II SA/Ke 540/22

II SA/Ke 540/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 148 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 145 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. U. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2022 r. [...] w przedmiocie zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu administracyjnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz D. U. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda Świętokrzyski decyzją z 30 września 2022 r. znak: IR.I.7840.2.7.2022, po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez D. U. oraz J. U. od decyzji Starosty Jędrzejowskiego z 6 czerwca 2022 r., odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy Wodzisław z 15 października 2001 r. o zmianie decyzji Wójta Gminy Wodzisław z 20 grudnia 1999 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. Z. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz ze zbiornikiem na ścieki sanitarne i przyłączami: kanalizacyjnym, wodociągowym i energetycznym, na działce nr ewide[...], położonej w miejscowości M., gmina W. oraz odmawiającej stwierdzenia wydania powyższej decyzji z 15 października 2001 r. z naruszeniem prawa, na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, że sprawa z odwołania D. U. była już kilkukrotnie rozpatrywana przez organy obu instancji:
- postanowieniem z 17 lutego 2021 r. Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy postanowienie Starosty Jędrzejowskiego z 13 stycznia 2021 r., odmawiające żalącej wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania oraz stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Wójta Gminy Wodzisław z 15 października 2001 r. zmieniającej decyzję Wójta Gminy Wodzisław z 20 grudnia 1999 r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...] w M. ;
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 16 czerwca 2021 r. sygn. II SA/Ke 389/21, uchylił powyższe postanowienia zwracając uwagę, że organy nie odniosły się do kwestii zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 kpa;
- postanowieniem z 26 października 2021 r. Starosta Jędrzejowski odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy Wodzisław z 15 października 2001 r. zmieniającą decyzję Wójta Gminy Wodzisław z 20 grudnia 1999 r., a rozstrzygnięciem z 21 lutego 2022 r. Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy powyższe postanowienie;
- Główmy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 26 sierpnia 2022 r., odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewody Świętokrzyskiego z 21 lutego 2022 r.
W dniu 1 marca 2022 r. do Starosty Jędrzejowskiego wpłynęło pismo J. U. z 25 lutego 2022 r. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 15 października 2001 r. Postanowieniem z 14 marca 2022 r. Starosta Jędrzejowski wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej powyższą decyzją, a decyzją z 6 czerwca 2022 r. odmówił jej uchylenia. Odwołania od tej decyzji złożyła J. U. i D. U..
Dalej organ odwoławczy przedstawił przepisy dotyczące instytucji wznowienia postępowania administracyjnego i wskazał, że organ I instancji prawidłowo ocenił, że wniosek J. U. o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu do jego złożenia, oraz że decyzja, której dotyczy wniosek jest ostateczna. Zatem Starosta Jędrzejowski zasadnie, postanowieniem z 14 marca 2022 r. wznowił postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgromadził i ocenił dowody oraz zapewnił stronie możliwość uczestnictwa w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów odwołujących się Wojewoda podał, że żadne organy uprawnione do stwierdzenia przestępstwa, nie wydały w tej sprawie takiej decyzji. Świętokrzyska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa decyzją z 20 maja 2019 r. umorzyła postępowanie wyjaśniające wszczęte z urzędu w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie kierownika M. B.. Z kolei prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach postanowieniem z 12 października 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora Rejonowego w Jędrzejowie z 29 czerwca 2020 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie zaistniałego 4 grudnia 2017 r. w Jędrzejowie złożenia przez A. Z. fałszywych zeznań, polegających na fałszywym podaniu daty rozpoczęcia budowy domu na działce nr [...] w M. przed datą 30 sierpnia 2001 r. Prokurator Prokuratury Rejonowy w J. stwierdził, że zachowanie A. Z. nie stanowiło przestępstwa z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości, o którym mowa w art. 1 § 2 kk.
Odnośnie zarzutu pominięcia podstawy prawnej z art. 145 § 3 kpa organ zaznaczył, że w sprawie nie zaistniały przesłanki mające wpływ na zastosowanie tego przepisu. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Decyzje wydane przez powyższe organy nie stwierdziły popełnienia przestępstwa w jakimkolwiek aspekcie prowadzenia inwestycji, ani po jej zakończeniu. Samo prowadzenie sprawy przez odpowiednie organy (Świętokrzyska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa, Prokuratura Rejonowa w Jędrzejowie, Prokuratura Okręgowa w Kielcach), nie stanowi bowiem o okoliczności mającej związek z przesłanką dotyczącą wznowienia postępowania. Jedynie prawomocny wyrok sądu, bądź decyzja innego organu stwierdzająca popełnienie czynu, pozostająca w obiegu prawnym skutkuje podjęciem stosownych działań dotyczących wznowienia postępowania.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia i skierowanie sprawy do tego organu celem ponownego jej rozpoznania lub uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, D. U., zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, 77 oraz 80 kpa poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji oraz stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa w okolicznościach braku orzeczenia skazującego za przestępstwo, podczas gdy art. 145 § 3 kpa umożliwia wszczęcie postępowania także w takiej sytuacji, gdy powyższy brak jest spowodowany upływem czasu i tym samym błędne przyjęcie odmowy oceny poczynionej przez oba organy, czy zaistniała przesłanka wznowieniowa;
2. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 9 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu art. 145 § 3 kpa przy badaniu podstaw z art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 kpa wskazywanych przez skarżącą jako podstawę wznowienia i tym samym niedokonanie przez organ oceny merytorycznej okolicznościach braku orzeczenia skazującego za czyn z art. 272 kk w układzie procesowym przedawnienia karalności z brakiem oceny merytorycznej co do znamion czynu i tym samym uchybienie obowiązkowi przedstawiania okoliczności faktycznych, którym organ nie dał wiary i okoliczności prawnych, które skarżąca przytoczyła;
3. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 9 kpa poprzez pominięcie przy ocenie sprawy orzeczenia prokuratorskiego stanowiącego podstawę wznowienia, tj. postanowienia z 27 sierpnia 2020 r., jako stanowiącego elementarny dowód orzekania w tej sprawie i związanych z nim dowodów złożonych do prokuratora, a przez to bezpodstawne przyjęcie jako dowód gołosłownego wyjaśnienia pisemnego M. B. i pominięcie w związku ze złożonymi w tej kwestii zarzutami skarżącej oceny, czy takie dowody są zgodne z prawem, przez co skarżąca nie wie, które z orzeczeń procesowych było dla organu podstawą wznowienia nie tylko na tym etapie postępowania, ale także w poprzedzającym je postępowaniu;
4. art. 145 § 1 pkt 2 kpa przez błędne przyjęcie, że zaistnienie przesłanki wydania decyzji w wyniku przestępstwa stwierdza się jedynie w sytuacji prawomocnego wyroku sądu lub decyzji innego organu stwierdzającego popełnienie przestępstwa, podczas gdy przepis ten dotyczy też orzeczeń o przedawnieniu karalności przestępstwa, a takim jest postanowienie Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie z 27 sierpnia 2020 r., natomiast orzeczenie Izby Inżynierów Budownictwa nie dotyczyło orzekania o materii przestępstwa inwestora z art. 272 kk, gdyż przede wszystkim nie ustalano, czy mieści się to w zakresie jego kompetencji orzeczniczych oraz czy Rzecznik Okręgowy posiadał wiedzę o zachowaniu inwestora;
5. art. 8 i 9 kpa poprzez żądanie od skarżącej poszanowania ustaleń innych organów poczynionych w innych orzeczeniach, co do dat robót budowlanych i wbrew logice tego żądania postępowanie jemu odwrotne i poszanowanie przeprowadzania wbrew tym orzeczeniom kolejnych, nowych dowodów co do dat tych robót w postaci odebrania pisemnych wyjaśnień M. B. z 28 marca 2022 r.;
6. art. 7, 77 i 80 w zw. z art. 75 § 1 i art. 84 § 1 kpa poprzez pozostawienie bez rozpoznania zarzutów o sprzeczności z prawem dowodu w postaci pisemnych wyjaśnień M. B. z 28 marca 2022 r., podczas gdy M. B. był świadkiem w sprawie, a procedura kpa nie dopuszcza pisemnych wyjaśnień świadka w postępowaniu administracyjnym, a poza tym te wypowiedzi jako odnoszące się do dat robót budowlanych z pominięciem przepisów ustawy Prawo budowlane oraz rozporządzenia wykonawczego o poprawianiu treści zapisów dziennika budowy i przez to jako sprzeczne z prawem ustawy szczególnej, nie są dowodem w rozumieniu kpa dla organu administracji publicznej;
7. art. 6 kpa poprzez uzależnienie w całości rozstrzygnięcia od niemających ze sprawą nic wspólnego i nieznajdujących oparcia w przepisach prawa okoliczności i warunków dopuszczalności oceny merytorycznej wydania decyzji w wyniku przestępstwa i tym samym wydania jej z naruszeniem prawa;
8. art. 145 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pismo zawierające merytoryczną ocenę przestępstwa stanowi wyłączną podstawę do wznowienia postępowania, podczas gdy zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 13 marca 1997 r., I KZP 1/97 i wyrokiem WSA w Łodzi z 7 maja 2021 r., III SA/Łd 202/21, orzeczenie merytoryczne w przypadku negatywnej przesłanki procesowej przedawnienia karalności z art. 17 § 1 pkt 6 kpk ograniczone jest do orzeczeń w takiej fazie postępowania, gdy materiał dowodowy jest wystarczający, aby orzec co do istoty sprawy czynu, a przy tym w sytuacji, gdy zmierza ono do uniewinnienia i realizacji wykorzystania instytucji procesowej in meriti dla bardziej korzystnego dla oskarżonego rozstrzygnięcia i przez to bezpodstawne uznanie, że orzeczenie z 27 sierpnia 2020 r. ze względu na brak orzeczenia merytorycznego co do przestępstwa, takim orzeczeniem z art. 145 § 1 pkt 2 i § 3 kpa nie jest;
9. art. 24 i 25 w z zw. z art. 123 kpa poprzez nierozpoznanie wniosku o wyłączenie organu i pracowników z rozpoznania sprawy i niedanie temu wyrazu w treści orzeczenia, czym podważono gwarancje procesowe strony postępowania;
10. art. 138 § 1 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie zaistnienia podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi, jej autorka podniosła, że organ II instancji nie ocenił, czy i na ile przedstawione przez skarżącą z orzecznictwa analizy prawne sytuacji procesowej dopuszczalności oceny merytorycznej znamion przestępstwa w konkurencji z przedawnieniem karalności, może mieć znaczenie dla wyniku postępowania. Ponadto organ II instancji błędnie uznał, że tylko sytuacja prawomocnej oceny prawnej wystąpienia znamion przestępstwa generuje konieczność oceny wzruszenia decyzji. Organ nie wyjaśnił, jakie orzeczenia oprócz wyroku skazującego za czyn zabroniony brane są pod uwagę i dlaczego pominięto w ocenie orzeczenie z 27 sierpnia 2020 r. i załączone do niego dowody.
Zdaniem skarżącej organ odwoławczy w ślad za organem I instancji nie wyjaśnił, dlaczego poddał analizie orzeczenie prokuratorskie co do czynu z art. 233 kk oraz orzeczenie Rzecznika Okręgowego ŚOIIB w sprawie odpowiedzialności zawodowej, skoro nie odnosiły się one do czynu będącego podstawą wznowienia postępowania i jednocześnie uchylił się od oceny tego orzeczenia prokuratorskiego oraz dowodów mu towarzyszących, które były podstawą wniosku o wznowienie postępowania.
Wnosząca skargę podkreśliła, że w sprawie doszło również do naruszenia prawa polegającego na nierozpoznaniu złożonego wraz z odwołaniem wniosku o wyłączenie Wojewody Świętokrzyskiego oraz pracowników organu odwoławczego od rozpoznania tej sprawy. Złożenie takiego wniosku rodzi obowiązek jego rozpoznania - pozytywnie lub negatywnie, ale nie pozwala na pozostawienie go bez rozpoznania.
Dalej skarżąca podniosła, że z orzecznictwa sądowoadministracvjnego wynika, że brak orzeczenia skazującego za czyn (przestępstwo) nie dyskwalifikuje dopuszczalności merytorycznej oceny przez organ zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 2 kpa, a przyjęte wnioski organu podważają prawidłowość toku myślenia obu organów przy badaniu podstaw stwierdzenia wydania decyzji w wyniku przestępstwa. Innymi słowy, organ bez podstawy prawnej zmierza do uznania, że istnieje różnica między postępowaniem wznowionym w okolicznościach istnienia prawomocnego orzeczenia stwierdzającego czyn, a tym, gdzie brak jest takiego orzeczenia. Powyższe nie znajduje oparcia w przepisach prawa, szczególnie że w orzecznictwie podkreśla się, że nie chodzi o orzeczenie "stwierdzające popełnienie czynu", lecz orzeczenie skazujące za ten czyn, co wprost odnosi się do wykładni celowościowej orzeczeń w sprawach karnych.
Następnie skarżąca przywołując fragmenty orzeczeń: SN z 13 marca 1997 r. I KZP 1/97 , WSA w Łodzi z 7 maja 2021 r., II SA/Łd 202/21 i WSA w Gdańsku z 7 października 2015 r., II SA/Gd 3120/15 uznała, że organy obu instancji popełniły błędy w wykładni art. 145 § 3 kpa w zakresie przedawnienia karalności, a także roli orzeczenia sądu lub innego organu z art. 17 § 1 pkt 6 kpk oraz zakresu jego treści przy ustaleniu podstaw wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jednymi z podstawowych zasad postępowania administracyjnego są uregulowane w art. 7 i 8 kpa zasada prawdy obiektywnej i zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, których obowiązywanie ogranicza zakres swobody działania organu administracji publicznej. Jednym ze środków służących realizacji tych zasad jest instytucja wyłączenia (art. 24 i 25 kpa), która ma na celu eliminowanie wszelkich przyczyn skutkujących pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu sprawy.
Zgodnie z art. 24 § 3 kpa, bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.
Z kolei art. 25 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych:
1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3;
2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.
Należy podkreślić, że w końcowej części odwołania od decyzji organu I instancji z 6 czerwca 2022 r., skarżąca wprost wskazała, że wnosi o wyłączenie Wojewody Świętokrzyskiego jako organu oraz wszystkich jego pracowników z rozpoznania tego odwołania ze względu na "zainicjowanie sytuacji wytworzenia i użycie w postępowaniu przed tym organem pod znakiem IR.I.7840.2.6.2016 kwestionowanego z punktu widzenia legalności w myśl art. 75 Kpa oświadczenia M. B. z dnia 12.01.2017 r. i tym samym braku obiektywizmu przy ustaleniu jego niesprzeczności z prawem IR.I.7840.2.7.2016".
Powyższy wniosek o wyłączenie został zredagowane w sposób niebudzący wątpliwości co do intencji jego autorki, organ odwoławczy winien więc w pierwszej kolejności nadać mu bieg i dopiero po jego rozpoznaniu podejmować dalsze czynności w sprawie. Tymczasem zarówno z akt administracyjnych, jak i z zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda w ogóle nie dostrzegł, że taki wniosek przez skarżącą został złożony. Dopiero w odpowiedzi na skargę stwierdził, że ponieważ w niniejszej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek do wyłączenia pracownika lub organu, to nie miał obowiązku jakiegokolwiek działania.
Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że zgłoszenie wniosku o wyłączenie pracownika administracji publicznej od udziału w postępowaniu, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów administracji do jego rozpoznania. W razie złożenia takiego wniosku wydanie decyzji w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim rozstrzygnięciu tego wniosku (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2007 r., I OSK 281/07, oraz wyroki WSA w Krakowie z 19 października 2009 r. i II SA/Kr 591/09 w Gliwicach z 3 lipca 2014 r. dostępne, jak wszystkie powołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty wydana bez rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika lub organu, jest dotknięta wadą procesową, mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do ograniczenia możliwości korzystania z procesowej instytucji wyłączenia pracownika organu czy też samego organu na danym etapie załatwienia sprawy z naruszeniem zasady działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 6 i 7 kpa). Wspomnianej oceny nie zmienia okoliczność, że postanowienie w przedmiocie wyłączenia nie podlega osobnemu zaskarżeniu. Można je bowiem kwestionować w odwołaniu od decyzji (art. 142 kpa), lub w skardze do sądu administracyjnego.
Mając już tylko powyższe na uwadze zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej zwanej "p.p.s.a".
Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że organy nie przeprowadziły żadnego postępowania w celu wyjaśnienia, czy J. U. złożyła podanie o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od daty dowiedzenia się przez nią o okoliczności stanowiącej podstawę do jego wznowienia.
Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie będzie to więc dzień, w którym J. U. dowiedziała się o tym, że decyzja z 15 października 2001 r. mogła zostać wydana w wyniku przestępstwa. W kwestii ustalenia tej daty organ I instancji ograniczył się do przyjęcia oświadczenia J. U., że stało się to 24 lutego 2022 r. (a organ odwoławczy się z tym ustaleniem zgodził) - to jest w dniu otrzymania przez J. U. od D. U. e-maila zawierającego:
1.treść dziennika budowy z zapisami o wykonaniu robót budowlanych budynku mieszkalnego w odległości 1,5 m od granicy działki 334 oraz zbiornika na ścieki w odległości 3,0 m od tej samej granicy jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na dokonanie takiej zmiany w 2001 r.;
2. treść złożonego przez D. U. zawiadomienia Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie o możliwości popełnienia czynu z art. 272 kk przez inwestora, a polegającego na podstępnym wprowadzeniu w błąd funkcjonariusza publicznego -Wójta Gminy Wodzisław we wniosku z 30 sierpnia 2001 r. o zmianę pozwolenia na budowę wydanego 20 grudnia 1999 r., co do planowanych robót w istocie już wykonanych, w zakresie budowy budynku mieszkalnego w odległości 1,5 m od granicy z działką 334 oraz zbiornika na ścieki w odległości 3,0 m od granicy z tą samą działką, czym miał doprowadzić do wydania w ten sposób korzystnego dla niego orzeczenia o zmianie pozwolenia na budowę;
3. treść postanowienia Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie z 27 sierpnia 2020 r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie o czyn z art. 272 kk z powodu przedawnienia karalności.
Należy zauważyć, że D. U. zawiadomienie o możliwości popełnienia czynu z art. 272 kk, złożyła 22 sierpnia 2020 r. Z kolei J. U. twierdzi, że dowiedziała się o tym fakcie dopiero 18 miesięcy później, bo 24 lutego 2022 r. W związku z takim twierdzeniem należy zaznaczyć, że jak wynika z akt administracyjnych, D. U. i J. U. mieszkają pod tym samym adresem [...], z pism składanych przez skarżącą w trakcie niniejszego postępowania administracyjnego wynika, że spór rodziny U. z Z. Z. trwa co najmniej od 2019 r., a jednym z przejawów tego sporu była sprawa cywilna między innymi z powództwa J. U. przeciwko A. Z. o wydanie części nieruchomości oznaczonej nr ewid.[...] położonej w M. , której J. U. jest współwłaścicielką. J. U. była również stroną postępowania zakończonego wydaniem przez Wójta Gminy Wodzisław decyzji z 15 października 2001 r., znak B.7353/14/01 o zmianie pozwolenia na budowę. W tej sytuacji wydaje się mało prawdopodobne, aby J. U. o złożeniu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w sprawie mającej związek z budową budynku mieszkalnego w odległości 1,5 m od granicy z działką [...], a także o wydaniu przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie w wyniku złożenia tego zawiadomienia postanowienia z 27 sierpnia 2020 r., dowiedziała się tak późno. Mało prawdopodobne wydaje się również, żeby J. U. nie wiedziała, że D. U. wnioskiem z 25 września 2020 r. wystąpiła do Starosty Jędrzejowskiego o wznowienie postępowania oraz o stwierdzenie wydania decyzji z 15 października 2001 r. z naruszeniem prawa, a następnie, że wydane na skutek załatwienia tego wniosku postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z 17 lutego 2021 r. oraz postanowienie organu I instancji zostały uchylone przez WSA w Kielcach wyrokiem z 16 czerwca 2021 r.
Wobec powyższego Sąd uznał, że przyjęcie przez organy obu instancji, że J. U. zachowała termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, było przedwczesne. Organy miały obowiązek wyjaśnienia tej kwestii opartego na stosownych dowodach, np. przesłuchaniu J. U. na temat jej wiedzy, co do postępowań dotyczących budowy na sąsiedniej działce toczących się przed organami prokuratorskimi i administracyjnymi, w tym w szczególności o postępowaniu zainicjowanym wnioskiem D. U. z 25 września 2020 r. oraz ewentualnie skonfrontowania tych zeznań z innymi dowodami np. zeznaniami skarżącej. Organ powinien również ustalić, czy J. U. była słuchana przez Prokuratora Rejonowego w Jędrzejowi lub czy brała udziału w postępowaniach toczących się przed organami administracyjnymi w sprawach związanych z nieruchomością należącą do A. Z., czy też w postępowaniach, które toczyły się przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, a jeśli tak, to czy mogła wówczas dowiedzieć się o tym, że decyzja z 15 października 2001 r. mogła została wydana w wyniku przestępstwa. Dopiero po wiarygodnym ustaleniu daty, w której strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, organ winien przedstawić swoje stanowisko co do kwestii zachowania terminu, które to stanowisko powinien poprzeć stosowną argumentacją zawartą w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (tak wyrok WSA w Kielcach z 28 sierpnia 2008 r., sygn. II SA/Ke 325/08).
Organy administracji zaniechały jednak poczynienia jakichkolwiek ustaleń na temat daty dowiedzenia się przez skarżącą o okolicznościach mających stanowić podstawę wznowienia postepowania. Świadczy to w ocenie Sądu, o naruszeniu przez organy obu instancji art. 7, 77 § 1, art. 80, 107 § 3 i art. 148 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej.
Zdaniem Sądu, kontrolowane organy dokonały także błędnej oceny wskazanych przez stronę skarżącą okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogły stanowić realizację podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 2 kpa, naruszając tym samym zasady postępowania wyjaśniającego w sprawie wznowienia postępowania w zakresie badania istnienia podstaw wznowienia.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.
Według natomiast art. 145 § 3 k.p.a., z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa.
W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 2 kpa nie zachodzi, gdyż Świętokrzyska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa decyzją z 20 maja 2019 r. umorzyła postępowanie wyjaśniające wszczęte z urzędu w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie kierownika budowy M. B.. Z kolei prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach postanowieniem z 12 października 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie z 29 czerwca 2020 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie zaistniałego 4 grudnia 2017 r. w Jędrzejowie złożenia przez A. Z. fałszywych zeznań, polegających na fałszywym podaniu daty rozpoczęcia budowy domu na działce nr [...] w M. przed datą 30 sierpnia 2001 r. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że nie można zastosować art. 145 § 3 kpa, gdyż rozstrzygnięcia wydane przez powyższe organy nie stwierdzały popełnienia przestępstwa w jakimkolwiek aspekcie prowadzenia inwestycji, ani po jej zakończeniu. Dodał, że jedynie prawomocny wyrok sądu, bądź decyzja innego organu stwierdzająca popełnienie czynu, pozostająca w obiegu prawnym skutkuje podjęciem stosownych działań dotyczących wznowienia postępowania.
Odnosząc się do takich argumentów przede wszystkim należy podkreślić, że skoro postępowanie zakończone postanowieniem prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. z 12 października 2020 r., znak PO II Dsn 4342020.J toczyło się w sprawie zaistniałego w dniu 4 grudnia 2017 r. złożenia przez A. Z. przed organem powołanym do ścigania przestępstw prokuratorem Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie, fałszywych zeznań, mających służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy przez w/w Prokuraturę, a polegających na podaniu daty rozpoczęcia budowy domu na działce nr [...] w M. przed datą 30 sierpnia 2001 r., tj. o przestępstwo z art. 233 § 1 k.k., to okoliczność ta nie mogła mieć żadnego wpływu na wydanie przez Wójta Gminy Wodzisław decyzji z 15 października 2001 r., a więc zapadłej 16 lat wcześniej. Przesłanka wydania decyzji w wyniku przestępstwa ograniczona jest wyłącznie do stanów faktycznych, w których w wyniku przestępstwa została wydana decyzja (decyzja jest niejako bezpośrednim efektem przestępstwa). Dlatego też powoływanie się przez organy obu instancji na postanowienie prokuratorskie o umorzeniu śledztwa w powyższej sprawie, nie ma żadnego znaczenia w tym postępowaniu.
Niezależnie od powyższego organy nie dostrzegły, że poza prokuratorskim śledztwem w sprawie złożenia fałszywych zeznań, prokurator Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie prowadził postępowanie o sygnaturze PRDs.1051.2020 dotyczące wyłudzenia w okresie od dnia 30 sierpnia 2001 roku do dnia 15 października 2001 roku w Wodzisławiu poświadczenia nieprawdy w decyzji administracyjnej wydanej przez Wójta Gminy Wodzisław znak B.7353/14/01, co do faktu planowania robót budowlanych, przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego tj. Wójta Gminy Wodzisław w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o zmianie pozwolenia na budowę, polegające na zatajeniu wykonania w okresie od dnia 6 września 2001 r. robót budowlanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz istotnie odbiegający od projektu stanowiącego część decyzji Wójta Gminy Wodzisław z dnia 20 grudnia 1999 roku nr 62/99 znak B.7351/62/99 o zatwierdzeniu projektu budowalnego i wydaniu pozwolenia na budowę dla A. Z., w postaci zmiany usytuowania budynku mieszkalnego z zatwierdzonej w decyzji odległości 3,0 metra od granicy z działką ewidencyjną 334 na odległość 1,5 m od tej granicy, a także zmianie usytuowania zbiornika na ścieki z zatwierdzonej w decyzji odległości 3,0 od tej granicy - tj. o przestępstwo z art. 272 kk.
Postanowieniem z 27 sierpnia 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie odmówił wszczęcia dochodzenia w wyżej opisanej sprawie wobec stwierdzenia, że nastąpiło przedawnienie karalności. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynikało, że prokurator, z racji przedawnienia w ogóle nie ustalał istnienia i znamion czynu oraz ewentualnej odpowiedzialności za czyn z art. 272 kk. Odmowa wszczęcia dochodzenia nastąpiła więc wyłącznie z przyczyny formalnej.
Rację maja organy, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa jest warunkowane przez stwierdzenie popełnienia przestępstwa prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Niemniej jednak regulacja zawarta w art. 145 § 3 kpa umożliwia uprawnionym podmiotom złożenie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa także po ustaniu karalności przestępstwa. Upływ czasu, który stanowi przeszkodę do przedstawienia orzeczenia, o którym mowa w art. 145 § 2 kpa, nie może bowiem zamykać stronie możliwości wykazania, że kwestionowana decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. W przeciwnym razie wynikające z art. 145 § 3 kpa uprawnienie byłoby iluzoryczne. Na trafność takiej wykładni wskazuje też treść art. 145 § 2 k.p.a. Zgodnie z nim bowiem, z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Skoro więc ustawodawca dopuszcza możliwość wznowienia postępowania z powodu wydania decyzji w wyniku przestępstwa przed stwierdzeniem jego popełnienia, przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 145 § 2 k.p.a., to również umorzenie postępowania karnego, czy też odmowa jego wszczęcia na skutek upływu czasu nie mogą wykluczać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wobec powyższego, mając na uwadze art. 145 § 3 kpa, organy obowiązane były przeprowadzić postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy inwestor A. Z., mógł wyłudzić poświadczenie nieprawdy w decyzji administracyjnej wydanej przez Wójta Gminy Wodzisław znak B.7353/14/01 (a więc czy przestępstwo w ogóle zostało popełnione, w jaki sposób i przez kogo), a w dalszej kolejności, czy gdyby te okoliczności nie zaistniały, to doszłoby do wydania decyzji Wójta Gminy Wodzisław z 15 października 2001 r. W tym celu organy powinny ocenić dokumenty przedstawione przez skarżącą, które jej zdaniem wskazywały na popełnienie przestępstwa z art. 272 kk, a w dalszej kolejności przesłuchać skarżącą, inwestora oraz w razie konieczności także innych świadków. Brak dokonania powyższych ustaleń narusza art. 145 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 2 kpa, co również stanowi podstawę do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji.
Przedstawione wyżej uchybienia powodują, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji w pierwszej kolejności powinien doprowadzić do rozpoznania wniosku o wyłączenie organu i pracowników organu zawartego w odwołaniu skarżącej. Następnie organ dokona wnikliwych ustaleń na okoliczność dowiedzenia się przez wnoszącą podanie o wznowienie o wskazanej przez nią podstawie do tego wznowienia. W zależności od wyniku takich ustaleń organ wyda właściwe rozstrzygnięcie stosując się do wszystkich wskazanych wyżej uwag, również dotyczących przeprowadzenia ewentualnego postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Wobec uwzględnienia skargi należało zasądzić od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (art. 200 p.p.s.a.), na które złożył się uiszczony wpis sądowy w kwocie 200 zł.