II SA/Kr 431/23

II SA/Kr 431/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2621/23 - Wyrok NSA z 2025-09-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 95 pkt 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Mirosław Bator Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 r. znak: SKO.GN/4160/105/2022 w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 stycznia 2023 roku, znak: SKO.GN/4160/105/2022 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 14 września 2022 r. Nr 679/2022 (znak sprawy: GD-05.6831.1.15.2.2022) orzekającej o zatwierdzeniu z urzędu podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr [...] składającej się z działki Nr [...] o pow. 0.2087 ha położonej w obrębie Nr [...] jednostka ewidencyjna K.- Ś., na działki Nr: [...] o pow. 0.0133 ha i [...] o pow. 0.1954 ha.
Decyzją z dnia 14 września 2022 r. Nr 679/2022 (znak sprawy: GD-05.6831.1.15.2.2022) Prezydent Miasta Krakowa orzekł o zatwierdzeniu z urzędu podziału w/w nieruchomości zgodnie z mapą z projektem podziału wraz z wykazem zmian sporządzoną 24 maja 2022 r przez geodetę uprawnionego Pana mgr inż. A. G.. Dzielona działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w wieczystym użytkowaniu do 05 grudnia 2089 r. Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.. Podziału wskazanej działki dokonano na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celem realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z ustawy o drogach publicznych art. 2a pkt 2 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2021, poz. 1376 z późniejszymi zmianami), zgodnie z którym drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Wskazano, że ul. [...] na podstawie uchwały Nr [...] Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 28 maja 1986 roku zaliczona została do dróg lokalnych miejskich. Następnie zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późniejszymi zmianami) uzyskała status drogi publicznej kategorii gminnej. Wyjaśniono, że projektowana do wydzielania działka gruntu jest zagospodarowana infrastrukturą drogową - zatoką postojową oraz chodnikiem stanowiącym integralną część drogi publicznej ul. [...].
Zarząd Dróg Miasta Krakowa, wykonujący ustawowe kompetencje zarządcy drogi, wskazał, iż część nieruchomości składającej się z działki Nr [...] o pow. 0.2087 ha położonej w obrębie Nr [...] jednostka ewidencyjna K. - Ś. jest zajęta pod drogi publiczne (nowo wydzielone działki nr [...] o pow. 0,0133 ha). Jak podkreślono, droga publiczna kategorii gminnej nie może być własnością Skarbu Państwa (art. 2a ustawy o drogach publicznych). Jednocześnie zaznaczono, że powoływanym przez użytkownika wieczystego wyrokiem Sądu Rejonowego dla K.-Ś. w K. Wydział I Cywilny sygn. akt I [...], oddalono wniosek o odrzucenie pozwu o naruszenie posiadania jednoznacznie wskazując, iż "niniejsze rozstrzygnięcie nie przesądza, zdaniem organu, o zasadności powództwa ani nie stanowi próby oceny merytorycznej powództwa, gdyż prawdziwość i zasadność twierdzeń podnoszonych przez stronę oraz ostateczna ocena prawna zostanie dokonana po przeprowadzeniu postępowania i rozstrzygnięta w orzeczeniu kończącym postępowanie", nie odnosi się do roszczenia wynikającego z art. 2a ustawy o drogach publicznych. Organ I instancji ponadto wyjaśnił, że dokonywany podział skutkuje jedynie wyodrębnieniem działki będącej przedmiotem roszczenia, nie zmienia stanu własnościowego ujawnionego w księdze wieczystej, tak więc ewentualna zmiana tego stanu może być wynikiem odrębnie prowadzonych postępowań zmierzających do realizacji roszczeń.
Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, złożyło Przedsiębiorstwo Handlowo - Usługowe B. sp. z o.o. z siedzibą w K..
Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 18 stycznia 2023 roku, znak: SKO.GN/4160/105/2022 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 14 września 2022 r.
W uzasadnieniu do wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że celem wnioskowanego podziału jest realizacja roszczeń do części nieruchomości wynikających z ustawy o drogach publicznych, a dokładnie z art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Ulica [...], na podstawie uchwały Nr 103 Rady Narodowej Miasta Krakowa z 28 maja 1986 r "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich" (Dz. Urz. Województwa Krakowskiego z 7 lipca 1986 r, Nr 10), zaliczona została do dróg lokalnych miejskich. Następnie zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późniejszymi zmianami) uzyskała statut drogi publicznej o kategorii gminnej.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. Ponadto w myśl art. 20 pkt 1-15 ww. ustawy, do zadań zarządcy drogi należy między innymi utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. W granicach miast na prawach powiatu w myśl art. 19 ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Zarządca drogi, o którym mowa może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi (art. 21 ww. ustawy o drogach publicznych). Z uwagi na powyższe Zarząd Dróg Miasta Krakowa pełni funkcję zarządu dróg publicznych na terenie miasta Krakowa zgodnie ze statutem oraz zgodnie z dyspozycją art. 22 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r o drogach publicznych. Działki zajęte pod pas drogowy drogi publicznej pozostają w ustawowym trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miasta Krakowa.
Ponadto w myśl art. 19 ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zarządca wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Ponadto, na co słusznie uwagę zwrócił organ I instancji, w chwili obecnej prawo własności działki nr [...] ujawnione jest na rzecz Skarbu Państwa. Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych drogi powiatowe i gminne stanowią własność odpowiednio samorządu powiatu i gminy. Powyższe oznacza, że Gminie Miejskiej Kraków przysługuje roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanej działki Nr [...] zajętej pod drogi kategorii gminnej.
Mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności przepisy dotyczące prowadzenia postępowania podziałowego z urzędu. Ponadto wskazano, że wbrew twierdzeniom Odwołującego, dokonany podział nieruchomości skutkuje wyodrębnieniem jedynie działek, które są przedmiotem roszczeń, natomiast podział ten nie zmienia stanu własnościowego ujawnionego w księdze wieczystej.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe [...] sp. z o.o. działające przez pełnomocnika adwokata G. J., podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy oraz poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
2. art. 95 pkt 4 ugn poprzez jego błędne zastosowanie, tj. błędne uznanie, że Gminie Miejskiej Kraków przysługuje roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanej działki, a więc roszczenie do wydzielanej części nieruchomości;
3. art. 80 kpa poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i wyciągniecie wniosków nie znajdujących oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym;
4. art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak stosownego uzasadnienia i brak przytoczenia wszystkich faktów, które Organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł;
5. art. 107 § 3 oraz art. 11 kpa poprzez nieodniesienie się do części zarzutów odwołania, tj. kwestii posiadania przez nieruchomość podlegającą podziałowi dostępu do drogi publicznej oraz okoliczności, że nieruchomość została przekazana Skarżącemu w drodze decyzji administracyjnej;
6. art. 16 kpa oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, tj. decyzji przyznającej Skarżącemu prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, a tym samym doprowadzenie do faktycznego przejęcia nieruchomości i to bez odszkodowania.
Powołując się na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi z powodu jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczy zatwierdzenia podziału nieruchomości dokonanego w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości na zasadzie art. 95 pkt. 4) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 1899 ze zm.) – dalej jako "u.g.n.".
Zgodnie z art. 95 pkt. 4 u.g.n., niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.
Wskazana przesłanka podziału nieruchomości, to jest realizacja roszczeń do części nieruchomości, stanowi samodzielną i jednocześnie konieczną przesłankę do przeprowadzenia postępowania podziałowego na podstawie przywołanego przepisu. Dla prawidłowego zastosowania art. 95 u.g.n. istotne jest zatem, czy przyczyna leżąca u podstaw wszczęcia postępowania podziałowego w tym trybie istnieje.
W myśl poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 maja 2021 r., sygnatura akt II SA/Ke 438/21: "Wnioskodawca zobowiązany jest w przypadku żądania podziału działki w trybie art. 95 pkt 4 u.g.n. do wykazania, że przysługuje mu roszczenie do wydzielanej nieruchomości, a więc że w oparciu o przepisy u.g.n. będzie uprawniony do nabycia praw (np. prawa własności) do tej nieruchomości". Natomiast w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2017 r., sygnatura akt II SA/Bd 1461/16 wyrażono jednoznaczny pogląd, że: "Przepis art. 95 pkt 4 u.g.n. dotyczy sytuacji kiedy już istnieje roszczenie, wobec czego podmiot, do którego to roszczenie jest kierowane, musi podjąć kroki prawne m.in. w postaci podziału nieruchomości, aby to roszczenie zaspokoić".
Tymczasem z akt niniejszej sprawy i zebranego w niej materiału dowodowego nie wynika, aby Gminie Miejskiej Kraków przysługiwało jakiekolwiek roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanej działki nr [...]. Tym samym zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyrażenia poglądu, czy w sprawie zachodzi przesłanka do zastosowania art. 95 pkt. 4 u.g.n., czyli czy podział nieruchomości na podstawie w/w przepisu jest w ogóle dopuszczalny. Okoliczność, że na części działki nr [...] istnieje zatoka postojowa i chodnik, nie oznacza bowiem automatycznie spełnienia przesłanki do zastosowania art. 95 pkt. 4 u.g.n. i uznania, że właścicielowi i zarządcy drogi publicznej, sąsiadującej z zatoką postojową i chodnikiem znajdującymi się na odrębnej niż droga działce, stanowiącej własność innego podmiotu i będącej w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej (prywatnego podmiotu), z samego faktu graniczenia tych terenów, przysługuje jakiekolwiek roszczenie do części takiej działki. Takie roszczenie dla zastosowania art. 95 pkt. 4 u.g.n. musi w świetle przywołanych wyroków istnieć i powinno zostać w przedmiotowym postępowaniu wykazane. Tego w dotychczasowy postępowaniu nie dokonano. Dlatego w ponownym postępowaniu, organ ustali istotny w powyżej wskazanym zakresie stan faktyczny, przy czym m.in. na podstawie treści decyzji o oddaniu stronie skarżącej w użytkowanie wieczyste działki Nr [...] o pow. 0.2087 ha położonej w obrębie Nr [...] jednostka ewidencyjna K. - Ś.. W przypadku jeśli z dokonanych ustaleń wynikać będzie, że roszczenie o przeniesienie prawa własności do części tej działki, odpowiadającej nowoprojektowanej działce Nr [...] o pow. 0.0133 Gminie Miejskiej Kraków przysługuje, organ II instancji utrzyma decyzję organu I instancji w mocy. W przeciwnym natomiast wypadku organ II instancji uchyli decyzję organu I instancji i umorzy postępowanie administracyjne.
Powyższe stanowi o naruszeniu prze organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.", poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy
Z tego względu, wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu w wysokości 200 zł, koszty zastępstwa procesowego adwokata w wysokości 480 zł, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa.