II SA/Kr 440/25

II SA/Kr 440/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz /przewodniczący/
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 59 par 1 w zw z art 58  oraz art 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. Spółdzielni Mieszkaniowej w K. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 20 lutego 2025 r. nr WI.I.7840.2.5.2025.EU w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skargę oddala
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 19 grudnia 2024 r. nr 1154/6740.1/2024, znak: AU-01-2.6740.1.20.2024.EPI, zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestora: R. K., dla zamierzenia budowlanego pn.: Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze oraz garażem podziemnym w podpiwniczeniu na działkach nr [...], obr. [...] przy ul. L. w K..
Pismem z dnia 30 stycznia 2025 r. Z. Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku tym wskazano, że spółdzielnia nie była stroną postępowania mimo, że zamierzenie inwestycyjne objęte decyzją znajduje się w obszarze oddziaływania, zaś o fakcie wydania decyzji spółdzielnia dowiedziała się od innej strony postępowania w dniu 23 stycznia 2025 r.
Wojewoda Małopolski postanowieniem z dnia 20 lutego 2025 r. nr WI-I.7840.2.5.2025.EU działając na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58, art. 123 K.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych podmiot, który nie był traktowany przez organ administracji jako strona (nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym), a z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, skuteczne może złożyć odwołanie w otwartym terminie, tj. przed nabyciem przez skarżoną decyzję przymiotu ostateczności. W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że termin otwarty do wniesienia odwołania od powołanej na wstępie decyzji, należy liczyć od 2 stycznia 2025 r. (data pierwszego doręczenia decyzji). Natomiast data doręczenia decyzji ostatniej ze stron (zgodnie z rozdzielnikiem) to 3 stycznia 2025 r. W świetle treści art. 129 § 2 K.p.a., ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał zatem 17 stycznia 2025 r. Pismo z 30 stycznia 2025 r. Z. Spółdzielni Mieszkaniowej w K. stanowiące odwołanie od powołanej na wstępie decyzji, zostało złożone na dzienniku podawczym Urzędu Miasta K. 30 stycznia 2025 r. – co potwierdza pieczęć urzędu wraz z adnotacją "złożono osobiście" umieszczone na ww. piśmie. Wobec powyższego stwierdzić należy, że rozpatrywane odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu wskazanego w cytowanym powyżej artykule.
Instytucja przywrócenia terminu, stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym (co zostanie omówione w dalszej części niniejszego uzasadnienia) zainteresowany winien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin, co w niniejszej sprawie oznacza konieczność równoczesnego wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji pozwolenia na budowę. W treści pisma z 30 stycznia 2025 r. odwołujący wskazał, że o fakcie wydania decyzji dowiedział się od strony postępowania przed organem I instancji, tj. od Spółdzielni Mieszkaniowej im. T.. K., przy ul. L. w K., i miało to miejsce 23 stycznia 2025 r.
Na wstępie, oceniając formalnie czy skarżąca zachowała termin wskazany w art. 58 § 2 K.p.a. stwierdzić należy, iż przyczyna uchybienia terminu – wskazywana przez odwołującą – ustąpiła 23 stycznia 2025 r. (powzięta informacja o wydaniu decyzji). Wniosek o przywrócenie terminu i odwołanie od powołanej na wstępie decyzji złożone zostały 30 stycznia 2025 r. Zatem przyjąć należy, iż siedmiodniowy termin wynikający z cytowanego powyżej artykułu został zachowany (art. 58 § 2 K.p.a.).
W orzecznictwie administracyjnym wskazuje się, że przez uprawdopodobnienie uchybienia terminu nastąpiło bez winy strony, należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa (patrz wyrok WSA w Krakowie z 13 listopada 2024 r., sygn. akt: II SA/Kr 1121/24). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony (patrz wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., sygn. akt: II OSK 920/23).
W ocenie organu odwołujący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Wskazywaną w przedmiotowej sprawie przyczyną uchybienia terminu była informacja o wydaniu decyzji, uzyskana od innego podmiotu, który złożył odwołanie (odwołanie podlegało odrębnemu rozpoznaniu). Okoliczność ta nie może być jednak oceniona za niezawinioną. Jak wyżej wskazano, aby przywrócić termin, strona powinna wskazać takie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jej woli i uniemożliwiało jej dopełnienie czynności. Wskazywana przez skarżącą okoliczność taką nie jest. Przyjęcie innego stanowiska w sprawie prowadziłoby do sytuacji, że każdy, w dowolnym okresie czasu, mógłby złożyć odwołanie od decyzji pozwolenia na budowę, powołując się tylko na okoliczność powziętej w ostatnim czasie informacji o takiej decyzji (z dowolnego źródła).
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Z. a Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. zarzucając naruszenie:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia z powodu naruszenia przez organ;
2/ art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez brak przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo że skarżący spełnił wszystkie przesłanki implikujące przywrócenie tego terminu, w szczególności uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy;
3/ art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez rażące i bezprawne przekroczenie granic uznania administracyjnego;
4/ art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez zdecydowanie zawężającą wykładnie regulacji związanych z przywróceniem terminu;
5/ art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności brak podjęcia przez organy najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu stanu faktycznego;
6/ art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie przez organy postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej;
7/ art. 9 K.p.a. - poprzez nieuwzględnienie zasady informowania, a także nieprawidłową interpretację zasady ignorantia iuris nocet w prawie administracyjnym;
8/ art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie skarżonego wyroku - pomijające zasadniczą część argumentów zawartych w skardze, zawierające lakoniczne oraz nieuzasadnione ustalenia, co utrudnia ocenę sposoby rozumowania organu I instancji oraz kontrolę instancyjną.
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 20 lutego 2025 r. nr WI-I.7840.2.5.2025.EU odmawiające Z. Spółdzielni Mieszkaniowej w K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 19 grudnia 2024 r.
Podstawę prawną tego orzeczenia stanowi art. 59 § 1 w związku z art. 58 oraz 123 K.p.a. Zgodnie z tymi przepisami w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W myśl art. 59 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Stosując wskazane przepisy należy mieć na uwadze, że strona skarżąca nie była stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 19 grudnia 2024 r. i nie została jej doręczona wskazana decyzja. W związku z tym wskazać należy, że przywrócenie terminu, stosownie do art. 58 § 1 K.p.a., następuje na prośbę zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przy czym zwrócić należy uwagę, że ustawodawca, we wskazanym przepisie, posłużył się pojęciem zainteresowanego, które nie zostało zdefiniowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. W orzecznictwie wskazuje się, że uprawnionym do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest podmiot mający interes faktyczny w postępowaniu, co związane jest ściśle z ochroną interesu osób uczestniczących w postępowaniu (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. akt: II OSK 1822/06). Objęcie instytucją przywrócenia terminu – z podmiotowego punktu widzenia – szerszego kręgu niż strony postępowania, ma na celu ochronę interesów stron tego postępowania poprzez umożliwienie skorzystania z tej instytucji podmiotom, które uczestniczą w czynnościach podejmowanych przez organ w ramach prowadzonego postepowania, ale formalnie nie są jego stronami. Nie każda zatem osoba, która ma interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy będzie zainteresowanym w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. Są to wyłącznie podmioty uczestniczące w postępowaniu administracyjnym, względnie zobowiązane do dokonania czynności procesowej w tym postępowaniu. Zatem, kluczowe znaczenie w ramach postępowania wpadkowego, jakim jest rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest prawidłowe określenie statusu wnioskodawcy w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Jeśli wnioskodawca nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym głównym, w jakimkolwiek charakterze, to nie ma on legitymacji do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Tak też wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, a mianowicie podnosi się, że możliwość skorzystania z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2007 r., sygn. akt: II OSK 1759/06; wyrok NSA z 24 listopada 2010 r., sygn. akt: II OSK 1762/09). Tym samym skarżąca spółdzielnia nie może ubiegać o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 19 grudnia 2024 r. Decyzja ta nie została jej doręczona i nie rozpoczął w takiej sytuacji dla niej biec termin do wniesienia środka zaskarżenia. Z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może wystąpić jedynie podmiot, który był stroną postępowania administracyjnego, tj. brał udział w tym postępowaniu. Podmiot, który nie brał udziału w sprawie może natomiast wnieść odwołanie od decyzji organu I instancji wyłącznie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji ostatniej stronie tego postępowania. Takiemu jednak podmiotowi nie przysługuje prawo zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym co powoduje, że organy administracji nie posiadają uprawnień do jego przedłużenia. Zachowanie tego terminu jest z kolei warunkiem skuteczności wniesienia odwołania i dopuszczalności rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Jego niedotrzymanie powoduje negatywne skutki procesowe w postaci utraty prawa do wniesienia odwołania i bezskuteczności tak złożonego środka odwoławczego. Jednak w przypadku uchybienia terminu stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. W tym też zakresie art. 58 § 1 K.p.a. należy interpretować w związku z art. 129 § 2 K.p.a., co oznacza, że wyłącznie stronie, której doręczono decyzję przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Co także istotne, brak udziału w postępowaniu przed organem administracji publicznej nie oznacza, że odwołujący nie ma interesu prawnego i nie powinien być uczestnikiem postępowania. W takim jednak przypadku osoba, która pomimo posiadania interesu prawnego nie brała udziału w postępowaniu, "zachowuje" prawo do wniesienia odwołania, ale w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Przy czym, po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania (dla wszystkich stron biorących udział w postępowaniu), osoba, która w postępowaniu w pierwszej instancji nie brała udziału, a jest stroną (materialnie), nie ma prawa do wniesienia odwołania (jako że decyzja jest już wówczas ostateczna) przysługuje jej natomiast prawo żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., i w tym też trybie może poszukiwać ochrony własnego interesu prawnego. Warto podkreślić, że taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności; wznowienie postępowania otwiera bowiem przed stroną ponownie postępowanie przed organem pierwszej instancji, gwarantując udział w tym postępowaniu, a następnie w postępowaniu odwoławczym. Z tych też względów takiej osobie nie przysługuje prawo skorzystania z instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Prezentowany wyżej pogląd prawny znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie. Dla przykładu przywołać można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2017 r., II OSK 66/16 w którym wskazano, że, "Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją, bądź któremu nie doręczono decyzji, i który nie wniósł odwołania w terminie otwartym dla strony, której doręczono decyzję, nie ma możliwości "usunięcia" skutków prawnych upływu terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji podmiot taki nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 K.p.a.) służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję." Podobnie w wyroku z 8 lutego 2023 r., I OSK 2545/19, NSA stwierdził, że możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, bądź któremu nie doręczono decyzji, może wnieść odwołanie, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania dla strony, której doręczono decyzję, a w przypadku wielości stron postępowania, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania chociażby dla jednej ze stron, którym doręczono decyzję. W złożonym w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca spółdzielnia wyraźnie podniosła, że uniemożliwiono jej udział w postępowaniu, zatem potwierdziła tym samym, że nie była stroną tego postępowania.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia, nie zasługuje na uchylenie. Nietrafione okazały się też zarzuty skargi, które tylko w części dotyczyły przedmiotu zaskarżenia.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.