II SA/Kr 469/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta Bochnia dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że wyznaczenie drogi wewnętrznej i linii zabudowy na prywatnych działkach było nieproporcjonalne i naruszało prawo własności.
Skarżący zarzucili uchwale Rady Miasta Bochnia o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności dotyczące planowania drogi wewnętrznej (14 KDW) i nieprzekraczalnej linii zabudowy na ich prywatnych działkach. Argumentowali, że takie rozwiązania były nieproporcjonalne, naruszały prawo własności i nie uwzględniały istniejących możliwości komunikacyjnych. Sąd podzielił te zarzuty, stwierdzając istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego i orzekając nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działek skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał połączone skargi J. B., M. S. i K. B. na uchwałę Rady Miasta Bochnia w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla "Krzyżaki". Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej wyznaczenia drogi wewnętrznej (14 KDW) oraz nieprzekraczalnej linii zabudowy na ich prywatnych działkach. Zarzucili naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym nieproporcjonalne rozważenie interesu publicznego z prywatnym, naruszenie prawa własności oraz zaniechanie oceny potrzeb interesu publicznego. Podkreślili, że istnieją alternatywne rozwiązania komunikacyjne i że wyznaczenie drogi wewnętrznej na ich gruntach, które są już częściowo zabudowane zgodnie z pozwoleniem na budowę, stanowi nadużycie władztwa planistycznego i faktyczne wywłaszczenie. Sąd podzielił argumentację skarżących, stwierdzając, że uchwała naruszała zasady ładu przestrzennego, proporcjonalności oraz prawo własności. Uznał, że wyznaczenie drogi wewnętrznej i linii zabudowy było nieuzasadnione, zwłaszcza w kontekście istniejących możliwości komunikacyjnych i zabudowy działek. W konsekwencji, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność części tekstowej i graficznej zaskarżonej uchwały w zakresie dotyczącym działek skarżących. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wyznaczenie drogi wewnętrznej i nieprzekraczalnej linii zabudowy na prywatnych działkach, które narusza prawo własności i nie uwzględnia istniejących rozwiązań komunikacyjnych, stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że planowanie drogi wewnętrznej i linii zabudowy na prywatnych działkach było nieproporcjonalne, naruszało prawo własności i nie uwzględniało istniejących możliwości komunikacyjnych, co stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (17)
Główne
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Warunek wniesienia skargi na uchwałę organu gminy - naruszenie indywidualnego interesu prawnego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutki uwzględnienia skargi na akt prawa miejscowego - stwierdzenie nieważności.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Niewłaściwa ocena wymagań ładu przestrzennego w zakresie planowania drogi wewnętrznej.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nieproporcjonalne rozważenie interesu publicznego z prywatnym oraz zaniechanie oceny zasadności ingerowania w prawo własności.
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zaniechanie prawidłowej oceny potrzeb interesu publicznego.
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 10
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nadużycie władztwa planistycznego poprzez tworzenie układu komunikacyjnego w formie drogi wewnętrznej po działce stanowiącej własność skarżących.
u.g.n. art. 6 § pkt 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
d.p. art. 8 § ust. 1 i 1a
Ustawa o drogach publicznych
u.s.g. art. 91
Ustawa o samorządzie gminnym
Nieważność uchwały sprzecznej z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola orzekania w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności w uzasadnionym zakresie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyznaczenie drogi wewnętrznej i linii zabudowy na prywatnych działkach narusza prawo własności. Planowanie drogi wewnętrznej było nieproporcjonalne i nie uwzględniało istniejących możliwości komunikacyjnych. Organ planistyczny nie dokonał prawidłowej oceny potrzeb interesu publicznego. Istnieją alternatywne rozwiązania komunikacyjne, które nie naruszają prawa własności.
Godne uwagi sformułowania
nieproporcjonalne rozważenie interesu publicznego z interesem prywatnym nadużycie władztwa planistycznego faktyczne wywłaszczenie zasada proporcjonalności istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego
Skład orzekający
Joanna Człowiekowska
przewodniczący
Małgorzata Łoboz
członek
Piotr Fronc
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa własności przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, zasada proporcjonalności w planowaniu przestrzennym, dopuszczalność wyznaczania dróg wewnętrznych na gruntach prywatnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej i stanu faktycznego, ale ogólne zasady dotyczące proporcjonalności i ochrony prawa własności mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak plany zagospodarowania przestrzennego mogą wchodzić w konflikt z prawem własności, a sąd koryguje nadużycia władzy planistycznej. Jest to istotne dla właścicieli nieruchomości i urbanistów.
“Sąd unieważnił fragment planu zagospodarowania: droga wewnętrzna na prywatnej działce to nadużycie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 469/25 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-06-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-04-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Joanna Człowiekowska /przewodniczący/ Małgorzata Łoboz Piotr Fronc /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Planowanie przestrzenne Skarżony organ Inne Treść wyniku stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 80 poz 717 art 28 ust 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Fronc (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skarg J. B., M. S. i K. B. na uchwałę nr V/32/24 Rady Miasta Bochnia z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla "Krzyżaki" w Bochni I. stwierdza nieważność części tekstowej i graficznej zaskarżonej uchwały w zakresie obszaru 14 KDW oraz biegnącej wzdłuż tego obszaru nieprzekraczalnej linii zabudowy - w odniesieniu do działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]; II. zasądza od Gminy Miasta B. na rzecz J. B., M. S. i K. B. kwoty po 797 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Uzasadnienie. 1. J. F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę nr V/32/24 Rady Miasta Bochnia z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla Krzyżaki w Bochni, domagając się stwierdzenia nieważności tej uchwały w części obejmującej przebieg drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 14 KDW przez nieruchomość stanowiącą własność skarżącego, tj. działki nr [...] oraz [...] (obręb ewidencyjny [...]) i zasądzenie kosztów postępowania. 2. M. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę nr V/32/24 Rady Miasta Bochnia z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla Krzyżaki w Bochni, domagając się stwierdzenia nieważności tej uchwały w części obejmującej przebieg drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 14 KDW przez nieruchomość stanowiącą własność skarżącego, tj. działki nr [...] ([...]), i zasądzenie kosztów postępowania. 3. K. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę nr V/32/24 Rady Miasta Bochnia z dnia 30 sierpnia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla Krzyżaki w Bochni, domagając się stwierdzenia nieważności tej uchwały w części obejmującej przebieg drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 14 KDW przez nieruchomość stanowiącą własność skarżącego, tj. działkę nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] (obręb ewidencyjny [...] [...]), a także przez działkę nr [...] (obręb ewidencyjny [...]), i zasądzenie kosztów postępowania. Z treści uzasadnień skarg wynika również, iż przedmiotem zaskarżenia jest wyznaczona na działkach skarżących nieprzekraczalna linia zabudowy, biegnąca wzdłuż drogi wewnętrznej 14 KDW. Wyżej opisane skargi zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Kr 469/25. Zarzuty wszystkich trzech skarg, oraz argumenty uzasadniające skargi były tożsame i przedstawiały się następująco. Skarżący zarzucili kwestionowanej uchwale naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - przepisów art.1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej jako - "p.z.p. ’) w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zaniechanie dokonania w toku procesu planistycznego osiedla "Krzyżaki" w Bochni prawidłowej oceny wymagań ładu przestrzennego w zakresie planowania drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 14 KDW, - przepisów art. 1 ust. 2 pkt 7 oraz art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nieproporcjonalne rozważenie interesu publicznego z interesem prywatnym oraz zaniechanie dokonania w toku procesu planistycznego osiedla "Krzyżaki’' w Bochni w zakresie planowania drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 14 KDW prawidłowej oceny zasadności ingerowania w prawo własności skarżących, - przepisów art. 1 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez zaniechanie dokonania w toku procesu planistycznego osiedla "Krzyżaki" Bochni w zakresie planowania drogi wewnętrznej oznaczonej symbolem 14 KDW prawidłowej oceny potrzeb interesu publicznego; - przepisów art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako - "u.g.n. ’), art. 8 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej jako - "d.p.") oraz art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nadużycie władztwa planistycznego, tworząc część układu komunikacyjnego osiedla formie drogi wewnętrznej po działce stanowiącej własność skarżących, tj. w sposób istotnie naruszający zasady sporządzania planu miejscowego. W uzasadnieniu skarg wskazano, iż skarżący: - J. B. jest właścicielem działek nr [...] [...], [...] oraz [...]; - M. S. jest właścicielem działki [...]; - K. B. jest właścicielem działek nr [...], nr [...], nr [...], [...], nr [...]. Wymienione wyżej działki położone są w B. , w obszarze skarżonego planu miejscowego. Zaskarżoną uchwałą z dnia 30 sierpnia 2024 r. Rada Miasta Bochni uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru osiedla budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego "Krzyżaki" w Bochni. Zgodnie z zapisami § 6 ust. 2 lit. f w zw. z § 25 ust. 2 pkt 3 oraz § 26 ust. 1 i § 27 pkt 3 uchwały ustalono charakter dróg wewnętrznych, oznaczonych symbolami 1-14 KDW. Skarżący zarzucili bezprawny charakter ustalenia przebiegu drogi wewnętrznej oznaczonej jako 14 KDW wraz z zaznaczeniem nieprzekraczalnej linii zabudowy, biegnącej wzdłuż granicy objętego planem obszaru. Nie ma przy tym wątpliwości, że uchwalenie położenia drogi wewnętrznej objętej symbolem 14 KDW na odcinku od ul. T. (1 KDD) do ul. P. i (2 KDD) miało charakter całkowicie bezprawny, albowiem odbyło się bez prawidłowego ustalenia aktualnego stanu zagospodarowania działek objętych procedurą planistyczną (przykładowo: droga wewnętrzna oznaczona numerem 14 KDW wraz z nieprzekraczalną linią zabudowy została wyznaczona przez środek działki nr [...], objętej [wraz z działkami nr [...], [...] oraz [...]] prawomocnym pozwoleniem na budowę z dnia 20 października 2023 r. [decyzja Starosty Bocheńskiego nr 627/2023], obejmującym "budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną m działce nr [...], nr [...] (po podziale nr [...]) nr [...] w obrębie ewidencyjnym B. [nr 0004], jednostka ewidencyjna 120102_2, Bochnia — obszar wiejski oraz na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym Bochnia-9 [nr 0009],jednostce ewidencyjnej 120101_1, Bochnia — miasto", która obecnie jest już zabudowana zgodnie z treścią wydanego pozwolenia) oraz wbrew zasadom polityki przestrzennej, regulowanej przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W szczególności skarżący zarzucili uchwale Rady Miasta Bochnia nieproporcjonalne rozważenie interesu publicznego z interesem prywatnym oraz zaniechanie dokonania prawidłowej oceny wymagań ładu przestrzennego (art. 1 ust. 2 pkt 1 p.z.p.), zasadności ingerowania w prawo własności skarżących (art. 1 ust. 2 pkt 7 p.z.p.) oraz potrzeb interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 9 p.z.p.). Skarżący podnieśli, że planowanie przez Radę Miasta Bochnia przebiegu drogi wewnętrznej oznaczonej jako 14 KDW wraz z nieprzekraczalną linią zabudowy jest całkowicie nieuzasadnione choćby z tego powodu, że połączenie wschodniej części ulicy T. L. od strony drogi biegnącej po działce nr [...] z ulicą P. i jest możliwe z wykorzystaniem istniejącego pasa drogowego, biegnącego po działkach nr [...], [...] oraz [...], a następnie skrajem działek [...], [...], [...] oraz [...] i [...] bez konieczności całkowitego zaburzania funkcjonalności działek nr [...], [...] i [...], które stanowią obecnie gospodarczą całość. W kontekście powyższego trzeba również zauważyć, że tego rodzaju działalność planistyczna w sposób nieproporcjonalny i nieuzasadniony narusza konstytucyjne prawo własności skarżących. Działający w granicach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ administracji samorządowej musi w sposób kompleksowy, wszechstronny i obiektywny rozważyć, czy istnieją inne rozwiązania planistyczne, które zapewniają osiągnięcie tego samego (lub zbliżonego) celu, przy wykorzystaniu środków jak najmniej dotkliwych dla obywatela. Mając na uwadze obecnie istniejący szlak drogowy, biegnący po działce nr [...] wydaje się, że organ zaniechał dokonania takiego ustalenia, natomiast z punktu widzenia skarżących bez znaczenia pozostaje nietypowy w obecnej sytuacji układ granic administracyjnych miasta B. oraz Gminy B. w sołectwie B. . Celem przeznaczenia przez gminę w układzie komunikacyjnym danego terenu pod drogi wewnętrzne jest co do zasady zapewnienie obsługi komunikacyjnej w obrębie terenów prywatnych i zapewnienie komunikacji określonych terenów z drogami publicznymi. Zdaniem skarżących realizacja opisanego powyżej celu przeznaczania nieruchomości pod drogi wewnętrzne nie może skutkować tym, że zastosowane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozwiązania w zakresie przyjętego układu komunikacyjnego będą nadmiernie i nieproporcjonalnie ingerować w prawa właścicieli nieruchomości przeznaczonych pod drogi wewnętrzne. W piśmiennictwie wskazuje się, że planowanie w tym zakresie powinno być perspektywiczne, a ustalanie przebiegu dróg wewnętrznych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego powinno być poprzedzone bardzo wnikliwą analizą stanu faktycznego i prawnego, aby do niezbędnego minimum ograniczać sytuacje, w których gmina planuje tego typu drogi na gruntach prywatnych (M. Burtowy, Drogi publiczne. Komentarz Warszawa 2022, art. 8). Organ planistyczny w ramach przysługującego mu władztwa powinien zatem kierować się zasadą proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Zachowanie owej proporcjonalności ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy określone rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice władztwa planistycznego - nie stanowi jego nadużycia . Uchwała Rady Miasta Bochnia w zaskarżonym zakresie zdaniem skarżących zdaje się również nie realizować postulatu uwzględnienia w procesie planistycznym realnych potrzeb interesu publicznego. Obszar osiedla "Krzyżaki" w Bochni jest bowiem dostatecznie dobrze skomunikowany przy pomocy sieci dróg publicznych i nie ma potrzeby zamykania planu kolejną drogą (wewnętrzną) od wschodniej strony jego granicy, biegnącą po nieruchomościach o charakterze prywatnym. Skarżący zwrócili uwagę na to, że nie może również być tak, że prywatne działki gruntu przeznaczane są pod drogi wewnętrzne, podczas gdy z uwagi na ich położenie i połączenia z drogami publicznymi pełnią one w istocie funkcje dróg publicznych, bez przyznania właścicielowi należnego odszkodowania, co stanowi w istocie faktyczne wywłaszczenie. Niedopuszczalne jest więc planowanie powstania, modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 10 p.z.p., za pomocą i w oparciu o drogi prywatne. Jakkolwiek orzecznictwo dopuszcza w określonych, szczególnych sytuacjach wyznaczanie na rysunku planu również dróg wewnętrznych (prywatnych), to jednakże drogi wewnętrzne nie mogą stanowić podstawowego składnika systemu komunikacji przewidzianego w planie miejscowym. Rada miasta nie dysponuje kompetencją do planowania (urządzania) dróg wewnętrznych na nieruchomościach prywatnych właścicieli. Stanowi to nie tylko przekroczenie władztwa planistycznego poprzez naruszenie prawa własności, ale też powodowałoby złudne, pozorne przeświadczenie, że zapis planu dotyczący drogi wewnętrznej przewidzianej na gruntach tylko prywatnych daje jakiekolwiek prawo do korzystania z nich przez inne osoby niż właściciele. Zakwestionowane rozwiązanie planistyczne może w istocie prowadzić do usankcjonowania wadliwej praktyki - napiętnowanej m.in. przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie Bugajny i in. przeciwko Polsce (skarga nr 22531/05) - wedle której prywatne działki gruntu wydzielone pod drogi wewnętrzne, z uwagi na swe położenie i połączenie z drogami publicznymi pełnią de facto funkcję dróg publicznych, i to bez przyznania właścicielowi należnego odszkodowania, co w istocie stanowi faktyczne wywłaszczenie. Co do wyznaczenia na działkach skarżących nieprzekraczalnej linii zabudowy to skarżący wskazali, że linia zabudowy jest integralną częścią drogi publicznej przypisaną do rodzaju drogi (autostrada, ekspresowa, krajowa, wojewódzka, powiatowa, gminna). Zgodnie z przepisami art. 43 ust. 1 d.p. linię zabudowy określa się jako usytuowanie w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni danego rodzaju drogi (autostrada, ekspresowa, krajowa, wojewódzka, powiatowa, gminna). Skoro zatem działki skarżących nie graniczą nie graniczą z żadną drogą publiczną, to zbędne staje się wyznaczanie linii zabudowy na terenie przyległym do pasa drogowego. Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, przedstawiając argumentację na uzasadnienie swojego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26 dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945, dalej "u.p.z.p.") – postrzeganym na ogół jako przepis szczególny wobec powołanego przepisu u.s.g. – istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Powyższe oznacza, iż warunkiem wniesienia skargi na tej podstawie jest wykazanie przez skarżącego naruszenia jego indywidualnego interesu prawnego regulacjami kwestionowanej uchwały. Istnienie tego naruszenia przesądza de facto o trzech kwestiach: o istnieniu legitymacji prawnej skarżącego, o sposobie załatwienia skargi przez sąd oraz o granicach sprawy sądowoadministracyjnej ze skargi na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego. Uwzględnienie skargi jest możliwe w zakresie w jakim uchwała narusza interes prawny skarżącego, a naruszenie tego interesu prawnego jest powiązane z nieprzestrzeganiem norm prawa powszechnie obowiązującego. Tylko takie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia kwestionowanym aktem może doprowadzić do uwzględnienia skargi, które ma charakter aktualny, a ponadto jest naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta sam skarżący. W przypadku skargi w zakresie nieruchomości, które nie są własnością skarżącego podmiotu, sąd administracyjny może orzekać również tylko w granicach jego interesu prawnego, czyli w przypadku jeśli postanowienia planu miejscowego odnośnie do terenów sąsiednich naruszają interes prawny skarżącego. Z uwagi na to warunkiem skutecznego zaskarżenia określonych postanowień uchwały w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest nie tylko ich niezgodność z prawem ale równocześnie naruszenie przez te postanowienia interesu prawnego skarżącego. Składając skargę, musi on zatem wykazać naruszenie własnego interesu prawnego, polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a własną, indywidualną i prawnie chronioną sytuacją. Z uwagi na to, w kontrolowanej sprawie skarga może być skuteczna tylko w zakresie w jakim zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżących, gdyż jak wyżej wskazano skarga w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis. W tym postępowaniu orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad bądź trybu sporządzania planu miejscowego, sąd może stwierdzić nieważność uchwały w części wyznaczonej interesem prawnym skarżącego. Jeżeli skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości , to stwierdzenie nieważności aktu powinno zasadniczo nastąpić tylko w odniesieniu do części planu miejscowego dotyczącej tych nieruchomości, a w szerszym zakresie tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych. W niniejszej sprawie interes prawny skarżących naruszają kwestionowane postanowienia uchwały, dotyczące działek stanowiących własność skarżących, przy czym J. B. jest właścicielem działek nr [...] [...], [...] oraz [...], M. S. jest właścicielem działki [...], a K. B. jest właścicielem działek nr [...], nr [...], nr [...], [...], nr [...]. W/w działki położone są w obszarze skarżonego planu, i po działkach tych wyznaczono przebieg drogi wewnętrznej stanowiącej część obszaru oznaczonego symbolem 14 KDW, wzdłuż której to drogi wyznaczono również nieprzekraczalną linię zabudowy. Przyjmując określone rozwiązania, które ingerują w prawo własności – w tym przypadku poprowadzenie drogi wewnętrznej i wyłączenie prawa zabudowy poprzez wyznaczenie nieprzekraczalnej linii zabudowy - organ jest zobowiązany przyjmować optymalne rozwiązania mieszczące się w granicach obowiązujących przepisów i respektować zasadę proporcjonalności. Rolą organu planistycznego jest w każdym wypadku rozważenie, czy przyjęte rozwiązania nie są szczególnie krzywdzące dla interesu indywidualnego, w świetle zasady sprawiedliwości społecznej i zachowania pewnych proporcji nakładanych ciężarów i ograniczeń praw (art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP). Organ planistyczny w ramach przysługującego mu władztwa powinien zatem kierować się zasadą proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Zachowanie owej proporcjonalności ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy określone rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice władztwa planistycznego - nie stanowi jego nadużycia. Sąd podziela słuszność argumentów skarżących zarzucających skarżonej uchwale nieproporcjonalne rozważenie interesu publicznego z interesem prywatnym oraz zaniechanie dokonania prawidłowej oceny wymagań ładu przestrzennego (art. 1 ust. 2 pkt 1 u. p.z.p.), zasadności ingerowania w prawo własności skarżących (art. 1 ust. 2 pkt 7 u. p.z.p.) oraz potrzeb interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p.). Rację należy przyznać skarżącym, iż uchwalenie położenia drogi wewnętrznej objętej symbolem 14 KDW na odcinku od ul. T. L. (1 KDD) do ul. P. (2 KDD) odbyło się bez prawidłowego ustalenia aktualnego stanu zagospodarowania działek objętych procedurą planistyczną. Droga wewnętrzna oznaczona numerem 14 KDW wraz z nieprzekraczalną linią zabudowy została wyznaczona przez środek działki nr [...], objętej prawomocnym pozwoleniem na budowę z dnia 20 października 2023 r. (decyzja Starosty B. nr 627/2023), obejmującym "budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą techniczną na działce (...) nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] [...]", która obecnie jest już zabudowana zgodnie z treścią wydanego pozwolenia). Niezależnie od powyższego ustalenie przebiegu drogi wewnętrznej oznaczonej jako 14 KDW wraz z nieprzekraczalną linią zabudowy w zakresie działek skarżących jak w planie - jest nieuzasadnione również z tego powodu, że połączenie wschodniej części ulicy T. L. od strony drogi biegnącej po działce nr [...] z ulicą P. i jest możliwe z wykorzystaniem już istniejącego szlaku drogowego, biegnącego po działkach nr [...], [...] oraz [...] (a następnie skrajem działek [...], [...], [...] oraz [...] i [...]). Rozwiązanie takie wykorzystuje faktycznie istniejący szlak drogowy i nie zaburza funkcjonalności działek nr [...], [...] i [...], które stanowią obecnie gospodarczą całość. Działający w granicach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ administracji samorządowej musi w sposób kompleksowy, wszechstronny i obiektywny rozważyć, czy istnieją inne rozwiązania planistyczne, które zapewniają osiągnięcie tego samego (lub zbliżonego) celu, przy wykorzystaniu środków jak najmniej dotkliwych dla obywatela. Mając na uwadze obecnie istniejący szlak drogowy, biegnący po działce nr [...] wydaje się, że organ zaniechał dokonania takiego ustalenia, a zastosowane w skarżonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozwiązania w zakresie przyjętego układu komunikacyjnego w obrębie działek skarżących będą nadmiernie i nieproporcjonalnie ingerować w prawa właścicieli nieruchomości przeznaczonych pod drogi wewnętrzne. Wyeliminowanie drogi wewnętrznej czyni również całkowicie bezprzedmiotowym wyznaczanie nieprzekraczalnej linii zabudowy biegnącej po działkach skarżących wzdłuż tej drogi. Wskazane uchybienia stanową istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego art. 28 ust. 1 u.p.z.p , i jako takie winny zostać wyeliminowane z kwestionowanego planu miejscowego. Wobec tego orzeczono w pkt I wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. na które w odniesieniu do każdego ze skarżących składają się koszt wpisu od skargi 300 zł, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koszt zastępstwa adwokackiego w wysokości 480 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI