II SA/Kr 465/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nakazując ponowne rozpatrzenie wniosku przez pryzmat przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji.
Skarżący domagał się zwrotu gospodarstwa rolnego wywłaszczonego decyzją z 1976 r., kwestionując jej ważność z powodu śmierci jednego z adresatów przed nadaniem klauzuli prawomocności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając wniosek za bezprzedmiotowy z powodu braku podstaw prawnych do rozpatrzenia go w drodze decyzji administracyjnej. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie art. 153 PPSA i nakazując rozpatrzenie wniosku przez pryzmat przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.).
Sprawa dotyczyła wniosku S. N. o zwrot gospodarstwa rolnego wywłaszczonego decyzją z 1976 r. Skarżący podnosił, że decyzja ta jest nieważna od początku, ponieważ zmarł jeden z jej adresatów (ojciec skarżących) przed nadaniem jej klauzuli prawomocności. W związku z tym żądał uznania przejęcia gospodarstwa za niezgodne z prawem i umożliwienia mu zwrotu nieruchomości, przyznania nieruchomości zastępczej lub odszkodowania. Starosta odmówił zwrotu, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję starosty i umorzyło postępowanie, uznając brak podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku w postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ naruszył art. 153 PPSA. Sąd wskazał, że organy obu instancji skupiły się na literalnym brzmieniu wniosku, ignorując konsekwentnie podtrzymywane przez skarżącego żądanie uchylenia decyzji z 1976 r. z powodu jej wad prawnych. WSA nakazał SKO ponowne rozpatrzenie sprawy przez pryzmat przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 156 i nast. k.p.a.).
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek taki powinien być rozpatrzony przez pryzmat przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.), a nie umorzony jako bezprzedmiotowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji skupiły się na literalnym brzmieniu wniosku, ignorując podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące wad prawnych decyzji wywłaszczeniowej. Wskazał na konieczność oceny wniosku przez pryzmat przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji, zgodnie z wcześniejszymi wskazaniami NSA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
k.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, które powinny być podstawą oceny wniosku skarżącego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przez organ drugiej instancji dyspozycji tego przepisu poprzez brak kompleksowej oceny wniosku skarżącego.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb nadzwyczajny dotyczący decyzji ostatecznych, wymagający zgody strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja wywłaszczeniowa z 1976 r. jest nieważna od początku z powodu śmierci jednego z adresatów przed nadaniem klauzuli prawomocności. Organ drugiej instancji naruszył art. 153 PPSA, nie oceniając kompleksowo wniosku skarżącego przez pryzmat przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem t.j. legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu administracyjnego. Orzekanie w myśl art. 135 powołanej ustawy następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Tymczasem S. N. nie był stroną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...].1976 r., wydanej wszak na wniosek jego rodziców. Tymczasem rozstrzygające sprawę organy obu instancji skoncentrowały się na literalnym brzmieniu żądania S. N. [...] abstrahując od faktu, iż na rozprawie administracyjnej w dniu [...].2003 r. skarżący oświadczył, że "podtrzymuje wnioski złożone do tut. Urzędu, w tym także wniosek o uchylenie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...].1976 r." Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosi się tak w sentencji jak i w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia jedynie do wyżej przedstawionej literalnej, a przy niepełnej i tym samym zniekształconej treści żądania, nie podejmując próby kompleksowej jego oceny przez w aspekcie zgłaszanego przez skarżącego wniosku o uchylenie przedmiotowej decyzji z racji jej wad prawnych.
Skład orzekający
Piotr Głowacki
przewodniczący-sprawozdawca
Janusz Kasprzycki
członek
Wojciech Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność kompleksowej oceny wniosków skarżących przez organy administracji, nawet jeśli ich sformułowanie jest nieprecyzyjne, oraz na możliwość kwestionowania decyzji wywłaszczeniowych z uwagi na wady prawne, w tym dotyczące śmierci adresata przed nadaniem klauzuli prawomocności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia sprzed wielu lat i kwestionowania decyzji na podstawie przepisów o stwierdzeniu nieważności, a nie np. przepisów o wznowieniu postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe procedowanie przez organy administracji oraz jak można kwestionować stare decyzje administracyjne z powodu wad prawnych.
“Czy można odzyskać ziemię wywłaszczoną 30 lat temu? Sąd wskazuje drogę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 465/04 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2007-02-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-04-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Barbara Pasternak /przewodniczący/ Janusz Kasprzycki Piotr Głowacki /sprawozdawca/ Wojciech Jakimowicz Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Odrzucono skargę Sentencja WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie AWSA Janusz Kasprzycki AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2007 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania l uchyla zaskarżoną decyzję; II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr. l - sentencja wyroku Uzasadnienie Sygn. akt II SA/Kr 465/04. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...].2003 r. Nr [...] Starosta Powiatu po rozpatrzeniu wniosku S. N. postanowił odmówić zwrotu w całości gospodarstwa rolnego przejętego na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...].1976 r., przyznania zamiennego gospodarstwa rolnego i wypłaty rekompensaty pieniężnej za przejęte gospodarstwo rolne. Wedle organu pierwszej instancji w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisu, który umocowywałby administrację publiczną do działania polegającego na wydaniu decyzji odpowiadającej treści wniosku. W następstwie wniesionego przez S. N. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19.01.2004 r. Nr [...] ziałając na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie I instancji. W ocenie Kolegium rozpatrzenie żądania odwołującego się nie może nastąpić w postępowaniu administracyjnym ze względu na brak przepisów, które mogłyby stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Niezależnie od oceny zasadności stanowiska wnioskującego co do ostateczności, czy prawomocności decyzji z [...].1976 r. i wywołania przez nią skutków prawnych nie ma ustawowych podstaw do rozpatrzenia wniosku przez organy administracji publicznej w postępowaniu kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej. Powoływane przez S. N. okoliczności faktyczne powodują, iż brak jest podstaw do rozpoznania tak sformułowanego wniosku w postępowaniu administracyjnym, a zatem zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania. Jednocześnie organ drugiej instancji zaakcentował, że niniejsza decyzja nie rozstrzyga kwestii legalności przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. W skardze od powyższej decyzji S. N. oraz jego brat T. Ni. wnosili o uznanie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...].1976 r. za nieważną od samego początku, zarzucając, iż nie mogła ona wejść do obrotu prawnego, albowiem [...].1976 r. zmarł jeden z jej adresatów -ojciec skarżących i współwłaściciel gospodarstwa rolnego. Tym samym nadanie tej decyzji klauzuli prawomocności było nieważne .Skarżący żądali zatem uznania, że gospodarstwo rolne ich rodziców zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa z naruszeniem prawa, co umożliwi im bez wydania odrębnej decyzji zwrot nieruchomości w całości, przyznania nieruchomości zastępczej lub odszkodowania. Skarga T. N. została odrzucona osobnym postanowieniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem t.j. legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia organu administracyjnego ( art. 3 ustawy z 30. 08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.) Orzekanie w myśl art. 135 powołanej ustawy następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, a także zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, tudzież przebieg postępowania przed organami administracji publicznej - zarzuty wyartykułowane w skardze uznać należy za uzasadnione. Przede wszystkim zaakcentować należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylając uprzednio wydane w niniejszej sprawie decyzje organów administracyjnych zaznaczał, że S. N. występował z żądaniem "uchylenia decyzji z [...].1976 r." konsekwentnie utrzymując, iż decyzja ta nie mogła stać się ostateczna przed śmiercią jego ojca. Sąd ten wskazał także, że uchylenie decyzji w oparciu o przepis art. 155 k.p.a. stanowi tylko jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania, a przy tym dotyczący wyłącznie decyzji ostatecznych i znajdujący zastosowanie wyłącznie za zgodą strony. Tymczasem S. N. nie był stroną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...].1976 r., wydanej wszak na wniosek jego rodziców. Stwierdzenia te określały kierunek dalszego postępowania - mimo konieczności sprecyzowania stanowiska przez wnioskującego - determinując ów kierunek na poszukiwanie zasadności rozpoznania wniosku przez pryzmat innego nadzwyczajnego trybu postępowania, zwłaszcza zaś trybu przewidzianego w art.156 i następnych k.p.a. Taki kierunek był w pełni uprawniony na podstawie artykułowanych przez S. N. zarzutów, dotyczących wszak oceny ważności kontestowanej decyzji jak i w oparciu o konsekwentnie podtrzymywane żądanie jej uchylenia. Tymczasem rozstrzygające sprawę organy obu instancji skoncentrowały się na literalnym brzmieniu żądania S. N., sformułowanym w następstwie otrzymania pisma ze Starostwa Powiatowego w [...] z [...].2003 r., abstrahując od faktu, iż na rozprawie administracyjnej w dniu [...].2003 r. skarżący oświadczył, że "podtrzymuje wnioski złożone do tut. Urzędu, w tym także wniosek o uchylenie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...].1976 r." Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosi się tak w sentencji jak i w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia jedynie do wyżej przedstawionej literalnej, a przy niepełnej i tym samym zniekształconej treści żądania, nie podejmując próby kompleksowej jego oceny przez w aspekcie zgłaszanego przez skarżącego wniosku o uchylenie przedmiotowej decyzji z racji jej wad prawnych. Wobec powyższego uprawnione jest stanowisko, że orzekający w sprawie organ drugiej instancji naruszył dyspozycję art. 153 wyżej powoływanej ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym naruszył przepisy postępowania - co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" ustawy o p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmie działania ukierunkowane na ocenę wniosku S. N. przez pryzmat brzmienia art. 156 i następnych k.p.a. i orzeknie adekwatnie do wyników tej oceny. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy o p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI