II SA/Kr 498/25

II SA/Kr 498/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Magda Froncisz
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 138 par 1 pkt 3  ,  art 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 28 ust 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi E. Z. i Z. D. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 6 marca 2025 r., znak WI-I.7840.2.1.2025.MS w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz E. Z. i Z. D. solidarnie kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 20 listopada 2024 r. nr 1061/6740.1/2024 działając na podstawie art. 28, art. 30 b ust. 3, art. 31 a, art. 32 ust. 1, art. 33 ust.1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego nr [...] na działce nr [...], obręb [...] K. oraz zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno – budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego pn. "Budowa czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z infrastrukturą techniczną w zakresie: utwardzonych chodników, miejsc postojowych, instalacji wewnętrznych na zewnątrz budynku (wod.-kan., energii elektrycznej, grzewczej, kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem wybieralnym) na działce nr [...], obręb [...] przy ul. Z. w K.".
Odwołania od tej decyzji złożyli właściciele nieruchomości zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej inwestycji - osoby, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem I instancji tj. E. Z. (właściciel działek ewid. nr [...] i nr [...]) oraz Z. D. (współwłaścicielka działki nr ewid. [...]).
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 6 marca 2025 r. nr WI-I.7840.2.1.2025.MS umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 3 lutego 2025 r. wezwał inwestora do przedłożenia analizy zacienienia nieruchomości sąsiednich, na których możliwa jest zabudowa budynkami z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi (w postaci graficznej), zgodnie z § 60 Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Analiza powinna wykazać, czy głębokość cienia rzucanego przez projektowane budynki na działki sąsiednie nie przekracza 4 m (ponieważ ściany z oknami co do zasady mogą być sytuowane w odległości 4 m od granicy działki por. § 12 WT.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie projektant główny przedłożył pismo wyjaśniające z analizą opisową oraz graficzną i stwierdził, że zgodnie z załączoną analizą, stwierdzono, że projektowana zabudowa nie ogranicza dostępu do światła dziennego zabudowy na działkach sąsiednich - również dla budynków, które mogłyby powstać, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Spełniono nasłonecznienie zgodnie z § 60 Warunków technicznych. Zasięg cienia projektowanej zabudowy na działki sąsiednie nie przekracza 4 metrów od strony południowej inwestycji - od granicy z działkami [...], [...], [...]. Zauważyć należy, że 19 września 2020 r., tj. wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) oraz art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane otrzymało nowe brzmienie. Ustawodawca zawęził definicję strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Obecnie przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, które to przepisy wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. To uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy tego terenu. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 403/21, z 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1655/17, czy z 25 września 2018 r., sygn. akt 2352/16, nie chodzi zatem o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zagospodarowanie. Niezbędne jest wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie działki sąsiedniej w zakresie regulowanym ustawą - Prawo budowlane, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. (...) W nowym brzmieniu przepis ten stanowi, że przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Z powyższego należy wyciągnąć wniosek, że dokonano zawężania definicji obszaru oddziaływania obiektu. To uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy, a nie szeroko rozumianego zagospodarowania terenu. Podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, będą mogły powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego. W odniesieniu do powyższego, w każdym rozpatrywanym przypadku należy ustalić, czy konkretny przepis prawa wprowadza ograniczenia w zabudowie jakiejkolwiek innej nieruchomości w związku z realizacją inwestycji objętej pozwoleniem na budowę. Tylko ograniczenia w zabudowie nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa, wprowadzające takie ograniczenia dają prawo właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu takiej nieruchomości do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na budowę. Reasumując – co jest najistotniejsze w ocenie przymiotu strony odwołujących – opisane wyżej okoliczności, w ocenie tutejszego organu, przesądzają i wykluczają jakiekolwiek oddziaływanie przedmiotowej inwestycji na działki sąsiednie tj. nr [...], [...] i [...], będących własnością skarżących. Organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie, ocenie podlega w pierwszej kolejności to, czy odwołujący posiada przymiot strony, a nie merytoryczna kontrola zgodności przedłożonego projektu budowlanego z przepisami prawa. Przymiot strony nie zależy od istnienia subiektywnego interesu faktycznego, a jedynie od interesu prawnego, który należy rozumieć jako interes wynikający z normy prawa materialnego, przy czym aby interes ten stanowił podstawę zakwalifikowania określonego podmiotu jako strony postępowania, musi pozostawać w bezpośrednim, konkretnym, indywidualnym i aktualnym związku z postępowaniem w danej sprawie administracyjnej. Sytuacja taka nie zaistniała.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł E. Z. i Z. D. zarzucając naruszenie:
1/ art. 6 K.p.a., poprzez błędną subsumcję przepisów prawa, a co z kolei przesądza o działaniu organu z naruszeniem zasady praworządności;
2/ art. 7 i art. 77 K.p.a. , poprzez ich niewłaściwie zastosowanie, a to poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz niedokładne zbadanie materiału dowodowego;
3/ art. 8 i 11 K.p.a. , poprzez niewłaściwą realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;
4/ art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia,
5/ art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., poprzez jego zastosowanie pomimo tego, że postępowanie odwoławcze nie stało się bezprzedmiotowe,
6/ art. 78 Konstytucji RP w zw. z art. 15 K.p.a. , poprzez pozbawienie skarżącego możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że nie zgadzają się ze stanowiskiem organu odwoławczego w kwestii braku posiadania przez nich interesu prawnego uprawniającego do wniesienia odwołania od wydanej przez Prezydenta Miasta Krakowa decyzji. Stanowisko organu wynika bowiem, przede wszystkim z błędnego i niedokładnego zbadania zebranego w sprawie materiału dowodowego i przesłanek leżących u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Zarówno organ I, jak II instancji określając krąg stron postępowania skupili się na części przedmiotu wniosku inwestora - tj. na wniosku o wydanie pozwolenia na budowę dla zamierzenia polegającego na budowie budynków jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Biorąc pod uwagę treść przedłożonych przez projektanta opracowań - do których zresztą organy administracyjne w żaden krytyczny sposób nie odniosły się w uzasadnieniu decyzji, jedynie je cytując - uznały, że nieruchomości skarżących nie leżą w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu. W szczególności, ma to potwierdzać analiza zacienienia, która ma dowodzić, że co prawda działki skarżących są zacieniane, ale nie jako w dozwolony sposób, nieograniczający ewentualnej przyszłej zabudowy (bo, jak można domniemać z cytowanego w zaskarżonej decyzji opisu, możliwe będzie zlokalizowanie obiektu budowlanego z otworami okiennymi w odległości 4 metrów od granicy działek skarżących). Już taki sposób ustalenia, że skarżący nie są stroną postępowania może budzić wątpliwości, tym bardziej, że organ II instancji nie pozwolił nawet odnieść się do treści tego opracowania przez skarżących przed wydaniem decyzji, stanowiącej przedmiot skargi. Należy jednak podnieść, że inwestor nie wystąpił jedynie o wydanie pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych, ale także na rozbiórkę istniejącego na terenie przyszłej inwestycji budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie jednorodzinnej. Co istotne, pomijając, że sam ten budynek nie jest w najlepszym stanie technicznym ze względu na długotrwałe jego niezamieszkiwanie, to zlokalizowany jest w niezgodnych z przepisami Prawa budowlanego odległościami od granicy działek skarżących średnio ok. 2,5 m (średnia wynika z tego, że obiekt nie jest położony równolegle do granicy działki lecz ukośnie i odległość zmienia się z ok. 2,2 m do 2,7 m). Zarówno judykatura, jaki doktryna stoi od dawna na stanowisku, że o posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym postępowania związanego z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę obiektu budowlanego nie decyduje treść przepisu szczególnego, jakim jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, lecz art. 5 ust. 1 tej ustawy oraz art. 28 k.p.a. Przy czym art. 28 K.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej, a to z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Takim przepisem jest według art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku też z innymi przepisami tej ustawy. Trudno byłoby bowiem uznać, że interesy osób trzecich nie są objęte ochroną na etapie pozwolenia na rozbiórkę. Przy czym podkreślenia wymaga to, że przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę, nie ma znaczenia, tak jak w przypadku pozwolenia na budowę, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie to, czy interes taki oznaczonej osobie przysługuje. W przypadku rozbiórki obiektu mogą pojawić się zarówno okresowe, jak i stałe ograniczenia w zabudowie lub korzystaniu z nieruchomości sąsiednich. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, w sprawie zakończonej wydaniem decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę czterech budynków jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej, oraz pozwoleniu na rozbiórkę budynku jednorodzinnego wolnostojącego. W ocenie organu, skarżącym, właścicielom działek bezpośrednio sąsiadujących z działką objętej zamiarem inwestycyjnym, nie przysługuje przymiot strony tego postępowania, ponieważ z analizy przesłaniania dostarczonej przez inwestora na żądanie organu odwoławczego, wynika że projektowana zabudowa nie ogranicza dostępu do światła dziennego zabudowy na działkach sąsiednich (skarżących). W ocenie sądu decyzja jest wadliwa.
Zgodnie z art 138 § 1 pkt 3 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Przepis ten, przewiduje umorzenie postępowania odwoławczego jako jedno z dopuszczalnych rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu odwoławczym. Rozstrzygnięcie takie odnosić do przypadku, kiedy uruchomione postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art 105 K.p.a. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a., tj. podmiot, przedmiot lub podstawa prawna, która umożliwia załatwienie sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Organ, do którego wniesiono odwołanie obowiązany jest zweryfikować, czy podanie pochodzi od uprawnionego podmiotu tj. podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania. Stwierdzenie braku spełnienia przesłanki podmiotowej może skutkować także wydaniem orzeczenia na podstawie art. 134 K.p.a., tj. postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Zastosowanie art. 134 K.p.a. z przyczyn podmiotowych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący je nie jest stroną postępowania. W orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu utrwalił się pogląd, zgodnie z którym, odwołanie wniesione przez podmiot, który twierdzi, iż zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, powinno być rozpoznane przez organ odwoławczy. W przypadku stwierdzenia w toku badania tego odwołania, że podmiot który złożył odwołanie, nie ma jednak interesu prawnego w sprawie, organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. W sytuacji zatem, gdy zachodzi konieczność zbadania interesu prawnego odwołującego, obowiązkiem organu jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania rozpoznawczego. W ocenione sądu, okoliczności takie tj. brak przesłanek podmiotowych, po stronie skarżących, uprawniających ich do złożenia odwołania od decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, nie występują.
Co do zasady, sąd podziela stanowisko wyrażone w skardze, że przymiot stron skarżących, na etapie postępowania odwoławczego (ale też w postępowaniu przed organem pierwszej instancji) powinien być przez organ analizowany nie tylko przez pryzmat art 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, ale też, z uwagi na fakt, że decyzja obejmowała także rozbiórkę istniejącego budynku, przez art 28 K.p.a. tj. analizę interesu prawnego, jaki skarżącym w tym postępowaniu przysługiwał. Wynika to wprost z przepisu art 28 ust 2 ustawy Prawo budowlane i jest jednolicie w orzecznictwie przyjmowane, że przyznanie przymiotu strony względem podmiotu, którego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji tj. powodować będzie ograniczenia w zabudowie tej nieruchomości, ograniczona jest wyłącznie do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę lub (w aktualnym stanie prawnym) odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego. Każde inne postępowanie normowane przepisami ustawy Prawa budowlane, w tym postępowanie rozbiórkowe, w zakresie ustalania podmiotowego ukształtowania tego postępowania, toczy się na ogólnych zasadach, o których mowa w art 28 K.p.a. Ponieważ jednak organ okoliczności tych nie analizował, zbędnym jest wskazywanie płaszczyzn, w jakich rozbiórka budynku zlokalizowanego w odległości mniejszej niż 3 m. od działki skarżących może wkraczać w sferę ich interesu prawnego. Powowłać można tu jedynie przywołane w skardze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 czerwca 2009 r. II SA/Op 120/09, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 sierpnia 2011 r. II SA/Go 483/11 i wyrażone w tych orzeczeniach poglądy prawne, w przedmiocie podmiotowego ukształtowania postępowania, o pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego.
Niezależnie od wyżej wskazanych okoliczności podnieść należy, że sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska prezentowanego przez organ, jakoby przymiot strony analizowany w aspekcie art 28 ust 2 ustawy Prawo budowlane, był wyłącznie uzależniony od stopnia przesłaniania działki sąsiedniej, przez obiekt mający być realizowany w oparciu o pozwolenie na budowę. Warto przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem (art. 28 ust 2 ustawy Prawo budowlane) stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei art 3 pkt 20 w/w ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o obszarze oddziaływania obiektu - należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Analiza tych przepisów z pozoru może prowadzić do wniosku, że kwestia przesłaniania jest obojętna z punktu widzenia ustalania stron danego postępowania o pozwolenie na budowę. Przesłanianie dozwolone bądź niedozwolone, pozornie bowiem nie wpływa na ograniczenie z zabudowie działki sąsiedniej, przez zabudowę mająca być realizowaną na działce inwestycyjnej – brak bowiem normy prawnej, z której by wynikało wprost, że działka zacieniana (przesłaniana) przez obiekt budowlany zrealizowany na innej działce, nie może być zabudowana. Teoretycznie zatem, organ administracji architektoniczno-budowlanej okoliczność tą powinien analizować w oderwaniu od badania kwestii ukształtowania podmiotowego postępowania o pozwoleniu na budowę. Niedozwolone zacienianie działki sąsiedniej, przez zamierzenie budowlane powinno skutkować odmową udzielenia pozwolenia na budowę, niezależnie od tego czy właściciel tej działki ma przymiot strony tego postępowania. czy przymiotu tego nie ma. Jak bowiem mowa wyżej, zacienianie działki sąsiedniej, pozornie nie wpływa na ograniczenie w jej zabudowie.
W ocenie sądu jednakże kwestia ta przedstawia się inaczej. Przepis § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.(dalej; rozporządzenie) stanowi bowiem, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów, powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń. Przepis ten nie odnosi się jedynie do działki sąsiedniej względem działki, na której zamierzenie inwestycyjne ma być realizowane (tzw. linijka światła) ale też do działki objętej postępowaniem, o udzielenie pozwolenia na budowę. Zabudowa na tej działce także, musi mieć zapewnione naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, które powinno być zapewnione na etapie projektowania nowej zabudowy, ale też po jej realizacji. Właściciel działki sąsiedniej, po realizacji tej inwestycji, musi na przyszłość powstrzymać się od działań, które mogłyby doprowadzić do naruszenia normy wynikającej z § 13 rozporządzenia. Ewentualna nadbudowa, rozbudowa istniejących na tej działce obiektów budowlanych, lub budowa nowych obiektów, musi respektować zasady wynikające z wyżej przytoczonego przepisu. Nowe zagospodarowanie działki budowlanej – jej zabudowa, stwarza względem działek sąsiednich nowe uwarunkowania dotyczące ich przyszłego zainwestowania budowlanego. Potencjalne ograniczenie zabudowy działek sąsiednich, względem działki inwestycyjnej, dotyczyć może konieczności zapewnienia tej działce naturalnego oświetlenia, według normy wynikającej z § 13 rozporządzenia. Odmawiając przymiotu strony właścicielowi, użytkownikowi bądź zarządcy nieruchomości bezpośrednio sąsiadującego z działka inwestycyjną, organ powinien tą okoliczność w sposób nie budzący wątpliwości wykazać, co w niniejszym postępowaniu nie maiło miejsca.
Konieczność zapewnienia naturalnego oświetlenia obiektów budowlanych z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, nie jest jednak jedynym ograniczeniem potencjalnej zabudowy na działkach sąsiednich, jakie wynikają z przepisów rozporządzenia. Ograniczenia takie wynikają z wszelkich przepisów dotyczące wymogów zachowania odległości od istniejących obiektów budowlanych. Do przepisów takich zaliczyć można art 271 w/w rozporządzenia. Przepis ten nakazuje zachować minimalne odległości ścian budynków niebędących ścianami oddzielenia przeciwpożarowego. Fakt zabudowy działki, wymuszać musi na właścicielu działki sąsiedniej, choćby już zabudowanej, dostosowanie takich działań jak przyszła rozbudowa istniejącej zabudowy lub realizacji nowej zabudowy, do uwarunkowań wynikających z normy określonej w wyżej przytoczonej regulacji. Projektowana zabudowa objęta postępowaniem o udzielenie pozwolenia na budowę w przyszłości może zatem ograniczać zabudowę działki sąsiedniej, przez nakaz respektowania przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w odniesieniu do przyszłego zainwestowania tej działki. Także tych okoliczności organ nie analizował.
Wskazać można też na regulację zamieszczoną w § 22 oraz § 23 rozporządzenia. Przepis § 22 rozporządzenia stanowi, że na działkach budowlanych należy przewidzieć miejsca na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, z uwzględnieniem możliwości ich segregacji (ust 1). Miejscami, o których mowa w ust. 1, mogą być:
1) zadaszone osłony lub pomieszczenia ze ścianami pełnymi bądź ażurowymi;
2) wyodrębnione pomieszczenia w budynku, mające posadzkę powyżej poziomu nawierzchni dojazdu środka transportowego odbierającego odpady, lecz nie wyżej niż 0,15 m, w tym także dolne komory zsypu z bezpośrednim wyjściem na zewnątrz, zaopatrzonym w daszek o wysięgu co najmniej 1 m i przedłużony na boki po co najmniej 0,8 m, mające ściany i podłogi zmywalne, punkt czerpalny wody, kratkę ściekową, wentylację oraz sztuczne oświetlenie;
3) utwardzone place do ustawiania kontenerów z zamykanymi otworami wrzutowymi;
4) utwardzone place z nadziemnymi otworami wrzutowymi i podziemnymi lub częściowo podziemnymi kontenerami.
Z kolei przepis § 23 rozporządzenia mówi, że Odległość miejsc do gromadzenia odpadów stałych, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt 1, 3 i 4, powinna wynosić co najmniej:
1) 10 m - od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi;
2) 3 m - od granicy działki budowlanej;
3) 10 m - od placu zabaw dla dzieci, boisk dla dzieci i młodzieży oraz miejsc rekreacyjnych, o których mowa w § 40.
Jak zasadnie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2024 r. II SA/Kr 333/24 "O ile lokalizacja utwardzonych placów do ustawiania kontenerów, czy placów z naziemnymi bądź częściowo podziemnymi otworami wrzutowymi, to kwestia zagospodarowania działki (nie dotyczy ograniczeń w zabudowie działki sąsiedniej) to już realizacja zadaszonych osłon śmietnikowych lub pomieszczeń ze ścianami pełnymi bądź ażurowymi (najczęściej w postaci wiat śmietnikowych) ale przede wszystkim wyodrębnionych pomieszczeń w budynkach, na cele gromadzenia odpadów, wpływa (lub może wpływać) na możliwość zabudowy działek sąsiednich, ze względu na wymóg zachowania odległości co najmniej 10 m. od placów zabaw. Wymóg ten ogranicza bowiem, a potencjalnie może też wyłączać, możliwość zabudowy danej działki o wiaty śmietnikowe czy rozbudowy istniejącego budynku o wyodrębnione pomieszczenie na odpady, jeżeli teren działki sąsiedniej to plac zabaw. Zauważyć należy, że przepis art. 3 pkt 20 ustawy mówi o ograniczeniu zabudowy, nie determinując jak ma być to zabudowa. W ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, budowa wiat śmietnikowych zatem to także zabudowa, o której mowa w wyżej przytoczonym przepisie. Przede wszystkim jednak, fakt, że realizacja placu zabaw zakazuje budowy miejsc go gromadzenia odpadów stałych w wyodrębnionych częściach budynku, w odległościach mniejszych niż 10 m., ewidentnie powoduje ograniczenia zabudowy działek sąsiadujących z palcami zabaw. Jak mowa wyżej, wymóg taki może bowiem ograniczać np. możliwość rozbudowy budynku o wyodrębnione pomieszczenie na odpady, z uwagi na wymóg zachowania odległości 10 m. od działki na której znajduje się plac zabaw", (por też; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2024 r. II SA/Kr 650/25).
Pogląd prawny przytoczony w wyżej zaprezentowanym orzeczeniu, w pełni podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, przy czym zauważyć należy, że wymóg zachowania odległości co najmniej 10 m. sytuowania miejsc na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, dotyczy nie tylko placów zabaw ale też okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi. Niemożność realizacji obiektów budowlanych takich jak pomieszczenia ze ścianami pełnymi bądź ażurowymi czy wyodrębnionych pomieszczeń w budynku (jego rozbudowa o takie pomieszczenie) jako miejsca na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, w odległości mniejszej niż 10 m. od zabudowy na działce objętej zamierzeniem inwestycyjnym, na przyszłość może ograniczać zabudowę lub rozbudowę działki sąsiedniej. Okoliczność ta nie była przedmiotem rozważań organu.
Konkludując wskazać należy, że bezpośrednie sąsiedztwo tak działki już zabudowanej jak i nie niezabudowanej, do działki objętej postępowaniem o udzielenie pozwolenia na budowę, automatycznie, nie implikuje objęcia właściciel, użytkownika bądź zarządcy tej nieruchomości tym postępowaniem – przyznania mu przymiotu strony. Każdorazowo organ ustalając ukształtowanie podmiotowe takiego postępowania, powinien ocenić wielkość działki, zbliżenie projektowanych obiektów budowlanych do działek sąsiednich, rodzaj i wielkość obiektu będącego przedmiotem postępowania. Zawsze, kiedy wielkość, kształt działki objętej postępowaniem o pozwolenie na budowę, lub zbliżenie projektowanego obiektu do działki sąsiedniej wymuszało będzie na podmiotach, o których mowa wyżej (właściciel, użytkownik, zarządca nieruchomości) konieczność respektowania nowej zabudowy, jako ograniczenia w możliwościach inwestycyjnych (szeroko rozumianej zabudowy) tej działki za względu na przepisy dotyczące dopuszczalnego przesłaniania działki budowlanej, ochrony przeciwpożarowej czy zbliżenia do działki budowlanej do miejsc na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, podmioty te będą stronami tego postępowania. Każda działka sąsiednia do działki objętej postępowaniem, o udzielenie pozwolenia na budowę, o ile spełnia kryteria by uznać ją za działkę budowlaną, może w przyszłości bowiem zainwestowana (podobnie jak działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania – objęta pozwoleniem na rozbiórkę i budowę nowych obiektów budowlanych) a zainwestowanie to musi respektować nie tylko zachowanie wymaganej, odległości budynku, od granicy działki (§ 12 ust 1 rozporządzenia), ale też wymogi dotyczące zapewnienia naturalnego oświetlenia tej działki i wymaganej przepisami techniczno-budowlanymi odległości projektowanych obiektów budowlanych względem istniejącej zabudowy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c a także 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.