II SA/Kr 494/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-08-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjneprzewlekłośćnadzór budowlanysamowola budowlanarozbiórkaskargauchylenie postanowieniasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienia dotyczące skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, uznając, że organ egzekucyjny nie działał wystarczająco sprawnie w celu wyegzekwowania nakazu rozbiórki samowoli budowlanej.

Skarżąca M. B. wniosła skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, która uniemożliwia jej zamieszkanie w domu. Sądy administracyjne uchyliły postanowienia organów nadzoru budowlanego, które oddalały skargę na przewlekłość. Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie podjął wystarczających działań po wznowieniu postępowania, a jego ocena działań nie powinna być ograniczona do okresu po ostatnim postanowieniu oddalającym skargę.

Skarżąca M. B. złożyła skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, które miało na celu wyegzekwowanie nakazu rozbiórki samowoli budowlanej. Samowola ta uniemożliwia jej zamieszkanie w domu z powodu braku podłączenia do kanalizacji miejskiej. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie oddaliły skargę na przewlekłość, argumentując, że postępowanie nie nosi znamion opóźnienia lub niecelowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił jednak zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że ocena działań organu egzekucyjnego nie powinna być ograniczona do okresu po ostatnim postanowieniu oddalającym skargę na przewlekłość, a od momentu wznowienia postępowania (listopad 2022 r.) organ nie podjął wystarczających i celowych działań. Sąd podkreślił, że brak reakcji organu na wniosek o umorzenie postępowania oparty na protokole odbioru robót, który nie potwierdzał wykonania obowiązku, a także długi okres oczekiwania na kontrolę i inne czynności, świadczą o niechęci organu do prowadzenia egzekucji. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., a postanowienie organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a., nakazując organowi ponowne rozpatrzenie skargi z uwzględnieniem stanowiska sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ egzekucyjny prowadził postępowanie w sposób przewlekły, nie podejmując wystarczających i celowych działań po wznowieniu postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ocena działań organu egzekucyjnego nie powinna być ograniczona do okresu po ostatnim postanowieniu oddalającym skargę na przewlekłość. Od momentu wznowienia postępowania organ nie podjął wystarczających czynności, a jego działania świadczyły o niechęci do prowadzenia egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

upea art. 54 § § 2 i § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis reguluje możliwość złożenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela lub podmiot, którego interes prawny został naruszony. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie.

u.p.e.a. art. 54

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis stanowi samoistną podstawę do złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit.c

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość zastosowania definicji przewlekłości postępowania administracyjnego na zasadzie odpowiedniości do postępowania egzekucyjnego.

k.p.a. art. 156 § pkt. 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji, gdy sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną.

Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 13 § ust. 1

Do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis określający właściwość sądu administracyjnego do rozpoznawania skarg.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny nie podjął wystarczających i celowych działań po wznowieniu postępowania egzekucyjnego. Ocena działań organu egzekucyjnego nie powinna być ograniczona do okresu po ostatnim postanowieniu oddalającym skargę na przewlekłość. Protokół odbioru robót nie mógł stanowić podstawy do stwierdzenia wykonania obowiązku rozbiórki.

Odrzucone argumenty

Postanowienie oddalające skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego tworzy stan powagi rzeczy osądzonej. Przewlekłość postępowania egzekucyjnego należy oceniać wyłącznie w okresie od ostatniego ostatecznego postanowienia o oddaleniu skargi na przewlekłość.

Godne uwagi sformułowania

nie mamy do czynienia ani z niepodejmowaniem czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego, ani z opóźnionym/niecelowym ich podejmowaniem nie można utożsamiać z łącznym czasem trwania postępowania egzekucyjnego nie ma przeszkód do weryfikacji działań organu w zakresie w jakim miało ono miejsce przed wydaniem postanowienia PINB w Wieliczce z dnia 24 września 2024 r. organ arbitralnie ustalił że obowiązek został wykonany gdyby nie uporczywe domaganie się przez skarżącą realizacji przez PINB jego ustawowych obowiązków, to w sprawie mogłoby się w dalszym ciągu nie wydarzyć zupełnie nic. niechęci PINB w Wieliczce do jego prowadzenia.

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Człowiekowska

członek

Piotr Fronc

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia przewlekłości postępowania egzekucyjnego w administracji, zakres kontroli sądowej nad działaniami organów egzekucyjnych, znaczenie zasady res iudicata w kontekście skarg na przewlekłość."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i skarg na przewlekłość.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwałe mogą być postępowania egzekucyjne i jak ważne jest aktywne działanie strony skarżącej w celu ochrony swoich praw. Ukazuje również problemy z egzekwowaniem nakazów rozbiórki samowoli budowlanej.

Czy organ egzekucyjny działał zbyt wolno? Sąd administracyjny uchyla postanowienia w sprawie przewlekłości postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 494/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2070
art 13 ust 1
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi M. B. na postanowienie nr 250/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 18 marca 2025 r., znak: WSE.7722.1.2025.MZEG w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l Instancji.
Uzasadnienie
II SA/Kr 494/25
UZASADNIENIE
26 listopada 2024 r. M. B. wniosła skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, bo jako współwłaścicielka nadal nie może zamieszkać na parterze domu, ponieważ przez samowolę budowlaną ta część budynku nie została podłączona do kanalizacji miejskiej stosownie do – wydanych bez jej zgody i wiedzy – warunków technicznych nr [...].
PINB w Wieliczce postanowieniem nr 170/2024 z 18 grudnia 2024 r., znak: EGZ.52.2.2019, wydanym na podstawie art. 54 § 2 i § 5 upea (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), skargę oddalił.
W motywach wskazał, że 15 lutego 2016 r. T. i J. S. nakazał rozbiórkę wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej obejmującej zewnętrzny pion kanalizacyjny wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu w budynku mieszkalnym obejmującą pion kanalizacyjny prowadzony po zewnętrznej ścianie budynku (zlokalizowany w części na wschodniej ścianie budynku, w odległości około 1 m od północno-wschodniego narożnika budynku) wraz z elementami jego włączenia w przyłącze kanalizacyjne i podłączeniami układu podejść do przyborów sanitarnych do pionu przez: 1) demontaż płyt styropianowych stanowiących obudowę pionu kanalizacyjnego na zewnątrz budynku (obudowa o wym. 17 cm x 23 cm), wraz z zabezpieczeniem z siatki i tynku nakrapianego; 2) demontaż zaworu automatycznego napowietrzającego PCW fi=50 mm za obrysem budynku (na wysokości powyżej kondygnacji, w sąsiedztwie miejsca wprowadzenia pionu kanalizacyjnego zewnętrznego do budynku); 3) demontaż rur kanalizacyjnych kielichowych PCW pionu kanalizacyjnego fi=110 mm (na zewnątrz budynku); 4) demontaż podłączeń układu podejść od przyborów sanitarnych do pionu; 5) demontaż elementów włączenia instalacji kanalizacyjnej w przyłącze kanalizacyjne; 6) demontaż rur kanalizacyjnych PCW fi=160 mm zagłębionych w gruncie (o długości
8,8 m) ułożonych: od ściany budynku mieszkalnego (obudowy pionu kanalizacyjnego zlokalizowanego w części na wschodniej ścianie budynku mieszkalnego) od pierwszej studzienki w kierunku północnym (to jest studzienki oznaczonej jako I na schemacie stanowiącym załącznik do opinii technicznej /k. Kl-1272 do KI-1275/); 7) zamurowanie (wraz z wyrównaniem powierzchni zaprawą tynkarską) otworu na wysokości powyżej kondygnacji, przez który pion kanalizacyjny zewnętrzny wprowadzony jest do budynku.
Postępowanie egzekucyjne wszczął (upomnienie z 2 stycznia 2019 r., TW z 30 stycznia 2019 r.), jednak do 31 października 2022 r. było ono wstrzymane, więc nie można było podejmować żadnych czynności (postanowienia MWINB z 27 lipca 2019 r., 27 sierpnia 2020 r. i 18 października 2021 r.). Na podstawie protokołu odbioru robót budowlanych z 12 kwietnia 2023 r. uznał wykonanie obowiązku (adnotacja urzędnicza z 12 maja 2023 r.), jednakże 23 lipca 2024 r. przeprowadził kontrolę i w efekcie 26 lipca 2024 r. zobowiązał do przedłożenia m.in. oświadczenia o wykonaniu obowiązku pochodzącego od osoby z uprawnieniami budowlanymi oraz dokumentacji fotograficznej. Między oddaleniem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego z 16 stycznia 2024 r. (niezaskarżone postanowienie z 24 września 2024 r.) a datą rozstrzygania nałożył grzywnę w celu przymuszenia (postanowienie z 3 grudnia 2024 r.). Biorąc powyższe pod uwagę, nie mamy do czynienia ani z niepodejmowaniem czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego, ani z opóźnionym/niecelowym ich podejmowaniem, zaś przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie można utożsamiać z łącznym czasem trwania postępowania egzekucyjnego.
MWINB w Krakowie postanowieniem nr 250/2025 z 18 marca 2025 r., znak: WSE.7722.L2025.MZEG – wydanym po rozpatrzeniu zażalenia M. B., w którym podniosła ona, że grzywnę w celu przymuszenia należało nałożyć wcześniej – utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W motywach wskazał, że rzeczywiście może oceniać wyłącznie okres po wydaniu postanowienia z 24 września 2024 r., a ten nie nosi znamion przewlekłości, bo zastosowano środek egzekucyjny (co było poprzedzone korespondencją ze zobowiązanymi) i oddalono zarzut zobowiązanych z 12 grudnia 2024 r. (postanowienie z 4 lutego 2025 r.). Aktualnie trwa rozpatrywanie zażaleń zobowiązanych na nałożenie grzywny w celu przymuszenia i oddalenie zarzutu.
W skardze M. B. podniosła, że zobowiązani współwłaściciele są faworyzowani jej kosztem, bo nakaz rozbiórki od 2019 r. pozostaje niewyegzekwowany, a o podstawach niesłusznego wstrzymania postępowania egzekucyjnego w okresie 2019-2022 nikt jej nie powiadomił, toteż Sąd powinien upoważnić ją do wykonania zastępczego na koszt zobowiązanych współwłaścicieli.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi.
12 sierpnia 2025 r. w replice pełnomocnik skarżącej wniósł o: 1) stwierdzenie przewlekłości w okresie 2019-2025; 2) zobowiązanie do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do zakończenia postępowania w terminie 30 dni; 3) przyznanie skarżącej sumy pieniężnej (5000 zł); 4) zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).
W uzasadnieniu podniósł, że skarżąca i jej siostra są odmiennie traktowane. Skarżąca jest właścicielką połowy nieruchomości, lecz jej własność nie jest chroniona, skoro nie może tam mieszkać w bezpiecznych warunkach i mieć legalnego podłączenia instalacji kanalizacyjnej; skarżąca nie jest informowana o przyczynach opóźnienia w wykonaniu nakazu rozbiórki, a brak komunikacji budzi niepokój i poczucie bezradności, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz szkodliwy wpływ na środowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 z późn. zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa co do zasady weszła w życie – zgodnie z jej art. 29 - po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. w dniu 30 lipca 2020 r., natomiast egzekucja administracyjna w niniejszej sprawie rozpoczęła się w dniu 5 lutego 2019 r. (data doręczenia tytułu wykonawczego T. S. i J. S., k. 45,46 akt adm. – zgodnie z art. 26 § 5 pkt. 1 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji)
Ustawa dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.), posiada własne rozwiązania prawne regulujące kwestie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny.
Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu właściwym dla niniejszej sprawy, na przewlekłość postępowania egzekucyjnego skarga przysługuje również wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, a także podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu w wykonaniu obowiązku (§ 2). W sprawie skarg na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. (§ 5).
W dalszej kolejności - stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. – przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Na podstawie przepisu art. 54 u.p.e.a. istnieje samoistna możliwość złożenia przez wierzyciela, skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W przypadku takiej skargi organ nadzoru ma obowiązek ustosunkować się do niej w formie postanowienia, które - odmiennie niż w przypadku art. 37 k.p.a. - jest zaskarżalne. Ustawodawca wprowadził więc szczególny tryb kwestionowania przewlekłości w postępowaniu egzekucyjnym, jednak nie zdefiniował pojęcia przewlekłości postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a. Wydaje się, że poprzez zastosowanie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. można do tego pojęcia odnieść na zasadzie odpowiedniości definicję przewlekłości postępowania administracyjnego, rozumianej jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
W piśmiennictwie w tym kontekście wskazuje się, że stan przewlekłości postępowania może wystąpić w przypadku niepodejmowania przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego albo w przypadku podejmowania tych czynności przez organ z nieuzasadnionym opóźnieniem lub niecelowo. Przy takim sposobie rozumienia przewlekłości postępowania przedmiotem skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego jest sposób prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny, wskutek którego nie doszło do wyegzekwowania obowiązku lub obowiązek został wyegzekwowany później, niż mógłby być wyegzekwowany, przez co postępowanie trwało dłużej niż to jest niezbędne.
Skarżący, wnosząc skargę na przewlekłość, może zarzucać organowi egzekucyjnemu, że bezpodstawnie odstąpił od dokonania określonych czynności albo że bezpodstawnie dokonał określonych czynności, które były zbędne i których dokonanie odwlekło w czasie moment przymusowego wykonania obowiązku. Skarżący może również kwestionować prawidłowość poszczególnych czynności egzekucyjnych, twierdząc, że sposób ich dokonania przez organ egzekucyjny doprowadził do przewlekłości postępowania egzekucyjnego (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2018, s. 322-323; R. Hauser, Z. Leoński, J. Olszanowski (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, red. R. Hauser, A. Skoczylas, Warszawa 2016, s. 273-274; C. Kulesza (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, red. D. Kijowski, Warszawa 2015, s. 517-518).
Prawda jest, że przewlekłości postępowania egzekucyjnego nie można wprost utożsamiać z łącznym czasem trwania postępowania egzekucyjnego, a ponadto organ egzekucyjny odpowiadać może tylko za własne zaniechania i opóźnienia, przez co kluczowe znaczenie dla uwzględnienia skargi ma to, czy postępowanie egzekucyjne trwa dłużej niż to konieczne z przyczyn leżących po stronie organu (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2010 r. sygn. II FSK 1803/09)
W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wtrzymane na podstawie trzech kolejnych postanowień Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie tj. na okres od 24 lipca 2019 r. do 31 października 2022 r. (k. 108, 117, 148 akt adm.) W trym czasie w oczywisty sposób czynności egzekucyjne nie mogły być podejmowane przez PINB.
Jednak postanowieniem z dnia 2 listopada 2022 r. MWINB stwierdził brak dalszych podstaw do wtrzymywania postepowania egzekucyjnego (k. 155 a.a.). Zdaniem Sądu od tego momentu oceniać należy działania organu egzekucyjnego w kontekście sprawnego i celowego lub przewlekłego prowadzenia egzekucji.
Sąd nie podziela stanowiska organu, zgodnie z którym przewlekłość postępowania egzekucyjnego może być badana tylko w okresie od ostatniego ostatecznego postanowienia o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego tj. za okres od wydania przez PINB postanowienia z dnia 24 września 2024 r. (k. 239 akt administracyjnych) oddalającego skargę M. B. na przewlekłe prowadzenie postepowania egzekucyjnego.
Organ twierdzi, że postanowienie to stworzyło stan powagi rzeczy osądzonej.
Res iudicata jest jedną z przyczyn stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego – decyzji lub postanowienia. Zgodnie z art. 156 pkt. 3 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Istota rozstrzygania spraw administracyjny polega na tym, że podmiot, który jest prawnie do tego umocowany, konkretyzuje indywidualne prawa lub obowiązki w normatywnie przepisanej formie decyzji stosowania prawa, ustanawiając w ten sposób jednostkową normę prawną. Innymi słowy, organ administracji państwowej stosuje normę prawa administracyjnego w celu ustanowienia po stronie określonego podmiotu sytuacji prawnej w postaci udzielenia (odmowy udzielenia) żądanego uprawnienia, albo w postaci obciążenia z urzędu określonym obowiązkiem. (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do KPA, 19 wydanie, wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2024; Komentator do KPA pod red. Naukową Hanny Knysiak – Sudyka, wydawnictwo Wolters Kluwer, 2 wydanie, Warszawa 2019.)
Z powyższego wynika, że konstrukcja zakazu orzekania w sprawie już uprzednio już rozstrzygniętej decyzją ostateczną ma w gruncie rzeczy bardzo jasną funkcję: niedopuszczenia do sytuacji, w której w obrocie prawnym będą funkcjonowały dwa rozstrzygnięcia dotyczące tej samej sprawy, powodując tym samym stan niepewności i chaosu. O tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu [rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów] i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (wyrok NSA z 28 listopada 2000 r., I SA/Ka 1458/99, "Glosa" 2002, nr 5, s. 47; wyrok NSA z 8 lipca 1999 r., IV SA 2152/97, LEX nr 47902; wyrok NSA z 29 kwietnia 1999 r., V SA 1942/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 76; wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r., III SA 6434/97, LEX nr 37852; wyrok NSA z 29 kwietnia 1998 r., IV SA 1061/96, LEX nr 45166). P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 156.
Zdaniem Sądu postanowienie PINB w Wieliczce 24 września 2024 r. oddalające skargę M. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które ustanawia lub odmawia ustanowienia stronie skarżącej określonego (żądanego) uprawnienia, nie tworzy zatem stanu powagi rzeczy osadzonej, co uniemożliwiałoby Sądowi ocenę działania organu egzekucyjnego przed tą datą. W postanowieniu tym organ egzekucyjny ocenił swoje działania jako prawidłowe. Postanowienie to swoim charakterem – z punktu widzenia sądowej kontroli działalności administracji publicznej - zbliża się do postanowienia wydawanego w trybie art. 37 § 6 k.p.a., w którym organ rozstrzyga ponaglenie złożone w przypadku bezczynności lub przewlekłości organu w zwykłym postępowaniu jurysdykcyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest utrwalony pogląd, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne ponaglenie do organu wyższego stopnia, natomiast nie ma znaczenia sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a., w szczególności zaś to, czy zostało ono uwzględnione, a nawet to, czy organ wyższego stopnia wypowie się w sprawie.
Sąd nie jest zatem związany rozstrzygnięciem organu w sprawie ponaglenia, podsobnie nie jest związany postanowieniem PINB w Wieliczce z dnia 24 września 2024 r.
Inna sytuacja miałaby miejsce gdyby w sprawie już orzekał sąd administracyjny i dokonał oceny sprawności postępowania organu egzekucyjnego. Wówczas ocena działania organu w sprawach dotyczący przewlekłości lub bezczynności powinna uwzględniać również okres, który był już weryfikowany przez ten sąd, ale jedynie w zakresie ustalenia czy organ na przykład nie ponawiał bezzasadnie działań lub czynności, które już wykonano w okresie prawomocnie zweryfikowanym przez sąd administracyjny.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyjął zatem, że nie ma przeszkód do weryfikacji działań organu w zakresie w jakim miało ono miejsce przed wydaniem postanowienia PINB w Wieliczce z dnia 24 września 2024 r. znak EGZ.52.2.2019.
Wracając zatem do listopada 2022 r. to wskazać należy, że po wydaniu przez MWINB postanowienia nr 862/2022 z dnia 2 listopada 2022 r. znak WSE.7723.18.2022.MULE, w którym organ ten stwierdził brak dalszych podstaw do wstrzymywania postępowania egzekucyjnego – pierwsza czynność nie tyle organu egzekucyjnego, ile zobowiązanych, miała miejsce w dniu 20 kwietnia 2023 r., czyli po 5 miesiącach.
Wówczas zobowiązani złożyli na dzienniku podawczym PINB w Wieliczce wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oświadczając, że obowiązek rozbiórki już wykonali (k. 157 – 160 akt adm.). Na dowód powyższego przedłożyli "Protokół odbioru robót budowlanych" z dnia 12 kwietnia 2023 r., podpisany nieczytelnie na pieczątce firmy S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. oraz przez T. S..
Z protokołu tego wynika, że zdemontowany został odcinek instalacji kanalizacji sanitarnej o długości 8,80 m od budynku nr [...] na działce [...] do istniejącej studni kanalizacji sanitarnej zlokalizowanej na działce [...] oraz, że wykonany został nowy odcinek kanalizacji sanitarnej PCV o długości ok. 8,80 m (w miejscu zdemontowanego odcinka instalacji kanalizacji sanitarnej).
Następnie w dniu 11 maja 2023 r. PINB w Wieliczce wydał postanowienie nr 47/2023 r. (k. 162 akt adm.), w którym odmówił umorzenia postępowania, jako że wykonanie obowiązku nie jest przesłanką o której mowa w art. 59 § 1 u.o.p.e.a.
Następnie, na k. 163 akt adm. znajduje się "Adnotacja urzędnicza" z dnia 12 maja 2023 r. podpisana przez referenta prawnego A. R., w której stwierdza, że "tutejszy organ stwierdza wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji PINB w Miechowie z dnia 15.02.2016 r. znak PINB-7356/9/165/08-16 (...) w związku z tym tutejszy organ stwierdza zakończenie postępowania egzekucyjnego znak : EGZ.52.2.2019 "
Oznacza to, że na podstawie protokołu wykonania robót, podpisanego w imieniu wykonawcy przez niemożliwą do zidentyfikowania osobę, bez udania się na nieruchomość, gdzie rozbiórkę nakazano i jak twierdzili zobowiązani również wykonano, organ arbitralnie ustalił że obowiązek został wykonany. Co więcej znając treść egzekwowanej decyzji stwierdził, że obowiązek został wykonany w całości. Wywołało to cały dalszy ciąg zdarzeń, które nie miałyby miejsca, gdy organ zgodnie ze swoimi obowiązkami skontrolował faktycznie, a nie iluzorycznie to, czy decyzja nakazująca rozbiórkę została rzeczywiście wykonana i czy została wykonana w całości.
Skarżąca pismem z dnia 16 stycznia 2024 r. złożyła do WINB wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego wobec PINB (k. 170) wskazując, że nadal nie może zamieszkiwać w swoim domu oraz na to, że złożony do akt protokół odbioru robót opisany powyżej nie potwierdza faktów. PINB w Wieliczce w dniu 22 lutego 2024 r. skargę oddalił, zaś WINB postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2024 r. znak WSE.7722.33.2024.MZEG uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując między innymi, że opisany wyżej protokół odbioru robót nie mógł być podstawą stwierdzenia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nakazującej rozbiórkę.
Dopiero miesiąc po wydaniu tego postanowienia przez MWINB, tj. w dniu 23 maja 2024 r. organ egzekucyjny tj. PINB w Wieliczce zwrócił się do PINB w Miechowie o przesłanie "istotnych uwierzytelnionych kserokopii kart akt postępowania administracyjnego" zakończonego decyzją nakazującą rozbiórkę. PINB w Miechowie niezwłocznie (27 maja 2024 r.) poinformował, że akta znajdują się w organie II Instancji tj. zostały przekazane do MWINB.
Kolejna istotna czynność w sprawie egzekucyjnej nastąpiła w dniu 28 czerwca 2024 r. tj. organ (PINB w Wieliczce) zawiadomił skarżącą i zobowiązanych o wyznaczeniu terminu kontroli wykonania decyzji rozbiórkowej na dzień 23 lipca 2024 r. (k. 200 akt adm.), która to kontrola w tym dniu się odbyła.
25 lipca 2024 r. PINB wezwał zobowiązanych do przedłożenia stosownych dokumentów, z których miałoby wynikać, że obowiązek został wykonany (k. 215 akt adm.).
Kolejna skarga M. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania egzekucyjnego została oddalona postanowieniem PINB w Wieliczce z 24 września 2024 r. (k. 239), a dopiero w dniu 3 grudnia 2024 r. postanowieniem nr 162/2024 r. znak EGZ.52.2.2019 organ nałożył na T. S. grzywnę w celu przymuszenia.
Zatem gdyby ograniczyć się wyłącznie do oceny postępowania organu egzekucyjnego pomiędzy 24 września 2024 r. a 3 grudnia 2024 r. jak chcą tego organy, to rzeczywiście może powstać złudne wrażenie, że egzekucja się toczy w takim tempie, w jakim jest to uzasadnione okolicznościami.
Tymczasem w okresie od 2 listopada 2022 r. do 2 grudnia 2024 r. czyli przez okres dwóch lat, organ egzekucyjny dokonał z własnej inicjatywy tylko jednej czynności tj. kontroli wykonania obowiązku wynikającego z decyzji w dniu 23 lipca 2024 r., a czynność tę podjął dopiero po wyraźnych wskazaniach organu II Instancji zawartych postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2024 r. Dodać należy, że postanowienie to wywołane zostało determinacją skarżącej. Z akt sprawy wyłania się bowiem taki obraz, że gdyby nie uporczywe domaganie się przez skarżącą realizacji przez PINB jego ustawowych obowiązków, to w sprawie mogłoby się w dalszym ciągu nie wydarzyć zupełnie nic.
Z powyższego zatem wyłania się obraz nie tyle (czy też nie tylko) przewlekłego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co raczej wręcz niechęci PINB w Wieliczce do jego prowadzenia.
Dodać przy tym na marginesie należy, że decyzja nakazująca rozbiórkę stała się prawomocna w dniu 4 lipca 2018 r. (data wyroku NSA sygn. II OSK 3238/17).
Końcowo, tytułem wyjaśnienia, w związku żądaniami zgłoszonym przez pełnomocnika z urzędu skarżącej w piśmie z dnia 5 sierpnia 2025 r. zatytułowanym "Replika na odpowiedź na skargę", Sąd wskazuje że w niniejszej sprawie nie orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., ale rozpoznaje skargę na postanowienie.
Nie jest zatem możliwe zasądzenie na rzecz skarżącej na podstawie przepisu art. 149 p.p.s.a. sumy pieniężnej, czy też zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w terminie 30 dni.
Wobec wszystkiego tego, co wyżej zostało wskazane, ocena organu zawarta w zaskarżonym postanowieniu co do sposobu prowadzenia postępowania przez organ egzekucyjny I Instancji nie jest możliwa do zaakceptowania, zatem zaskarżone postanowienie zostało uchylone na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a. Postanowienie organu I instancji zostało uchylone na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, organ będzie obowiązany uwzględnić wyżej wyrażone stanowisko Sądu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI