II SA/Kr 44/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna.
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę magazynów, która faktycznie była wykorzystywana jako plac ćwiczeń wojskowych, a następnie stała się nieużytkowana. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany lub nieruchomość za niezbędną. Sąd uchylił decyzje obu instancji, stwierdzając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna, co uzasadnia jej zwrot na rzecz spadkobierców.
Sprawa dotyczyła skargi spadkobierców K. P. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Pierwotnym celem wywłaszczenia, zgodnie z decyzją lokalizacyjną z 1965 r., była budowa magazynów. Jednakże, decyzją z 1969 r. zmieniono inwestora na Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany, a teren był faktycznie wykorzystywany jako plac ćwiczeń wojskowych "P". Spadkobiercy domagali się zwrotu nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna. Organy administracji odmawiały zwrotu, powołując się na art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i twierdząc, że cel wywłaszczenia został osiągnięty lub nieruchomość jest nadal niezbędna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia w postaci budowy magazynów nigdy nie został zrealizowany, a późniejsze wykorzystanie terenu jako placu ćwiczeń wojskowych nie stanowiło realizacji pierwotnego celu. Sąd podkreślił, że wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana na inne cele niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, a jej zbędność stanowi materialnoprawną przesłankę do zwrotu. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na niejasności dotyczące własności nieruchomości, wskazując na brak odpowiedniego odpisu z księgi wieczystej w aktach sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość podlega zwrotowi, ponieważ pierwotny cel wywłaszczenia (budowa magazynów) nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna na ten cel.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle zgodnie z decyzją o wywłaszczeniu. Ponieważ budowa magazynów nie nastąpiła, a późniejsze wykorzystanie jako plac ćwiczeń wojskowych nie było zgodne z pierwotnym celem, nieruchomość stała się zbędna i podlega zwrotowi na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłanki zbędności nieruchomości.
u.g.n. art. 137 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłanki zbędności nieruchomości.
u.g.n. art. 139
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy zwrotu nieruchomości w przypadku użycia jej na cele inne niż określone w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 119 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia jest niedopuszczalna.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia (budowa magazynów) nie został zrealizowany. Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nieruchomość została wykorzystana na inny cel niż pierwotnie określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organy administracji nie wykazały należycie braku przesłanek zwrotu. Kwestia własności nieruchomości nie została należycie wyjaśniona.
Odrzucone argumenty
Cel wywłaszczenia został zrealizowany (plac ćwiczeń wojskowych). Nieruchomość jest nadal niezbędna dla obronności i bezpieczeństwa Państwa. Późniejsza zmiana przeznaczenia nieruchomości nie stoi na przeszkodzie zwrotowi, jeśli cel został osiągnięty definitywnie.
Godne uwagi sformułowania
Wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Zbędność wywłaszczonej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu. Cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle. Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu jest niedopuszczalna. Organom orzekającym nie wykazały w należyty sposób braku przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Skład orzekający
Jan Zimmermann
przewodniczący
Małgorzata Brachel - Ziaja
sprawozdawca
Beata Cieloch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub nieruchomość została wykorzystana na inny cel."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę magazynów, które zostało następnie wykorzystane jako plac ćwiczeń wojskowych. Konieczność analizy konkretnych decyzji i dokumentów w każdej indywidualnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest ścisłe przestrzeganie celu wywłaszczenia i jak długo spadkobiercy mogą dochodzić swoich praw, nawet po wielu latach. Pokazuje też błędy proceduralne organów administracji.
“Czy po 50 latach można odzyskać ziemię wywłaszczoną pod magazyny, która stała się placem ćwiczeń wojskowych?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 44/03 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2006-07-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-01-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Beata Cieloch Jan Zimmermann /przewodniczący/ Małgorzata Brachel - Ziaja /sprawozdawca/ Symbol z opisem 618 Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Małgorzata Brachel - Ziaja ( spr.) AWSA Beata Cieloch Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. G, Z. F, J. P., B. L, M.Ł. na decyzję Wojewody z dnia 13 grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących J.G, Z. F., J. P, B. L., M. Ł. kwotę po [...] zł. [...] złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia 13. 12. 2002 r. , znak: [...] , Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz U. Nr 46, póz. 543 z 2000 r i art. 138 par 1 pkt 1 k. p. a., po rozpatrzeniu odwołania J. G., Z. F., B. L., J. P. i M.Ł. od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] 2002 r., znak: [...] orzekającej o odmowie zwrotu na ich rzecz części działki nr [...] położonej w [...] gm. [...] w granicach wywłaszczonej parceli gruntowej 1.kat. 1482, o pow. 6517m2 położonej w b gm. kat. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje: wnioskiem z dnia [...]. 2000 r. J. G. - spadkobierca poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej parcelę 1. kat. 1482 b. gm. [...] wystąpiła o jej zwrot do Starosty Powiatu jako zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Do jej wniosku przyłączyli się pismem z dnia [...]. 2002 r pozostali spadkobiercy, a to: Z. F., B. L., J. F. . i M. Ł.. W toku postępowania wyjaśniającego Starosta ustalił, iż przedmiotowa parcela została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...]1969 r., Nr [...], w trybie ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12. 03. 1958 r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jako niezbędna na cele budownictwa zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, o lokalizacji szczegółowej Nr: [...] z dnia [...]. 1965 r. W dacie wywłaszczenia nieruchomość ta stanowiła własność K. P., którego spadkobiercami są J. G., J. F. B. L., Z. F. i M. Ł. Pomimo poszukiwań w archiwach nie odnaleziono załącznika graficznego bądź planu realizacyjnego dla inwestycji w postaci budowy magazynów, dla której została wywłaszczona przedmiotowa parcela . Biorąc pod uwagę materiał dowodowy pochodzący z okresu wywłaszczenia, Starosta Powiatu uznał, iż wywłaszczona parcela wraz z innymi przeznaczona została pod urządzenie placu ćwiczeń zabezpieczającego proces szkolenia wojsk Garnizonu Obiekt wojskowy - plac ćwiczeń "P" utworzony został przez władze miasta w zamian za zlikwidowany obiekt i plac ćwiczeń "B ", a to w związku z realizacją na jego terenie wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego W czasie dokonanych przez organ I instancji oględzin nieruchomości stwierdzono, że wnioskowana do zwrotu parcela stanowi teren niezabudowany , porośnięty wysoką trawą oraz samosiejkami krzewów i drzew. W sąsiedztwie znajdują się niskie budynki betonowe typu strzelnic, zdewastowane oraz dwa słupy betonowe elektryczne stanowiące fragment nieczynnej linii elektrycznej . W terenie istnieją ślady po stanowiskach artyleryjskich - wały ziemne z obmurowaniami betonowymi Taki sposób zagospodarowania trenu pochodzi z 1971- 1972 r. i wskazuje, że był on użytkowany przez Wojsko Polskie zgodnie z treścią decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, z dnia 24 04 1969 r., Nr [...] zmieniającą za zgodą stron powołaną wyżej pierwotną decyzję o lokalizacji szczegółowej, Nr [...] i Nr [...] . W aktualnym operacie ewidencji gruntów wywłaszczona działka nr [...] położona w b. gm [...] stanowi część działki nr [...] położonej w [...] gm. [...]. Działka ta stanowi własność Skarbu Państwa, a pozostaje w zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenach oznaczonych symbolem planu "I" (tereny specjalne MON) Powyższe ustalenia dają zdaniem organu I instancji podstawę do jednoznacznego stwierdzenia, iż przedmiotowa wywłaszczona parcela wraz z innymi wywłaszczonym nieruchomościami została przeznaczona pod urządzenie placu ćwiczeń zabezpieczającego proces szkolenia wojsk garnizonu KRAKÓW. W tej sytuacji nie zachodzą przesłanki jej zbędności z art. 137 par 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym nie podlega ona zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 tej ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli: J.G., Z. F., B. L., J. F. i M. Ł. zarzucając naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący się podnieśli, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż żadne obiekty budownictwa nie powstały na tym terenie Grunt leży odłogiem do dnia dzisiejszego, a nowe przeznaczenie nieruchomości tj. budowa Giełdy Rolniczo-Ogrodniczej - jest niezgodne z pierwotnym celem wywłaszczenia. O ile by przyjąć nawet, że celem wywłaszczenia miał być plac ćwiczeń wojskowych, to obecnie uległ on likwidacji. Nieruchomość stała się więc zbędna na cel wywłaszczenia i podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców poprzedniego, wywłaszczonego właściciela. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania, powołując przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy w wypadku, gdy nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zaś ustawowe przesłanki zbędności wprowadza art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Istotnym jednak jest dl a postępowania zwrotowego precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia. Wychodząc od decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] 1965 r stanowiącej podstawę wywłaszczenia organ odwoławczy dowodzi, że istniała decyzja Nr [...] ustalająca lokalizację terenów wojskowych położonych na "P" , których granice określono na mapie katastralnej , stanowiącej do niej załącznik graficzny . Wprawdzie tych materiałów źródłowych nie można odnaleźć, to jednak fakt przeznaczenia wywłaszczonego terenu na plac ćwiczeń potwierdzają inne dokumenty, a w szczególności "Program inwestycji zamiennych w garnizonie " z dnia 28.09. 1964 r. , pismo Prezydium Rady Narodowej z dnia 20.04. 1964 r., z których wynika, że teren tzw. P, przeznaczono pod urządzenie obiektu wojskowego placu ćwiczeń , odtworzonego przez władze miasta w zamian za zlikwidowany obiekt i plac ćwiczeń "B " w związku z realizacją na jego terenie wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego Zatem cel wywłaszczania należy odczytywać mając na uwadze treść decyzji lokalizacyjnej Nr [...] po jej zmianie dokonanej decyzją Nr [...], z dnia 24. 04. 1969 r. Organ I instancji dokonał w oparciu o analizę tychże decyzji prawidłowej oceny celu wywłaszczenia, jakim był "plac ćwiczeń dla potrzeb Wojska Polskiego". Tym samym rozstrzygnięcie organu I instancji jest trafne. Chybionym jest zarzut odwołujących się , że o ile nawet nieruchomość ta w przeszłości była wykorzystywana na cel związany z wywłaszczeniem, a w czasie orzekania jest już na ten cel zbędna to podlega zwrotowi Skoro cel został osiągnięty definitywnie (art. 137 ust. l pkt 2 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami)- to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia ( T. Woś "Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości" Wyd. Prawnicze PMN 1998 r) Skoro przedmiotowy teren był wykorzystywany na cel wywłaszczenia i nadal pozostaje niezbędny dla obronności i bezpieczeństwa Państwa, to jego zwrot jest niemożliwy. Brak też jest materiałów, z których by wynikło inne przeznaczenie wywłaszczonego terenu, a w szczególności, że stanowi on obecnie własność spółki "M". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. G., Z. F., B. L., J. F. M. Ł. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej rażące naruszenie prawa, polegające na tym, że mimo, iż nieruchomość stała się zbędna na cle wywłaszczenia organ nie poinformował o tym uprawnionych do żądania zwrotu spadkobierców poprzednich właścicieli tylko zadysponował nieruchomością, przekazując ją na własność Giełdzie Rolno Ogrodniczej M. Ponadto zarzucili, że ciągłe zmiany przeznaczenia wywłaszczonego terenu są łamaniem Konstytucji RP i przepisów art. 136 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i brakiem poszanowania ich praw podmiotowych ze strony organów administracji, które winny czuwać nad należytym przestrzeganiem zagwarantowanych Konstytucją praw. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podnosząc jedynie, że zarzuty zawarte w skardze nie mają wpływu na jej zgodność z prawem Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art 97 par l ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271/ sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny Stosownie do treści art 134 par l prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Skarga jest zasadna Jak wynika z akt sprawy, Skarb Państwa przejął od K. P. w trybie ustawy wywłaszczeniowej z dnia [...] 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, z dnia [...].1969 r., Nr: [...] r., nieruchomość stanowiącą działkę ozn. [...] kat [...] o pow. 6517 m2, położoną w [...] gm. [....], jako "niezbędną na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] 1965 r., wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w ", co zresztą jest okolicznością bezsporną. Wnioskującą wywłaszczenie była Dyrekcja Inwestycji Miejskich I -, a właścicielem wywłaszczanej działki był K. F. Z treści powołanej w decyzji o wywłaszczeniu, decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] określającej bliżej cel wywłaszczenia wynika, iż na wywłaszczonym terenie była planowana budowa magazynów , a adresatem tej decyzji jest Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych . Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 24. 04. 1969 r Nr [...] za zgodą stron zainteresowanych zmieniło swoją decyzję Nr [...] z dnia [...]1965 r. oraz decyzję Nr [...] z dnia [...]. 1965 r. - wydanych w sprawie lokalizacji szczegółowej obiektów wojskowych na terenie P. w następujący sposób: "przedmiotowe decyzje zostały wydane na rzecz i imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich. Obecnie prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany ". Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że "całość terenu w granicach wydanych decyzjami lokalizacyjnymi Nr [...] i [...] będzie użytkowana przez Wojsko Polskie", /k.42/ Bezsporną jest też okoliczność, że przedmiotowa wywłaszczona działka nr [...] , o pow. 6517 m2, w obecnej ewidencji gruntów odpowiada części działki nr [...] położonej w [...] gm. [...], w skład której weszła w całości. Na wywłaszczonej działce nigdy nie został realizowany cel wywłaszczenia w postaci budowy magazynów na podstawie przejętej decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], pozostała ona niezabudowana, a była użytkowana przez Wojsko, jako "P", co jest okolicznością bezsporną . Z protokołu oględzin terenu przeprowadzonych w dniu [...]. 2002 r. /por. k. 95/ wynika, że teren ten stanowi grunt porośnięty wysoką trawą, chwastami, pojedynczymi dzikimi krzewami. Na gruncie usytuowane są dwa budynki betonowe , niskie ćwiczebne, prawdopodobnie dla ćwiczeń strzelniczych. Budynki sprawiają wrażenie nie użytkowanych, opuszczonych. Ponadto na terenie znajdują się dwa betonowe słupy elektryczne, fragment nieczynnej linii elektrycznej. Istnieją ślady po stanowiskach artyleryjskich tj. wały ziemne z obmurowaniem betonowym Na tle powyższych bezspornych okoliczności trzeba stwierdzić, że w toku postępowania zwrotowego nie były przestrzegane zasady wynikające z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zawarte w dziale III, rozdział 6 tej ustawy Organy orzekające nie wykazały w należyty sposób braku przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Stosowanie przepisów ustawy dotyczących instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie może opierać się na dowolnej ich interpretacji. Odmawiając zwrotu nieruchomości bez dokonania niezbędnych ustaleń, co do istnienia przesłanek zwrotu naruszono przepisy art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. I/ Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, statuuje zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone stanowiąc, że : Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art, 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /.../. Wynikające wprost z ustawy uprawnienie podmiotowe poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powstaje wówczas gdy stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie ma przy tym żadnych ograniczeń czasowych dla tego roszczenia. W świetle powołanego przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n. zbędność wywłaszczonej nieruchomości (na cel określony w decyzji o wywłaszczania), stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu uprawnionemu podmiotowi. W związku z czym należało przy zastosowaniu reguł wynikających z przepisów zawartych w art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez Skarb Państwa , a tym samym czy istnieje (lub nie ) przesłanka jej zwrotu. Przy czym cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do przepisu art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do art. 119 ust. 1 u.g.n jest niedopuszczalna, jak również jego rozszerzająca interpretacja ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia. Zaś oceny zbędności należy dokonać na podstawie jej ustawowych kryteriów zawartych w przepisie art. 137 par. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zrealizowanie innego celu, niż zakładany przy wywłaszczeniu nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n./por. wyrok NSA w Warszawie z dn. 28.1. 2000 r., I SA1650/99 LEX nr 544297. Trzeba tu zauważyć, że w świetle bezspornych okoliczności związanych z wywłaszczeniem, konkretny cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jest oczywisty. Wynika on wprost z decyzji o wywłaszczeniu " na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] 1965 r wydanej przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej ". Decyzja o lokalizacji szczegółowej zawiera dookreślenie celu wywłaszczenia: "budowa magazynów". Jest oczywistym, że cel ten określony w decyzji o wywłaszczeniu polegający na budowie magazynów nigdy nie został zrealizowany. W okresie od wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość była faktycznie wykorzystywana jako "plac ćwiczeń -P" przez Wojsko Zamiana terenów między Wojskim, a Dyrekcją Inwestycji Miejskich 1, nastąpiła poza postępowaniem wywłaszczeniowym i chociaż miała miejsce w dniu [...] 1969 r., a wiec przed wywłaszczeniem przedmiotowej działki nie znalazła odbicia w decyzji wywłaszczeniowej ([...]. 1969 r.), - co jest bezsporne. Być może dlatego, że zamierzony cel wywłaszczenia z decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...], z dnia [...]. 1965 r., (z kl. "tajne") w postaci "budowy magazynów na terenie położonym [...] pow. [...]" nie uległ zmianie. W istocie na mocy decyzji z [...] 1969 r, Nr [...], nastąpiła zmiana inwestora, którym w miejsce dotychczasowego tj. - Dyrekcji Inwestycji Miejskich 1, miał być Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany / por. k. 427 Faktyczna zmiana pierwotnego przeznaczenia terenu z budowlanego na "plac ćwiczeń" nastąpiła już po wywłaszczeniu. Prawdopodobnie w latach 1971-1972 r, kiedy zagospodarowano teren pod urządzenie placu ćwiczeń dla "zabezpieczenia procesu szkolenia wojsk Garnizonu Jak wynika z protokołów oględzin terenu, jest on "nieużytkowany i opuszczony" przez Wojsko /k. 92 i k. 19A Wobec powyższego stwierdzenia, organu I instancji, a także wobec zarzutu skarżących, że Skarb Państwa wyzbył się własności przedmiotowej działki przenosząc ją na rzecz innego podmiotu tj. Giełdę Rolno -Ogrodniczą M, prowadzącego działalność o charakterze komercyjnym, należało w toku postępowania administracyjnego wyjaśnić kwestię własności tej nieruchomości Znajdujący się bowiem w aktach sprawy odpis z księgi wieczystej w ogóle nie dotyczy nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] Jeżeli więc organ odwoławczy przeczy okoliczności o zbyciu przez Skarb Państwa własności tej nieruchomości w oparciu o tenże dokument, to kwestia własności mająca doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie została należycie wyjaśniona. Trzeba mieć na uwadze, ze wywłaszczenie jest szczególną instytucją prawa polegającą na odjęciu przymusowym właścicielowi prawa do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli jest ona niezbędna dla określonych celów publicznych, których inaczej nie można zrealizować. Dlatego też wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego zawarta w przepisie art. 136 ust. l u. g. n. stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np. do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, /por. T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" - Warszawa 2004, s. 171 - 174 / Przepis art. 136 ust l ustawy o gospodarce nieruchomościami jest normą o charakterze imperatywnym w konsekwencji czego, jeżeli nieruchomość pozostaje nadal w zasobach własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a została użyta z przekroczeniem ustawowego zakazu na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu ( z uwzględnieniem art. 137), to podlega ona zwrotowi stosownie do art. 139 tej ustawy w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu, za rozliczeniem wedle reguł przewidzianych w przepisach art. 140, a obciążające ją prawa zgodnie z dyspozycją art. 138 wygasają. Taka jest bowiem m.in. konsekwencja zakazu przeznaczania nieruchomości na cele inne, niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, zawartego w art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym należy stwierdzić, że organy administracyjne orzekające w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości naruszyły powyższe przepisy prawa materialnego oraz przepisy o postępowaniu, art.6, 7 i 77 k.p a. które to naruszenia miały wpływ na wynik postępowania w sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 lit. "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylając decyzje obu instancji wydane w ramach postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI