II SA/Kr 418/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, uznając, że skarżący miał legitymację procesową do jej wniesienia.
Skarżący D.I. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty, a następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy po odmowie wszczęcia postępowania przez SKO. SKO ostatecznie umorzyło postępowanie, uznając skarżącego za podmiot niebędący stroną. WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że skarżący, jako adresat decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania, posiadał legitymację procesową do wniesienia środka zaskarżenia, nawet jeśli nie był stroną w rozumieniu materialnoprawnym. Sąd wskazał również na potrzebę szerszego rozważenia interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości w kontekście przepisów o ochronie środowiska.
Sprawa dotyczyła skargi D.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 18 lutego 2004 r., która umorzyła postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wcześniej SKO odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] stycznia 2003 r., uznając, że D.I. nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jako podmiot niebędący wytwórcą ani posiadaczem odpadów. D.I. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc zarzuty dotyczące niewłaściwego adresata decyzji oraz kwestionując prawo SKO do merytorycznego wypowiadania się w kwestii nieważności decyzji w decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. SKO, decyzją z 18 lutego 2004 r., umorzyło postępowanie, uznając, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył podmiot niebędący stroną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję SKO. Sąd uznał, że D.I., jako adresat decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, posiadał legitymację procesową do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 157 § 3 k.p.a.), stając się stroną w sensie formalnoprawnym. W związku z tym SKO nie mogło umorzyć postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., lecz powinno rozpoznać sprawę merytorycznie. Ponadto Sąd wskazał, że SKO nie rozważyło wystarczająco kwestii interesu prawnego D.I. jako właściciela sąsiedniej nieruchomości, zwłaszcza w kontekście przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, które mogą wpływać na prawa i obowiązki takich osób. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 138 § 1 pkt 3 i 157 § 3 k.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, adresat decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nawet jeśli nie był stroną w rozumieniu materialnoprawnym w postępowaniu pierwotnym, staje się stroną w sensie formalnoprawnym i posiada legitymację procesową do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest decyzją administracyjną, a jej adresat ma prawo do jej zaskarżenia, co czyni go stroną w sensie formalnoprawnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.o. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa o odpadach
u.o.
Ustawa o odpadach
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.o.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. "c"
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.ś.
Ustawa - Prawo ochrony środowiska
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 113
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 137
Kodeks postępowania administracyjnego
p.o.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Adresat decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności posiada legitymację procesową do wniesienia środka zaskarżenia. Właściciel nieruchomości sąsiedniej może posiadać interes prawny w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska, co wymaga szczegółowego rozważenia przez organ.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu dotyczącym odpadów. Interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, a zamieszkiwanie w sąsiedztwie nie daje podstawy prawnej do przyznania statusu strony.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie bodąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.o.p.s.a.). Nie ulega bowiem wątpliwości, że D. I. był adresatem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatu. Stał się więc on stroną w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a., której przysługuje środek odwoławczy, jeżeli nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Ustawa o odpadach należy bowiem do tzw. ustaw środowiskowych... dla systemu prawa ochrony środowiska wiodącą rolę powinny odgrywać przede wszystkim przepisy zawarte w dziale II tytułu I Prawa ochrony środowiska...
Skład orzekający
Joanna Tuszyńska
przewodniczący
Janusz Kasprzycki
sprawozdawca
Grażyna Firek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie legitymacji procesowej adresata decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności oraz rozszerzona interpretacja interesu prawnego w sprawach środowiskowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i interpretacji przepisów k.p.a. oraz ustawy o odpadach w kontekście prawa ochrony środowiska.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważną kwestię granic pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym oraz rozszerza rozumienie interesu prawnego w kontekście ochrony środowiska, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ochrony środowiska.
“Czy adresat decyzji, która Cię nie dotyczy, może być stroną w sprawie? WSA wyjaśnia granice legitymacji procesowej.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Kr 418/04 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2006-01-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-04-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Grażyna Firek Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/ Joanna Tuszyńska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6135 Odpady Sygn. powiązane II OSK 468/06 - Wyrok NSA z 2007-03-15 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Grażyna Firek AWSA Janusz Kasprzycki ( spr.) Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lutego 2004 r. Nr Kol. Odw. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2003 r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. I. kwotę 200 zł. ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia 30 grudnia 2003 r., Nr: Kol. Odw. [...], na podstawie, art. 157 § 1 i 3 oraz 158 § 1 ustawy z dnia 14, czerwca 1960 r - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze-zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), w odniesieniu do złożonego przez D. I. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatu z dna [...] stycznia 2003 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu wydanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może się toczyć z żądania strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że wnioskodawca ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepisy powołanych ustaw nie dają możliwości włączenia się do toczącego się postępowania osobom postronnych, a sam takt oddziaływania spółki poprzez prowadzenie działalności, nie daje wystarczającej podstawy prawnej do przyznania wnioskodawcy statusu strony. Interes prawny musi wynikać bowiem z konkretnego przepisu prawa materialnego, a na taki nie może się skutecznie powołać D. I. Ustawa o odpadach stanowi legitymacje prawna do udziału w postępowaniu na prawach strony tylko posiadaczowi i wytwórcy odpadów. Wnioskodawca nawet jeżeli legitymuje się interesem faktycznym nie może wiec skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, ze ponadto zbadało sprawę pod kątem ewentualnego zaistnienia przesłanek o stwierdzenie nieważności decyzji z urzędu. Stwierdzono, że została ona wydana zgodnie z prawem. Uchybienie w postaci odmiennego określenia adresata decyzji poprzez dodanie do nazwy spółki słów: "metale nieżelazne", może nastąpić w drodze art. 113 k.p.a. D. I. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się / podjętą przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. We wniosku jeszcze raz podniósł zarzut skierowania decyzji do niewłaściwego adresata. Ponadto podniósł, że z jednej strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawia wszczęcia postępowania, a z drugiej strony wydaje merytoryczne rozstrzygnięcie twierdząc, że decyzja jest zgodna z prawem. Następnie wypowiada się co do niej, że nie jest ona wolna od wad i podpowiada organowi aby nazwę błędnie w niej określonego adresata sprostować w trybie art. 113 k.p.a. D. I. wniósł więc o uchylenie kwestionowanej decyzji i powtórzenie całej procedury opiniowania. Dodał, że nawet jeżeli Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie jest on stroną, to nie można, jego zdaniem, zaakceptować sytuacji, iż jest władne z urzędu na tym etapie badać przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzją z dnia 18 lutego 2004 r., Nr : Kol. Odw. [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28 i art. 127 § 3 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podjętej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie odwoławcze w niniejszej sprawie podlega umorzeniu z uwagi na fakt złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez podmiot nie będący stroną w sprawie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w myśl 127 § 3 k.p.a. może złożyć tylko strona. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnioskodawca nie jest stroną. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie / utwierdzenia programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi i zezwolenia na prowadzenie odzysku dotyczy uprawnień osoby, która składa wniosek o wydanie zezwolenia. Celem ustawy jest zapewnienie postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia lub zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasada zrównoważonego rozwoju (art. 1 ust. 1 ustawy). Oznacza to, argumentuje Kolegium, że ustawa ma dotyczyć ochrony abstrakcyjnie pojmowanych dóbr stanowiących element interesu publicznego, a nie ochronie indywidualnie oznaczonych interesów osób trzecich. Ponadto wnioskodawca wskazał, że podstawą uznania go za stronę jest fakt zamieszkiwania przez niego w bezpośrednim sąsiedztwie siedziby spółki. Przepisy ustawy o odpadach nie dają podstaw do przyjęcia, że osoba mieszkająca w sąsiedztwie spółki ma interes prawny, tj. wynikający z materialnoprawnej normy dającej podstawę do ustalenia prawa lub obowiązku. Przepisy ustawy o odpadach nie odnoszą się do praw i obowiązków osób trzecich. Zamieszkiwanie w sąsiedztwie jest tylko stanem faktycznym i samo w sobie nie może wywoływać skutków prawnych w postaci nabywania praw i obowiązków, które podlegają określeniu w postępowaniu administracyjnym. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego D. I. złożył skargę do sądu administracyjnego. W skardze powtórzył zarzuty podniesione uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie skierowanie decyzji do niewłaściwego adresata, kwestie związane ze statusem jego jako strony, kwestie związane z naruszeniem przepisów postępowania poprzez ustosunkowanie się w decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji do przesłanek nieważnościowych, niedopuszczalność dokonania sprostowania w decyzji nazwy spółki, kwestię rażącego naruszenia prawa w decyzji Starosty Powiatu. Wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nadto, o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatu z dnia [...].01.2003 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W jego uzupełnieniu podniosło, że nawet jeżeliby uznać za uchybienie przepisom postępowania ustosunkowanie się w decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie twierdzenia nieważności decyzji, to traktować je należy jako nie mające wpływu na wynik sprawy. Wniosło zatem o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, ale nie z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie bodąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.o.p.s.a.). Sądowa kontrola przeprowadzona według wyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 30 grudnia 2003 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Zaskarżona decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzja tegoż samego organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że wnioskujący o stwierdzenie nieważności D. I. nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. W takim stanie rzeczy należało, w myśl art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyć postępowanie odwoławcze uruchomione przez podmiot nie mający do tego legitymacji. Zdaniem Sądu w żaden sposób nie można się zgodzić z takim stanowiskiem organu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że D. I. był adresatem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatu. Stał się więc on stroną w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a., której przysługuje środek odwoławczy, jeżeli nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Sytuacja strony jako podmiotu uprawnionego do wniesienia odwołania jest w takim wypadku podobna do sytuacji, w której decyzja została skierowana (błędnie) do osoby nie będącej stroną w sprawie. W obu tych sytuacjach adresaci decyzji administracyjnej mają interes prawny w obaleniu takiej decyzji. Pojęcie strony użyte w art. 61 § 1 i art. 157 § 2 k.p.a. jest różne od pojęcia strony jako podmiotu wnoszącego środek odwoławczy, który jest adresatem decyzji pierwszej instancji. Przy wszczęciu postępowania w pierwszej instancji organ administracji publicznej bada, czy wnoszący podanie (żądanie) jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czyli ma interes prawny wywodzący się z przepisów prawa materialnego. Taka sama sytuacja zachodzi, gdy środek odwoławczy składa podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i nie był adresatem decyzji pierwszej instancji. Inna jest jednak sytuacja procesowa osoby, która jako adresat decyzji wydanej w pierwszej instancji, w której zakwestionowano jej przymiot strony (w rozumieniu materialnoprawnym) w sprawie, składa środek odwoławczy. Przepisy k.p.a. nie wprowadzają ograniczeń formalnych ani materialnych legitymacji strony do wniesienia odwołania. Prawo to przysługuje zarówno stronie postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., jak i osobie, do której adresowana była decyzja pierwszej instancji, nawet, gdyby osoba ta nie była stroną w znaczeniu materialnoprawnym; osoba ta staje się stroną w znaczeniu formalnoprawnym (procesowym). Decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest formalnie taką samą decyzją jak decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty lub w inny sposób ją kończąca. Skarżący miał zatem przymiot strony ( w sensie formalnym) ze wszelkim tego konsekwencjami, a w szczególności z prawem wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania - art. 157 § 3 k.p.a. skoro tak, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy nie mogło wydać decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. umarzającej postępowanie odwoławcze. Wniesienie bowiem przez D. I. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obligowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia sprawy od nowa i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty sprawy) albo utrzymującego w mocy decyzję o odmowie wszczęcia postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (jeżeli zgadzało się ze stanowiskiem organu I instancji), albo uchylającego decyzję pierwszej instancji (jeżeli nie zgadzało się ze stanowiskiem organu I instancji) na zasadach określonych w art. 138§ 1 pkt 2 lub § 2 k.p.a. Postępowanie odwoławcze może być umorzone w myśl art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w sytuacji, kiedy strona cofnie środek zaskarżenia (art. 137 k.p.a.) lub środek zaskarżenia został złożony przez osobę, która nie była uczestnikiem postępowania przed organem I instancji i nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. wyrok NSA z 16.04.2002 r., sygn. IV S.A. 1635/00, publik, w ONSA 2003/4/129). Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a. U podstaw uchylenia decyzji poprzedzającej zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego legły następujące kwestie. Mianowicie, nie można zaakceptować tak kategorycznego twierdzenia organu, bez przeprowadzenia w tym zakresie wnikliwych ustaleń, że na tle ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji (Dz.U. z 2001 r., nr 62, poz. 628 ze zm.), D. I. nie ma z pewnością interesu prawnego (w sensie materialnoprawnym), albowiem, jak wywodził organ, stronami postępowania administracyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy o odpadach, mogą być jedynie wytwórca i posiadacz odpadów. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozważyło okoliczności, które mogły rzutować na kwestię statusu D. I. jako strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji o odmowie wszczęcia tego postępowania w kontekście posiadania przez D. I. przymiotu strony w rozumieniu art. 28 nie są przekonywujące. Zauważyć należy, że ustawa o odpadach należy bowiem do tzw. ustaw środowiskowych., tj. należących do systemu prawa ochrony środowiska, w którym to ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska pełni rolę "ustawy - matki". Z jednej strony wytycza ona generalne zasady oraz tworzy pewne wspólne instytucje ochrony środowiska, z drugiej zaś strony zawiera wyczerpującą regulację ustawową w odniesieniu do pewnych zagadnień związanych z prawem emisyjnym.(Ustawa - Prawo ochrony środowiska - komentarz pod red. Jerzego Jędrośki, Wrocław 2001, s. 25). Zawarte w tytule I ustawy przepisy ogólne mają w istocie charakter przepisów ogólnych nie tylko w odniesieniu do tej ustawy, ale do całej regulacji prawnej ochrony środowiska. Dla systemu prawa ochrony środowiska wiodącą rolę powinny odgrywać przede wszystkim przepisy zawarte w dziale II tytułu I Prawa ochrony środowiska, tj. zasady ogólne oraz definicje podstawowych pojęć, zawarte w słowniczku ustawy. Przepisy tego działu powinny być brane pod uwagę przy interpretowaniu i stosowaniu także przepisów tych ustaw szczegółowych, związanych z ochroną środowiska, w których zawarto normę takie założenie konstytuującą. Przykładem jest tutaj właśnie ustawa o odpadach. Wyraźnie wynika to z treści art. 1 ust. 2 ustawy o odpadach, iż: "przepisy ustawy nie naruszają postanowień działu II w tytule I ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (...)" Interpretacja i stosowanie zatem ustawy o odpadach nie może naruszać postanowień wskazanego działu ustawy prawo ochrony środowiska (Ustawa – Prawo ochrony środowiska - komentarz pod red. Jerzego Jędrośki, Wrocław 2001, s. 25 i następne). Trzeba jeszcze podkreślić, że stworzony przez ustawę Prawo ochrony środowiska system środków administracyjnoprawnych (także i cywilnych i karnych), zapewniających przestrzeganie ochrony środowiska, ściśle wiąże się z pojęciem strony jako podmiotu uprawnionego do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego i biorącego udział w tym charakterze w całym jego przebiegu. Przepis art. 28 k.p.a. stanowi, iż: "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Podstawową zatem kwestią było dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego rozważenie, czy decyzje administracyjne, podejmowane na gruncie ustawy o odpadach, należącej do ustaw środowiskowych, wkraczają w sferę praw i obowiązków właścicieli sąsiednich nieruchomości. Skoro ustawa Prawo ochrony środowiska ustala podstawowe zasady ochrony środowiska rozciągające się na wszystkie ustawy należące do systemu, takie jak: ochrona powierzchni ziemi i kopalin, wód, środowiska morskiego, powietrza, świata roślinnego i zwierzęcego, walorów krajobrazowych oraz wypoczynkowych, zieleni w miastach i wsiach, ochrony przed hałasem, to nie ulega wątpliwości, że naruszenie tych zasad ochrony środowiska może oddziaływać na nieruchomości położone w pobliżu obiektu emitującego szkodliwe dla środowiska czynniki lub w zasięgu szkodliwego jego oddziaływania. Gospodarka odpadami i to niebezpiecznymi może powodować oddziaływanie na grunt sąsiednich nieruchomości, utrudniać, czy wręcz nawet uniemożliwiać korzystanie z nich zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. oznacza w istocie rzeczy występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sferą administracyjna, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień i obowiązków. Związek ten musi być bezpośredni. Interes prawny właściciela nieruchomości, wynikający z prawa rzeczowego, może pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawą administracyjną i rozstrzygnięciem w takiej sprawie. Wiele jest przykładów na to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, choćby dotyczącym postępowania, w którym wydawana jest decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Może ona wpływać na sposób wykonywania własności nieruchomości sąsiednich, a tym samym właściciele tych nieruchomości są stronami tego postępowania (uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 25.09.1995 r., sygn. VI S.A. 13/95, publik, w ONSA 1995, z. 4, poz. 154). Przenosząc to na grunt ustawy środowiskowej - ustawy o odpadach - można stwierdzić, że na prawo właściciela sąsiedniej nieruchomości może mieć wpływ decyzja administracyjna dotycząca gospodarki odpadami niebezpiecznymi i zezwalająca na prowadzenie ich odzysku. To, że właściciel taki może wystąpić do sądu cywilnego z roszczeniem o zaniechanie naruszenia przeciwko podmiotowi dopuszczającemu się naruszeń przepisów ochrony środowiska nie wyklucza samo przez się możliwości skorzystania z ochrony prawa administracyjnego. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, niezależnie od tego cywilnoprawnego roszczenia może wykazać, że sprawa administracyjna, której jest przedmiotem gospodarka odpadami niebezpiecznymi i zezwolenie na ich odzysk, dotyczy także jego interesu. Nadto, nie należy także zapominać, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może być nie tylko osoba, która nią była w postępowaniu zwykłym, ale każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 01.12.1999 r., sygn.: IV SA 2520/98, LEX nr 48669), a także, że właściciel nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością na której ma być prowadzona działalność gospodarcza zagrażająca jego dobru osobistemu lub majątkowemu, ma interes prawny, w rozumieniu art. 28 w kwestionowaniu prawidłowości wydania zezwolenia (wyrok NSA z 8.9.1989 r., sygn. II S.A. 437/89, nie publikowany). Wszystkie powyższe okoliczności winno wziąć pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy podejmowaniu decyzji o odmowie wszczęcia postępowania u sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Ustalenia w zakresie legitymacji do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności muszą być jednoznaczne i nie pozostawiać wątpliwości na etapie, w którym organ bada kwestie dopuszczalności uruchomienia takiego postępowania z przyczyn m.in. podmiotowych. Decyzja wydawana na podstawie tego przepisu jest więc wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze tych precyzyjnych ustaleń nie poczyniło, zwłaszcza w kontekście wyżej przytoczonych rozważań, co do możliwości istnienia związku decyzji administracyjnej, wydawanej na gruncie ustawy środowiskowej - o odpadach - ze sferą prawną osób, których to rozstrzygnięcie administracyjne dotyczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało w sposób dostateczny, że nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy indywidualną sferą praw D. I. a sferą praw i obowiązków podmiotu, którego prawa lub obowiązki ( w tym wypadku spółki z o.o. A. w K., ul. [...]), ulegały konkretyzacji w kwestionowanej przez niego decyzji administracyjnej. Nie czyni to zadość postanowieniom art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji narusza art. 157 § 3 k.p.a. Rekapitulując stwierdzić należy, że całokształt powyższych rozważań prowadzi do wniosku, iż uchybienia przepisom postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, 138 § 1 pkt 3, 157 § 3 k.p.a.) mogły mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI