II SA/KR 45/24
Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2024-03-07
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościplanowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzennecel wywłaszczeniazielenie izolacyjneinfrastruktura technicznasąd administracyjny
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając potrzebę dalszego wyjaśnienia, czy teren ten faktycznie pełni funkcję zieleni izolacyjnej zgodnie z celem wywłaszczenia.
Sąd administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która miała służyć jako zieleń izolacyjna w ramach budowy osiedla mieszkaniowego. Sąd uznał, że organy nie zebrały wystarczających dowodów, aby jednoznacznie stwierdzić, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, w szczególności w zakresie funkcji zieleni izolacyjnej i wpływu infrastruktury technicznej. Sprawa wymaga dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Przedmiotem sprawy była skarga na decyzję Wojewody Małopolskiego odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która pierwotnie miała służyć jako zieleń izolacyjna w ramach budowy osiedla mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały wystarczających dowodów, aby jednoznacznie ocenić, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Kluczowe wątpliwości dotyczyły faktycznego pełnienia przez nieruchomość funkcji zieleni izolacyjnej oraz wpływu istniejącej infrastruktury technicznej (sieci ciepłowniczej) na realizację celu wywłaszczenia. Sąd podkreślił, że samo istnienie roślinności na działce nie przesądza o jej funkcji zieleni izolacyjnej, a organy powinny dokładniej zbadać zagospodarowanie otoczenia nieruchomości oraz skalę całego zamierzenia inwestycyjnego. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AIZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd uchylił decyzje odmawiające zwrotu, uznając, że organy nie zebrały wystarczających dowodów do oceny, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, w szczególności w zakresie funkcji zieleni izolacyjnej i wpływu infrastruktury technicznej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, czy nieruchomość faktycznie pełni funkcję zieleni izolacyjnej i czy istniejąca infrastruktura techniczna (sieć ciepłownicza) stanowiła cel wywłaszczenia lub była niezbędna do jego realizacji. Konieczne jest dalsze wyjaśnienie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 64 § 1 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.g.n. art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.z.t.w.n. art. 6
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
u.z.t.w.n. art. 3
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
u.z.t.w.n. art. 8
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
u.z.t.w.n. art. 12
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
u.z.t.w.n. art. 15
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały w sposób wystarczający, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Niewystarczające ustalenia faktyczne dotyczące funkcji zieleni izolacyjnej. Niewystarczająca ocena wpływu infrastruktury technicznej na realizację celu wywłaszczenia.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę osiedla mieszkaniowego, w tym infrastruktury technicznej i zieleni. Status prawny nieruchomości i jej zagospodarowanie (zieleń, infrastruktura) wykluczają możliwość zwrotu.
Godne uwagi sformułowania
Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Sam tylko fakt niezabudowania nieruchomości i okoliczność, że jest ona porośnięta roślinnością nie oznacza jeszcze, że działka ta pełni funkcję zieleni izolacyjnej.
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący
Monika Niedźwiedź
członek
Sebastian Pietrzyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, ocena realizacji celu wywłaszczenia w kontekście budowy osiedli mieszkaniowych, zieleni izolacyjnej i infrastruktury technicznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniami dokonanymi na podstawie starszych przepisów, a także z konkretnym planem zagospodarowania przestrzennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i pokazuje, jak skomplikowana może być ocena realizacji celu wywłaszczenia, zwłaszcza po wielu latach od wywłaszczenia.
“Czy zieleń izolacyjna na wywłaszczonej działce może być podstawą do jej zwrotu? Sąd bada cel wywłaszczenia po latach.”
Sektor
nieruchomości
Asystent AI dla prawników
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 45/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art 64 ust 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. O., E. Z., A. T., M. K., J. G., E. G., J. K., M. N., M. H., G. B., M. K. 1, A. R., M. J., D. J., Z. S., U. M., E. W., M. K.2, W. B., H. N., S. K., J. K. 1, K. J., C. D., J. K. 2, M. P., S. P., J. S., J. B., B. B., S. D., R. S., M. B., J. K.3, I. K., M. W., M. P., M. P., A. K., P. K., M. B., A. N., N. C., M. O., A. P., K. D. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 8 listopada 2023 r., znak WS-VI.7534.3.43.2023.BK w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz J. O., E. Z., A. T., M. K., J. G., E. G., J. K., M. N., M. H., G. B., M. K.1, A. R., M. J., D. J., Z. S., U. M., E. W., M. K. 2, W. B., H. N., S. K., J. K.1, K. J., C. D., J. K.2, M. P., S. P., J. S., J. B., B. B., S. D., R. S., M. B., J. K.3, I. K., M. W., M. P.1, M. P. 2, A. K., P. K., M. B., A. N., N. C., M. O., A. P., K. D. solidarnie kwotę 1479 zł (słownie: jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt dziewięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 8 listopada 2023 roku, znak: WS-VI.7534.3.43.2023.BK uchylająca decyzję Starosty Krakowskiego z 13 marca 2023 r. znak: GN-II.6821.1.71.2019.BL i orzekająca o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Pastwa działek: nr [...] i nr [...], obr[...] dz. adm. P. , b. gm. kat. W. D., na rzecz: M. B., A. K., E. Z., A. T., M. K., J. G., E. G., J. K., K. D., M. N., M. H., G. B., J. O., J. B., C. D., K. J., D. J., M. K. 1, A. R., M. J., U. M., S. K., J. K. 1, Z. S., J. K.2, J. K.3, M. B., I. K., B. B., E. W., R. S., S. D., P. K., P. K., M. K.2, M. P. 2, A. P., M. W., M. P. 1, W. B., M. P., S. P., J. S., H. N., A. N., N. C. i M. O..
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
Po rozpoznaniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. IV z dnia 14 lutego 1983 roku złożonego zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Krakowskiego Zespołu Miejskiego zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej m. Krakowa nr VI/33/77 z dnia 23 czerwca 1977 roku, Naczelnik Dzielnicy K. P. na podstawie art. 21 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 22) oraz § 18 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48) decyzją z dnia 6 maja 1983 roku, znak: GP.VII-8332/29/83 zatwierdził plan realizacyjny Osiedla [...] łącznie z projektami budowlanymi budynków mieszkalnych 1 – 16, pawilonu handlowo – usługowego, stacji wymienników , hydroforni I i II ze stacją trafo.
Następnie na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. IV z dnia 30 lipca 1983 roku decyzją z dnia 2 grudnia 1983 roku Naczelnik Dzielnicy K. P. na podstawie art. 21 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 22) oraz § 18 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48) zatwierdzono aneks do planu realizacyjnego Osiedla [...] [...] we wskazanym w tej decyzji zakresie (por. k. 344 – 371 a.a Tom II).
Pismem z lipca 1983 roku (brak daty dziennej na piśmie – pismo k. 41 a.a. Tom I) Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa IV działając w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974, Nr 10, poz. 64) skierowała ofertę w sprawie nabycia części nieruchomości do współwłaścicieli nieruchomości składającej się z działki, według dotychczasowego oznaczenia katastralnego nieruchomości, numer [...] o powierzchni 55658 m2. Dotychczasowa działka nr [...] według oznaczeń po nabyciu miała dzielić się na działki nr [...] o powierzchni 54339 m2 i działkę nr [...] o powierzchni 1319 m2.
Ponadto oferta ta dotyczyła również nieruchomości składającej się z działki, według dotychczasowego oznaczenia katastralnego nieruchomości, numer [...] o powierzchni 10787 m2. Dotychczasowa działka nr [...] według oznaczeń po nabyciu miała dzielić się na działki nr [...], [...] i [...]. Zgodnie z treścią oferty przewidziana do nabycia część nieruchomości nr [...] miała składać się z działki nr [...] o powierzchni 108 m2 oraz z działki nr [...] o powierzchni 68 m2. Przy dotychczasowych współwłaścicielach miała pozostać działka nr [...] o powierzchni 10611 m2.
W związku z tym, że postępowanie ofertowe ("ugodowe") nie zakończyło się zawarciem stosownych umów, pismem z dnia 22 sierpnia 1983 roku Dyrekcja Rozbudowy Miasta K. IV złożyła wniosek o wywłaszczenie nieruchomości położonych w b. gm. kat. W. D. obr. [...] na cele os. [...]. Wśród zaznaczonych do wywłaszczenia nieruchomości wskazano m.in. działkę, według dotychczasowego oznaczenia katastralnego nieruchomości, numer [...] o powierzchni 10787 m2 (objętą lwh KW [...]). Dotychczasowa działka nr [...] według oznaczeń po nabyciu miała dzielić się na działki nr [...], [...] i [...], przy wywłaszczone miały być dz. nr [...] o powierzchni 108 m2 oraz z działki nr [...] o powierzchni 68 m2 (k. 49 i nast. a.a. Tom I).
W uzasadnieniu wskazano, że wnioskowane do wywłaszczenia nieruchomości są niezbędne dla celów realizacji os. W. D. [...] zgodnie z decyzją z dnia 6 maja 1983 roku o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.
Po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa z dnia 22 sierpnia 1983 roku nr P2/51031/27/83 (k. 49) Naczelnik Dzielnicy K. – P. decyzją z dnia 12 października 1983 r. znak: DZGT-8221/1/04/30/83 na podstawie art. 3, 8, 12 i art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 roku, Nr 10, poz. 64) i art. 104 K.p.a. (t.j. Dz. U. z 1980 roku, Nr 9, poz. 26) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...], nieruchomości położonych w K., b. gm. kat. W. D. wymienionych w wykazie dołączonym do tej decyzji.
W wykazie tym wskazano, że wywłaszczeniu podlegają m.in. nieruchomości składające się z działki nr [...] o powierzchni 108 m2, działki nr [...] o powierzchni 68 m2 oraz działki nr [...] o pow. 54 449 m2, poł. w obr. [...], dz. adm. P. (k. 52 – 56 a.a Tom I).
W uzasadnieniu do tej decyzji wskazano, że wymienione w wykazie nieruchomości są przeznaczone na budowę Osiedla [...] zgodnie z decyzją Naczelnika Dzielnicy K. P. z dnia 6 maja 1983 roku o zatwierdzeniu plan realizacyjnego. Zaznaczono, że starania wnioskodawcy Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. IV o nabycie nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przyniosło skutku, w związku z tym należało orzec o ich wywłaszczeniu. Wskazano też, że odszkodowanie zostało ustalone zgodnie z art. 8 pkt. 1) i pkt. 13) ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w oparciu o opinię biegłego.
Następnie decyzją z dnia 7 lutego 1984 r. znak: DZGT-8221/1/04/8/84 Naczelnik Dzielnicy K. - P. uchylił ww. decyzję z 12 października 1983 r. i orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z działki nr [...] o powierzchni 108 m2, działki nr [...] o powierzchni 68 m2 oraz działki nr [...] o pow. 54 449 m2, poł. w obr. [...], dz. adm. P. (k. 52 – 56 a.a Tom I). Wedle uzasadnienia ww. decyzji, wywłaszczenia dokonano pod budowę osiedla [...]k. 15 a.a. Tom I).
Pismem z dnia 20 września 2019 roku A. K., S. D., J. D., R. S., I. K., J. K. i M. B. powołując się na następstwo prawne po E. D. i E. K., wystąpili o zwrot nieruchomości oznaczonej "w ewidencji gruntów jako działka nr [...], objętej decyzją wywłaszczeniową DZGT-8221/1/04/8/84 z dnia 07.02.1984 r, wydaną przez Naczelnika Dzielnicy K. - P. na rzecz Gminy K." (k. 1-2 a.a. Tom I).
Następnie pismami nr GS-11.6821.101.2019.KB z dnia: 5 grudnia 2019 r., 18 grudnia 2019 r. i 8 stycznia 2020 r., powołując się na postanowienie Wojewody Małopolskiego nr WS-VI.7534.6.66.2019.BP z dnia 8 października 2019 r., wyznaczające Starostę Krakowskiego do załatwienia sprawy zwrotu części działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych działek: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], obr. [...] dz. adm. P. , b. gm. kat. W. D., Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. przekazał Staroście Krakowskiemu wnioski Państwa: A. P. reprezentowanej przez pełnomocnika M. B. z dnia 22 października 2019 r. (sprecyzowany pismem z dnia 25 listopada 2019 r.), B. K. z dnia 21 listopada 2019 r., M. P.2 z dnia 18 listopada 2019 r., M. P.1 z dnia 2 grudnia 2019 r. i M. W. z dnia 2 stycznia 2020 r., o zwrot nieruchomości wywłaszczonych decyzją Naczelnika Dzielnicy K. z dnia 7 lutego 1984 r., nr DZGT-8221/1/04/8/84.
W toku postępowania wyjaśniającego Starosta Krakowski ustalił, że decyzją nr [...] z dnia 12 października 1983 r. Naczelnik Dzielnicy K. - P. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...] nieruchomości położonych w K., b. gm. kat. W. , w tym, w pkt. 8 wykazu, nieruchomość składającą się z działek: nr [...] o pow. 1319 m2, nr [...] o pow. 54 449 m2, nr [...] o pow. 108 m2 i nr [...] o pow. 68 m2, poł. w obr. [...] dz. adm. P. Następnie decyzją nr DZGT-8221/I/04/8/84 z dnia 7 lutego 1984 r. Naczelnik Dzielnicy K. - P. uchylił własną decyzję nr DZGT-8221/1/04/30/83 z dnia 12 października 1983 r., w części dot. pkt. 8 wykazu, i orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...] nieruchomości składającej się z działek nr [...] o pow. 1319 m2, nr [...] o pow. 54 449 m2, nr [...] o pow. 108 m2 i nr [...] o pow. 68 m2, poł. w obr[...], dz. adm. P. . Powyższa decyzja z dnia 7 lutego 1984 r., stała się ostateczna z dniem 15 marca 1984 r.
W dacie wywłaszczenia działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], dz. adm.. objęte były księgą wieczystą nr [...], gdzie prawo własności ujawnione było na rzecz: A. G. c. E. i M. w [...] cz., E. S., Z. M., A. O., K. D., M. G., E. K., W. D. i A. K. - dzieci M. i M. - po [...] cz., E. W., I. W., J. S. i A. G. - dzieci S. i M. - po [...] cz., Z. N. i L. N. - dzieci H. - po [...] cz., E. D. s. W. i W. w [...] cz.
Na zlecenie Starosty Krakowskiego, geodeta uprawniony A. G. z Przedsiębiorstwa Usług Inżynieryjno-Budowlanych A. wykonał "Kompilację -naniesienie granic wywłaszczonych działek na mapę ewidencyjną ", która wykazała, że działka ewidencyjna nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., powstała z działek: nr [...] i nr [...] oraz z części działki nr [...] poł. w obr. [...], dz. adm. P. . Wedle kompilacji, w skład działki ewidencyjnej nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. P. , m. K., nie weszła natomiast działka nr [...], obr[...] dz. adm. P. Działka nr [...], obr. [...] dz. adm. P. utworzyła działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. , m. K.. Ponieważ postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 8 października 2019 r., nr WS-VI.7534.6.66.2019.BP, o wyznaczeniu Starosty Krakowskiego do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości, nie obejmowało działek: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid.. , m. K., a jedynie część działki nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. P. , m. K., Starosta Krakowski, pismem z dnia 26 maja 2022 r. przekazał, według właściwości, Prezydentowi Miasta Krakowa, wnioski Państwa: A. P. reprezentowanej przez pełnomocnika M. B., B. K., M. P.2, M. P. 1 i M. W., o zwrot nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr [...], poł. w obr. [...], b. dz. adm. P. o czym powiadomiono wnioskodawców.
Równocześnie, na wniosek części spośród spadkobierców poprzednich współwłaścicieli, pod sygn. akt [...], Starosta Krakowski prowadził postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. P. m. K. (powstałych z części wywłaszczonej działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. , m. K.) oraz o zwrot części działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr. [...] dz. adm. P. , b. gm. kat. W. D., do załatwienia której wyznaczony został postanowieniem Wojewody Małopolskiego nr WS-VI.7534.6.22.2019.BP z dnia 4 czerwca 2019 r. Sprawa dotycząca zwrotu ww. nieruchomości, w tym części działki nr [...], poł. w obr[...] jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr[...] dz. adm. P. b. gm. kat. W. , zakończyła się w I instancji decyzją Starosty Krakowskiego z dnia 2 maja 2022 r., nr GN.II.6821.1.32.2019.BL, o odmowie zwrotu na rzecz osób uprawnionych. Wobec tego pismem z dnia 26 maja 2022 r. Starosta Krakowski powiadomił Państwa: A. K., S. D., R. S., I. K., J. K., M. B., A. P., M. B., B. K., M. P., M. P. i M. W., o tym, że przedmiotem postępowania administracyjnego, prowadzonego pod sygn. [...], w sprawie o zwrot nieruchomości do załatwienia której, Starosta Krakowski wyznaczony został postanowieniem Wojewody Małopolskiego nrWS-VI.7534.6.22.2019.BP z dnia 4 czerwca 2019 r., pozostała sprawa zwrotu części działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid.. m. K., w granicach wywłaszczonych działek: nr [...] i nr [...], obr[...] dz. adm. P. , b. gm. kat. W. .
Jak już wcześniej wskazano, w dacie wywłaszczenia działki: nr [...] i nr [...], poł. w obr[...], dz. adm. P. objęte były księgą wieczystą nr [...], gdzie prawo własności ujawnione było na rzecz: A. G. c. E. i M. w [...] cz., E. S., Z. M., A. O., K. D., M. G., E. K., W. D. i A. K. - dzieci M. i M. - po [...] cz., E. W., I. W., J. S. i A. G. - dzieci S. i M. - po [...] cz., Z. N. i L. N. - dzieci H. po [...] cz., E. D. s. W. i W. w [...] cz.
Mając na uwadze treść art. 136 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym: "W przypadku gdy postępowanie w sprawie zwrotu dotyczy udziału w wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w jej części, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamia pozostałych uprawnionych o możliwości zwrotu udziału w wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w jej części" Starosta Krakowski powiadomił pozostałych uprawnionych o możliwości złożenia stosownego wniosku.
W odpowiedzi na zawiadomienie Organu, do postępowania w sprawie o zwrot części działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonych działek: nr [...] i nr [...], obr. [...] dz. adm. P. b. gm. kat. W. , przyłączyli się: J. O., E. Z., M. K., J. G., E. G., B. K., M. N., M. H., G. B., M. K.1, A. R., M. J., D. J., D. P. (pełnomocnik Z. S.), U. M., E. W., M. K.2, W. B., H. N., S. K., J. K.1, K. J., C. D., J. K.2, M. P., S. P., J. S., J. B., B. B., P. K. (pismo z 13 czerwca 2022), A. N., N. C., M. O., A. T. (spadkobierczyni B. K.) i A. P. (pismo z dnia 27 lipca 2022 r.) - wszyscy reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego A. D., a także P. K. (pismo z dnia 14 czerwca 2022 r.).
Jednocześnie pełnomocnictwami z dnia 19 maja 2022 r. Państwo: S. D., R. S., M. B., J. K.3, I. K., M. W., M. P.1, M. P.2, A. K., M. B. (pełnomocnik A. P.), upoważnili radcę prawnego A. D., do reprezentowania ich m. in. w sprawie o zwrot działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. , m. K.. Odpisy pełnomocnictw dołączono do akt sprawy w dniu 20 czerwca 2022 r.
Organ wskazał, że na gruncie przedmiotowej sprawy bezspornym jest, iż pierwsze dwie przesłanki zwrotu zostały spełnione, gdyż ze stosownym wnioskiem wystąpili poprzedni współwłaściciele oraz spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli nieruchomości, a wywłaszczenie działek: nr [...] i nr [...], obr. [...], b. dz. adm. P. , nastąpiło indywidualną decyzją administracyjną, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, regulującej tryb przymusowego odjęcia prawa rzeczowego do nieruchomości w związku z realizacją celu publicznego. Do stwierdzenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu nieruchomości została spełniona, należało na gruncie rozpatrywanej sprawy dokonać oceny części działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonych działek: nr [...] i nr [...], obr. [...] b. dz. adm. P. , b. gm. kat. W. D., dla celu ich wywłaszczenia, określonego w orzeczeniu o wywłaszczeniu, w świetle uregulowań zawartych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W tym miejscu wskazać należy, że zawarte w cytowanym wcześniej art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami sformułowanie " cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ", jako kryterium oceny sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości i rozstrzygnięcia ojej zbędności, ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia celu wywłaszczenia nieruchomości. Cel ten musi być interpretowany bardzo ściśle, a jego ustalenie następuje poprzez przywołanie celu podanego w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości lub w umowie sprzedaży, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w planie realizacyjnym inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie.
Z treści pozyskanego do akt niniejszej sprawy odpisu wynika, że decyzja Naczelnika Urzędu Dzielnicowego K. - P. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury nr GP.VII/8332/291/83 z dnia 6 maja 1983 r., zatwierdzała pod względem urbanistycznym i architektonicznym plan realizacyjny Osiedla [...] łącznie z projektami budowlanymi budynków mieszkalnych 1-16, pawilonu handlowo - usługowego, stacji wymienników, hydroforni I i II ze stacją trafo.
Opisowa część planu realizacyjnego osiedla [...], Stadium: założenia techniczno - ekonomiczne, lokalizowała przedmiotową inwestycję na terenach graniczących: z terenami OTK i zajezdni MPK (od północy), z ul. [...], a obecnie ul. [...] (od wschodu), z ul. [...] (od południa), z terenami zabudowy jednorodzinnej zlokalizowanej przy ul. [...] (od zachodu). Wedle przyjętych w planie rozwiązań główną funkcją planowanej inwestycji miało być mieszkalnictwo wielorodzinne z usługami podstawowymi, tj.: szkołą, przedszkolem, pawilonem handlowo - usługowym, parkingiem wielopoziomowym, wymiennikownią ciepła i hydrofornią. Teren miał być wyposażony w sieć wodociągową, kanalizację sanitarną i kanalizację opadową, drenaż, sieć centralnego ogrzewania, gazociąg i sieć elektroenergetyczną, sieć telekomunikacyjną i oświetlenie. Ponadto " Od strony północnej zaprojektowano pas zieleni izolacyjnej od bazy zaplecza techniczno- garażowego OTK i zajezdni autobusowej MPK. W pasie zieleni zlokalizowano parking wielopoziomowy, jako rezerwę terenu." Obsługa komunikacyjna zabudowy przewidziana została z ulic zewnętrznych przez drogi pieszo-jezdne i chodniki.
Analiza graficznej części planu realizacyjnego osiedla [...] sporządzonego na mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:1000 wykazała, że działki: nr [...] o pow. 108 m2 i nr [...] o pow. 68 m2, poł. w obr[...], dz. adm. P. , b. gm. kat. W. D. w całości zlokalizowane były (na osi wschód - zachód) w północnej granicy planowanej inwestycji. Cechą charakterystyczną tych działek było to, że jako dwa oddzielone od siebie pasy gruntu o długości ok. (odpowiednio) 100 m i 45 m, szerokości ok. 1,5 m i stosunkowo małej powierzchni (108 m2 i 68 m2), samodzielnie nie dawały zbyt wielu możliwości inwestycyjnych, zwłaszcza w kontekście budowy osiedla mieszkaniowego. Dopiero w połączeniu z działką nr [...] o pow. 54 449 m2, obr. [...] dz. adm. P. , b. gm. kat. W. tworzyły obszar nadający się do racjonalnego zagospodarowania, i takie też rozwiązanie przyjęto w planie realizacyjnym. Mianowicie, w graficznej części planu realizacyjnego osiedla [...] obszar obejmujący działki: nr [...], nr [...] i nr [...], obr[...] dz. adm. P. , b. gm. kat. W. D. (które weszły w skład działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. P. , m. K.) zlokalizowany był w północnej części projektowanego osiedla, w terenach przeznaczonych pod zieleń publiczną (oznaczonych na planie symbolem ZP) otaczających rezerwę terenu przeznaczoną pod parkingi wielopoziomowe (oznaczoną na planie symbolem KS), czyli w "pasie zieleni izolacyjnej od bazy zaplecza techniczno- garażowego OTK i zajezdni autobusowej MPK", o którym mowa w opisowej części planu realizacyjnego. Na analizowanym obszarze nie planowano wznoszenia obiektów kubaturowych.
Następnie, przy pomocy pozyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie odbitek zdjęć lotniczych ustalono, następujący stan zagospodarowania nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. Przed wywłaszczeniem, zawnioskowane do zwrotu nieruchomości znajdowały się w obszarach o funkcji rolniczej. Świadczy o tym obraz, uwidoczniony na zdjęciu wykonanym w dniu 4 maja 1982 r. Teren zawnioskowanych do zwrotu nieruchomości, które porastała trawa i kilka pojedynczych drzewa, otoczony był pasmami pól uprawnych. Zdjęcia lotnicze wykonane: w dniu 24 września 1993 r., w dniu 18 sierpnia 1997 r., w dniu 9 maja 1998 r. oraz w dniu 15 kwietnia 2003 r., ukazują obszar zawnioskowanych do zwrotu nieruchomości jako fragment terenu zielonego, okalającego, od wschodu i zachodu, zlokalizowany w północnej części osiedla mieszkaniowego zespół garażowy. Od strony południowej, sąsiedztwo części działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych działek: nr [...] i nr [...], obr. [...] b. dz. adm. P. , stanowią tereny zabudowane licznymi blokami mieszkalnymi, układem dróg wewnętrznych, parkingami i chodnikami, czyli obiektami właściwymi dla osiedla mieszkaniowego. Przestrzeń pomiędzy nimi, wypełnia zieleń międzyosiedlowa w postaci trawników i pojedynczych drzew. Analizowane zdjęcia dowodzą, że pomiędzy 1982 r. a 1993 r., obszar zawnioskowany do zwrotu, jak również jego najbliższe otoczenie, przestał być użytkowany na cele rolnicze.
W dniu 15 listopada 2022 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, podczas której stwierdzono, że części działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych działek: nr [...] i nr [...], obr. [...] b. dz. adm.. , stanowi dwa pasy gruntu o długości (odpowiednio) ok. 100 m i ok. 45 m i szerokości od 1 m do 1,5 m, ciągnące się, na osi wschód - zachód, wzdłuż ul. [...]. W dniu oględzin, część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr. [...], b. dz. adm. P. , prawie w całości porastała wysoka trawa i kępki drzew samosiejek, poza zachodnim krańcem przeciętym wydeptaną ścieżką, prowadzącą Z osiedla mieszkaniowego w stronę [...] część działki nr [...], obr[...] jedn. ewid.. , m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr. [...] b. dz. adm. P. , na wysokości kompleksu garażowego, w dniu oględzin była zaśmiecona, m.in. plastikowymi butelkami i puszkami po napojach alkoholowych oraz połamanymi drzewami i krzewami. Zachodnia część działki nr [...], obr. 47 , jedn. ewid. P. , m. K. , w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr. [...], b. dz. adm.. , tj. ok. [...] długości tego obszaru, w dniu oględzin porośnięta była drzewami i krzewami samosiejkami oraz zaśmiecona butelkami plastikowymi, reklamówkami i puszkami po napojach alkoholowych. Natomiast wschodnia część działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr[...], b. dz. adm. P. , pokryta była nisko rosnącym trawnikiem i trzema drzewami. Teren ten był uporządkowany. Stanowił fragment zieleńca, otaczającego plac zabaw. W ocenie obecnego na rozprawie pełnomocnika wnioskodawców, wspomniane powyżej trzy drzewa rosnące na wschodniej części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid.. , m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...], obr. [...], b. dz. adm. P. też, najprawdopodobniej są samosiejkami.
W piśmie nr [...] z dnia 5 grudnia 2022 r., Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S. A. w K. poinformowała, że w obrębie działki nr [...], obr[...] jedn. ewid. P. , m. K., posadowiona jest infrastruktura ciepłownicza o parametrach: 2 x Dn 600, przekazana na majątek M. S. A. dokumentem PT OT nr [...] z dnia 31 grudnia 2001 r. Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 2 października 2014 r., na działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., ustanowiona została służebność przesyłu na rzecz M. S.A. w K.. Analiza mapy będącej złącznikiem graficznym do ww. pisma M. wykazała, że wspomniana sieć ciepłownicza przebiega m. in. po terenie objętej postępowaniem zwrotowym części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] i nr [...], obr. [...], b. dz. adm. P.
Zgodnie z pismem T. D. S. A. nr [...] z dnia 26 listopada 2020 r. przez teren działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K. przebiega sieć kablowa niskiego napięcia zasilająca zespół garaży (rok budowy 1990), sieci niskiego napięcia wybudowane w 2019 r. i w 2020 r. oraz sieć średniego napięcia pomiędzy stacjami: 33481-33503, wybudowana w 1984 r. i sieć średniego napięcia pomiędzy stacjami 33481-34656, wybudowana w 1987 r. Analiza mapy zasadniczej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych wykazała, iż ww. sieci energetyczne nie znajdują się w obszarze zawnioskowanej go zwrotu części działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] i nr [...], obr. [...], b. dz. adm. P. .
Zgodnie z pismami: Wodociągów Miasta K. S. A. w K. nr [...] z dnia 2 listopada 2022 r., [...] Spółki Gazownictwa sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w K. nr [...] z dnia 21 listopada 2022 r. oraz O. S.A. nr [...] z dnia 5 grudnia 2022 r., w obszarze części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] i nr [...], obr[...], b. dz. adm. P. ., ww. przedsiębiorstwa nie posiadają i nie eksploatują właściwej im infrastruktury przesyłowej.
Ponadto zgodnie z pismem Zarządu Zieleni Miejskiej w K. nr [...] .MG2 z dnia 29 stycznia 2021 r., działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., w udziale wynoszącym [...] cz. pozostaje w trwałym zarządzie tamt. Jednostki na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr GS-02.6844.3.23.2016.DS z dnia 30 maja 2017 r., w zakresie zlokalizowanego w części wschodniej ogródka jordanowskiego i otaczającego go zieleńca. W utrzymaniu pozostaje również pozostała część działki w zakresie zieleni, z wyłączeniem drogi wewnętrznej, parkingu i wjazdów do posesji sąsiednich. Teren ten nie był obciążany przez ZZM prawami obligacyjnymi ani rzeczowymi na rzecz podmiotów trzecich. Z kolei z informacji przekazanej przez Urząd Miasta Krakowa w piśmie nr GS-11.6821.36.2019.KB z dnia 27 stycznia 2021 r. wynika, że decyzją Prezydenta Miasta Krakowa nr GS-02.6844.3.23.2016.DS z dnia 30 maja 2017 r. ustanowiono na czas nieoznaczony trwały zarząd na rzecz Zarządu Zieleni Miejskiej w K. na udziale wynoszącym [...] cz. w nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. m. K., natomiast aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 5 lipca 2019 r., na przedmiotowej działce ustanowiona została służebność przesyłu na rzecz T. S.A.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że nieruchomości składającej się z części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] i nr [...], obr. [...], b. dz. adm.. , nie można uznać za zbędną na cel jej wywłaszczenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że osiedle mieszkaniowe [...] powstało, co wynika chociażby z porównania graficznej części planu realizacyjnego osiedla z ortofotomapą, dostępną w Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej, na stronie internetowej https://msip.krakow.pl. Należy również zauważyć, iż objęty oceną zbędności teren stanowi jedynie północny kraniec osiedla mieszkaniowego Wola Duchacka Zachód II cz. A-B, wobec tego, Starosta Krakowski zmuszony był badać jego zbędność w szerszym kontekście, biorąc pod uwagę stopień zrealizowania celu wywłaszczenia również na terenach przyległych do wywłaszczonych działek: nr [...] i nr [...], obr. [...] b. dz. adm. P. tj. na obszarze obejmującym działkę nr [...] obr. [...], b. dz. adm.. , wywłaszczoną razem z ww. działkami, której, notabene, brak zbędności na cel wywłaszczenia, Starosta Krakowski stwierdził w ramach postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 2 maja 2022 r., nr GN.II.6821.1.32.2019.BL. Jak bowiem ustalił Starosta Krakowski, część działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonej działki nr [...] obr. [...], b. dz. adm. P. , zagospodarowana została: placem zabaw, drogą wewnątrzosiedlową, prowadzącą do kompleksu garażowego, zielenią osiedlową (trawnikiem) oraz miejscami postojowymi (parkingami), czyli infrastrukturą typową dla osiedla mieszkaniowego.
Objęta roszczeniem zwrotowym część działki nr [...], obr[...], jedn. ewid.. , m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] i nr [...], obr[...], b. dz. adm. P. , znajdowała się w obszarze przeznaczonym pod zieleń, opisaną w planie realizacyjnym jako "(...) pas zieleni izolacyjnej od bazy zaplecza techniczno-garażowego OTK i zajezdni autobusowej MPK " Porastająca powierzchnię przedmiotowej nieruchomości roślinność bez wątpienia spełnia funkcję zieleni izolacyjnej dla powstałego osiedla mieszkaniowego [...] najpierw od bazy zaplecza techniczno- garażowego OTK i zajezdni autobusowej MPK, a obecnie od drogi publicznej ul. [...]. Tego faktu nie zmienia okoliczność, że w dniu oględzin część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] i nr [...], obr[...], b. dz. adm. P. była w znacznym stopniu zaśmiecona, co wpływa jedynie na walory estetyczne tego terenu, jednak nie może mieć znaczenia dla oceny przesłanek zbędności. Kolejnym argumentem, przemawiającym za tym, że części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., w granicach działek: nr [...] i nr [...], obr. [...], b. dz. adm. P. nie można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia i orzec o jej zwrocie na rzecz osób uprawnionych, jest fakt istnienia pod jej powierzchnią fragmentu przewodu ciepłowniczego (2 x Dn 600), powstałego przez 2004 r. (31 grudnia 2001 r. - data przekazania na majątek M. A.).
Od powyższej decyzji odwołanie złożył radca prawny A. D. w imieniu: J. O., E. Z., A. T., M. K., J. G., E. G., M. N., M. H., G. B., M. K.1, A. R., M. J., D. J., Z. S., U. M., E. W., M. K., W. B., H. N., S. K., J. K. 1, K. J., C. D., J. K.2, M. P., S. P., J. S., J. B., B. B., S. D., R. S., M. B., J. K.1, I. K., M. W., M. P.1, M. P. 2, A. K., P. K., M. B., A. N., N. C., M. O., A. P. oraz B. K., w miejsce której wstąpili spadkobiercy zmarłej J. K. i K. D., zarzucając jej: "1. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym niewyciągnięcie prawidłowych wniosków z ustalonych okoliczności niewykorzystania Nieruchomości na cel wywłaszczenia; 2. naruszenie art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nieprawidłowe przyjęcie, że na Nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia. Dodatkowo wnoszę o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszego odwołania".
Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 8 listopada 2023 roku uchylił decyzję Starosty Krakowskiego z 13 marca 2023 r. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. P. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Pastwa działek: nr [...] i nr [...], obr. [...], dz. adm.. , b. gm. kat. W. D., na rzecz: M. B., A. K., E. Z., A. T., M. K., J. G., E. G., J. K., K. D., M. N., M. H., G. B., J. O., J. B., C. D., K. J., D. J., M. K. 1, A. R., M. J., U. M., S. K., J. K. 1, Z. S., J. K., J. K., M. B., I. K., B. B., E. W., R. S., S. D., P. K., P. K., M. K.2, M. P.2, A. P., M. W., M. P.2, W. B., M. P., S. P., J. S., H. N., A. N., N. C. i M. O..
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji w zakresie ustalenia faktów związanych z realizacją celu wywłaszczenia, należy ocenić pozytywnie.
Podkreślił, że w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego [...], a uszczegółowienie tej inwestycji znalazło się na planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Urzędu Dzielnicowego K. - P. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury nr GP.VII/8332/291/83 z 6 maja 1983 r. Według planu, wywłaszczona nieruchomość stanowić miała pas zieleni izolacyjnej, wolny od zabudowy i znajdowała się w pobliżu planowanego parkingu wielopoziomowego.
Jak słusznie zauważył Starosta Krakowski, ze względu na fakt, iż objęty wnioskiem o zwrot teren stanowi jedynie północny kraniec osiedla mieszkaniowego, ocenę zbędności należy badać w szerszym kontekście, biorąc pod uwagę stopień zrealizowania celu wywłaszczenia również na terenach przyległych.
Jak wynika z akt sprawy, wywłaszczona nieruchomość stanowi zieleń izolacyjną powstałego osiedla mieszkaniowego, a w miejscu planowanego parkingu powstały garaże, które widoczne są na fotografii z roku 1993, a które bez wątpienia stanowią dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia. Część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. , m. K., zagospodarowana została również: placem zabaw, drogą wewnątrzosiedlową, prowadzącą do kompleksu garażowego, zielenią osiedlową (trawnikiem) oraz miejscami postojowymi (parkingami), czyli infrastrukturą typową dla osiedla mieszkaniowego. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem odwołujących, iż: "(...) Nieruchomość nie nosi śladów jakiegokolwiek zagospodarowania poza umieszczeniem pod Nieruchomością fragmentu przewodu ciepłowniczego. W szczególności zaś Organ I instancji realizacji takiego celu nie wykazał". Zauważyć dodatkowo należy, iż w uzasadnieniu do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 846/13 dotyczącym zwrotu działki wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego, obecnie porośniętej jedynie dziką trawą i krzakami, NSA wyraził pogląd, że teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi, w szczególności mogą na nim występować obszary zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Tym bardziej w przedmiotowej sprawie, w której wywłaszczona nieruchomość stanowić miała jedynie zieleń izolacyjną fakt, iż na przedmiotowej działce inwestor pozostawił część zastanej w chwili wywłaszczenia roślinności, bezsprzecznie spełnia wymogi terenu zielonego, który zgodnie z planami osiedla miał powstać w tym miejscu. Wycięcie istniejących traw, po to by posadzić w tym miejscu nową zieleń byłoby nieracjonalne, nieekonomiczne, a także sprzeczne z ochroną przyrody".
Wbrew twierdzeniom odwołujących, również status prawny przedmiotowej nieruchomości na tle nieruchomości sąsiednich nie potwierdza zbędności na cel wywłaszczenia. Dla oceny, czy zachodzą przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie ma większego znaczenia jaki podmiot (inwestor) ostatecznie zrealizował na działce cel wywłaszczenia, tj. czy była to spółdzielnia mieszkaniowa, czy też Dyrekcja Inwestycji Miejskich, czy też działania wykonywane były w ramach "czynów społecznych", bowiem istotne jest tylko to, że służą one mieszkańcom osiedla do dziś. Analogicznie, fakt, że nieruchomość nie została przekazana spółdzielni mieszkaniowej w użytkowanie, nie ma znaczenia dla oceny jej zbędności na cel wywłaszczenia.
Mając zatem na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zasadnie organ 1 instancji uznał, że ww. nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia i nie może podlegać zwrotowi na rzecz wnioskodawców.
W tym miejscu wskazać również należy, iż jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, celem wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości była budowa kompleksowo zaprojektowanego osiedla mieszkaniowego wymagającego dla swojego prawidłowego funkcjonowania powstania również infrastruktury technicznej.
Jak ustalił organ I instancji, na przedmiotowej nieruchomości posadowiona jest infrastruktura ciepłownicza o parametrach: 2 x Dn 600, przekazana na majątek M. S. A. dokumentem OT nr [...] z 31 grudnia 2001 r. wybudowana na potrzeby osiedla mieszkaniowego, a jego realizacja nastąpiła zarówno przed złożeniem wniosku o zwrot (2019 r.), jak i przed 22 września 2004 r.
Z powyższego wynika zatem, iż powstanie infrastruktury technicznej osiedla było także celem wywłaszczenia i wobec tego faktu, zdaniem organu odwoławczego zrealizowanie takiego elementu osiedla mieszkaniowego również stanowi realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli J. O., E. Z., A. T., M. K., J. G. E. G., J. K., M. N., M. H., G. B., M. K., A. R., M. J., D. J., Z. S., U. M., E. W., M. K., W. B., H. N., S. K., J. K., K. J., C. D., J. K., M. P., S. P., J. S., J. B., B. B., S. D., R. S., M. B., J. K.3, I. K., M. W., M. P.1, M. P.2, A. K., P. K., M. B., A. N., N. C., M. O., A. P., K. D. reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego A. D. podnosząc zarzuty:
1. naruszenie prawa materialnego art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że przesłanka "zrealizowania" celu wywłaszczenia może oznaczać również niepodjęcie żadnych pozytywnych działań i tym samym być spełniona w razie pozostawienia wywłaszczonego terenu bez jakiejkolwiek ingerencji;
2. naruszenie prawa materialnego art. 137 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 21 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że samo pozostawienie zieleni na wywłaszczonym terenie może oznaczać spełnienie przesłanki "celu wywłaszczenia", jeśli celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej jest budowa na takim wywłaszczonym terenie konkretnego osiedla, w tym poprzez taką błędną wykładnię, która nie wzięła pod uwagę wymogu wąskiego, ścisłego rozumienia "celu wywłaszczenia";
3. naruszenie przepisu postępowania art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez wydanie wyroku z nieuwzględnieniem akt sprawy oraz bez jej dostatecznego wyjaśnienia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż akta sprawy nie dostarczały dowodów na rzecz zrealizowania na Nieruchomości celu wywłaszczenia, a Organ II instancji w sprawie nie wziął tych akt sprawy pod uwagę.
Powołując się na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przyznanie skarżącym zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym, według norm prawem przewidzianych, w tym z uwzględnieniem art. 202 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a., przy uwzględnieniu proporcji ich udziałów w wywłaszczonej Nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie z racji jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], poł. w obr[...], jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Pastwa działek: nr [...] i nr [...], obr[...], dz. adm. P. , b. gm. kat. W. D..
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 344) – dalej jako "u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Stosownie do art. 137 u.g.n.:
1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Z kolei przepis art. 216 u.g.n. stanowi, iż przepisy ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).
Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Skutkiem powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - jak wskazuje się w orzecznictwie - jest to, że przepisów art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. - w zakresie wskazanych tam terminów - nie powinno stosować się do spraw o zwrot nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie - odpowiednio - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. przed 1 stycznia 1998 r. - art. 137 ust. 1 pkt 1) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (tj. przed 22 września 2004 r. - art. 137 ust. 1 pkt 2) (por. np. wyroki: NSA w Warszawie z 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2205/11, z 12 lutego 2014r., sygn. akt I OSK 1663/12; z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2391/12 i z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12 oraz wyroki WSA w Krakowie z 11 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 923/14, z 9 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1048/14, z 12 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1066/14 i z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1067/14).
Zarówno art. 136 u.g.n. jak i art. 137 u.g.n., posługując się pojęciem celu wywłaszczenia, utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa (umowa sprzedaży) i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia.
Podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie była ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości, co sprowadza się do oceny czy wywłaszczona nieruchomość była zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona.
Aby dokonać takiej oceny, w pierwszej kolejności należało zatem odkodować cel wywłaszczenia, aby móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Cel wywłaszczenia może wynikać już z samej treści decyzji wywłaszczeniowej, jak i również może wynikać z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia, czy też mu towarzyszących (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego).
Realizacja celu wywłaszczenia musi być rozumiana, jako zaplanowane działanie organów lub innych uprawnionych podmiotów, mających realizować zamierzenia, dla których wywłaszczenia dokonano. Brak jakiegokolwiek zagospodarowania terenu lub zagospodarowanie go sprzecznie z choćby ogólnie nawet określonym celem wywłaszczenia, nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości, o ile spełnione zostaną pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 136 u.g.n.
Na gruncie niniejszej sprawy – jak ustaliły organy – przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...] Uszczegółowienie tej inwestycji znalazło się w planie realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Urzędu Dzielnicowego K. - P. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury nr [...] z 6 maja 1983 r.
Według tego planu, jak wskazał Wojewoda (podzielając stanowisko Starosty), wywłaszczona nieruchomość stanowić miała pas zieleni izolacyjnej, wolny od zabudowy. Nieruchomość ta znajdowała się w pobliżu planowanego parkingu wielopoziomowego.
Jak wynika z treści decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – P. z dnia 12 października 1983 r. znak: DZGT-8221/1/04/30/83, wywłaszczenie nastąpiło na podstawie art. 3, 8, 12 i art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 roku, Nr 10, poz. 64). We wskazanej decyzji Naczelnik orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa, na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...], nieruchomości położonych w K., b. gm. kat. W. D. wymienionych w wykazie dołączonym do tej decyzji. W uzasadnieniu do tej decyzji wskazano, że wymienione w wykazie nieruchomości są przeznaczone na budowę Osiedla [...], zgodnie z decyzją Naczelnika Dzielnicy K. P. z dnia 6 maja 1983 roku o zatwierdzeniu plan realizacyjnego. Zaznaczono, że starania wnioskodawcy Dyrekcji Rozbudowy Miasta Krakowa IV o nabycie nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przyniosło skutku, w związku z tym należało orzec o ich wywłaszczeniu.
Należy zatem wskazać, że trafne są ustalenia organów, że wywłaszczenie nastąpiło na cele budowy osiedla [...]
W kontekście wywłaszczenia na cele budowy osiedla mieszkaniowego, trzeba wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych "celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. (por. np. uzasadnienie do wyroków: NSA z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1537/09, NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06).
Zatem przy ocenie realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę infrastruktury osiedla (ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowej) niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Nie sposób przecież wyobrazić sobie, aby rozległe tereny osiedlowe nie były poprzecinane pasami zieleni, a poszczególne bloki były budowane jeden obok drugiego bez żadnego odstępu. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców." (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 4 sierpnia 2015 roku, sygn. I OSK 1044/14).
Podzielić zatem należy stanowisko wyrażone przez organy, że budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Osiedle mieszkaniowe jest bowiem pojęciem ogólnym i obejmuje zarówno budynki mieszkalne, usługowe jak i szkoły, boiska sportowe, place zabaw, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze, drogi, a także instalacje podziemne (wodociągi, gazociągi, sieć kanalizacyjną itp.) oraz nadziemne (np. linie energetyczne) umożliwiające właściwe korzystanie z takiego założenia urbanistycznego jakim jest osiedle mieszkaniowe (por. też uzasadnienie do wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 872/15).
Wojewoda wskazał też, że – jak wynika z zebranych w aktach sprawy dokumentów – wywłaszczona nieruchomość stanowi zieleń izolacyjną powstałego osiedla mieszkaniowego. Przy czym w miejscu planowanego parkingu powstały garaże, które widoczne są na fotografii z roku 1993, a które bez wątpienia stanowią dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia. Część działki nr [...], obr[...], jedn. ewid. P. , m. K., zagospodarowana została również: placem zabaw, drogą wewnątrzosiedlową, prowadzącą do kompleksu garażowego, zielenią osiedlową (trawnikiem) oraz miejscami postojowymi (parkingami), czyli infrastrukturą typową dla osiedla mieszkaniowego.
Dokonując oceny, czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia organy odwołały się do treści planu realizacyjnego, wskazując że wywłaszczona nieruchomość zgodnie z tym planem stanowić miała pas zieleni izolacyjnej, wolny od zabudowy i znajdowała się w pobliżu planowanego parkingu wielopoziomowego.
Z ustaleń organu wynika, że objętą roszczeniem zwrotowym część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K., porasta roślinność i bez wątpienia spełnia funkcję zieleni izolacyjnej dla powstałego osiedla mieszkaniowego [...] najpierw od bazy zaplecza techniczno-garażowego OTK i zajezdni autobusowej MPK, a obecnie od drogi publicznej ul. [...].
Wskazane ustalenia w ocenie Sądu nie są jednak wystarczające.
Sam tylko fakt niezabudowania nieruchomości i okoliczność, że jest ona porośnięta roślinnością nie oznacza jeszcze, że działka ta pełni funkcję zieleni izolacyjnej.
Trzeba zauważyć, że jak wynika z treści planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego "główną funkcją jest mieszkalnictwo wielorodzinne z usługami podstawowymi: szkołą, przedszkolem, pawilonem handlowo – usługowym i parkingiem wielopoziomowym". Ponadto jak zaznaczono w planie "od strony północnej zaprojektowano pas zieleni izolacyjnej od bazy zaplecza techniczno – garażowego OTV i zajezdni autobusowej MPK. W pasie zieleni zlokalizowano parking wielopoziomowy jako rezerwę terenu". Dodatkowo "na terenie opracowania/nym/ projektuje się zieleń wysoką i niską w charakterze wnętrz mieszkaniowych, ciągów pieszych i jako zieleń izolacyjną od ulic, parkingów i obiektów uciążliwych." (por. część opisowa planu realizacyjnego – k. 353 i k. 346 a.a. Tom II).
Jak wynika z treści przytoczonego planu realizacyjnego wskazana zieleń izolacyjną została zaprojektowana w celu oddzielenia zabudowy osiedlowej, obejmujące zarówno tereny zabudowy mieszkaniowej jak i inne tereny znajdujące sio w obrębie osiedla, od innych terenów, które są terenami uciążliwymi. W tym przypadku chodziło głównie o bazy zaplecza techniczno – garażowego OTV i zajezdni autobusowej MPK.
Ocena zatem czy nieruchomość objętą roszczeniem zwrotowym została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, to jest pod zieleń izolacyjną, która może stanowić immanentny element osiedla, musi zostać odniesiona do zagospodarowania otoczenia osiedla od strony północnej. Aby możliwe było dokonanie oceny, czy w istocie można mówić o zieleni izolacyjnej na tym obszarze, to organy powinny dokonać ustaleń faktycznych, które pozwolą na dokonanie oceny jakie jest zagospodarowanie nieruchomości znajdujących się na północ od nieruchomości zawnioskowanych do zwrotu. To z kolei dopiero pozwoli organom na ocenę, czy w istocie objęta roszczeniem zwrotowym część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K., spełnia funkcję zieleni izolacyjnej dla powstałego osiedla mieszkaniowego.
Na gruncie tej sprawy jednak ustalenia organów ograniczają się jednak wyłącznie do wskazania "objęta roszczeniem zwrotowym część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. P. m. K., w granicach wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] i nr [...], obr. [...], b. dz. adm. P. , znajdowała się w obszarze przeznaczonym pod zieleń, opisaną w planie realizacyjnym jako "(...) pas zieleni izolacyjnej od bazy zaplecza techniczno - garażowego OTK i zajezdni autobusowej MPK." Porastająca powierzchnię przedmiotowej nieruchomości roślinność bez wątpienia spełnia funkcję zieleni izolacyjnej dla powstałego osiedla mieszkaniowego [...], najpierw od bazy zaplecza techniczno-garażowego OTK i zajezdni autobusowej MPK, a obecnie od drogi publicznej ul. [...]."
Jak wynika z przy tym z treści protokołu z dnia 15 listopada 2022 roku, (k. 567 a.a. Tom III) "W wyznaczonych orientacyjnie granicach stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości przedstawia się następująco. Część działki nr [...] w granicach wywłaszczonej działki nr [...], to pas terenu o długości ok. 100 m i szerokości od 1 do 1,5 m, ciągnącego się na osi wschód - zachód wzdłuż ul. [...]. Obszar ten prawie w całości porasta wysoka, niekoszona trawa i kępki drzew samosiejek, poza zachodnim krańcem, który przecina wydeptana ścieżka, prowadząca od osiedla mieszkaniowego w stronę ul. [...]. Wschodnia część działki nr [...] w granicach wywłaszczonej działki nr [...], na wysokości kompleksu garażowego, jest w znacznym stopniu zaśmiecona; znajdują się na niej m. in. butelki plastikowe, puszki po napojach alkoholowych oraz połamane drzewa i krzewy. Część działki nr [...] w granicach wywłaszczonej działki nr [...], to pas terenu ciągnącego się na osi wschód - zachód, wzdłuż ul. [...], o długości ok 45 m i szerokości ok. 1,5 m. Zachodnia część tego obszaru, ok [...] jego długości, jest porośnięta drzewami i krzewami samosiejek, i wysoką niekoszona trawą. Obszar ten jest zaśmiecony butelkami plastikowymi, reklamówkami i puszkami po napojach alkoholowych. Wschodnia część działki nr [...] w granicach wywłaszczonej działki nr [...], jest porośnięta nisko rosnącym trawnikiem i trzema drzewami. Teren ten jest uporządkowany, stanowi fragment zieleńca, otaczającego plac zabaw. Obecny na rozprawie pełnomocnik zwraca uwagę, iż wspomniane wyżej trzy drzewa rosnące we wschodniej części działki nr [...] w granicach wywłaszczonej działki nr [...], też, najprawdopodobniej są samosiejkami."
Z akt sprawy jednak nie wynika jednak jak daleko od wnioskowanej do zwrotu nieruchomości znajduje się ulica [...]. Ustalenie natomiast tych okoliczności pozwoliłoby rozważyć organom, czy wnioskowana do zwrotu nieruchomość w istocie może stanowić zieleń izolacyjną. Zaznaczyć też trzeba, że dokonując oceny czy obszar ten może stanowić zieleń izolacyjną organ powinien mieć na uwadze, że chodzi o zieleń izolacyjną dla osiedla w związku z tym powinien uwzględnić również skalę zamierzenia inwestycyjnego, ze względu na które doszło do wywłaszczenia.
Takich ustaleń jednak organy na gruncie tej sprawy nie poczyniły.
Trzeba podkreślić, że organ rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. np. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 2417/12). Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji.
Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) - dalej jako "K.p.a.", organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 19 maja 2021, sygn. I OSK 251/21).
Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji.
W ocenie sądu organy naruszyły art. 7 K.p.a., który stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także przepis art. 77 § 1 K.p.a., stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Organy obu instancji nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób należyty materiału dowodowego. Nie poczyniły bowiem ustaleń, które mogłyby pozwolić na ocenę czy objęta wnioskiem o zwrot wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a ściślej rzecz ujmując czy została wykorzystana pod zieleń izolacyjną.
Sam fakt tylko niezabudowania nieruchomości oraz okoliczność, że jest ona porośnięta roślinnością nie oznacza jeszcze samo w sobie, że pełni ona funkcję zieleni izolacyjnej. Aby można mówić o zieleni izolacyjnej konieczne jest ustalenie i ocena czy faktycznie i od czego zieleń ta izoluje. W tym celu organy powinny dokonać jeszcze ustaleń dotyczących zagospodarowania terenów znajdujących się na północ od wybudowanego osiedla, a przede wszystkim interesującej w tej sprawie działki oraz odległości do istniejącej drogi, od której to teren osiedla miał być zgodnie z planem realizacyjnym izolowany zielenią. Po dokonaniu ustaleń faktycznych w tym zakresie organy ocenią, czy w istocie wywłaszczona nieruchomość spełnia funkcję zieleni izolacyjnej, czy też stanowi niezabudowaną nieruchomość, która takiej funkcji nie spełnia.
Niewystarczające są również argumenty i ustalenia organów dotyczące istnienia na działce wnioskowanej do zwrotu jeszcze przed 2004 rokiem sieci ciepłowniczej (2xDn 600).
Organ powinien poczynić w tym zakresie odniesienie do sieci ciepłowniczej zaopatrującej osiedle. Z akt sprawy nie wynika bowiem jednoznacznie, czy istniejąca na działce sieć stanowi sieć ciepłowniczą zaopatrującą osiedle, skoro – jak zdaje się wynikać, a co słusznie akcentuje Skarżący –podłączenie do sieci instalacji osiedla ma miejsce poza terenem przedmiotowej nieruchomości, to jest za narożnikiem wywłaszczanej Nieruchomości, w okolicach działki [...].
Analiza natomiast akt sprawy, w tym map zasadniczych (k. 163 – 164 a.a. tom I) nie pozwalają jednak na wyciagnięcie pewnego wniosku, że zajęcie przez sieci przedmiotowych nieruchomości stanowi przeszkodę do ich zwrotu.
Również w tym zakresie organy powinny poczynić dodatkowe ustalenia i ocenić następnie czy wskazana sieć ciepłownicza mogła stanowić element celu wywłaszczenia. Jeśli wskazana sieć jest związana jest z obsługą istniejącego osiedla i w związku z tym była jednym z celów, dla których dokonano wywłaszczenia, to w konsekwencji wybudowaną infrastrukturę techniczną należy uznać, za urządzenia służące mieszkańcom osiedla, a w konsekwencji za realizację celu publicznego.
W tym kontekście Sąd wskazuje, że podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że "budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia" (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 20 września 2013 roku, sygn. I OSK 643/12).
Nie podziela natomiast Sąd stanowiska Skarżących, które przyjmuje, że nieprzekazanie części wywłaszczonych nieruchomości przez Skarb Państwa na rzecz spółdzielni mieszkaniowej może stanowić punkt wyjścia dla oceny czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Kwestie własnościowe w tym zakresie nie mają wpływu na oceny, co do tego czy zrealizowano cel wywłaszczenia. Okoliczność, że właścicielem części nieruchomości jest Skarb Państwa, który nie przekazał spółdzielni tych terenów spółdzielni chociażby w użytkowanie jest irrelewantna z tej perspektywy.
Reasumując powyższe należy wskazać, że poczynione przez organy ustalenia są niewystarczające dla potrzeb niniejszej sprawy. Konieczne jest uzupełnienie zebranego materiału stosownie do powyższych wskazań, a następnie dokonanie w oparciu o pełny materiał dowodowy oceny czy cel wywłaszczenia na wskazanej nieruchomości został zrealizowany, czy też do realizacji celu nie doszło.
Organ ustali jak daleko od wnioskowanej do zwrotu nieruchomości znajduje się ulica [...] i z uwzględnieniem tych okoliczności rozważy, czy wnioskowana do zwrotu nieruchomość w istocie może stanowić zieleń izolacyjną.
Zaznaczyć tez trzeba, że dokonując oceny czy obszar ten może stanowić zieleń izolacyjną organ powinien mieć na uwadze, że chodzi o zieleń izolacyjną dla osiedla w związku z tym powinien uwzględnić również skalę całego zamierzenia inwestycyjnego, ze względu na które doszło do wywłaszczenia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. (zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw) oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 1479 zł składa się uiszczony przez skarżących wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł wraz z opłatami od pełnomocnictwa w wysokości 799 zł.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI