II SA/KR 443/25

II SA/Kr 443/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Piotr Fronc /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 840
art. 3 pkt 1, art. 22 ust. 4, ust. 5
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami  (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 146 par. 1 w zw. z art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi L. Z ., na czynność Wójta Gminy T. z dnia 12 lipca 2022 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku domu pod adresem Z. gmina T. działka nr [...] do gminnej ewidencji zabytków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Gminy T. na rzecz L. Z . kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.,
Uzasadnienie
L. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Wójta Gminy Trzyciąż z 12 lipca 2022 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku domu pod adresem [...], gmina Trzyciąż działka nr [...] do gminnej ewidencji zabytków (dalej: "GEZ").
Skarżący, właściciel ww. nieruchomości, zarzucił organowi naruszenie art. 3 pkt 1 w zw. z art. 22 ust. 3 pkt 5 i ust. 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm.), dalej: "u.o.z.",) polegające na ujęciu budynku w ewidencji, pomimo braku ku temu podstaw prawnych. Podniósł także zarzut naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez włączenie zabytku do GEZ bez zapewnienia właścicielowi odpowiednich gwarancji proceduralnych i bez umożliwienia mu ochrony prawnej przed takim ograniczeniem prawa własności (powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., sygn. P 12/18).
W odpowiedzi na skargę organ podał, że: "wpisanie obiektu [...] do gminnej ewidencji zabytków [...] nie stanowiło dowolnego działania organu lecz nastąpiło w wyniku wpisu obiektów ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków, tym samym ujęcie obiektu w gminnej ewidencji zabytków zostało dokonane zgodnie z treścią art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 7 grudnia 2023 r., sygn. II SA/Kr 986/23 oddalił ww. skargę wskazując, że podstawą włączenia nieruchomości do GEZ było ujęcie jej w wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej: "WEZ"), co za tym idzie w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miał art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. Powołał się na znajdującą się w aktach sprawy umowę o dzieło zawartą między Gminą Trzyciąż a J. W., który w wykonaniu tej umowy miał dokonać między innymi: "weryfikacji ewidencji zabytków dla gminy prowadzonej dotychczas przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, [...], uzgodnienia z gminą wykazu obiektów przewidzianych do skreślenia i do ujęcia w GEZ a następnie dokonania ustaleń z Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków". Taka lista została stworzona i obejmowała zabytki ujęte w WEZ, które miały zostać włączone do GEZ (w tym dom w [...] nr [...]). Zdaniem WSA powyższe potwierdzało pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 4 października 2021 r. skierowane do wykonawcy tej listy, J. W., w którym organ zaakceptował włączenie nowych zabytków, nieujętych dotychczas w WEZ.
WSA w Krakowie podkreślił, że czynność ujęcia zabytku, uprzednio włączonego do WEZ, w ewidencji gminnej jest czynnością związaną, pochodną w stosunku do włączenia zabytku do ewidencji wojewódzkiej. W sytuacji, gdy wojewódzki konserwator zabytków włączy nieruchomość do WEZ, bezwzględnym obowiązkiem wójta jest sporządzenie karty adresowej i włączenie zabytku również do ewidencji gminnej. Ze względu na wskazany automatyzm w działaniu organu gminy, nie ma też podstaw do badania prawidłowości przebiegu procedury włączenia zabytku do WEZ czy spełnienia ustawowych przesłanek dokonania tej czynności. Nie ma ponadto w tym przypadku zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., P 12/18, który dotyczy art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z., a więc włączenia do GEZ obiektów, które nie są ujęte w ewidencji wojewódzkiej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 22 ust. 5 pkt 2 i pkt 3 u.o.z.. w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 22 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 u.o.z., § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i GEZ oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. z 2021 r. poz. 56 ze zm., dalej: "rozporządzenie MKiDN"). Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 marca 2025 r. sygn. II OSK 728/24 uchylił ww. wyrok z 7 grudnia 2023 r. i przekazał sprawę WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał m.in., że zasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151, art. 133 § 1 i art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", albowiem sąd I instancji oddalił skargę na podstawie niekompletnych akt sprawy.
NSA wskazał, że z art. 22 ust. 5 u.o.z. wynikają trzy różne podstawy włączenia danej nieruchomości do GEZ, natomiast w rozpoznawanej sprawie dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych nie pozwalają na ustalenie, w oparciu o którą z nich organ I instancji podjął czynność. Wybór jednej z nich determinuje zaś dalsze działania organu gminy.
W aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów, które wskazywałyby na to, że włączenie budynku do GEZ nastąpiło na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. (takich jak chociażby stanowisko Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, z którego wynikałoby, iż organ gminy dokonał wpisu w porozumieniu z tym organem).
Akta nie zawierają też zawiadomienia Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o włączeniu karty ewidencyjnej tego zabytku do WEZ ani odpowiednio potwierdzonej kopii karty ewidencyjnej zabytku, co z kolei świadczyłoby o tym, że wpis nastąpił na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.
W odpowiedzi na skargę organ jako podstawę prawną czynności podał art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z., wskazując jednak przy tym, że zabytek został wpisany do gminnej ewidencji ze względu na to, iż znajduje się w ewidencji wojewódzkiej, w takiej zaś sytuacji podstawą wpisu jest art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. W ocenie NSA tej sprzeczności nie sposób wyjaśnić w oparciu o akta sprawy.
Dalej NSA stwierdził, że dokumenty, na których oparł się sąd I instancji, nie mogą stanowić podstawy do uznania, że organ gminy włączył zabytek do ewidencji na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. Przede wszystkim brakuje wśród nich zawiadomienia o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku do WEZ wraz z odpowiednio potwierdzoną kopią karty ewidencyjnej zabytku (por. § 15 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia MKiDN). Pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 4 października 2021 r. dotyczy wyłączenia z GEZ oraz włączenia do tej ewidencji szeregu obiektów, wśród których nie ma przedmiotowego budynku mieszkalnego. W dołączonym do tego pisma wykazie obiekty, których pismo dotyczy, zostały opisane i zakreślone odpowiednim kolorem, budynek mieszkalny położony w [...] nr [...], nie został w ten sposób oznaczony.
Umowa o dzieło zawarta przez gminę z osobą fizyczną nie ma istotnego znaczenia w sprawie.
W tym stanie rzeczy w ocenie NSA nie jest możliwa kontrola legalności czynności organu. Sąd I instancji nie miał możliwości oceny, czy czynność organu jest zgodna m.in. z § 18 ust. 1 rozporządzenia MKiDN, tj. czy dane zawarte w karcie adresowej zabytku są zgodne z danymi zawartymi w karcie ewidencyjnej zabytku włączonej do WEZ.
W tym stanie rzeczy NSA uznał za zasadne również zarzuty naruszenia art. 22 ust. 5 pkt 2 i 3, art. 3 pkt 1 u.o.z. i § 18 ust. 1 rozporządzenia MKiDN.
Kolejno NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę sąd I instancji powinien ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, na jakiej podstawie została dokonana zaskarżona czynność. W tym celu powinien zwrócić się do organu I instancji o nadesłanie odpowiednich dokumentów i niezbędne wyjaśnienia.
Jeśli Wójt Gminy włączył budynek do GEZ na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z., wówczas powinien dysponować zawiadomieniem wojewódzkiego konserwatora zabytków i kopią karty ewidencyjnej zabytku, o których mowa w § 15 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia MKiDN.
Dopiero po skompletowaniu akt i ustaleniu w oparciu o nie podstawy prawnej włączenia do GEZ, sąd I instancji będzie mógł przystąpić do badania zasadności włączenia obiektu do GEZ.
W razie stwierdzenia, że włączenie nastąpiło na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z., sąd będzie zobowiązany sprawdzić, czy organ dochował procedury, o której mowa w § 18 ust. 1 rozporządzenia MKiDN, tj. czy dane zawarte w karcie adresowej zabytku są zgodne z danymi zawartymi w karcie ewidencyjnej zabytku.
W ponownie rozpoznawanej przez WSA w Krakowie niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że wedle jego wiedzy przedmiotowa nieruchomość nie jest wpisana do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków (WEZ) - oświadczenie k. 128. Wobec tego, WSA w Krakowie zobowiązał Wójta Gminy Trzyciąż do wyjaśnienia, na jakiej podstawie została dokonana zaskarżona czynność oraz do nadesłania odpowiednich dokumentów i niezbędnych wyjaśnień w tym zakresie zgodnie ze wskazaniami NSA, w tym w szczególności dokumentów związanych z wpisem do WEZ, pod rygorem uznania, iż nieruchomość nie jest ujęta w WEZ.
Pismem z 18 czerwca 2025 r., k. 132, w odpowiedzi na wezwanie Sądu Wójt wyjaśnił w pierwszym akapicie, że zaskarżona czynność została dokonana na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.
W dalszej treści pisma k. 132 organ stwierdził, że wpisanie obiektu - domu pod adresem [...], [...], działka nr [...] do GEZ gminy Trzyciąż zarządzeniem nr [...] Wójta Gminy Trzyciąż, nie stanowiło dowolnego działania organu, lecz nastąpiło w wyniku wpisu obiektów ujętych w WEZ, tym samym ujęcie obiektu w GEZ zostało dokonane zgodnie z treścią art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. W załączeniu przesłane zostało pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (pismo znak: [...] z 4 października 2021 r.).
Wójt wskazał także, że w załączeniu do pisma przewodniego przekazana została następująca dokumentacja związana z opracowaniem GEZ gminy Trzyciąż:
1. Umowa na sporządzenie GEZ gminy Trzyciąż;
2. Uzgodnienie z Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, pismo znak: [...] z 4 października 2021 r.;
3. Potwierdzenie odbioru powiadomienia o wpisie do GEZ dla skarżącego, nr [...] z 4 kwietnia 2022 r. - potwierdzenie odbioru 8 kwietnia 2022 r., odebrał Z. T.;
4. Zarządzenie nr [...] Wójta Gminy Trzyciąż z 12 lipca 2023 r. o przyjęciu "GEZ gminy Trzyciąż";
5. Karta adresowa zabytku dla domu nr [...].
Organ poinformował również, że Urząd Gminy Trzyciąż nie dysponuje kopią karty ewidencyjnej zabytku - obiekt został wpisany do GEZ na podstawie opracowanej przez J. W. GEZ (umowa na wykonanie GEZ), weryfikacji ewidencji zabytków, wizji w terenie, wykonania Kart, uzgodnienia z gminą wykazu obiektów przewidzianych do skreślenia i do ujęcia w GEZ oraz uzgodnień dokonanych z Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Organ wskazał, że wszystkie dokumenty zostały przesłane do WSA w Krakowie pismem znak: [...] z 2 sierpnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a.
Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu.
Stosownie do art. 145 P.p.s.a., kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. W myśl art. 146 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy sąd stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Do stwierdzenia bezskuteczności czynności konieczne jest więc uznanie przez sąd, że czynność ta narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo narusza prawo dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).
W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Podstawę normatywną w rozpatrywanej sprawie kształtuje również art. 153 oraz art. 190 P.p.s.a., a to wobec ww. wyroku NSA z 5 marca 2025 r. sygn. II OSK 728/24, którym został uchylony wyrok WSA w Krakowie z 7 grudnia 2023 r., sygn. II SA/Kr 986/23, a sprawa została przekazana tut. Sądowi do ponownego rozpoznania.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zgodnie zaś z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30 maja 2018 r., sygn. IV SA/Po 348/18 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tak zakreślonych ramach skarga okazała się zasadna, bowiem po zbadaniu całego materiału dowodowego - nadesłanego przez strony w sprawie i uzupełnionego na etapie postępowania sądowego - Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Przedstawiona przez organ dokumentacja nie daje podstaw do stwierdzenia legalności (zgodności z prawem) zaskarżonej czynności.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest czynność Wójta Gminy Trzyciąż z 12 lipca 2022 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku domu pod adresem [...], gmina Trzyciąż działka nr [...] do gminnej ewidencji zabytków ("GEZ").
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.o.z., ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Jednym z rodzajów ewidencji zabytków jest gminna ewidencja zabytków, którą prowadzi wójt (burmistrz, prezydent miasta) w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy (art. 22 ust. 4 u.o.z.).
Ewidencje zabytków należy natomiast traktować jako swoisty środek wstępnej ochrony zabytków, choć wiążący się z pewnymi ograniczeniami nieruchomości ujętej w takiej ewidencji. Z chwilą bowiem włączenia zabytku do GEZ powstają obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza, o których przykładowo tu wymieniając mówi u.o.z. w art. 5 (opieka nad zabytkiem i obowiązki informacyjne), jak też inne ustawy – np. obowiązek uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane).
Sąd podkreśla, że dla właściciela lub posiadacza danego obiektu kwestia wpisania tego obiektu do GEZ ma doniosłe prawne znaczenie, ponieważ nakłada na niego obowiązki, jakich nie mają właściciele obiektów, które do tej ewidencji wpisane nie są. Postępowanie, jakie toczy się w tym przedmiocie, nie może być zatem pobieżne czy obarczone rażącymi brakami w ustaleniach dotyczących danego obiektu pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej.
Włączenie obiektu do karty ewidencyjnej, mimo braku szerszych wymogów formalnych, nie może być działaniem całkowicie dowolnym. W orzecznictwie ukształtował się w związku z tym dominujący pogląd, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest bowiem oczywiste, że włączenie karty zabytku do GEZ musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jedynie bowiem taki obiekt, który spełnia definicję zabytku, może zostać ujęty w ewidencji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 9 września 2016 r. sygn. II OSK 254/15, z 29 listopada 2018 r., sygn. II OSK 2225/18, a także wyroki WSA w Krakowie z 20 października 2020 r., sygn. II SA/Kr 707/20, z 5 lipca 2021 r., sygn. II SA/Kr 481/21, postanowienie NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. II OSK 433/20).
Istota kontroli niniejszej sprawy sądowej na obecnym jej etapie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ uzupełnił akta sprawy przedstawione sądowi o dokumentację wskazaną przez NSA, jako konieczną do wykazania legalności czynności na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 lub pkt 3 u.o.z.
Jak już wyżej wskazano, WSA w Krakowie - wykonując zalecenia NSA - zobowiązał Wójta do wyjaśnienia, na jakiej podstawie została dokonana zaskarżona czynność oraz do nadesłania odpowiednich dokumentów i niezbędnych wyjaśnień w tym zakresie zgodnie ze wskazaniami NSA, w tym w szczególności dokumentów związanych z wpisem do WEZ, pod rygorem uznania, iż nieruchomość nie jest ujęta w WEZ.
Po dokonaniu analizy treści akt przesłanych Sądowi oraz treści pisma organu z 18 czerwca 2025 r., Sąd doszedł do przekonania, że aktualne pozostały wszystkie zastrzeżenia NSA co do uchybień podważających legalność ww. czynności Wójta.
Mimo bowiem tego, że organ zamieścił spis 5 dokumentów związanych z opracowaniem GEZ gminy Trzyciąż (umowa, uzgodnienie, potwierdzenie odbioru, zarządzenie i kartę adresową zabytku), to sam wprost przyznał, że wszystkie dokumenty zostały przesłane do WSA w Krakowie już pismem znak: [...] z 2 sierpnia 2023 r. Powyższe pismo z 2 sierpnia 2023 r. stanowi odpowiedź na skargę, a całość ww. akt była już przedmiotem krytycznej oceny NSA.
Co więcej w piśmie z 18 czerwca 2025 r. w odpowiedzi na ostatnie wezwanie Sądu Wójt nadal w jednym miejscu pisma wskazał, że zaskarżona czynność została dokonana na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z., a w drugim, kilka zdań niżej, że czynność nastąpiła w wyniku wpisu obiektów ujętych w WEZ, tym samym ujęcie obiektu w GEZ zostało dokonane zgodnie z treścią art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.
Powyższej sprzeczności nadal nie sposób wyjaśnić w oparciu o akta sprawy.
Zatem Sąd podziela stanowisko NSA, że w aktach sprawy nadal nie ma żadnych dokumentów, które wskazywałyby na to, że włączenie karty adresowej budynku - domu pod adresem [...], gmina Trzyciąż działka nr [...] do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. (takich jak chociażby stanowisko Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, z którego mogłoby wynikać, iż organ gminy dokonał wpisu w porozumieniu z tym organem).
Akta nadal nie zawierają też zawiadomienia Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o włączeniu karty ewidencyjnej tego zabytku do WEZ ani odpowiednio potwierdzonej kopii karty ewidencyjnej zabytku, co z kolei mogłoby świadczyć o tym, że wpis nastąpił na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.
W konsekwencji dokumenty, na których oparł się organ, nie mogły stanowić podstawy do uznania, że organ gminy włączył kartę adresową domu pod adresem [...], gmina Trzyciąż działka nr [...] do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z., ze względu na brak zawiadomienia o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku do WEZ wraz z odpowiednio potwierdzoną kopią karty ewidencyjnej zabytku (§ 15 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia MKiDN).
Co istotne, jak słusznie zauważył NSA, pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 4 października 2021 r. dotyczy wyłączenia z GEZ oraz włączenia do tej ewidencji szeregu obiektów, wśród których jednak nie ma przedmiotowego budynku mieszkalnego. W dołączonym do tego pisma wykazie obiekty do włączenia zostały opisane i zakreślone kolorem zielonym. Budynek mieszkalny położony w [...] nie został w ten sposób oznaczony.
NSA przesądził też, że umowa o dzieło zawarta przez gminę z osobą fizyczną nie ma istotnego znaczenia w sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd nie miał podstaw do oceny, że czynność Wójta Gminy Trzyciąż z 12 lipca 2022 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku domu pod adresem [...], gmina Trzyciąż działka nr [...] do gminnej ewidencji zabytków jest zgodna m.in. z § 18 ust. 1 rozporządzenia MKiDN, tj. czy dane zawarte w karcie adresowej zabytku są zgodne z danymi zawartymi w karcie ewidencyjnej zabytku włączonej do WEZ.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał za zasadne również zarzuty naruszenia art. 22 ust. 5 pkt 2 i 3 oraz art. 3 pkt 1 u.o.z.
Sąd, zgodnie z zaleceniami NSA, sprawdził też, że również potencjalne włączenie na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z. nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Nie ma bowiem dowodów, że organ dochował procedury, o której mowa w §18 ust. 1 rozporządzenia MKiDN, tj. sprawdzenia, czy dane zawarte w karcie adresowej zabytku są zgodne z danymi zawartymi w karcie ewidencyjnej zabytku.
Podsumowując Sąd stwierdził, że poddana kontroli czynność materialno-techniczna Wójta Gminy Trzyciąż z 12 lipca 2022 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku domu pod adresem [...], gmina Trzyciąż działka nr [...] do gminnej ewidencji zabytków została dokonana niezgodnie z prawem.
Jakkolwiek Sąd ma na uwadze, że mamy tu do czynienia z procedurą uproszczoną, to jednak nie oznacza to, iż włączenie do GEZ karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego może być dokonane zupełnie dowolnie, bez podstaw faktycznych i prawnych. Przeciwnie - włączenie do GEZ karty adresowej zabytku winno być poprzedzone zebraniem materiału dowodowego umożliwiającego dokonanie takiej czynności zgodnie z prawem, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Z uwagi na powyższe na Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 190 P.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, stwierdzając bezskuteczność zaskarżonej czynności.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 200 zł, koszt zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 480 zł oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.