 8 i 9 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, poprzez zaniechanie obowiązku sporządzenia/zgromadzenia jakiejkolwiek dokumentacji na dowód posiadania przez budynek wartości zabytkowych. Wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej organu i zasądzenie kosztów postępowania. Podkreślono, iż nie mając możliwości zapoznania się z treścią karty adresowej, która dla przedmiotowego budynku nigdy nie została sporządzona, a także powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2023r sygn. P 12/18, w dniu 25.11.2024r. wezwano Burmistrza Miasta Zakopane do usunięcia naruszenia prawa poprzez wyłączenie w/w budynku do GEZ. Wezwanie nie zostało przez Burmistrza Miasta Zakopanego uwzględnione. W odpowiedzi z dnia 21.02.2025 roku na wezwanie organ wskazał na cechy budynku świadczące o jego wartościach zabytkowych. Jak wynika z pisma konserwatora zabytków z dnia 12.07.2021 r. BMKZ.4123.07. 2021, w aktach GEZ brak jest karty adresowej wykonanej dla potrzeb jej włączenia do gminnej ewidencji zabytków miasta Zarządzeniem Burmistrza Miasta Zakopane nr 07/2014 z dnia 08 stycznia 2014 r., co oznacza, że włączenie nieistniejącej karty nie mogło mieć miejsca. Sporny budynek nie jest objęty ochroną konserwatorską poprzez ujęcie w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków (dalej WEZ), zatem nie istniał/nie istnieje obowiązek jego włączenia do Gminnej Ewidencji Zabytków na podstawię art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, natomiast oceny jego wartości architektonicznej, czy historycznej wymaganej do uznania go za zabytek, jak wynika z powyższego organ nie dokonał nawet w sposób pobieżny , jak również nie opracował dla niego karty adresowej. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. Podkreślił, że skarżący nie spełnił warunków oraz nie zachował terminu do złożenie skargi, gdyż w świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie zachowano 14-dniowego terminu na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W toku aktualizacji ewidencji pismem z dnia 2.01.2019r. Miejski Konserwator Zabytków wnioskował o wyłączenie budynku z GEZ. Pismem z dnia 11.09.2019r. Delegatura WUOZ negatywnie rozpatrzyła ww wniosek. Pismem z dnia 15.03.2021r. skarżący zwrócił się do MKZ o wykreślenie budynku z GEZ. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. w wersji obowiązującej do dnia 1.06.2017r. (właściwej dla czynności z 2011r.), jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Zatem nie zachowano 14-dniowego terminu na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, liczonego od dnia wniosku skarżącej z dnia 15.03.2021r. Odnosząc się do zarzutów skargi, wyjaśniono, że postępowanie prowadzone przez organ ochrony zabytków ma w tej materii charakter uproszczony, a wpis odbywa się poprzez czynność materialno-techniczną w oparciu o stwierdzenie przez organ, na podstawie posiadanych dokumentów że danemu obiektowi można przypisać cechy uzasadniające objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zasadność włączenia karty została zweryfikowana przez wojewódzkiego konserwatorem zabytków w porozumieniu, z którym odbyło się włączenie. W toku aktualizacji GEZ, tut. organ pismem MKZ.4123.22.2017 z dnia 02.01.2019r. wnioskował o wyłączenie budynku mieszkalnego przy ul. B. y la z Gminnej Ewidencji Zabytków, jednak pismem z dnia 11.09.2019r. znak DNT-I.5133.10.2019.JH, Dełegatura WUOZ negatywnie rozpatrzyła wniosek o możliwość wyłączenia przedmiotowego budynku z GEZ. Do roku 2019 nie było prawnego obowiązku powiadamiania właścicieli nieruchomości o wpisie do GEZ, dopiero rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w brzmieniu od dnia 19 października 2019 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych zagranicę niezgodnie z prawem, dla przypadków włączania/wyłączania obiektów z GEZ/WEZ wprowadziło wymóg sporządzenia/zgromadzenia dokumentacji w sposób określony w w/w akcie, i dopiero nowe rozporządzenie wprowadziło obowiązek zawiadamiania właścicieli o zamiarze włączenia/ włączeniu karty adresowej do GEZ/WEZ. Obowiązek ten nie miał jednakże zastosowania do budynku przy ul. B. w Z. z uwagi na fakt, że karla z 2018 r. nie byłą kartą "nową" w rozumieniu § 18 a ust. 1 w/w rozporządzenia -nie zachodził bowiem żaden z warunków sporządzenia karty nowej, jakimi są: konieczność zastąpienia niezgodnych ze stanem faktycznym lub prawnym danych zawartych w karcie adresowej zabytku włączonej do gminnej ewidencji zabytków odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym, ujawnienia nowych danych lub usunięcia błędnych danych. Karta z 2018r. zawiera jedynie aktualne zdjęcie, które przedstawia budynek w niezmienionym/niepogorszonym stanie. Karta wykonana została przez specjalistę z wieloletnim doświadczeniem K. I., która oceniając wartości zabytkowe budynku, utrzymała zasadność dalszej ochrony konserwatorskiej, poprzez pozostanie przedmiotowego budynku w GEZ, tym samym potwierdzając, że budynek nic utracił cech zabytku. Ochrona zabytku poprzez wpis do Gminnej Ewidencji Zabytków jest ochroną o znacznie niższym reżimie niż wpis do rejestru, który chroni całą ocalałą oryginalną substancję oraz formę, układ pomieszczeń itp. Ochrona poprzez wpis do GEZ nie wyklucza przebudowy, jak również rozbudowy budynków, wymiany nawet w znacznym stopniu zużytej substancji, modernizacji wnętrz, przebudowy układu funkcjonalnego, itp. Zatem, możliwa jest przebudowa z rozbudową oraz gruntowny remont budynku, a głównym powodem dla którego Skarżący zwrócił się do tut. organu o wykreślenie go z ewidencji jest fakt, że obowiązujące plany miejscowe dopuszczają również na działkach lokalizacji zabytku nową zabudowę o znacznej intensywności (jak np.: dla spornej działki powierzchnię zabudowy do 70% jej powierzchni oraz wysokość budynków ok. 15 metrów), która może zostać zrealizowana jedynie po "pozbyciu" się zlokalizowanego na środku działki zabytku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy sąd stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Do stwierdzenia bezskuteczności czynności konieczne jest więc uznanie przez sąd, że czynność ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r. poz. 710) w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r. poz. 56) jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. m.in.: postanowienie NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 218/21). W kontrolowanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Wniesienie skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z uchybieniem terminu nie skutkuje więc obligatoryjnym jej odrzuceniem przez sąd pierwszej instancji. Jak wynika z art. 52 § 3 zdanie drugie p.p.s.a., sąd może rozpoznać skargę, jeżeli uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło bez winy skarżącego. W niniejszej sprawie zaistniały, w ocenie Sądu, podstawy do uznania, że wystąpiły okoliczności braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, stąd nie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi. Jak wynika z akt sprawy w sprawie wydawano szereg aktów i czynności m.in. zarządzenie Burmistrza Miasta Zakopane nr 7/2014 z dnia 8 stycznia 2014r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków po ujęciu w niej w/w budynku oraz Zarządzenie Burmistrza nr 125/ 2021 z dnia 7 czerwca 2021r. w sprawie aktualizacji gminnej ewidencji zabytków w ww części. Dopiero w piśmie z dnia 12 lipca 2021r. poinformowano skarżącego o włączeniu do GEZ, które miało miejsce w 2014r., z uwagą, że nie sporządzono karty GEZ, lecz nie wskazano konkretnej daty tej czynności, a także o kolejnych zarządzeniach w sprawie. W związku z wielością wydawanych zarządzeń co do spornej nieruchomości od 2011r., a także zmianą przepisów art. 52 i art. 53 p.p.s.a. od 2011r., w tym zmianą z dniem 1 czerwca 2017 r., oraz co szczególnie istotne rozbieżnościami w orzecznictwie co do oceny charakteru czynności wpisu do gminnej ewidencji zabytków jako czynności organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Co zaś do merytorycznej zasadności skargi, wskazać należy, że przepis art. 3 pkt 1 ustawy pojęcie "zabytek" definiuje jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Z kolei przepis art. 22 ust. 4 ustawy stanowi, iż wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Sposób prowadzenia ewidencji zabytków określa rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661). Akt ten w § 17 wskazuje, jakie rubryki zawiera karta adresowa zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru gminnego oraz określa jej wzór. Fakt, że przepis § 17 w stanie obowiązującym na dzień 14 lutego 2011 r. nie zawierał wymogu, by karta adresowa zabytku nieruchomego zawiera rubrykę - historia, opis i wartości (według stanu aktualnie obowiązującego taka rubryka jest obligatoryjna) nie przesądza, że brak jakiejkolwiek informacji w aktach sprawy, świadczący o zabytkowych charakterze obiektu, który do ewidencji gminnej został przyjęty jest prawnie obojętnym. Włączenie karty adresowej do gminnej ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków - taką formę stanowi wpis do rejestru zabytków (art. 7 ustawy). Ewidencje zabytków w formie kart ewidencyjnych traktować należy zatem, jako swoisty środek wstępnej ochrony danego obiektu uznanego za zabytkowy i wiążący się z pewnymi ograniczeniami względem nieruchomości ujętej w takiej ewidencji. Z chwilą włączenia karty adresowej obiektu do gminnej ewidencji zabytków powstają bowiem obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza które to obowiązki określone są w przepisach art. 5 ustawy. Obowiązki te związane są ogólnie mówiąc z opieką nad zabytkiem i obowiązkami informacyjnym. Obowiązki związane z włączeniem danego obiektu do gminnej ewidencji zabytków wynikają także z innych przepisów. Dla przykładu są to obowiązki związane z uzgadnianiem z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane). Dla właściciela lub posiadacza danego obiektu, kwestia wpisania tego obiektu do gminnej ewidencji zabytków ma doniosłe, prawne znaczenie, gdyż nakłada na niego obowiązki, jakich nie mają właściciele obiektów, które do tej ewidencji wpisane nie są. Postępowanie, jakie toczy się w tym przedmiocie, nie może być zatem pobieżne czy obarczone rażącymi brakami w ustaleniach dotyczących danego obiektu pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 3 października 2019 r. II SA/Bk 569/19 czynność wpisania karty obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, w odróżnieniu od wpisania zabytku do rejestru zabytków nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Działanie organu stanowi w takim przypadku czynność o charakterze materialno-technicznym z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zaskarżalną do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2016 r. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r., II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. II OSK 2926/16). Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie prowadzi w tej sprawie żadnego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby czynnie uczestniczyć. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność polegającą na włączeniu zabytku do gminnej ewidencji zabytków, dopuszczalne jest badanie, czy organ administracji miał usprawiedliwione podstawy włączenia zabytku do ewidencji, czy też, że czynność ta nie była niczym uzasadniona (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2225/18). W tym kontekście i stosując się do wymogów wyżej przedstawionych w ocenie Sądu zasadny jest zarzut skarżącego, iż czynność włączenie karty adresowej przedmiotowego obiektu – budynku mieszkalnego znajdującego się przy ul. B. w Z. (dz. ewid. nr [...] obr. [...]) do gminnej ewidencji zabytków (dalej GEZ) dokonana została bez należytego ustalenia, czy faktycznie obiekt ten nosi cechy, które uprawniają organ uznania go za obiekt zabytkowy. Jak wprost wskazuje treść pisma organu z 12.07.2021r. – dla budynku nie sporządzono karty GEZ. Z samej zaskarżonej czynności nie wynika więc, że to zabytek, a jedyne informacje to, że dotyczy budynku drewnianego powstałego w latach 50-tych. Cech zabytkowych tego obiektu nie opisuje zatem żaden z załączonych do akt sprawy dokumentów przekazanych sądowi jako akta administracyjne a sporządzonych przed dokonaniem zaskarżonej czynności. Organ powinien wykazać, że obiekt, którego kartę adresową włącza do gminnej ewidencji zabytków, charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, w momencie dokonania zaskarżonej czynności czego jednak organ poniechał. W ocenie sądu, zatem dane i dokumenty znajdujące się w nadesłanych aktach sprawy nie wykazują, że przedmiotowy obiekt miał zabytkowy charakter, czego nie może, jak wyżej wskazano, zastąpić opis cech świadczących o jego zabytkowym charakterze, wskazywany w późniejszych pismach czy odpowiedzi na skargę. Zatem przeprowadzony potem szczegółowy wywód, że obiekt to zabytek nie ma znaczenia w sprawie. Oceniana jest czynność materialna i co z niej wynika w momencie jej dokonania, a nie działania jakie organ później wykonał. Ponadto Sąd administracyjny bada sprawę i wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 106 § 1, 133 § 1 p.p.s.a) a nie na podstawie opisów przedstawionych w pismach procesowych czy opisów sporządzonych po złożeniu skargi, na potrzeby toczącego się już postępowania. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które składa się wpis od skargi - 200 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI