II SA/Kr 413/23

II SA/Kr 413/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Mirosław Bator /przewodniczący/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 95 pkt 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Joanna Człowiekowska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2023 r. sprawy ze skarg Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie oraz Skarbu Państwa - Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r. znak SKO.GN/4160/130/2022 w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: SKO.GN/4160/130/2022, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa (dalej jako: organ I instancji) nr 839/2022 z dnia 9 listopada 2022 r. (znak sprawy: GD-05.6831.1.19.2.2022) w przedmiocie zatwierdzenia z urzędu podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr KR1P/00166662/4 składającej się z działki numer 447/4 o pow. 0,2897 ha położonej w obrębie Nr 5, jednostka ewidencyjna Kraków – Śródmieście, na działki Nr: 447/14 o pow. 0,0345 ha, 447/15 o pow. 0,0160 ha i 447/16 o pow. 0,2392 ha.
Ww. decyzją nr 839/2022 z dnia 9 listopada 2022 r. (znak sprawy: GD-05.6831.1.19.2.2022) Prezydent Miasta Krakowa orzekł o zatwierdzeniu z urzędu podziału w/w nieruchomości zgodnie z mapą z projektem podziału wraz z wykazem zmian sporządzoną 4 sierpnia 2022 r przez geodetę uprawnionego mgr inż. A. G.. Dzielona działka nr 447/4 stanowi własność: Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Sądu Okręgowego w Krakowie w 1/2 cz., Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w 3/10 cz., Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w 2/10 cz.
Podziału wskazanej działki dokonano na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, celem realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z art. 2a pkt 2 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2021, poz. 1376 z późniejszymi zmianami), zgodnie z którym drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.
Wyjaśniono, że ulica Sądowa oraz ulica Przy Rondzie, na podstawie uchwały Nr 103 Rady Narodowej Miasta Krakowa z 28 maja 1986 r. "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich" (Dz. Urz. Województwa Krakowskiego z 7 lipca 1986 r, Nr 10) zaliczona została do dróg lokalnych miejskich. Następnie zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r. "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późniejszymi zmianami) uzyskały statut dróg publicznych o kategorii gminnej.
Podkreślono, że Zarząd Dróg Miasta Krakowa, wykonujący ustawowe kompetencje zarządcy drogi, wskazuje, iż część nieruchomości składającej się z działki Nr 447/4 o pow. 0,2897 ha położonej w obrębie Nr 5 jednostka ewidencyjna Kraków - Śródmieście jest zajęta pod drogi publiczne (nowo wydzielone działki nr 447/14, nr 447/15). Jak podkreślono, droga publiczna kategorii gminnej nie może być własnością Skarbu Państwa (art. 2a ustawy o drogach publicznych).
Na zakończenie organ I instancji wyjaśnił, że dokonywany podział skutkuje jedynie wyodrębnieniem działek będących przedmiotem roszczeń, nie zmienia stanu własnościowego ujawnionego w księdze wieczystej, tak więc ewentualna zmiana tego stanu może być wynikiem odrębnie prowadzonych postępowań zmierzających do realizacji roszczeń.
Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, złożył Sąd Okręgowy w Krakowie oraz Małopolski Urząd Wojewódzki Krakowie.
W uzasadnieniu złożonych odwołań, które zawierają tożsame argumenty, podniesiono, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona z następujących powodów: wskazano przede wszystkim, że obecnie z powództwa Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie przeciwko Gminie Miejskiej Kraków-Zarządowi Dróg Miasta Krakowa (dalej jako: ZDMK), toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Brzesku, sygn. akt. I C 280/21 - o przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz zaniechanie naruszeń prawa własności nieruchomości, z uwagi na zajęcie przez ZDMK obszaru w części południowo zachodniej działki nr 447/4 (tj. części projektowanej do wydzielenia działki nr 447/15) pod miejsca, w których pobiera się opłatę za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. Za nieuprawnione odwołujący uznali twierdzenie organu I instancji, że projektowana do wydziałania działka nr 447/15 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową, tj. zatoką postojową oraz chodnikiem stanowiącym integralną cześć drogi publicznej ul. Sądowej. O powyższym świadczy treść pisma Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 listopada 2022 r. (znak: WL-VI.2512.1.45.2022) oraz pisma Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 listopada 2022 r. (znak: G.SO-220-1/2022).
Odwołujący wskazali, że na projektowanej do wydzielenia działce nr 447/15 znajduje się przede wszystkim wjazd ze szlabanem i domofonem stanowiącym część drogi pożarowej budynku przy ul. Przy Rondzie 6. Ponadto miejsca parkingowe zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie drogi, a mieszczące się w obrębie ww. działki, nie powinny być definiowane i kwalifikowane jako zatoka postojowa.
Ponadto odwołujący wyjaśnili, że przed dniem 30 lipca 2021 r., kiedy to pracownicy działający z polecenia ZDMK bez uprzedniego poinformowania, usunęli i przywłaszczyli stanowiące własność Sądu Okręgowego w Krakowie blokady parkingowe oraz w części południowo - zachodniej działki nr 447/4 umieścili m.in. elementy infrastruktury drogowej w postaci słupków drogowych - teren ten nie służył obsłudze ruchu drogowego. Wspomniany obszar (część projektowanej do wydzielenia działki nr 447/15) przeznaczony był wyłącznie dla zapewnienia pracownikom Sądu bezpłatnych oznaczonych miejsc parkingowych. Miejsca te posiadały tzw. blokady parkingowe, które uniemożliwiały parkowanie osobom postronnym. Taka forma zagospodarowania tego terenu pozwalała przede wszystkim na swobodne świadczenie pracy przez Kuratorów Zawodowych, wykonujących czynności na rzecz Sądu Okręgowego w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie oraz Sądu Rejonowego dla Krakowa Nowej - Huty w Krakowie.
Mając na względzie powyższe, zdaniem odwołujących, nieuprawnionym jest uznanie, iż obecnie całość projektowanej do wydzielenia działki nr 447/15 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową, tj. zatoką postojową oraz chodnikiem. Nie można także przyjąć, iż wspomniana działka stanowi pas drogowy leżący w ciągu ul. Sądowej. W kontekście powyższego, zdaniem odwołujących, ZDMK nie posiada uprawnienia do wysunięcia roszczeń na podstawie ustawy o drogach publicznych, w stosunku do części nieruchomości pozostającej w trwałym zarządzie Sądu Okręgowego w Krakowie oraz Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie.
Odwołujący stoją na stanowisku, że nie ma podstaw do uznania, iż podział nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr KR1P/00166662/4 składającej się z działki numer 447/4 może nastąpić w celu realizacji roszczeń Gminy Miejskiej Kraków -Zarządu Dróg Miasta Krakowa do części ww. nieruchomości, które wynikają z przepisów ustawy o drogach publicznych.
Mając na względzie powyższe, zdaniem odwołujących, organ I instancji nie mógł dokonać z urzędu podziału nieruchomości składającej się z działki nr 447/4. Ponadto, zdaniem odwołujących, organ I instancji naruszył art. 97 ust. 5 u.g.n., bowiem zaniechał w prowadzonym przez siebie postępowaniu o podział nieruchomości zasięgnięcia opinii starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu lub zarządu województwa. W ocenie odwołujących organ I instancji nie podejmował także czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Między innymi pominął okoliczności istotne z punktu widzenia zabezpieczenia interesów trwałych zarządców nieruchomości. Wskazano, że procedowanie organu I instancji oparte, wyłącznie na pismach przedstawionych przez ZDMK, świadczy o jednostronnym i nieobiektywnym działaniu. Za pozorne uznano także wypełnianie przez organ I instancji obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, bowiem strony zostały wyłącznie zawiadomione o jego wszczęciu oraz możliwości zapoznania się z zgromadzonymi materiałami postępowania. Zdaniem odwołujących strony zostały pozbawione możliwości wypowiedzenia się i zgłoszenia zastrzeżeń w rozsądnym terminie, co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji. Podkreślono, że pominięcie, tak istotnych z punktu widzenia zabezpieczenia interesów trwałych zarządców nieruchomości, elementów zagospodarowania wydzielonej działki świadczy o jednostronnym i nieobiektywnym dzianiu organu I instancji.
Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r., znak: SKO.GN/4160/130/2022, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa nr 839/2022 z dnia 9 listopada 2022 r. (znak sprawy: GD-05.6831.1.19.2.2022).
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zgodna z obowiązującymi przepisami prawa.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami u.g.n.), z którego wynika, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.
Przystępując do interpretacji art. 95 u.g.n., SKO zauważyło, że ustawodawca dopuścił w niej możliwość dokonania podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tylko w wyjątkowych, kazuistycznie wskazanych tam przypadkach. Zastosowanie tego wyjątkowego trybu jest tym samym zastrzeżone wyłącznie dla realizacji ściśle określonych celów wskazanych w tym przepisie. Przewidziane w art. 95 u.g.n. wyjątki należy zatem oceniać z uwzględnieniem norm prawnych zawartych w poszczególnych punktach tego przepisu, mając przy tym na uwadze, iż tworzą one spójną całość wzajemnie się uzupełniającą, a tym samym przejrzysty system prawny.
Jak wynika to z akt przedmiotowej sprawy pismem z dnia 7 września 2022 r. Zarząd Dróg Miasta Krakowa zwrócił się o zatwierdzenie z urzędu podziału nieruchomości składającej się z działki Nr 447/4 położonej w obrębie Nr 5 jednostka ewidencyjna Kraków-Śródmieście zgodnie z operatem przyjętym do zasobu PZGiK pod Nr P.1261.2022.6593, w trybie art. 95 pkt 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, celem realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z ustawy o drogach publicznych. Jak wyjaśniono we wniosku, zgodnie z art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych Gminie Miejskiej Kraków przysługuje roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanych działek Nr 447/14 i 447/15 zajętych pod drogi kategorii gminnej.
W myśl art. 97 pkt 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadkach, o których mowa w art. 95 pkt 3-5, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu albo zarządu województwa, podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa można dokonać z urzędu, po zasięgnięciu opinii odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu lub zarządu województwa. Niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić celem realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw (art. 95 pkt 4).
Celem wnioskowanego podziału jest realizacja roszczeń do części nieruchomości wynikających z ustawy o drogach publicznych, a dokładnie z art. 2a pkt 2 w/w ustawy, z którego wynika, że drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.
Z akt sprawy wynika, że w trakcie postępowania organ I instancji pozyskał opinię starosty reprezentowanego przez Zastępcę Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta działającego imieniem Prezydenta Miasta Krakowa pismo znak GS-12.152.2022.BB z 4 października 2022 r, wskazującą, że ze względu na cel, jakiemu ma służyć podział ww. działki oraz okoliczność, iż Zarząd Dróg Miasta Krakowa stanowi jednostkę wykonującą na podstawie właściwych przepisów również zadania starosty, w ocenie organu w piśmie ww. jednostki z 7 września 2022 r. znak GG.0230.10.2022 wyrażona została w istocie opinia, o której mowa w przepisie art. 97 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zarząd Dróg Miasta Krakowa wyjaśnił, że ulica Sądowa oraz ulica Przy Rondzie na podstawie uchwały Nr 103 Rady Narodowej Miasta Krakowa z 28 maja 1986 r. "w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich" (Dz. Urz. Województwa Krakowskiego z 7 lipca 1986 r, Nr 10) zaliczona została do dróg lokalnych miejskich. Następnie zgodnie z ustawą z 13 października 1998 r "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U. Nr 133, póz. 872 z późniejszymi zmianami) uzyskały statut dróg publicznych o kategorii gminnej.
Jak wynika to z akt sprawy projektowana do wydzielenia działka gruntu Nr 447/14 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową - chodnikiem oraz pasem zieleni przydrożnej w której zlokalizowana jest linia oświetlenia ulicznego wraz z zasilającym ją przewodem energetycznym stanowiącymi integralne części drogi publicznej ul. Przy Rondzie, natomiast projektowana do wydzielenia działka gruntu Nr 447/15 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową - zatoką postojową oraz chodnikiem stanowiącymi integralną część drogi publicznej ulicy Sądowej.
Kolegium, mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniach, wskazało, że zgodnie z art. 4 ustawy o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r, poz. 1693 z późniejszymi zmianami), pas drogowy to wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest lub będzie usytuowana droga. Natomiast droga oznacza budowlę składającą się z części i urządzeń drogi, budowli ziemnych, lub drogowych obiektów inżynierskich, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, stanowiącą całość techniczno-użytkową, usytuowaną w pasie drogowym i przeznaczoną do ruchu lub postoju pojazdów, ruchu pieszych, ruchu osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt. Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, gdzie wskazuje się, że zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym określenie to należy rozumieć nie tylko przez zajęcie gruntu pod pas drogowy przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ale także leżące w jego ciągu obiekty inżynierskie (np. kanalizacyjne, energetyczne), place postojowe i parkingi, chodniki, ścieżki rowerowe, drzewa i krzewy oraz urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu, co wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjngo, m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2013 r., IIISA/Kr 249/12, w którym to w uzasadnieniu WSA w Krakowie stanął na stanowisku, iż "Jeżeli droga ma status drogi publicznej, to elementem drogi publicznej jest cały pas drogowy, w tym między innymi jezdnia, chodnik i zatoka parkingowa", ponadto "zatoki parkingowe stanowią element pasa drogowego, do którego należą również sporne znaki jako urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu na tej drodze. Pas drogowy należy rozumieć jako wydzielony liniami granicznymi grunt stanowiący urządzenie techniczne, stanowiący zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. Niedopuszczalne jest - co do zasady - wydzielenie z tej całości pewnego fragmentu, pozostającego poza zarządcą tej drogi oraz poza organem zarządzającym ruchem".
Natomiast z art. 19 ust. 1 ustawy o drogach publicznych wynika, że zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. Ponadto w myśl art. 20 pkt 1-15 ww. ustawy, do zadań zarządcy drogi należy między innymi utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. W granicach miast na prawach powiatu w myśl art. 19 ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Zarządca drogi, o którym mowa, może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi (art. 21 ww. ustawy o drogach publicznych). Z uwagi na powyższe Zarząd Dróg Miasta Krakowa pełni funkcję zarządu dróg publicznych na terenie miasta Krakowa zgodnie ze statutem oraz zgodnie z dyspozycją art. 22 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r o drogach publicznych. Działki zajęte pod pas drogowy drogi publicznej pozostają w ustawowym trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miasta Krakowa.
W myśl art. 19 ust. 5 oraz art. 21 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zarządca wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Ponadto, na co słusznie uwagę zwrócił organ I instancji, w chwili obecnej prawo własności działki nr 447/4 ujawnione jest na rzecz Skarbu Państwa. Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 2a pkt 2 ustawy o drogach publicznych drogi powiatowe i gminne stanowią własność odpowiednio samorządu powiatu i gminy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że Gminie Miejskiej Kraków przysługuje roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanych działek nr 447/14 i nr 447/15 zajętych pod drogi publiczne kategorii gminnej, czyli ul. Sądową i ul. Przy Rondzie.
Słusznie, zdaniem Kolegium, wyjaśnił organ I instancji, że regulacja dotycząca własności dróg publicznych, a więc wskazany art. 2a ustawy o drogach publicznych, został dodany do ustawy przez art. 52 ust.2 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową Państwa (Dz.U. z 1998 r, Nr 106, póz. 668) i obowiązuje od l stycznia 1999 r. Zatem od wskazanej wyżej daty ustawodawca przesądził o własności terenów zajętych pod drogi publiczne. Kategoria drogi publicznej została nadana ul. Sądowej i ulicy Przy Rondzie w roku 1986, a więc w dacie, w której o zaliczeniu drogi do kategorii drogi publicznej nie decydował stan własnościowy. Niewątpliwie istnieje więc przepis przesądzający o tym, że droga publiczna kategorii gminnej nie może być własnością Skarbu Państwa (art. 2a ustawy o drogach publicznych). Organ administracji dokonujący podziału z urzędu w oparciu o przepis z art. 95 pkt. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie ocenia w żaden sposób zasadności roszczeń - jak wskazano w wyroku NSA z 26 stycznia 2011 r (I OSK 446/10) podział taki "ma na celu wydzielenie działek będących przedmiotem roszczeń bez względu na ich słuszność czy też nie". O zasadności zgłoszonych roszczeń orzekają bowiem inne właściwe podmioty w postępowaniach zmierzających do realizacji zgłaszanych roszczeń.
Mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniach Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności przepisy dotyczące prowadzenia postępowania podziałowego z urzędu. Ponadto wskazało, że - wbrew twierdzeniom odwołujących - dokonany podział nieruchomości skutkuje wyodrębnieniem jedynie działek, które są przedmiotem roszczeń, natomiast podział ten nie zmienia stanu własnościowego ujawnionego w księdze wieczystej.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r. znak: SKO.GN/4160/130/2022 wpłynęły dwie niezależne skargi: Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie oraz Skarbu Państwa – Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie (pismo strony skarżącej z 15 marca 2023 r., k. 57).
Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Krakowie powyższą decyzję organu II instancji zaskarżył w całości. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 95 pkt 4 i art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2023.344 t.j.) (dalej jako: u.g.n.) w zw. z art. 2a pkt 2 ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U.2022.1693 t.j.) (dalej jako: u.d.p.) - poprzez bezzasadne uznanie, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa oraz stwierdzenie, iż w przedmiotowej sprawie możliwym było dokonanie podziału nieruchomości oznaczonej księgą wieczystą Nr KR1P/00166662/4 składającej się z działki numer 447/4 w celu realizacji roszczeń Gminy Miejskiej Kraków – Zarządu Dróg Miasta Krakowa do części ww. nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy o drogach publicznych. Jednocześnie nieuzasadnione przyjęcie, że prawidłowym było dokonanie z urzędu podziału ww. nieruchomości.
- art. 7, art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022.2000 t.j.) (dalej jako: k.p.a.) w szczególności poprzez brak wypełnienia przez organ obowiązku przeanalizowania i odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego przedstawionych w odwołaniu oraz poprzez brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji;
- art. 7 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
- art. 9 i 10 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że strony postępowania miały umożliwione wypowiedzenie się w rozsądnym terminie co do zebranych materiałów, przed wydaniem decyzji.
- art. 97 ust. 5 u.g.n. w zw. z art. 106 § 1 i 2 art. 124 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że organ I instancji w prowadzonym postępowaniu zasięgnął opinii starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu lub zarządu województwa oraz powierzchowne odniesienie się przez organ do przedstawionego zarzutu.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi rozwinięto i szczegółowo uzasadniono podniesione zarzuty skargi i odwołania. Wskazano między innymi, że obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest przeanalizowanie i odniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu złożonym w trakcie postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, zaś brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi jednoznaczne naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik. Z uwagi na fakt, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie odniosło się w żaden sposób do części zarzutów podniesionych w odwołaniu Sądu Okręgowego w Krakowie od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 listopada 2022 r., uznać trzeba, że już tylko z tej przyczyny koniecznym jest uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja winna być uchylona z uwagi na naruszenie art. 95 pkt. 4 i art. 97 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 2a pkt 2 u.d.p - bowiem nieprawidłowym jest uznanie, że w przedmiotowej sprawie możliwym było dokonanie podziału nieruchomości składającej się z działki numer 447/4 w celu realizacji roszczeń Gminy Miejskiej Kraków - Zarządu Dróg Miasta Krakowa do części ww. nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy o drogach publicznych. Nieuzasadnionym jest także przyjęcie, że podział ww. nieruchomości mógł być dokonany z urzędu. Obecnie z powództwa Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie przeciwko Gminie Miejskiej Kraków - Zarządowi Dróg Miasta Krakowa (dalej jako: ZDMK), toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Brzesku, o przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz zaniechanie naruszeń prawa własności nieruchomości z uwagi na zajęcie przez ZDMK obszaru w części południowo zachodniej działki nr 447/4 (tj. części projektowanej do wydzielenia działki nr 447/15) pod miejsca w których pobiera się opłatę za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. Skarżący kwestionuje treść pisma ZDMK z dnia 7 września 2022 r. (znak: GG-.0230.10.2022), w którym to wniesiono o wydanie decyzji orzekającej o zatwierdzeniu podziału działki składającej się z działki numer 447/4 - w trybie art. 95 pkt. 4 u.g.n. celem realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z ustawy o drogach publicznych (tj. art. 2a pkt 2 u.d.p.). Bowiem za nieuprawnione należy uznać przytoczone w tamtejszym piśmie stwierdzenie, że projektowana do wydziałania działka nr 447/15 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową tj. zatoką postojową oraz chodnikiem stanowiącym integralną cześć drogi publicznej ul. Sądowej. O powyższym świadczy treść pisma Małopolskiego Urząd Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 listopada 2022 r. (znak WL-VI.2512.1.45.2022) oraz pisma Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 listopada 2022 r. (znak G.SO-220-1/2022). Skarżący wskazał, że na projektowanej do wydzielenia działce nr 447/15 znajduje się przede wszystkim wjazd ze szlabanem i domofonem stanowiącym cześć drogi pożarowej budynku przy ul. Przy Rondzie 6. Ponadto miejsca parkingowe zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie drogi, a mieszczące się w obrębie ww. działki nie powinny być definiowane i kwalifikowane jako zatoka postojowa.
Przed dniem 30 lipca 2021 r. kiedy to pracownicy działający z polecenia ZDMK, bez uprzedniego poinformowania skarżącego, usunęli i przywłaszczyli stanowiące własność Sądu Okręgowego w Krakowie blokady parkingowe oraz w części południowo - zachodniej działki nr 447/4 umieścili m.in. elementy infrastruktury drogowej w postaci słupków drogowych - teren ten nie służył obsłudze ruchu drogowego. Wspomniany obszar (część projektowanej do wydziałania działki nr 447/15) przeznaczony był wyłącznie dla zapewnienia pracownikom Sądu, bezpłatnych oznaczonych miejsc parkingowych. Miejsca te posiadały tzw. blokady parkingowe, które uniemożliwiały parkowanie osobom postronnym. Taka forma zagospodarowania tego terenu pozwalała przede wszystkim na swobodne świadczenie pracy przez Kuratorów Zawodowych wykonujących czynności na rzecz Sądu Okręgowego w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy w Krakowie, Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie oraz Sądu Rejonowego dla Krakowa Nowej - Huty w Krakowie. Mając na względzie powyższe nieuprawnionym jest uznanie, iż obecnie całość projektowanej do wydzielenia działki nr 447/15 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową tj. zatoką postojową oraz chodnikiem. Nie można także przyjąć, iż wspomniana działka stanowi pas drogowy leżący w ciągu ul. Sądowej. W kontekście powyższego ZDMK nie posiada uprawnienia do wysunięcia roszczeń na podstawie ustawy o drogach publicznych, w stosunku do części nieruchomości pozostającej w trwałym zarządzie Sądu Okręgowego w Krakowie w oraz Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie.
Skarżący podniósł ponadto, iż regulacje odnoszące się (związane z ustawą o drogach publicznych) do drogi nie mogą być bezpośrednio odnoszone do pasa drogowego. Nie można uznać, że legitymacja danego podmiotu do działań w zakresie drogi oznacza jej rozciągnięcie również na pas drogowy. O powyższym świadczy art. 2a u.d.p. gdzie ustawodawca przyznając własność określonych kategorii dróg poszczególnym podmiotom publicznym operuje wyłącznie pojęciem "drogi" nie wspomina w żadnym wypadku o "pasie drogowym" (zob. wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 lutego 2019 r. sygn. II Ca 1274/18). Skarżący stoi na stanowisku, iż nie ma podstaw do uznania, że podział nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr KR1P/00166662/4 składającej się z działki numer 447/4 może nastąpić w celu realizacji roszczeń Gminy Miejskiej Kraków - Zarządu Dróg Miasta Krakowa do części ww. nieruchomości, które wynikają z przepisów ustawy o drogach publicznych. Mając na względzie powyższe organ nie mógł dokonać z urzędu podziału nieruchomości składającej się z działki nr 447/4. Dlatego też decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2023 r. znak; SKO.GN/4160/130/2022, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzję organu I instancji winny zostać uchylone.
Niezależnie od powyższego skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie dokonało analizy oraz nie odniosło się do części zarzutów skarżącego przedstawionych w odwołaniu. Uzasadnienie decyzji z dnia 23 stycznia 2023 r. w istocie stanowi powielenie stwierdzeń zawartych w decyzji organu I instancji, bez odniesienia się do konkretnie sformułowanych zarzutów w odwołaniu, co świadczy o nierozpoznaniu przez organ odwoławczy sprawy w jej całokształcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w żaden sposób nie ustosunkowało się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. W ocenie skarżącego organ I instancji nie podejmował czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Między innymi pominął okoliczności istotne z punktu widzenia zabezpieczenia interesów trwałych zarządców nieruchomości. Nie pozwolił stronom postępowania na ustosunkowanie się do zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego w rozsądnym terminie, czego dowodem jest fakt wydania decyzji jeszcze przed otrzymaniem pism Małopolskiego Urząd Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 listopada 2022 r. (znak WL-VI.2512.1.45.2022) oraz Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 listopada 2022 r. (znak G.SO-220-1/2022) prezentujących stanowisko stron. Wskazano, że procedowanie oparte wyłącznie na pismach przedstawionych przez ZDMK świadczy o jednostronnym i nieobiektywnym działaniu organu I instancji. Również za pozorne należy uznać wypełnienie przez organ I instancji obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, bowiem strony zostały wyłącznie zawiadomione o jego wszczęciu oraz możliwości zapoznania się z zgormadzonymi materiałami.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie przeanalizowało i nie odniosło się szczegółowo do poniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 97 ust. 5 u.g.n. Nie rozpatrzono bowiem czy organ I instancji dopełnił wszystkich obowiązków związanych z pozyskaniem opinii starosty, jak również nie ustalono czy pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa z dnia 4 października 2022 r. (znak: GS-12.152.2022.BB), jak i pismo Zastępcy Dyrektora ds. Gospodarowania Nieruchomościami Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 7 września 2022 r. (znak: GG.0230.10.2022) - może być w ogóle traktowane jako takowa opinia. Ponadto opinia starosty winna posiadać stosowną formę. Co do zasady opinia starosty powinna posiadać formę postanowienia zawierającego co najmniej oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienie także powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Mając na uwadze powyższe, pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta Krakowa z dnia 4 października 2022 r. (znak: GS-12.152.2022.BB), jak i pismo Zastępcy Dyrektora ds. Gospodarowania Nieruchomościami Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 7 września 2022 r. (znak: GG.0230.10.2022) - w ocenie skarżącego nie może traktowane jako opinia starosty.
Skarb Państwa – Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie (pismo strony skarżącej z 15 marca 2023 r., k. 57) powyższą decyzję organu II instancji zaskarżył w całości. Przedmiotowej decyzji zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego - art. 95 pkt 4 i art. 97 u.g.n. w związku z art. 2a pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych; u.d.p., poprzez błędne i bezzasadne uznanie, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa i przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie możliwym było dokonanie podziału nieruchomości oznaczonej księgą wieczystą Nr KR1 P/00166662/4 składającej się z działki numer 447/4 w celu realizacji roszczeń Gminy Miejskiej Kraków - Zarządu Dróg Miasta Krakowa do części ww. nieruchomości;
2. naruszenie przepisów procesowych, w tym art. 7, art. 11 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., w szczególności poprzez brak wypełnienia przez organ obowiązku przeanalizowania i odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego przedstawionych w odwołaniu oraz poprzez brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji;
3. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;
4. naruszenie art. 9 i 10 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że strony postępowania miały umożliwione wypowiedzenie się w rozsądnym terminie co do zebranych materiałów, przed wydaniem decyzji;
5. naruszenie art. 97 ust. 4 i 5 u.g.n. w zw. z art. 106 i 124 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że organ I instancji w prowadzonym postępowaniu zasięgnął opinii starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu lub zarządu województwa oraz powierzchowne odniesienie się przez organ do przedstawionego zarzutu.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa w całości. W uzasadnieniu skargi rozwinięto i szczegółowo uzasadniono podniesione zarzuty skargi i odwołania. Wskazano między innymi, że wydzielona działka nr 447/15 - zgodnie z treścią Decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr 839/2022 - jest zagospodarowana infrastrukturą drogową - zatoką postojową oraz chodnikiem, stanowi integralną cześć drogi publicznej - ul. Sądowej. Natomiast wydzielona działka 447/14 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową - chodnik oraz pas zieleni przydrożnej, w której zlokalizowana jest linia oświetlenia ulicznego wraz z zasilającym ją przewodem energetycznym stanowiącym integralną część drogi publicznej ul. Przy Rondzie.
Skarżący wskazał, że o ile stan zagospodarowania wydzielonej działki 447/14 odzwierciedla stan rzeczywisty, to trudno zaakceptować opisany stan zagospodarowania wydzielonej działki 447/15. Na tej działce znajduje się wjazd ze szlabanem i domofonem, stanowi część drogi pożarowej budynku przy ul. Przy Rondzie 6. Natomiast zatoka postojowa to w rzeczywistości wyodrębnione 2 miejsca parkingowe, zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie drogi. Podkreślono, że nie służą obsłudze ruchu, a wyłącznie zapewnieniu potrzeb trwałym zarządcom nieruchomości.
Zdaniem skarżącego tak wydzielone miejsca parkingowe, stanowiące tylko niewielką część wydzielonej działki, nie powinny być definiowane i zakwalifikowane jako zatoka postojowa (do chwili obowiązywania przepisów uchylonego z dniem 21.09.2022 r. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie wydzielona działka nie spełniała parametrów zatoki postojowej w terenie zabudowy ustalonych na podstawie art.118 ust. 5 i 7 ww. rozporządzenia i pozostawała poza zainteresowaniem zarządcy drogi).
Pominięcie, tak istotnych z punktu widzenia zabezpieczenia interesów trwałych zarządców nieruchomości elementów zagospodarowania wydzielonej działki świadczy o jednostronnym i nieobiektywnym postępowaniu organu. Tak uwzględniony i przedstawiony stan zagospodarowania nieruchomości to argument służący do potwierdzenia racji wydzielenia działki w celu realizacji konkretnych roszczeń wynikających z przepisów ustawy o drogach publicznych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ prowadzący postępowanie niewystarczająco dokładnie i wyczerpująco zbadał wszelkie okoliczności tej sprawy, aby uzyskać jej rzeczywisty ogląd i tym samym naruszył zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a.
Skarżący podkreślił, że nie wszystko co mieści się w bezpośrednim sąsiedztwie drogi, siłą samego faktu, stanowi część pasa drogowego. Skoro zlokalizowane na nieruchomości m.in. miejsca parkingowe nie służą obsłudze ruchu drogowego i nie pełnią roli infrastruktury drogowej, roszczenia wynikające z przepisów ustawy o drogach publicznych są nieuzasadnione i tym samym brak jest podstaw do zastosowania art. 95 pkt 4 i art. 97 ust.4 u.g.n.
Dodatkowo skarżący wskazał, że wydzielona działka 447/15 wymusza na trwałych zarządcach tej nieruchomości przeniesienie infrastruktury szlabanu, generuje dodatkowe koszty z tym związane oraz likwiduje wewnętrzne miejsca parkingowe nieruchomości położonej przy ul. Przy Rondzie 6, kosztem utworzenia płatnych publicznych miejsc postojowych.
Ponadto do chwili obecnej trwali zarządcy nieruchomości ozn. jako dz. ewid. nr 447/4, z której wydzielono działki ewid. nr 447/14 i 447/15, dbają o utrzymanie w należytym stanie terenów zielonych i utwardzonych (pielęgnacja roślin, sprzątanie chodników, odśnieżanie itd.) tej nieruchomości.
W 2020 r. trwali zarządcy ponieśli dodatkowe koszty związane z wykonaniem cięć pielęgnacyjnych drzew i krzewów na terenie obiektu Przy Rondzie 6 poprzez m.in. zredukowanie roślinności wchodzącej w skraję chodnika wydzielonej obecnie dz. 447/14. Dodatkowa pielęgnacja zieleni nastąpiła na prośbą Fundacji Ogród Grzegórzki, która zwróciła się w tej sprawie bezpośrednio do Zarządu Zieleni Miejskiej, który przekazała wniosek do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Sądu Okręgowego w Krakowie celem podjęcia stosownych działań, stwierdzając brak kompetencji w tej sprawie.
Odnosząc się natomiast do naruszenia art. 97 ust. 5 u.g.n, skarżący podkreślił, że zgodnie z niniejszym artykułem podziału nieruchomości stanowiącej własność m.in. Skarbu Państwa, można dokonać z urzędu, po zasięgnięciu opinii odpowiednio starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji nr 839/2022 Prezydenta Miasta Krakowa, w trakcie prowadzonego postępowania pozyskano ową opinię. Trudno jednak zgodzić się i uznać pismo Zastępcy Dyrektora Wydziału Skarbu Miasta za opinię starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, spełniającą wymóg art. 97 ust. 5 u.g.n. Po pierwsze z treści pisma wynika, że jest to stanowisko Wydziału Skarbu Miasta, pod którym podpisała się Z-ca Dyrektora Wydziału (brak pieczątki z upoważnienia Prezydenta Miasta Krakowa działającego w niniejszej sprawie jak starosta), po drugie stanowisko to stwierdza, że Zarząd Dróg Miasta Krakowa jako jednostka wykonująca na podstawie właściwych pełnomocnictw zadania starosty (brak wskazania konkretnych pełnomocnictw) wyraziło w istocie opinię, o której mowa w ww. artykule ustawy o gospodarce nieruchomościami w piśmie z dnia 7 września 2022 r., które w rzeczywistości jest wnioskiem Zarządu Dróg Miasta Krakowa o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 447/4, a nie opinią.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w całości podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz argumentację w niej przedstawioną, uznając je za zgodne z przepisami prawa i wniosło o oddalenie skarg.
Postanowieniem z 10 lipca 2023 r., wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "p.p.s.a.", połączył dwie sprawy wszczęte odrębnie wniesionymi skargami do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Kr 413/23, bowiem skargi dotyczyły tej samej zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniesione skargi zasługują na uwzględnienie, z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczy zatwierdzenia podziału nieruchomości dokonanego w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości na zasadzie art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) – dalej jako "u.g.n.".
Zgodnie z art. 95 pkt 4 u.g.n., niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.
Wskazana przesłanka podziału nieruchomości, to jest realizacja roszczeń do części nieruchomości, stanowi samodzielną i jednocześnie konieczną przesłankę do przeprowadzenia postępowania podziałowego na podstawie przywołanego przepisu. Dla prawidłowego zastosowania art. 95 u.g.n. istotne jest zatem, czy przyczyna leżąca u podstaw wszczęcia postępowania podziałowego w tym trybie istnieje.
W myśl poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 438/21: "Wnioskodawca zobowiązany jest w przypadku żądania podziału działki w trybie art. 95 pkt 4 u.g.n. do wykazania, że przysługuje mu roszczenie do wydzielanej nieruchomości, a więc że w oparciu o przepisy u.g.n. będzie uprawniony do nabycia praw (np. prawa własności) do tej nieruchomości".
Natomiast w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1461/16 wyrażono jednoznaczny pogląd, że: "Przepis art. 95 pkt 4 u.g.n. dotyczy sytuacji kiedy już istnieje roszczenie, wobec czego podmiot, do którego to roszczenie jest kierowane, musi podjąć kroki prawne m.in. w postaci podziału nieruchomości, aby to roszczenie zaspokoić".
Wskazana przesłanka podziału nieruchomości, to jest realizacja roszczeń do części nieruchomości, stanowi samodzielną podstawę do przeprowadzenia postępowania podziałowego. Przepisy ustawy nie uzależniają przy tym możliwości dokonania podziału nieruchomości od tego, czy roszczenie do części nieruchomości, o którym mowa w art. 95 pkt. 4) u.g.n. jest uzasadnione. W przedmiocie tego roszczenia orzeka bowiem właściwy organ w innym postępowaniu. Dla prawidłowego zastosowania art. 95 u.g.n. istotne jest jedynie wskazanie, jaka przyczyna leży u podstaw wszczęcia postępowania podziałowego. Wskazanie tej okoliczności skutkować będzie przyjęciem konkretnej podstawy podziału i determinować będzie ten podział. W przypadku, gdy podstawą podziału jest roszczenie do części nieruchomości, to wówczas dokonany podział nieruchomości będzie służył w przyszłości dokładnemu określeniu danych geodezyjnych gruntu, co do którego zapadną orzeczenia rozstrzygające o zasadności zgłoszonego roszczenia (por. uzasadnienia do wyroków: WSA w Rzeszowie z dnia 10 lutego 2010 roku, sygn. II SA/Rz 1026/09, NSA z dnia 26 stycznia 2011 roku, sygn. I OSK 446/10).
Z powyższego wynika, że podstawa podziału musi być skonkretyzowana. Nie chodzi przy tym tylko o powołanie samego przepisu, art. 95 pkt. 4) u.g.n. czy jak na gruncie niniejszej sprawy art. 2a pkt. 2) ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 1693 ze zm.), ale o skonkretyzowanie terenu (obszaru), który ma być wydzielony z istniejącej działki ewidencyjnej w taki sposób, aby organ, który będzie zatwierdzał podział był w stanie na poziomie przestrzennym zidentyfikować, czy projekt podziału odpowiada zgłaszanemu roszczeniu do części nieruchomości. Organ zatwierdzający podział nieruchomości nie bada oczywiście zasadności powoływanego roszczenia, ale powinien zweryfikować, czy projektowany podział odpowiada temu roszczeniu. Podział następuje bowiem w celu realizacji określonego roszczenia do części nieruchomości, a zatem powinien być on zgodny na poziomie przestrzennym (geodezyjnym) z przedmiotowym roszczeniem.
Tymczasem z akt niniejszej sprawy i zebranego w niej materiału dowodowego nie wynika, aby Gminie Miejskiej Kraków przysługiwało roszczenie o przeniesienie prawa własności projektowanej działki nr 447/15.
Sąd akcentuje, że najpierw – w oparciu o wiarygodny materiał dowodowy – organ winien ustalić rzeczywisty sposób zagospodarowania przedmiotowych działek.
Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy organy nie wykazały spornego między skarżącymi, a uczestnikiem ZDMK i organem faktycznego sposobu zagospodarowania części działki nr 447/4, wydzielonej jako działka nr 447/15.
Zgodnie z treścią Decyzji Prezydenta Miasta Krakowa nr 839/2022, jest ona zagospodarowana infrastrukturą drogową - zatoką postojową oraz chodnikiem i stanowi integralną cześć drogi publicznej - ul. Sądowej.
W oparciu o zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy oraz wobec zarzutów odwołujących/skarżących, którzy twierdzą, że na tej działce znajduje się wjazd ze szlabanem i domofonem, stanowi część drogi pożarowej budynku przy ul. Przy Rondzie 6; natomiast zatoka postojowa to w rzeczywistości wyodrębnione 2 miejsca parkingowe, zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie drogi, które nie służą obsłudze ruchu, a wyłącznie zapewnieniu potrzeb trwałym zarządcom nieruchomości - trudno zaakceptować wyżej opisany stan zagospodarowania wydzielonej działki 447/15.
Zestawienie przedstawionych przez skarżących okoliczności co do sposobu zagospodarowania i wykorzystania projektowanej działki nr 447/15 z pismem Zarządu Dróg Miasta Krakowa z dnia 7 września 2022 r. w odniesieniu do działki nr 447/15 budzi zasadnicze wątpliwości, czy w istocie podział działki odpowiada jakiemuś roszczeniu do części nieruchomości (nr 447/15).
Brak jest podstaw do stwierdzenia, że projektowana do wydziałania działka nr 447/15 zagospodarowana jest infrastrukturą drogową, tj. zatoką postojową oraz chodnikiem stanowiącym integralną cześć drogi publicznej ul. Sądowej. O powyższym świadczy treść pisma Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 listopada 2022 r. (znak: WL-VI.2512.1.45.2022) oraz pisma Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 listopada 2022 r. (znak: G.SO-220-1/2022).
Tym samym zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyrażenia poglądu, czy w sprawie zachodzi przesłanka do zastosowania art. 95 pkt 4 u.g.n., czyli czy podział nieruchomości na podstawie w/w przepisu jest w ogóle dopuszczalny. Roszczenie do nieruchomości dla zastosowania art. 95 pkt 4 u.g.n. musi w świetle przywołanych wyroków istnieć i powinno zostać w przedmiotowym postępowaniu wykazane. Tego w dotychczasowym postępowaniu nie dokonano, mimo powołania przepisów ustawy o drogach publicznych.
Te uchybienia w postępowaniu administracyjnym nie dają podstaw do przyjęcia, że została spełniona przesłanka do zastosowania art. 95 pkt 4 u.g.n.
Zaakcentowania też wymaga, że jak wskazuje skarżący SP - Sąd Okręgowy w Krakowie, obecnie z powództwa Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie przeciwko Gminie Miejskiej Kraków-Zarządowi Dróg Miasta Krakowa (ZDMK), toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Brzesku, sygn. akt. I C 280/21 - o przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz zaniechanie naruszeń prawa własności nieruchomości, z uwagi na zajęcie przez ZDMK obszaru w części południowo zachodniej działki nr 447/4 (tj. części projektowanej do wydzielenia działki nr 447/15) pod miejsca, w których pobiera się opłatę za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania.
Dlatego w ponownym postępowaniu organ ustali istotny w powyżej wskazanym zakresie stan faktyczny, przy czym m.in. na podstawie treści decyzji o oddaniu skarżącym w trwały zarząd działki nr 447/4, położonej w obrębie nr 5 jednostka ewidencyjna Kraków - Śródmieście.
W przypadku jeśli z dokonanych ustaleń wynikać będzie, że roszczenie o przeniesienie prawa własności do części tej działki, odpowiadającej nowoprojektowanej działce nr 447/15 Gminie Miejskiej Kraków przysługuje, organ II instancji utrzyma decyzję organu I instancji w mocy. W przeciwnym natomiast wypadku organ II instancji uchyli decyzję organu I instancji i umorzy postępowanie administracyjne.
Powyższe stanowi o naruszeniu prze organ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie całości okoliczności sprawy i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Z tego względu, wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.
Sąd ubocznie wskazuje, że w niniejszej sprawie co do zasady podzielił rozstrzygnięcie i rozważania tut. Sądu wyrażone w podobnych sprawach dotyczących zatwierdzenia z urzędu podziału działek sąsiednich:
- sygn. akt II SA/Kr 430/23, dotyczącej zatwierdzenia z urzędu podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą KR1P/00645030/7 składającej się z działki nr 447/7 o pow. 0,1748 ha położonej w obrębie Nr 5 jednostka ewidencyjna Kraków – Śródmieście, na działki nr 447/9 o pow. 0, 0133 ha, nr 447/10 o pow. 0, 0088 ha, nr 447/11 o pow. 0,1527 ha zgodnie z mapą z projektem podziału wraz z wykazem zmian sporządzoną przez geodetę uprawnionego mgr inż. A. G.;
- sygn. akt II SA/Kr 431/23, dotyczącej zatwierdzenia z urzędu podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą KR1P/00193618/9 składającej się z działki nr 447/8 o pow. 0,2087 ha położonej w obrębie Nr 5 jednostka ewidencyjna Kraków- Śródmieście, na działki nr 447/12 o pow. 0, 0133 ha i nr 447/13 o pow. 0,1954 ha zgodnie z mapą z projektem podziału wraz z wykazem zmian sporządzoną przez geodetę uprawnionego mgr inż. A. G..
O kosztach postępowania nie orzeczono wobec braku wniosków.