II SA/Kr 464/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję nakładającą na spółkę energetyczną obowiązek utrzymania umocnienia brzegu rzeki, uznając, że jest to zadanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
Spółka energetyczna T. S.A. zaskarżyła decyzję nakładającą na nią obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym umocnienia brzegu rzeki D., wykonanego w związku z przebudową słupa energetycznego. Spółka argumentowała, że utrzymanie brzegu leży w gestii Wód Polskich. WSA w Krakowie przychylił się do stanowiska skarżącej, uchylając zaskarżoną decyzję i stwierdzając, że obowiązek ten obciąża Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako właściciela wód, a nie przedsiębiorstwo energetyczne.
Sprawa dotyczyła skargi T. D. S.A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, która nakładała na spółkę obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym umocnienia brzegu rzeki D. Umocnienie to zostało wykonane przez spółkę w związku z przebudową słupa wysokiego napięcia, który znajdował się na skarpie rzeki narażonej na erozję. Spółka twierdziła, że obowiązek utrzymania brzegu leży po stronie Wód Polskich, które wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód publicznych. Organ odwoławczy początkowo utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy, powołując się na definicję urządzenia wodnego i możliwość nałożenia obowiązków utrzymania w pozwoleniu wodnoprawnym, a także na fakt, że opaska została wykonana staraniem i na koszt spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił jednak zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że choć opaska jest urządzeniem wodnym, a przepisy Prawa wodnego dopuszczają nałożenie obowiązków utrzymania, to kluczowe jest ustalenie właściciela urządzenia. Sąd stwierdził, że rzeka D. jest własnością Skarbu Państwa, a prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie. Obowiązek utrzymania brzegów rzeki spoczywa na właścicielu wód, czyli Skarbie Państwa reprezentowanym przez Wody Polskie. Fakt, że spółka wykonała umocnienie dla zabezpieczenia własnej infrastruktury, nie czyni jej właścicielem tego urządzenia ani nie przenosi na nią obowiązku jego długoterminowego utrzymania. Sąd podkreślił, że urządzenie to służy przede wszystkim zabezpieczeniu brzegu rzeki, a nie bezpośrednio działalności spółki. W związku z tym, sąd uchylił decyzję organu odwoławczego w części dotyczącej obowiązku utrzymania umocnienia brzegu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Obowiązek utrzymania urządzenia wodnego w postaci umocnienia brzegu rzeki obciąża Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako podmiot wykonujący prawa właścicielskie Skarbu Państwa do wód, a nie przedsiębiorstwo energetyczne, które wykonało to umocnienie dla zabezpieczenia swojej infrastruktury.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rzeka D. jest własnością Skarbu Państwa, a prawa właścicielskie wykonują Wody Polskie. Obowiązek utrzymania brzegów rzeki spoczywa na właścicielu wód. Fakt wykonania umocnienia przez przedsiębiorstwo energetyczne dla zabezpieczenia własnej infrastruktury nie czyni go właścicielem urządzenia ani nie przenosi na niego obowiązku jego długoterminowego utrzymania, które jest zadaniem Wód Polskich.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.w. art. 16 § 65
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Definicja urządzenia wodnego.
u.p.w. art. 188 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Obowiązek utrzymania urządzeń wodnych przez właścicieli.
u.p.w. art. 188 § 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Obowiązek właściciela urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych.
u.p.w. art. 403
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Możliwość nałożenia w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązków związanych z utrzymaniem urządzenia wodnego.
u.p.w. art. 216
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Kwestie własności gruntów pokrytych wodami i urządzeń wodnych.
u.p.w. art. 211 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Własność Skarbu Państwa wód publicznych.
u.p.w. art. 212 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wykonywanie praw właścicielskich przez Wody Polskie.
u.p.w. art. 227 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Obowiązek utrzymywania publicznych śródlądowych wód powierzchniowych.
u.p.e. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne
Obowiązek przedsiębiorstwa energetycznego utrzymania zdolności urządzeń do realizacji zaopatrzenia w energię.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek utrzymania brzegu rzeki leży po stronie Wód Polskich, a nie przedsiębiorstwa energetycznego. Wykonanie umocnienia brzegu przez spółkę dla zabezpieczenia własnej infrastruktury nie czyni jej właścicielem tego urządzenia. Urządzenie wodne służy przede wszystkim zabezpieczeniu brzegu rzeki, a nie bezpośrednio działalności spółki.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu odwoławczego, że skoro opaska wykonana jest staraniem i na koszt spółki, to stanowi jej własność i do niej należy jej utrzymanie.
Godne uwagi sformułowania
Ratio legis przytoczonych wcześniej przepisów ustawy Prawo wodne było powierzenie gospodarowania wodami (w tym rzeką D. ) podmiotowi wyspecjalizowanemu czyli Wodom Polskim. Obowiązek utrzymania wód należących do Skarbu Państwa oraz urządzeń wodnych znajdujących się na tych wodach we właściwym stanie jest kluczowy na przykład dla kwestii bezpieczeństwa powodziowego.
Skład orzekający
Anna Kopeć
sprawozdawca
Jacek Bursa
członek
Mirosław Bator
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za utrzymanie urządzeń wodnych wykonanych w związku z inwestycjami infrastrukturalnymi, w szczególności na styku prawa wodnego i prawa energetycznego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje urządzenie wodne na terenach objętych prawem wodnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za infrastrukturę wodną i jej utrzymanie, co ma znaczenie praktyczne dla wielu inwestorów i zarządców terenów.
“Kto odpowiada za utrzymanie brzegu rzeki? Sąd rozstrzyga spór między energetyką a Wodami Polskimi.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 464/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-05-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-03-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Anna Kopeć /sprawozdawca/ Jacek Bursa Mirosław Bator /przewodniczący/ Symbol z opisem 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne Hasła tematyczne Wodne prawo Skarżony organ Inne Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2625 art. 188 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Jacek Bursa ASR WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi T. D. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 1 lutego 2024 r. nr KR.RUZ.4219.1.17.2023 w przedmiocie określenia w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązku utrzymania w należytym stanie technicznym urządzenia wodnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej T. D. S.A. z siedzibą w K. kwotę 797 zł (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia 7 sierpnia 2023 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w N. udzielił spółce T. S.A. z siedzibą w K. Oddział w [...] pozwolenia wodnoprawnego: - w pkt I.1. na wykonanie umocnienia lewego brzegu rzeki D. w km 53+756 - 53+73 (53+786 -53+843 wg MPHP), za pomocą opaski z narzutu kamiennego typu ciężkiego, z głazów o średnicy 0,5 - 0,8 m, klinowanym gruntem ze skarpy lub zagęszczonym nasypem, na długości 57,0 m, posadowionej na ścieli faszynowej, ułożonej na skarpie z nachyleniem 1:2, do wysokości: 3,80 -4,13 m oraz - w pkt I.2 na roboty w wodach, polegające na wykonaniu w korycie rzeki D. w km 53+756-53+813 (53+786 - 53+843 wg MPHP) tymczasowej ścianki szczelnej z grodzic walcowanych na zimno, w m. R. , gm. Z., w związku z realizacją zadania pn.: "Opracowanie dokumentacji projektowej dla zabezpieczenia słupa WN nr [...] linii 110 kV T. , O. ". Ponadto w pkt II decyzji nałożono na spółkę dodatkowe obowiązki - w pkt II. 7 obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu, a w pkt II.9 obowiązek "pokrywania wszelkich ewentualnych szkód wynikłych z tytułu wykonania ubezpieczenia rzeki". Od powyższej decyzji - w części dotyczącej pkt II.7 i II.9 - odwołała się spółka T. S.A. podnosząc, że wprawdzie opaska wykonana została w celu powstrzymania erozji wodnej rzeki D. w sąsiedztwie przebudowanej sieci, nie oznacza to jednak, że przedsiębiorstwo energetyczne ma przejąć obowiązki związane z jej utrzymaniem. Obowiązek utrzymania opaski zabezpieczającej brzeg przed erozją boczną należy do zadań RZGW PGW w Krakowie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie" decyzją z dnia 1 lutego 2024 r. znak KR.RUZ.4219.1.17.2023 uchylił pkt II.9 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023r., poz. 775 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że urządzenia wodne to zgodnie z art. 16 pkt 65) ustawy Prawo wodne: "urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: a) urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy, (...)". Zacytowano również art. 188 ust. 1 i 6, stanowiący o obowiązku utrzymania urządzenia wodnego obciążającym jego właściciela. Przytoczono też treść art. 216 ustawy Prawo wodne podkreślając, że umocnienia rzeki nie muszą stanowić własności Skarbu Państwa, jeżeli nie były realizowane przez jednostkę wykonującą prawa właścicielskie w stosunku do rzeki. Jak wynika z akt sprawy, spółka T. S.A. z/s w K. Oddział w [...] realizuje inwestycję pn. "Przebudowa dwutorowej elektroenergetycznej sieci napowietrznej WN [...] T. , O. w miejscowości R., gmina Z.". Inwestycja obejmuje między innymi przebudowę słupów wysokiego napięcia, w tym słupa na działce nr ewid.[...] obręb [...], usytuowanego na wysokiej skarpie rzeki D. , narażonej na podmywanie w przypadku wystąpienia przepływów powodziowych. Celem wykonania na lewym brzegu rzeki D. opaski kamiennej z narzutu kamiennego ciężkiego na ścieli faszynowej, na długości 57 m, jest zabezpieczenie przebudowanego słupa wysokiego napięcia przed erozją brzegu D. - wobec lokalizacji słupa na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią. W związku z powyższym opaska kamienna, wykonywana staraniem i na koszt spółki T. S.A., stanowić będzie jej własność i do Spółki będzie należało jej utrzymanie. W pkt 11.9 skarżonej decyzji ustalono, jako warunek wykonywania uprawnienia, pokrywanie wszelkich ewentualnych szkód wynikłych z tytułu wykonania ubezpieczenia rzeki. Warunek ten nie ma w ocenie organu odwoławczego podstaw zapisanych w art. 403 ustawy Prawo wodne. W przypadku stwierdzenia, iż w wyniku realizacji pozwolenia nastąpiło naruszenie interesów osób trzecich zastosowanie znajdzie przepis art. 410 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawych może w drodze decyzji nałożyć na zakład posiadający pozwolenie m.in. obowiązek wykonania ekspertyzy, a następnie w razie konieczności ja jej podstawie odpowiednio zmienić pozwolenie wodnoprawne. Dodatkowo należy przytoczyć art. 469 ust. 3 ustawy Prawo wodne, w myśl którego na żądanie poszkodowanego odpowiednio właściwy organ Wód Polskich albo minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, a jeżeli szkoda nie jest następstwem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego - właściwy wojewoda, ustala wysokość odszkodowania, w formie pieniężnej, w drodze decyzji. W związku z tym w przypadku wystąpienia szkód w wyniku realizacji udzielonego pozwolenia wodnoprawnego odszkodowanie za powstałe szkody można ustalić w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Ustawa Prawo wodne nie przewiduje natomiast nałożenia obowiązku pokrywania wszelkich ewentualnych szkód wynikających z tytułu wykonania urządzenia wodnego. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie T. S.A. w K. - w części, w jakiej utrzymano w mocy decyzję organu I instancji w zakresie obowiązku określnego punkcie II.7 tejże decyzji dotyczącego utrzymywania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu, tj. opaski zabezpieczającej lewy brzeg rzeki D. będącego w administracji Polskiego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 240 ust. 3 pkt 9, 212 ust. 1 pkt 1, art. 227 ust. 1 i 403 ustawy z dnia 20.07.2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1478, ze zm. – dalej jako "u.p.w.") w zw. z przepisem art. 4 ustawy z dnia 10.04.1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 1385, ze zm.), poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie, skutkiem czego było nałożenie na Skarżącego obowiązku utrzymywania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu, tj. opaski zabezpieczającej lewy brzeg rzeki D. będącej w administracji Polskiego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie - do zadań, której należy m.in. utrzymywanie urządzeń wodnych, a także poprzez nie precyzyjne określenie zakresu tego obowiązku. W zakresie tym też pominięto, że wykonana opaska nie służy Skarżącej, lecz stanowi zabezpieczenie brzegu rzeki D. . Nadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7a, 8 i 10 a także art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 k. p. a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brak precyzyjnego określenia nałożonego obowiązku, brak powołania podstawy prawnej decyzji, precyzyjnego rozstrzygnięcia w jej treści a także brak jej uzasadnienia faktycznego i prawnego. Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano wyłącznie przepisy k.p.a., nie powołując przepisów prawa materialnego. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że utrzymywanie urządzeń wodnych zgodnie z przepisem art. 188 ustawy należy do ich właścicieli, wobec czego obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu, tj. opaski zabezpieczającej lewy brzeg rzeki D. winien obciążać skarżącego. Dodać też należy, że zgodnie z przepisem art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy - prawa właścicielskie w stosunku do śródlądowych wód płynących wód będących wodami publicznymi i stanowiącymi własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie, a zgodnie z przepisem art. 227 ust. 1 ustawy - utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych oraz morskich wód wewnętrznych polega także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych. Opaska zabezpieczająca brzeg przed erozją boczną należy zatem do zadań Polskiego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, a w ocenie skarżącego brak jest tym samym podstaw prawnych do obowiązku utrzymywania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu, tj. opaski zabezpieczającej lewy brzeg rzeki D. na skarżącego. Kolejną istotną kwestią jest treść nałożonego obowiązku odnosi się do bliżej nie określonego zakresu, tj. "utrzymywania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu" - co ma istotne znaczenie, bowiem skutkuje co najmniej wątpliwościami co do określenia tego zakresu, jak również określenia związanych z tym obowiązków. W ocenie skarżącego uzasadnione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 7a, 8 i 10 a także przepisów art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 k. p. a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brak precyzyjnego określenia nałożonego obowiązku, a także brak powołania podstawy prawnej decyzji, precyzyjnego rozstrzygnięcia w jej treści a także brak jej uzasadnienia faktycznego i prawnego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że już sam art. 403 u.p.w. upoważnia organ do nałożenia na adresata pozwolenia wodnoprawnego obowiązków dotyczących urządzeń wodnych, w tym odnoszących się do ich utrzymania. W/w opaska wykonywana jest staraniem i nakładem strony skarżącej, stanowić będzie jej własność, a wobec tego strona skarżąca zobowiązana jest utrzymywać to urządzenie wodne w odpowiednim stanie technicznym jako jego właściciel. Fakt administrowania przez PGW WP rzeką D. nie rodzi obowiązków względem urządzeń wodnych, które stanowią przedmiot własności innych podmiotów. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonana według tak określonych kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona wadliwa i wymaga uchylenia. Przede wszystkim należy wskazać, że dla realizowanej przez stronę skarżącą inwestycji pod nazwą "Przebudowa dwutorowej elektroenergetycznej sieci napowietrznej WN [...] T. , O. w miejscowości R., gmina Z." wydano decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia 23 czerwca 2021 r. – k. 103 akt administracyjnych). Na str. 4 decyzji znalazł się zapis, że w przypadku lokalizacji przebudowanego słupa na działce nr [...] obr. [...] na skarpie brzegowej rzeki D. należy wykonać ubezpieczenie lewej skarpy rzeki D. do jej pełnej wysokości narzutem z kamienia ciężkiego na ścieli faszynowej na długości 40 m (po 20 m w górę i w dół od osi słupa). Realizacja tego obowiązku wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Spółka T. złożyła wniosek o pozwolenie wodnoprawne i takie pozwolenie uzyskała. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy istniały podstawy do nałożenia na spółkę T. obowiązku utrzymania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu. Jest to obecnie jedyny kwestionowany przez skarżącą zapis decyzji. W zaskarżonej decyzji powołano się na art. 16 pkt 65 u.p.w., który zawiera definicję pojęcia "urządzenia wodnego". Nie budzi wątpliwości, że opaska, której dotyczy zaskarżona decyzja, jest takim właśnie urządzeniem. Rację ma również organ odwoławczy, że w art. 403 u.p.w. przewidziano możliwość nałożenia w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązków związanych z utrzymaniem urządzenia wodnego. Organ odwoławczy również prawidłowo wskazał na treść art. 188 ust. 1 u.p.w., zgodnie z którym utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji". Z kolei ust. 6 tego przepisu stanowi: "Właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań wynikających z warunków utrzymywania wód". W istocie więc spór między skarżącym a organem administracji publicznej sprowadza się do oceny, kto będzie właścicielem urządzenia wodnego objętego wydanym pozwoleniem. Argumentacja organu zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że skoro przedmiotowa opaska kamienna wykonywana jest staraniem i na koszt spółki T. S.A. i jest związana z koniecznością zabezpieczenia słupa energetycznego należącego do tej spółki, to tym samym stanowić będzie jej własność i do spółki będzie należało jej utrzymanie. Z argumentacją taką nie można się zgodzić. W ustawie Prawo wodne brak jest przepisów jasno i jednoznacznie regulujących kwestię kto jest właścicielem urządzenia wodnego i od czego miałoby to zależeć. Pewne wskazania w tym zakresie zawiera art. 216, zgodnie z którym: 1. Grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi stanowią własność właściciela tych wód. 2. Grunty, o których mowa w ust. 1, nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. 3. Gospodarowanie gruntami, o których mowa w ust. 1, wykonują odpowiednio podmioty, o których mowa w art. 212 ust. 1. 4. Gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną stanowiącym własność Skarbu Państwa wykonuje starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub podmioty, o których mowa w art. 212 ust. 1, lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone. 5. Urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. 6. Urządzenia wodne, które zostały wykonane albo są wykonywane przez Wody Polskie na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi lub na będących własnością Skarbu Państwa nieruchomościach niebędących gruntami pokrytymi śródlądowymi wodami płynącymi, stanowią własność Skarbu Państwa. Rację ma organ, że zgodnie z zacytowanym ust. 6 art. 216 umocnienia rzeki nie muszą stanowić własności Skarbu Państwa, jeżeli nie były realizowane przez jednostkę wykonującą prawa właścicielskie w stosunku do rzeki. Nie znaczy to jednak, że muszą stanowić własność podmiotu, który je zrealizował. Ustalenie kto będzie właścicielem przedmiotowego urządzenia wodnego (i w konsekwencji kogo będą obciążać obowiązki związane z jego utrzymaniem) wymaga przeanalizowania przepisów ustawy Prawo wodne i dokonania ich wykładni systemowej. Kierując się klasyfikacją wód przewidzianą w art. 18 i następne u.p.w. należy stwierdzić, że rzeka D. należy do śródlądowych wód powierzchniowych, płynących. W myśl art. 211 ust. 2 u.p.w. wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Na podstawie art. 212 ust. 1 u.p.w. prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują: 1) Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych; 2) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych; Z kolei ust. 2 tego przepisu stanowi: "Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa". Doprecyzowaniem tego przepisu jest art. 240 ust. 3 pkt 9 ustawy o treści: Regionalne zarządy gospodarki wodnej wykonują następujące zadania Wód Polskich: wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz gruntów pokrytych tymi wodami oraz zawierają porozumienia, o których mowa w art. 213 ust. 1 i 3. Zgodnie z art. 227 ust. 1 u.p.w. utrzymywanie publicznych śródlądowych wód powierzchniowych oraz morskich wód wewnętrznych polega także na zachowaniu stanu dna lub brzegów oraz na remoncie lub konserwacji istniejących budowli regulacyjnych. W myśl art. 227 ust. 2 pkt 5 utrzymywanie wód, o których mowa w ust. 1, ma na celu zapewnienie działania urządzeń wodnych, w szczególności ich odpowiedniego stanu technicznego i funkcjonalnego. Z przepisów tych wynika, że właścicielem rzeki D. jest Skarb Państwa, przy czym uprawnienia właścicielskie wykonuje przez Wody Polskie. Do obowiązków właściciela tej rzeki należy między innymi zachowanie stanu dna i brzegów. Z kolei spółka T. jest przedsiębiorstwem energetycznym, które na mocy art. 4 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Przebudowa sieci elektroenergetycznej objęta wskazaną wcześniej decyzją ustalającą lokalizację inwestycji celu publicznego stanowi realizację tego właśnie obowiązku. Słusznie podkreśla się w skardze, że do uszkodzenia słupa elektroenergetycznego wysokiego napięcia 110 kV położonego na działce nr [...] doszło na skutek erozji wodnej i podmywania brzegów rzeki D. . Skarżąca spółka podjęła niezbędne działania dla zapobieżenia zagrożeniom związanym z uszkodzeniem sieci elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV, w tym jej przebudowy – co obejmowało również konieczność umocnienia brzegu rzeki D. poprzez budowę przedmiotowego urządzenia wodnego. W dalszym ciągu jest to jednak urządzenie związane z zachowaniem brzegów rzeki we właściwym stanie, a sam fakt jego budowy przez przedsiębiorstwo energetyczne nie czyni go właścicielem tego urządzenia. Ratio legis przytoczonych wcześniej przepisów ustawy Prawo wodne było powierzenie gospodarowania wodami (w tym rzeką D. ) podmiotowi wyspecjalizowanemu czyli Wodom Polskim. Obowiązek utrzymania wód należących do Skarbu Państwa oraz urządzeń wodnych znajdujących się na tych wodach we właściwym stanie jest kluczowy na przykład dla kwestii bezpieczeństwa powodziowego. O ile konieczność realizacji przebudowy sieci niejako zmusiła przedsiębiorstwo energetyczne do zlecenia fachowcom wykonania operatu wodnoprawnego i wykonania urządzenia wodnego w sposób zapewniający jego bezpieczeństwo, o tyle nie sposób oczekiwać, że ten sam przedsiębiorca przez kolejne lata miałby realizować obowiązki związane z zapewnieniem "utrzymywania w należytym stanie technicznym wykonanego umocnienia brzegu". Tak określony obowiązek nie należy do przedsiębiorstwa energetycznego, lecz właśnie do wyspecjalizowanej w tym przedmiocie jednostki jaką są Wody Polskie – na podstawie art. 227 u.p.w. W kontekście wskazanych wcześniej obowiązków przedsiębiorstwa energetycznego twierdzenia zawarte w odpowiedzi na skargę, że "Konieczność wykonania opaski wynika przy tym z usytuowania słupa przez skarżącą w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, z pełną świadomością skutków stąd wynikających" nie mogą zostać uwzględnione. Mowa jest o urządzeniu wodnym zapewniającym bezpieczeństwo słupa elektroenergetycznego, a nie o urządzeniu wodnym służącym na przykład rekreacji czy prowadzeniu działalności gospodarczej jak na przykład przystań żeglarska czy pomost związany z działaniem wypożyczalni sprzętu wodnego. Rację ma więc strona skarżąca twierdząc, że wykonana opaska nie służy skarżącej, lecz stanowi zabezpieczenie brzegu rzeki D. . Na marginesie można zauważyć, że właściwe do wydania decyzji w I i II instancji były w niniejszej sprawie organy Wód Polskich. Przyjęcie w decyzjach organów obu instancji, że właścicielem urządzenia wodnego będzie spółka T. i nałożenie na nią obowiązku utrzymywania w należytym stanie technicznym wykonanego brzegu zdejmuje ten obowiązek z zakresu działania Wód Polskich jako reprezentujących Skarb Państwa w ramach obowiązku utrzymania brzegu rzeki D. we właściwym stanie. Organy mogły więc być zainteresowane dokonaniem takiej właśnie interpretacji obowiązujących przepisów. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy zastosuje wskazaną wykładnię i wyeliminuje z treści decyzji organu I instancji pkt II.7, umarzając w tym zakresie postępowanie. Z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego tj. wskazanych wcześniej przepisów ustawy Prawo wodne i błędne przyjęcie, że właścicielem urządzenia wodnego będzie skarżąca spółka – zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania w wysokości 797 zł składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 300 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI