II SA/Kr 46/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2010-03-31
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskaprawo UEdyrektywaudział społeczeństwaorganizacja ekologicznadecyzja o środowiskowych uwarunkowaniachelektrownia wodnazasada pierwszeństwa prawa wspólnotowegoimplementacja dyrektywy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia odmawiające dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu, uznając pierwszeństwo prawa unijnego nad wadliwie wdrożonym prawem krajowym.

Sprawa dotyczyła odmowy dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy elektrowni wodnej. Organ administracji odmówił, powołując się na przepisy krajowe, które ograniczały udział organizacji do terminu składania uwag. Sąd uznał, że wadliwie wdrożone przepisy krajowe, które nie implementowały w pełni dyrektywy UE, nie mogą ograniczać prawa organizacji do udziału w postępowaniu. W związku z tym uchylono zaskarżone postanowienia.

Organ pierwszej instancji odmówił dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy małej elektrowni wodnej, powołując się na przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150) w brzmieniu obowiązującym do 15 listopada 2008 r. Argumentowano, że postępowanie wszczęto przed wejściem w życie nowej ustawy z dnia 3 października 2008 r., a organizacja nie złożyła uwag ani wniosków w ustawowym terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżące Towarzystwo zarzuciło naruszenie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że nowelizacja Prawa ochrony środowiska z 2005 r. nie implementowała w pełni dyrektywy 85/337/EWG, wprowadzając ograniczenia w dostępie organizacji ekologicznych do postępowań. Mimo że przepisy krajowe obowiązywały, sąd uznał, że w sytuacji niepełnej implementacji dyrektywy UE, pierwszeństwo należy przyznać przepisom prawa wspólnotowego, które zapewniają szerszy dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

W przypadku niepełnej implementacji dyrektywy UE do prawa krajowego, należy dać pierwszeństwo stosowaniu prawa wspólnotowego, jeśli jego przepisy są jasne, bezwarunkowe i termin implementacji minął.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wadliwie wdrożone przepisy krajowe, które nie implementowały w pełni dyrektywy UE, nie mogą ograniczać praw organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu. Przywołał orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości potwierdzające zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego w takich sytuacjach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

Dyrektywa Rady 85/337/EWG art. 10 a

Przepis wprowadzający zasady udziału społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości, który powinien mieć pierwszeństwo przed wadliwie wdrożonym prawem krajowym.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE

Nowelizująca dyrektywę 85/337/EWG, określająca zasady udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Pomocnicze

u.p.o.ś. art. 32 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 15.11.2008 r., wprowadzał ograniczenia w udziale społeczeństwa w postępowaniu.

u.p.o.ś. art. 33

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 15.11.2008 r., wprowadzał ograniczenia w udziale organizacji ekologicznej w postępowaniu.

u.o.ś.i.o. art. 153 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Przepis międzyczasowy, który zadecydował o zastosowaniu przepisów Prawa ochrony środowiska w brzmieniu nadanym ustawą z 18.05.2005 r. do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy z 3.10.2008 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego poprzez zastosowanie przepisów krajowych, które nie implementowały w pełni dyrektywy UE. Dyrektywa UE powinna mieć pierwszeństwo przed wadliwie wdrożonym prawem krajowym, zapewniając szerszy dostęp do wymiaru sprawiedliwości dla organizacji ekologicznych.

Odrzucone argumenty

Postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie nowej ustawy, więc należy stosować przepisy dotychczasowe. Organizacja ekologiczna nie złożyła uwag ani wniosków w ustawowym terminie, co uniemożliwia jej dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

pierwszeństwo w zastosowaniu będą miały zapisy art. 10 "a" dyrektywy Rady 85/337/EWG przepisy wspólnotowe dotyczące państw członków Unii Europejskiej Europejski Trybunał Sprawiedliwości przyjął zasadę pierwszeństwa stosowania prawa wspólnotowego każdy podmiot może wywodzić swoje prawa z jasnych i bezwarunkowych przepisów dyrektyw, jedynie wobec państwa

Skład orzekający

Andrzej Niecikowski

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Rynczak

członek

Krystyna Daniel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie pierwszeństwa prawa UE nad wadliwie wdrożonym prawem krajowym w sprawach środowiskowych i proceduralnych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy prawo krajowe nie implementuje w pełni dyrektywy UE, a termin implementacji minął.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem krajowym a unijnym oraz znaczenie zasady pierwszeństwa prawa UE, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem ochrony środowiska i prawem UE.

Prawo UE wygrywa z polskim: sąd uchyla decyzję w sprawie środowiskowej z powodu wadliwej implementacji dyrektywy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 46/10 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2010-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Niecikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Rynczak
Krystyna Daniel
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Organizacje społeczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
art. 32 ust. 1 pkt 1 i art. 33
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 1985 nr 156 poz 23 art. 10 "a"
Dyrektywa Rady z dnia 10 czerwca 1985 r. zmieniająca dyrektywę 69/335/EWG dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (85/303/EWG).
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 153 ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Tezy
Przepisy art. 32 i 33 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 15.listopada 2008 r., (tj. Dz.U.z 2008 nr.25 póz.150) w związku z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz.U. nr. 199 poz.1227), mimo swego obowiązywania nie będą miały zastosowania do udziału w sprawie organizacji ekologicznej, bowiem pierwszeństwo w zastosowaniu będą miały zapisy art. 10 "a" dyrektywy Rady 85/337/EWG w brzmieniu nadanym przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE (Dz.U.UE.L.03.156.17).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel Ewa Rynczak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2010 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 4 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu I. uchyla zaskarżone postanowienie jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz Towarzystwa [...] kwotę 100 / sto / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 07.09.2009r., (znak: [...]) Wójt Gminy W., działając na podstawie art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 03 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz. U. Nr 199 poz. 1227 z późn. zm.), oraz 32 ust.1 pkt 1 i art. 33 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 z późn. zm.), odmówił dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, budowa Małej Elektrowni Wodnej w miejscowości [...] na rzece [...] w km. 2 + 250 km wraz z konieczną infrastrukturą techniczną" organizacji Towarzystwo [...] z siedzibą w O. u przy ul. [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, budowa Małej Elektrowni Wodnej w miejscowości [...] na rzece [...] wszczęte zostało przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, i w związku z tym toczy się wg. przepisów dotychczasowych, czyli przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.
W dniu 25 września 2008 r. Wójt Gminy W. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia na wniosek Inwestora "Małe Elektrownie Wodne" spółka akcyjna z siedzibą w K.. W dniu 16 lipca 2009 r., w obwieszczeniu na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy Prawo Ochrony Środowiska, Wójt Gminy W. wskazał 21 dniowy termin do składania uwag i wniosków w postępowaniu, który to termin upłynął w dniu 6 sierpnia 2009r. Do tego dnia Towarzystwo [...] z siedzibą w O. przy ul. [...] nie złożyło żadnych uwag i wniosków w postępowaniu i nie złożyło jednocześnie wniosku o chęci uczestniczenia w postępowaniu na podstawie art. 33 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do dopuszczenia Towarzystwa [...] do udziału w postępowaniu.
Zażalenie Stowarzyszenia "Towarzystwo [...]" z siedzibą w O. nie zostało uwzględnione i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], postanowieniem z dnia 4.11.2009 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podnosząc w uzasadnieniu co następuje:
1. Wnioskiem z dnia 18.08.2009 r. Stowarzyszenie "Towarzystwo na rzecz Ziemi" zwróciło się do Wójta Gminy W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie małej elektrowni wodnej na rzece [...].
2. Odwołując się do stanowiska doktryny i orzecznictwa sądowego wskazano, że organ administracji jest zainteresowany jak najszybszym określeniem kręgu podmiotów uczestniczących w postępowaniu jako jego strony lub na ich prawach, aby móc zagwarantować ich aktywny udział oraz odnieść się do zgłoszonych przez nie wniosków procesowych. Do dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu na prawach strony niezbędne jest złożenie uwag i wniosków.
W związku z tym, biorąc pod uwagę fakt, że zgodnie z postanowieniami art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy uwagi lub wnioski mogą być zgłaszane przez społeczeństwo w terminie 21 dniu, należy przyjąć, że właśnie upływ tego terminu będzie granicą poza którą organizacja ekologiczna nie będzie miała prawa zgłoszenia swojego udziału w postępowaniu.
Obwieszczeniem z dnia 16 lipca 2009r. organ l instancji zawiadomił o prowadzonym postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie małej elektrowni wodnej na rzece [...], pouczając o możliwości składania uwag i wniosków w terminie do dnia 6 sierpnia 2009 r., przytaczając także treść przepisu art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Obwieszczenie zostało wywieszone w dniu 16 lipca 2009 r., na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy W., a także w miejscowości G. oraz na terenie wszystkich sołectw Gminy. Ponadto obwieszczenie to podane zostało do publicznej wiadomości poprzez stronę internetową Urzędu Gminy W.. Tymczasem wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sporządzony został w dniu 18 sierpnia 2009 r., a wpłynął do siedziby organu w dniu 20 sierpnia 2009 r., a więc z przekroczeniem 21 dniowego terminu.
Brak jest podstaw do twierdzenia, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem dyrektywy Rady 85/337/EWG. Należy wpierw podkreślić, że dyrektywy Unii Europejskiej mają charakter ogólny i pozostawiają państwom członkowskim możliwość ich doprecyzowania w procesie ustawodawczym. Zgodnie z ogłoszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie stosowania prawa Unii Europejskiej (M. P. z 2004, Nr 20, poz. 359) na porządek prawny Unii Europejskiej składa się prawo pierwotne oraz prawo wtórne, uzupełniane orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), który został powołany w celu kontrolowania przestrzegania oraz dokonywania wykładni prawa wspólnotowego. Do aktów prawa pierwotnego zalicza się przede wszystkim traktaty wraz z towarzyszącymi im załącznikami i protokołami. Dyrektywy skierowane są do państw członkowskich, określają cel, który powinien zostać osiągnięty w wyznaczonym terminie. Wybór metody i sposobu realizacji celu leży w gestii państw członkowskich. Warunkiem związania podmiotów przepisami dyrektywy jest wdrożenie przepisów dyrektywy do krajowego porządku prawnego. Ponadto Europejski Trybunał Sprawiedliwości przyznał dyrektywom w niektórych przypadkach cechę bezpośredniej skuteczności. Oznacza to, że jeżeli przepisy dyrektywy nie zostały wdrożone do krajowego porządku prawnego, to w relacji podmiot-państwo można się na nie powołać wtedy, gdy są precyzyjne, bezwarunkowe oraz nastąpił upływ terminu transpozycji dyrektywy do prawa krajowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyło Stowarzyszenie "Towarzystwo [...]" i zarzucając naruszenie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego poprzez zastosowanie art. 33 ust. 1 i 1"a" p.o.ś., który jest niezgodny z dyrektywą Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r., w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne - wniosło o "uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] do ponownego rozpoznania" oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżące Stowarzyszenie w zażaleniu zarzucało naruszenie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego nie wskazywało zaś na konieczność bezpośredniego zastosowania przepisów dyrektywy 85/337/EWG. Czym innym jest bowiem bezpośrednie stosowanie prawa wspólnotowego, a czym innym zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Prawo państw członkowskich powinno być interpretowane zgodnie z normami prawa wspólnotowego - przy czym nie ma różnicy, czy normy prawa wspólnotowego są bezpośrednio skuteczne, czy tez nie. Jeżeli taka wykładnia nie będzie w stanie wyeliminować niezgodności pomiędzy prawem wspólnotowym a krajowym, należy odmówić zastosowania prawa krajowego.
Przechodząc do kwestii niezgodności art. 33 ust. 1 i 1a p.o.ś. z dyrektywą 85/337/EWG, to nie ulega wątpliwości, że dotychczasowy stan prawny tj. właśnie regulacja art. 33 p.o.ś. nie była zgodna z prawem wspólnotowym. Wskazywano na to w doktrynie polskiego prawa ochrony środowiska (Zob. Wspólnotowe prawo ochrony środowiska i jego implementacja w Polsce trzy lata po akcesji, red. J.Jendrośka, M.Bar, Wrocław 2008 zawierająca materiały z konferencji odbytej w 2007 r.), zaś Komisja Europejska wszczęła przeciwko Polsce postępowanie z art. 226 TWE co doprowadziło w końcu do uchylenia przedmiotowego przepisu. Zatem jego niezgodność z prawem wspólnotowym została niejako uznana przez ustawodawcę polskiego i nie może budzić wątpliwości. Niezrozumiałe jest zatem powoływanie się przez Kolegium na zgodność tej regulacji z prawem wspólnotowym w oparciu o uzasadnienie rządowego projektu ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy -Prawo ochrony środowiska. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie powinna znaleźć zastosowanie zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.o.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zwrócić należy także uwagę, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.o.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należy uznać za uzasadnioną. Problem sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytania:
- po pierwsze czy nowela do ustawy Prawo ochrony środowiska, zawarta w ustawie z dnia 18.05.2005 r., o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 113 poz. 954) implementowała w pełnym zakresie dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE z dnia 26.05.2003 r., przewidującej udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniającej w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz. Urz. WE L 156 z 25.06.2003, str. 17),
- po drugie - czy jeżeli implementacja ta, nie w pełni wprowadzająca do prawa polskiego zasady dyrektywy, powoduje, że mimo to pierwszeństwo ma prawo krajowe czy też wspólnotowe.
Dyrektywa Rady 85/337/EWG w brzmieniu nadanym przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE w art. 10 a - stanowiła, że :
Państwa Członkowskie zapewniają, że zgodnie z odnośnym krajowym systemem prawnym, członkowie zainteresowanej społeczności:
a) mający wystarczający interes lub ewentualnie,
podnoszący wadliwość prawa, gdy administracyjne procedury prawne Państwa Członkowskiego wymagają tego jako warunku koniecznego, mają dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem ustanowionym przez prawo, by zakwestionować materialną i proceduralną legalność decyzji, aktów lub zaniechań, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej dyrektywy dotyczących udziału społeczeństwa.
Państwa Członkowskie ustalają na jakim etapie mogą być kwestionowane decyzje, akty lub zaniechania.
Państwa Członkowskie ustalają co stanowi wystarczający interes lub wadliwość prawa, zgodnie z celem udzielenia zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. W tym celu interes wszelkich organizacji pozarządowych spełniających wymogi określone w art. 1 ust 2 uważa się za wystarczający do celów lit. a) niniejszego artykułu. Takie organizacje uważa się również za mające prawa dotknięte wadliwością do celów lit. b) niniejszego artykułu.
Przepisy niniejszego artykułu nie wykluczają możliwości wstępnej procedury odwoławczej przed organem administracyjnym oraz nie mają wpływu na wymóg wyczerpania administracyjnych procedur odwoławczych przed zwróceniem się do sądowych procedur odwoławczych, gdzie taki wymóg istnieje na mocy prawa krajowego.
Każda taka procedura jest uczciwa, sprawiedliwa, przeprowadzana bez zbędnej zwłoki i niezbyt droga.
W celu dalszej skuteczności przepisów niniejszego artykułu Państwa Członkowskie zapewniają, że praktyczne informacje dotyczące dostępu do administracyjnych i sądowych procedur odwoławczych są podawane do wiadomości społeczeństwa.
Przepisy dyrektywy jasno i bezwarunkowo określają zasady udziału społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska.
Powyższa dyrektywa miała być implementowana do prawa krajowego najpóźniej do 25.06.2005 r. Jak to powiedziano wyżej implementacja ta została dokonana ustawą z dnia 18.05.2005 r., o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 113 poz. 954), która weszła w życie z dniem 28.07.2005 r., w ten sposób, że:
Art. 32 ust. 1. nadano brzmienie : Przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ administracji właściwy do ich wydania:
1)podaje do publicznej wiadomości informację o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania, a w przypadku, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 1, także informację o prowadzonym postępowaniu dotyczącym transgranicznego oddziaływania na środowisko.
A art. 33 ust. 1 nadano brzmienie: "Organizacje ekologiczne, które, uzasadniając to miejscem swojego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa i złożyły uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony; przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się".
Z co dopiero zacytowanych zapisów wynika, że udział w postępowaniu ograniczony został terminem, a w stosunku do organizacji ekologicznej dodatkowo miejscem działania organizacji i obowiązkiem złożenia w terminie uwag i wniosków.
Powyższa nowela spotkała się zarzutem Komisji Europejskiej iż nieprawidłowo dokonano transpozycji pojęcia "zainteresowana społeczność" z art. 1 ust. 2 dyrektywy 85/337/EWG, co w konsekwencji musiało doprowadzić do znacznego rozszerzenie zakresu uprawnień przysługujących organizacjom ekologicznym w postępowaniu z udziałem społeczeństwa i w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko ( zob. rządowe uzasadnienie projektu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). Pełnej implementacji dokonano w art. 44 ustawy z dnia 3.10. 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz. U. 199 poz.1227), w którym postanowiono, że "Organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony". Powyższy zapis usunął istniejące ograniczenia w postaci 21 dniowego terminu zgłoszenia się do postępowania, uzasadnienia miejsca swojego działania i jednoczesnego ze zgłoszeniem składania uwag i wniosków.
W sprawie niniejszej, z uwagi na treść art. 153 ustawy z dnia 3.10.2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - zastosowanie będą miały przepisy ustawy Prawo Ochrony Środowiska w brzmieniu nadanym ustawą z dnia z dnia 18.05.2005 r., o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw.
Jak to wyżej wskazano, ustawa z dnia 18.05.2005 r., o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, nie w pełni implementowała dyrektywę Rady 85/337/EWG, wprowadzając ograniczenia dostępu organizacji ekologicznej do postępowania.
Trafnie Kolegium, zauważa, że dyrektywy skierowane są do państw członkowskich, określają cel, który powinien zostać osiągnięty w wyznaczonym terminie, że wybór metody i sposób realizacji celu leży w gestii państw członkowskich i w końcu, że jeżeli przepisy dyrektywy nie zostały wdrożone do krajowego porządku prawnego, to w relacji podmiot-państwo można się na nie powołać wtedy, gdy są precyzyjne, bezwarunkowe oraz nastąpił upływ terminu transpozycji dyrektywy do prawa krajowego.
Powstaje więc pytanie, czy w przypadku nie pełnej implementacji - należy stosować prawo wspólnotowe, czy przepisy prawa krajowego. W przypadku rozporządzeń, decyzji czy zaleceń i opinii sytuacja jest prosta i rozwiązana przez art. 249 zdanie 2, 4 i 5 Traktatu o Wspólnocie Europejskiej (TWE). Sprawa się komplikuje gdy chodzi o dyrektywy. Według art. 249 zdanie 3 TWE dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Tak więc dyrektywy obowiązują wyłącznie państwa członkowskie i z zasady dla osób fizycznych i prawnych dyrektywy powinny być wiążące dopiero po włączeniu ich do krajowego systemu prawnego. Traktat o Wspólnocie Europejskiej nie odpowiada bezpośrednio na wyżej postawione pytanie. Natomiast uczynił to Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS), który przyjął zasadę pierwszeństwa stosowania prawa wspólnotowego.
Z pierwszeństwem prawa-wspólnotowego wiąże się kwestia czy dyrektywa (którą jest adresowana do Państwa) może wywierać bezpośredni skutek, mimo, że nie została włączona (lub włączona nie w pełnym zakresie) do krajowego systemu prawnego. Odpowiedź na tę kwestie znajdujemy w orzecznictwie ETS, według którego każdy podmiot może wywodzić swoje prawa z jasnych i bezwarunkowych przepisów dyrektyw, jedynie wobec państwa, a ponadto gdy upłynął termin implementacji dyrektywy przez państwo członkowskie, a jej normy nie została implementowane, albo implementacja jest nieprawidłowa.
W sprawie niniejszej wydaje się być poza sporem, że dyrektywa Rady 85/337/EWG w brzmieniu nadanym przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE - nowelą z dnia 18.05.2005 r., o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw nie implementowała w pełnym zakresie cytowanej dyrektywy. Pełna implementacja dokonana została z dniem 15.11.2008 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 3.10.2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199 poz.1227).
Termin implementacji minął z dniem 25.06.2005 r. ( art. 6 dyrektywy 2003/35/We Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. - Dz.U.UE.L.03.156.17).
Przepis międzyczasowy art. 153 ustawy z dnia 3.10. 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko zadecydował, że w sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy Prawo Ochrony Środowiska w brzmieniu nadanym ustawą z dnia z dnia 18.05.2005 r., o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten spowodował, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 3.10.2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko a nie zakończonych ostateczną decyzją stosuje się przepisy ustawy Prawo Ochrony Środowiska w brzmieniu nadanym ustawą z dnia z dnia 18.05.2005 r., które nie zrealizowały zapisu dyrektywy Rady 85/337/EWG w brzmieniu nadanym przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE.
Mamy więc do czynienia z sytuacją w której przepisy prawa polskiego są niezgodne z zapisem dyrektywy, co nie jest równoznaczne z tym, że przepisy te przestają obowiązywać. Nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że przepisy wspólnotowe wadliwie implementowane do prawa krajowego przestają obowiązywać. Trzeba pamiętać, że przepisy wspólnotowe dotyczą państw członków Unii Europejskiej a państwo członek Unii może pozostawać w stosunkach prawnych z państwem nie będącym członkiem Unii.
Powstaje jednak problem, czy wobec sprzeczności z prawem wspólnotowym przepisy te powinny być w określonych przypadkach dalej stosowane - czy też winno się dać pierwszeństwo stosowania prawu wspólnotowemu.
Przeprowadzony wyżej wywód prowadzi do wniosku, że przepisy art. 32 i 33 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r., Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 listopada 2008 r., (tj. Dz. U. z 2008 nr 25 poz.150) w związku z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz.U. nr 199 poz.1227), mimo swego obowiązywania nie będą miały zastosowania do udziału w sprawie organizacji ekologicznej, bowiem pierwszeństwo w zastosowaniu będą miały zapisy art. 10 "a" dyrektywy Rady 85/337/EWG w brzmieniu nadanym przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE (Dz.U.UE.L.03.156.17).
Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżone postanowienie , jak i poprzedzające je postanowienie organu l instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "a" oraz art.135 i art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI