II SA/Kr 48/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę H. sp. z o.o. na zalecenia pokontrolne Prezydenta Miasta Krakowa – Miejskiego Konserwatora Zabytków, dotyczące stanu zabytkowego zespołu dworsko-parkowego przy ul. S. Zalecenia, wydane na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, nakazywały m.in. wykonanie stałego pokrycia dachowego, konserwację elewacji oraz rekonstrukcję ogrodzenia. Spółka zarzuciła organowi naruszenie przepisów KPA, w szczególności brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału dowodowego. Sąd, podzielając stanowisko wyrażone w wcześniejszym wyroku w podobnej sprawie, uznał skargę za uzasadnioną. Stwierdził, że zalecenia pokontrolne, choć nie są aktem jurysdykcyjnym, muszą być wydawane z poszanowaniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania. Sąd podkreślił, że pojęcie "nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku" jest nieostre i powinno odnosić się do stanów "mniejszej wagi", wymagających bieżącej konserwacji zapobiegawczej, a nie dalekosiężnych prac remontowych, które powinny być realizowane w drodze decyzji administracyjnej (art. 49 ust. 1 u.o.z.) i wiążą się z większymi gwarancjami procesowymi. Analiza protokołu kontroli wykazała, że opis stanu zabytku nie wskazywał jednoznacznie na nieprawidłowości uzasadniające nałożenie tak dalekosiężnych obowiązków w drodze zaleceń. W szczególności, tymczasowe pokrycie dachowe zabezpieczało wnętrze, a zalecenia dotyczące elewacji i ogrodzenia wykraczały poza zakres konserwacji zapobiegawczej. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone zalecenia pokontrolne oraz akt odmawiający ich zmiany, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu i charakteru zaleceń pokontrolnych wydawanych przez konserwatorów zabytków oraz stosowania przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w kontekście obowiązków właścicieli zabytków.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zaleceniami pokontrolnymi i może wymagać uwzględnienia odmienności stanu faktycznego w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zalecenia pokontrolne wydane przez konserwatora zabytków, dotyczące wykonania prac remontowych przy zabytku, mogą być wydane bez wykazania "nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku" i czy ich zakres może wykraczać poza bieżącą konserwację zapobiegawczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zalecenia pokontrolne powinny być wydawane w przypadku stwierdzenia "nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku", a ich zakres powinien ograniczać się do działań zapobiegających niszczeniu zabytku (konserwacja zapobiegawcza), a nie dalekosiężnych prac remontowych, które wymagają wydania decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie "nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku" jest nieostre i powinno odnosić się do bieżącego utrzymania zabytku, a nie do stanu docelowego. Zalecenia pokontrolne służą konserwacji zapobiegawczej. Dalekosiężne prace remontowe, takie jak wykonanie stałego pokrycia dachowego czy rekonstrukcja elewacji, powinny być realizowane w drodze decyzji administracyjnej, która zapewnia większe gwarancje procesowe. W analizowanej sprawie protokół kontroli nie wykazał nieprawidłowości uzasadniających tak dalekosiężne zalecenia.
Czy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) mają zastosowanie do kontroli przeprowadzanych przez konserwatora zabytków i wydawanych zaleceń pokontrolnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Choć zalecenia pokontrolne nie są aktem jurysdykcyjnym, do kontroli i ich wydawania należy stosować ogólne zasady KPA, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady legalizmu, w tym obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz wyjaśnienia adresatowi motywów działania organu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nawet jeśli przepisy KPA nie znajdują wprost zastosowania do samych zaleceń pokontrolnych, to ogólne zasady KPA, takie jak zasada prawdy obiektywnej i zasada pogłębiania zaufania, muszą być przestrzegane przez organy władzy publicznej. W przypadku wątpliwości co do treści normy prawnej, powinny być one rozstrzygane na korzyść strony.
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu.
u.o.z. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa do wydawania zaleceń pokontrolnych w przypadku nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice sprawy wyznaczane przez rodzaj i treść zaskarżonego aktu.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania niezbędnych działań do wyjaśnienia sprawy.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do działania organów.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony.
u.o.z. art. 40 § 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Możliwość odstąpienia od zaleceń i wydania decyzji.
u.o.z. art. 40 § 2a
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Możliwość zgłaszania zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych.
u.o.z. art. 40 § 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zakres zaleceń pokontrolnych dotyczący bieżącej konserwacji.
u.o.z. art. 38 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zakres kontroli prowadzonych przez konserwatora zabytków.
u.o.z. art. 39 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Sporządzanie protokołu z czynności kontrolnych.
u.o.z. art. 39 § 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zawartość protokołu kontroli.
u.o.z. art. 49 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wydawanie decyzji nakazującej przeprowadzenie prac konserwatorskich lub budowlanych w przypadku zagrożenia zniszczeniem zabytku.
u.o.z. art. 107e § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Kara pieniężna za niewykonanie zaleceń pokontrolnych.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres działania sądów administracyjnych.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zalecenia pokontrolne wykraczają poza zakres dopuszczalnych działań konserwatorskich zapobiegawczych i powinny być zastąpione decyzją administracyjną. • Organ nie wykazał w sposób jednoznaczny "nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku", który uzasadniałby wydanie zaleceń. • Naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i zasady pogłębiania zaufania.
Godne uwagi sformułowania
zalecenia pokontrolne powinny być kwalifikowane jako inny niż decyzja lub postanowienie, akt z zakresu administracji publicznej • zalecenia pokontrolne powinny ograniczyć się tylko do tego, co bezpośrednio może doprowadzić zabytek do stanu, który nie będzie już nieodpowiedni • pojęcie "nieodpowiedni stan zabytku" odnosi się do stanu zabytku w kontekście jego bieżącego utrzymania, nie zaś stanu docelowego, optymalnego z konserwatorskiego punktu widzenia • zalecenia pokontrolne stanowią więc podstawowe narzędzie służące zapewnieniu właściwej konserwacji zapobiegawczej obiektu
Skład orzekający
Joanna Człowiekowska
sprawozdawca
Paweł Darmoń
przewodniczący
Piotr Fronc
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu i charakteru zaleceń pokontrolnych wydawanych przez konserwatorów zabytków oraz stosowania przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w kontekście obowiązków właścicieli zabytków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zaleceniami pokontrolnymi i może wymagać uwzględnienia odmienności stanu faktycznego w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa przez organy administracji, nawet w obszarze ochrony zabytków, gdzie granice między bieżącą konserwacją a dalekosiężnymi remontami mogą być płynne. Pokazuje również, jak sądy administracyjne kontrolują działania organów w celu ochrony praw obywateli.
“Czy konserwator zabytków może nakazać remont dachu? WSA w Krakowie wyjaśnia granice zaleceń pokontrolnych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.