II SA/Kr 474/08

II SA/Kr 474/08 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2008-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Barbara Pasternak
Janusz Kasprzycki
Małgorzata Brachel - Ziaja /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1529/08 - Wyrok NSA z 2009-10-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2008 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M. J. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta K .i odmówił M.J. zwrotu części działki nr [...] położonej w M. gm. W. , objętej księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonej parceli [...] kat. [...]. gm. kat. M. Jako podstawę prawną orzeczenia organ l instancji wskazał art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zmianami) oraz art. 104k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że wnioskiem o zwrot wywłaszczonych nieruchomości z dnia [...] 2005 r. M.J. objęła parcelę gruntową [...] kat. [...], . kat. [...] i kat.[...] b. gm. kat. M. Organ l instancji rozdzielił sprawy dotyczące zwrotu każdej z wymienionych nieruchomości, przy czym sprawa obecna dotyczy wniosku o zwrot działki oznaczonej jako kat. [...] b. gm. kat. M.
Nieruchomość ta, o pow. [...]m2, objęta Kw [...], powstała z podziału parceli [...]. kat. [...], stanowiąca własność M.S. , została wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1968 r. Nr [...]. Przedmiotowa parcela była niezbędna na cele budownictwa (magazynów), zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] 1965 r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K.
Z tytułu wywłaszczenia nieruchomości ustalono na rzecz właścicielki odszkodowanie w kwocie [...] zł. Starosta K. wyjaśnił, iż wymieniona w treści decyzji M.S. jest tożsama z osobą wnioskodawczyni M.J. , a jedynie na skutek oczywistej omyłki przestawiona została kolejność nazwisk tej osoby.
Organ l instancji wskazał, że na początku lat 60 - tych ubiegłego wieku Prezydium Rady Narodowej w m. K. i Ministerstwo Obrony Narodowej wspólnie ustaliły lokalizacje zamienne dla poszczególnych obiektów wojskowych - za takie same obiekty oddane miastu - w ramach których na cele magazynowe przewidziano odrębną lokalizację w rejonie miejscowości M. Teren ten stanowić miał rejon budynków magazynowych wraz z zapleczem. Program inwestycji w M. przewidywał podzielenie obiektu na dwie części: teren ścisły (techniczny), na którym będą zlokalizowane budynki magazynowe oraz teren gospodarczy stanowiący zaplecze obiektu. Cały obiekt miał zostać ogrodzony zgodnie z "Normatywem technicznym projektowania ogrodzeń terenów wojskowych" - 2 rzędy ogrodzenia i ogrodzenie ostrzegawcze. Obiekt miał być wyposażony w energię elektryczną oraz obwodnicę oświetleniową. Teren wskazany na cele magazynowe w rejonie M. stanowił własność osób fizycznych i dlatego konieczne było wywłaszczenie, które objęło także działkę [...]. kat. [...].
Treść pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia [...] 1978 r. znak: [...] oraz treść odrysu z mapy katastralnej obejmującego teren wsi M. , stanowiący załącznik do tego pisma, wskazuje, iż dla opisanego wyżej obiektu magazynowego wyznaczono strefę ochronną o szerokości 300 m, w której obowiązywał bezwzględny zakaz wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami.
Z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów oraz mapą zasadniczą wykonanego przez geodetę uprawnionego T.C. (w ramach opracowania [...] ks. rob. [...]) wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela [...] kat.[...] b. gm. kat. M. odpowiada aktualnie części działki nr [...] położonej w obrębie M. Wcześniej teren ten wchodził w skład działki nr [...]. Między innymi na tej działce zlokalizowany był obiekt magazynowy określony jako kompleks wojskowy nr [...] Pozostawał on w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej do dnia [...]2005 r. Od tego dnia wszelkie prawa i obowiązki związane przedmiotową nieruchomością przejęła Agencja Mienia Wojskowego jako osoba prawna, której powierzono wykonywanie uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa. Prawo własności działek: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha poł. w M. gm. W. w dniu [...] 2005 r. od Agencji Mienia Wojskowego nabyła Gmina W., w drodze umowy sprzedaży [...].
W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu przeprowadzonej w dniu [...] maja 2006 r. w obecności zainteresowanych stron stwierdzono, że teren wywłaszczonej parceli [...] kat. [...] znajduje się w pasie ogrodzeń obiektu magazynowego: ostrzegawczego i właściwego, który spełniał funkcję ochronną. Przedstawiciele Agencji Mienia Wojskowego podkreślili, że ze względu na specjalne przeznaczenie obiekt magazynowy wymaga zachowania stref ochronnych.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Starosta K. doszedł do wniosku, że nie jest spełniona przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, określona w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości określony został w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia [....] 1968 r. nr [...] jako budownictwo. Podstawą wywłaszczenia była decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [....] 1965 r. wydana przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , która ustalała lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M.
Porównanie projektowanego sposobu zagospodarowania przedmiotowego terenu z ustalonym w dniu [...] maja 2006 r. stanem faktycznego zagospodarowania pozwala na stwierdzenie, że na nieruchomości zrealizowany został cel wywłaszczenia. W terminach wskazanych w tej art. 137 ust. 1 u.g.n. podmiot odpowiedzialny za realizację celu wywłaszczenia zapewnił jego wykonanie na terenie odpowiadającym wskazanej działce.
Skoro działki nr [...] nie można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia, to nie jest również możliwy jej zwrot poprzedniemu właścicielowi.
Odwołanie od decyzji Starosty K. złożyła M.J. wskazując, że cel wywłaszczenia wygasł, zachodzi też zmiana właściciela. Przed wystawieniem nieruchomości pomagazynowych na sprzedaż w drodze przetargu stosownie do art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami należało zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o zamiarze użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odwołaniu wskazano też, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była zabudowana, lecz jedynie przylega do ogrodzenia ostrzegawczego.
Wojewoda decyzją z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy podzielił ustalenie Starosty, iż nie można przedmiotowej nieruchomości uznać za zbędną na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n, bowiem cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany. Wskazał, że ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia, której nastąpiło wywłaszczenie. Stąd też, w sytuacji gdy cel wywłaszczenia określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy ("budownictwo"), prawidłowa jego ocena winna być dokonana na podstawie analizy dokumentacji wywłaszczeniowej, w szczególności treści samego wniosku o wywłaszczenie, treści decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Analizując bogatą dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy Wojewoda stwierdził, że celem wywłaszczenia parceli [...] kat. [...] było urządzenie obiektu magazynowego, obejmującego zarówno budynki magazynowe, jak i infrastrukturę techniczną oraz strefy ochronne wynikające z wojskowego charakteru całej inwestycji.
Obecnie teren byłej parceli [...] kat. [...] . gm. kat. M. znajduje się w pasie ogrodzeń obiektu magazynowego: ostrzegawczego i właściwego, który spełniał funkcję ochronną. Brak wybudowania konkretnie na przedmiotowej parceli magazynów wojskowych nie może być podstawą uznania jej za zbędną na cel wywłaszczenia, ponieważ sposób jej zagospodarowania i wykorzystania należy oceniać w odniesieniu do sposobu zagospodarowania i wykorzystania całego kompleksu magazynowego z uwzględnieniem konieczności istnienia tzw. strefy ochronnej budynków magazynowych. Stąd można uznać, iż w przedmiotowej sprawie miała miejsce modyfikacja celu wywłaszczenia, ponieważ została całkowicie zachowana funkcja terenu wywłaszczonego jako obiektu magazynów wojskowych.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego zmiany celu przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości, organ odwoławczy podkreślił, że po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie można mówić o zbędności nieruchomości, nawet jeżeli później doszło do zmiany jej przeznaczenia. Skoro kompleks magazynowy powstał, to cel wywłaszczenia został zrealizowany i późniejsza zmiana przeznaczenia nie uzasadnia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako zbędnej.
Wojewoda odniósł się także do pozostałych zarzutów odwołania, dotyczących nie poinformowania skarżącej o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel, niż wynikający z decyzji o wywłaszczeniu - podkreślając, że wyjaśnienia te nie stanowią uzasadnienia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości. Wskazał, ze ustawa o gospodarce nieruchomościami nie określa skutków naruszenia zakazu użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny, niż określony w decyzji wywłaszczeniowej. W takim przypadku organ prowadzący postępowanie o zwrot nie posiada narzędzi prawnych pozwalających na zastosowanie w tej kwestii jakichkolwiek sankcji. Możliwe natomiast jest wniesienie odpowiedniego powództwa do sądu powszechnego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M.J. , zarzucając jej naruszenie art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Na uzasadnienie skargi podała, że w świetle zaskarżonej decyzji celem wywłaszczenia było budownictwo, a tymczasem odebrania jej nieruchomość nigdy nie została zabudowana. W ocenie skarżącej oznacza to, że jest ona zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto zwróciła uwagę na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydane w sprawach II SA/Kr 1220/07, II SA/Kr 1221/07 oraz II SA/Kr 2308/02. Sprawy te dotyczyły tego samego terenu, a stan faktyczny był bardzo zbliżony do stanu ustalonego w niniejszej sprawie. W sprawach tych organy administracji odmówiły zwrotu nieruchomości, natomiast sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje wskazując, że byli właściciele lub ich następcy prawni mają wnioskować zwrot każdej nieruchomości, jeżeli ta nie została użyta na cel wynikający z decyzji wywłaszczeniowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a zatem nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje :
Skarga jest zasadna.
Zarzutom skargi nie można odmówić słuszności. W toku postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 6, 7, 8 , 9, 12, 77, 97 par 1 pkt 4 k. p. a., które miało wpływ na wynik sprawy gdyż nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Jak wynika z akt sprawy; Skarb Państwa przejął w trybie ustawy wywłaszczeniowej z dnia [...] 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. dnia [...].1968 r. , Nr [...]., nieruchomość stanowiącą działkę ozn.[...] kat [...] o pow.[...] m2 obj. Kw [...]powstałą z podziału działki [...] kat [...] położonej w M. gm. W. , jako niezbędną na cele budownictwa. Nieruchomość ta w dacie wywłaszczenia stanowiła własność M.J. a nabyła ją na mocy aktu notarialnego - umowy darowizny z dnia [...] 1959 r. dokonanej na jej rzecz przez jej rodziców J. i JS. . Podmiotem wnioskującym wywłaszczenie i adresatem decyzji była Dyrekcja Inwestycji Miejskich w K. – N., a w treści powołanej w decyzji o wywłaszczeniu, nie skonkretyzowano wskazanego celu "budownictwa", brak też w niej powołania decyzji o lokalizacji szczegółowej. W miejscach przewidzianych na wypełnienie danych dotyczących decyzji o lokalizacji szczegółowej postawiono kreski / por. decyzję wywłaszczeniową [...] akt adm. k. [...].
W aktach znajdują się jeszcze inne decyzje wywłaszczeniowe z czego wynika, że cały kompleks gruntów został w tym czasie wywłaszczony. Wnioskująca wywłaszczenie Dyrekcja Inwestycji Miejskich w K. w uzasadnieniu swojego wniosku obejmującego wywłaszczenie [...] nieruchomości stanowiących własność różnych właścicieli w tym pod poz. [...] przedmiotową nieruchomość, wskazała, że stosownie do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...]dnia 1965 r. Nr [...]wydanej przez Prezydium [...], wnioskowane do wywłaszczania nieruchomości zostały przeznaczone pod budowę "inwestycji zamiennych". Z odpisu decyzji o lokalizacji Nr [...] wynika, że ustalono lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. oznaczonym na złączonym planie kolorem [...] /k. [...] akt adm/ Rzecz w tym że brak w aktach pierwotnego planu stanowiącego wszakże integralną część tejże decyzji. .
Bezsporną jest okoliczność, że na terenie kompleksu wywłaszczonych nieruchomości zostały wybudowane magazyny, a cały teren był użytkowany przez Wojsko Polskie.
Bezsporną jest również okoliczność, że na terenie przedmiotowej działki nie zostały wybudowany żaden magazyn. Działka ta znalazła się poza obrębem zabudowy magazynami, a także poza podwójnym ogrodzeniem terenu magazynów (ogrodzeniem z kolczastymi drutami), co zostało potwierdzone wynikami naoczni.
Z protokółu oględzin wynika że działka ta pozostała niezabudowana, porośnięta dziko rosnącą roślinnością; chaszczami, samosiejkami krzewów i drzew. Zaś na planie sporządzonym przez T.C. jest uwidoczniona lokalizacja tej działki, k.[...]
Skarżąca złożyła wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości w dniu [...]2005 r. /k.[...]/ , a jak się okazało Skarb Państwa wyzbył się parę dni wcześniej własności m. in. tej działki, która obecnie wchodzi w skład działki ozn nr [...] o pow. [...] ha. Mianowicie Skarb Państwa - Agencja Mienia Wojskowego sprzedała aktem notarialnym - umową sprzedaży z dnia [...] 2005 r., Gminie W. całą działkę nr [...], obejmującą "tereny różne" za kwotę [...] zł, po odliczeniu udzielonej nabywcy bonifikaty w kwocie [...] zł./por. akt not. k.[...]akt adm/
Na tle powyższych bezspornych okoliczności trzeba stwierdzić, że w toku postępowania zwrotowego nie były przestrzegane zasady wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarte w dziale III, rozdział 6 tej ustawy. W szczególności organy orzekające nie wykazały w należyty sposób braku przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stosownie do przepisów ustawy dotyczących instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie można opierać się na dowolnej ich interpretacji. Odmawiając zwrotu nieruchomości bez dokonania niezbędnych ustaleń, co do istnienia (lub nieistnienia) przesłanek zwrotu naruszono przepisy art. 136 ust. 3 w zw. a art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
l/ Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, statuuje zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone stanowiąc, że •.Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej czyści, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu l....l Wynikające wprost z ustawy uprawnienie podmiotowe poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powstaje więc wówczas gdy stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Nie ma przy tym żadnych ograniczeń czasowych dla tego roszczenia .
II/ W świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 136 ust. 3 u. g. n. zbędność wywłaszczonej nieruchomości (na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu), stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. W związku z czym należało przy zastosowaniu ustawowej definicji zbędności zawartej w przepisie w art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalić, w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez Skarb Państwa, a tym samym czy istnieje (lub nie) przesłanka jej zwrotu. Przy czym cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do przepisu art. 136 ust. l ustawy, zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do art. 119 ust. l u. g n. jest niedopuszczalna, jak również jego rozszerzająca interpretacja ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia polegający na przymusowym odjęciu prawa własności. Zaś oceny zbędności należy dokonać jw. wskazano na podstawie ustawowych kryteriów zawartych w przepisie art. 137 par. l pkt. l i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zrealizowanie innego celu, niż zakładany przy wywłaszczeniu nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. /por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28.1. 2000 r., l SA1650/99 LEX nr 54429A
Trzeba tu zauważyć, że w świetle naprowadzonych wyżej niespornych okoliczności związanych z wywłaszczeniem, cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości był oczywisty "budownictwo" aczkolwiek nie został skonkretyzowany. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie zwrotowe jest zobowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia. Sięgnięcie do wniosku o wywłaszczenie pozwoliło na dotarcie do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] (bez planu, do którego się odwołuje) wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K". Decyzja ta zawiera więc dookreślenie celu wywłaszczenia; "budowa magazynów". Jest oczywistym, że ten cel określony w decyzji o wywłaszczeniu polegający na budowie magazynów nigdy nie został zrealizowany. W okresie od wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość faktycznie nie była wykorzystywana. W każdym razie cel wywłaszczenia został określony jako "budownictwo", a nie "strefa ochronna". Strefę ochronnej dla obiektów specjalnych na terenie wsi M.. W. wyznaczono dopiero 1978 r., co wynika wprost z pisma skierowanego do Naczelnika Gminy W. /k. [...]/ o wyznaczeniu strefy [...] m. "na których obowiązuje bezwzględny zakaz" inwestycji kubaturowych. Pismo to nie było przedmiotem badania organów, a do niego dołączono mapę z obrysem terenu magazynów i "strefy ochronnej", który obecnie stanowi jedną działkę nr [...], sprzedaną Gminie, powołanym w. aktem notarialnym.
III/ Wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego zawarta w przepisie art. 136 ust. 1 u. g. n. stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów publicznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, /por. T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" - Warszawa 2004, s. 171 -1747
IV/ Istota zakazu przeznaczania wywłaszczonej nieruchomości na inne cele, niż określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. 1 u.g.n. pod rządami której Skarb Państwa przeniósł własność nieruchomości na rzecz Gminy polega na tym, że w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ jest obowiązany zawiadomić poprzedniego właściciela tej nieruchomości (wywłaszczonego) lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując go jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Taki obowiązek wynika z art. 136 ust. 2 u. g. n., a nie został zrealizowany w tym postępowaniu Bezsporną bowiem jest okoliczność, że skarżąca nie została zawiadomiona o zamiarze wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele komercyjne nie pozostające w żadnym związku z celem wywłaszczenia. Nie uzyskano stanowiska skarżącej, czy jest ona zainteresowana odzyskaniem nieruchomości na zasadach określonych wart. 139 i 140 i 141 u. g. n., a więc w szczególności z jednoczesnym dokonaniem rozliczeń, o których mowa w ust. 2 tego przepisu Dopiero wówczas bowiem, jeżeli uprawniony do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie złożył wniosku o jej zwrot lub jej części w terminie 3 miesięcy od otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości poprzedniego właściciela wygasa i wówczas ustaje zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do treści przepisu 136 ust. 5 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, /por. też T. Woś: "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości". Warszawa 2004, s. 171-1747.
Przepis art. 136 ust. 1 u.n.g. jest normą o charakterze imperatywnym w konsekwencji czego czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu wynikającego z tego przepisu jest nieważna, (art. 58 k.c.).
V/ Nie może zostać jednak zwrócona nieruchomość wywłaszczona, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o jej zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Jeżeli te pomioty zbyły wywłaszczoną nieruchomość nie może być ona zwrócona. Trzeba tu bowiem dopowiedzieć, że w świetle orzecznictwa NSA gmina , która nabyła na własność wywłaszczoną nieruchomość jest traktowana jako osobna "trzecia"
Jednakże istniejący stan prawny tej nieruchomości nie oznacza, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, który rozpatruje wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając w toku przeprowadzanego postępowania dowodowego, że istnieją przewidziane w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. l u.g.n. przesłanki jej zwrotu, a w szczególności, że nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, n i e może wydać decyzji odmawiającej takiego zwrotu, z tym uzasadnieniem, że nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Winien on - stosownie do postanowień art. 97 § l pkt 4 k.p.a. - zawiesić postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej w wyniku której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciła władanie wywłaszczoną nieruchomością i podjąć właściwe czynności procesowe celem usunięcia przeszkody powodującej zawieszenie postępowania lub wezwać stronę do ich podjęcia (art. 100 § l k. p. a). Wydanie decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości z naruszeniem powyższej powinności oznacza naruszenie zarówno powyższych przepisów, przepisu art. 7 k.p.a., jak i postanowień art. 136 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taka jest bowiem konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami. /T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" s. 235 /
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy administracyjne orzekające w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości naruszyły powyższe przepisy prawa materialnego oraz przepisy o postępowaniu, które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania w sprawie.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 lit. "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylając decyzje obu instancji wydane w ramach postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s a.