II SA/Kr 4/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-04-01
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapostępowanie naprawczenakaz rozbiórkistan poprzedniwspółwłasnośćprawo do dysponowania nieruchomościązabytkikonserwator zabytkówpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając ją za wadliwą z powodu braku uzgodnienia z konserwatorem zabytków i nieprawidłowego doręczenia decyzji.

Sprawa dotyczyła nakazu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, wydanego w trybie postępowania naprawczego. Skarżąca J. K. kwestionowała decyzje organów nadzoru budowlanego, zarzucając im naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na istotne naruszenia, w tym brak uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków oraz wadliwe doręczenie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę J. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego. Sąd administracyjny, po analizie akt sprawy i uwzględnieniu wcześniejszych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał zaskarżoną decyzję za wadliwą. Wskazano na dwa kluczowe błędy: brak uzgodnienia decyzji z Wojewódzkim Konseratorem Zabytków, co było konieczne ze względu na wpisanie budynku do ewidencji zabytków, oraz wadliwe doręczenie decyzji odwoławczej osobie nieposiadającej pełnomocnictwa. Sąd podkreślił, że choć ustalenia organów co do braku zgłoszenia robót i braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane były w dużej mierze prawidłowe, to brak uzgodnienia z konserwatorem zabytków stanowi istotne naruszenie prawa. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja taka jest wadliwa, ponieważ wymaga uzgodnienia z Wojewódzkim Konseratorem Zabytków.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że w przypadku obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków, decyzje dotyczące robót budowlanych wymagają uzgodnienia z Wojewódzkim Konseratorem Zabytków, a brak takiego uzgodnienia stanowi istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

u.p.b. art. 50 § ust 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 51 § ust 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

p.b. art. 50 § ust 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 50 § ust 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 50 § ust 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 50 § ust 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 51 § ust 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 51 § ust 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 51 § ust 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 51 § ust 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 52 § ust 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.b. art. 39 § ust 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

k.p.a. art. 65 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 132

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uzgodnienia decyzji z Wojewódzkim Konseratorem Zabytków. Wadliwe doręczenie decyzji odwoławczej. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w kontekście braku zgody współwłaścicieli na roboty przekraczające zwykły zarząd.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące sprzeczności ustaleń organu w kwestii tytułu prawnego do nieruchomości. Argumenty dotyczące wykonania części robót przez poprzednich właścicieli. Argumenty dotyczące zmiany przepisów prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

brak uzgodnienia z Wojewódzkim Konseratorem Zabytków stanowi istotne naruszenie prawa doręczenie decyzji osobie niebędącej w istocie pełnomocnikiem w sprawie niedopuszczalne jest, aby z zakresu kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie naprawcze wyłączyć uprawnienie czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący

Monika Niedźwiedź

sprawozdawca

Paweł Darmoń

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Konieczność uzgodnienia decyzji z konserwatorem zabytków w przypadku obiektów zabytkowych, prawidłowość doręczania decyzji administracyjnych, badanie prawa do dysponowania nieruchomością w postępowaniu naprawczym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności związanych z prawem budowlanym, współwłasnością i ochroną zabytków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych w budownictwie, szczególnie w kontekście ochrony zabytków i praw współwłaścicieli, co jest interesujące dla prawników i osób zajmujących się nieruchomościami.

Wadliwa decyzja nadzoru budowlanego: brak uzgodnienia z konserwatorem i błąd w doręczeniu.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 4/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 50 , art 51  ust 1 pkt 1 i 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję nr 61/2018 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 1 lutego 2018 r., znak: WOB.7721.694.2017.PSZY w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją nr 61/2018 z dnia 1 lutego 2018 r. znak WOB.7721.694.2017.PSZY Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu (dalej: PINB) z dnia 25 października 2017r., znak: PINB.7355-88/12/JD, którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. orzeczono: na rzecz Pani J. K. (...) jako inwestora robót budowlanych polegających na przebudowie, remoncie, dociepleniu ścian wraz z rozbudową i budową instalacji wewnętrznych w budynku mieszkalnym oraz utwardzeniu powierzchni działki, lokalizacja: K. przy ul. K. na działce nr [...], jako wykonywanych bez uzyskania stosowanego orzeczenia administracyjnego uprawniającego do ich wykonania, o nakazie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego poprzez:
1) demontaż okien w połaci dachowej wraz z wymianą dachówki na betonową układaną " w romb "jak w karcie akt nr 26, karta 2, zdjęcie nr 2;
2) demontaż instalacji odgromowej;
3) demontaż instalacji wody w budynku;
4) demontaż kominka wraz z rozprowadzeniem ciepłego powietrza na pokoje kondygnacji parteru oraz piętra;
5) odtworzenie pieców kaflowych wraz z połączeniami do trzonów kominowych;
6) odtworzenie układu funkcjonalnego pomieszczeń higieniczno - sanitarnych kondygnacji piętra i parteru;
7) demontaż schodów krętych na poddasze;
8) w kondygnacji poddasza demontaż: posadzki w poziomie jętek konstrukcji drewnianej więźby dachowej, docieplenia połaci dachowej, wykończenia skosów dachu płytami g-k, ścianek działowych,
9) demontaż pieca na paliwo stałe wraz z instalacją c.o. miedzianą rozprowadzoną do pomieszczeń kondygnacji parteru, piętra i "ślepego pułapu ";
10) demontaż izolacji przeciwwilgociowej z folii kubełkowej fundamentów wraz z drenażem wokół budynku;
11) demontaż dociepłenia ścian budynku mieszkalnego wraz z wyprawą tynkarską, doprowadzenie ścian obiektu w zakresie kolorystyki jak w karcie akt nr 26, karta 3, zdjęcie nr 6;
12) demontaż utwardzenia z kostki betonowej, kamienia łamanego + gres + dolomit, betonowego.
Decyzja ta zapadłą w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Za pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r., znak: GN.670.1.4.2012 Burmistrz Gminy Kęty działając na podstawie art. 84 ust. 1 pkt 1 u.p.b w związku z art. 65 § 1 k.p.a. przekazał organowi I instancji pismo P. S. K. dotyczące robót budowlanych wykonywanych w K., przy ul. K. na dz. ew. nr [...] (k. nr [...] i la akt PINB).
W dniu 6 listopada 2012r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na nieruchomości zlokalizowanej w K. przy ul. K. Podczas w/w czynności stwierdzono, iż od lat 70 ubiegłego wieku P. J. K. wykonała na nieruchomości szereg robót budowlanych polegających na m.in. wykonaniu utwardzenia terenu kostką betonową częściowo tłuczniem kamiennym wraz z odwodnieniem, dociepleniu północnej i wschodniej budynku z wykończeniem warstw wyprawy kolorem, remoncie elewacji południowej i wschodniej, wykonaniu izolacji przeciwwilgociowej fundamentów, wykonaniu instalacji odgromowej budynku, wymianie dachówki, przemurowaniu kominów, wykonaniu instalacji wodnej w budynku, montażu okien w połaci dachowej, wykonaniu przydomowej oczyszczalni ścieków, wykonaniu kominka wraz z rozprowadzeniem ciepłego powietrza na pokoje kondygnacji parteru oraz piętra, przebudowaniu pomieszczeń higieniczno - sanitarnych na poziomie piętra oraz parteru, wykonaniu robót związanych ze zmianą sposobu użytkowania do celów mieszkalnych ślepego pułapu wykonanego na poziomie kleszczy konstrukcji drewnianej dachu, wykonaniu schodów krętych prowadzących na poddasze, wykonaniu posadzek, dociepleniu połaci dachowej oraz jej wykończeniu płytami G-K wykończaniu połaci dachowej, wydzieleniu pomieszczeń ściankami działowymi. Podczas w/w kontroli pracownicy organu I instancji stwierdzili, cyt.: niefachowy sposób prowadzenia robót budowlanych (...) zdemontowano elementy konstrukcyjne: jętki, przycięto krokwie oparte na krokwiach koszowych by wmontować ściankę działową, widać korozję więźby porażonej szkodnikami, podłoga wykonana została na kleszczach, po naciskiem wyczuwalne poddawanie się warstw podłogi, uganianie konstrukcji, elementy więźby drewnianej spękane. W pomieszczeniach piwnicznych (wysokość max 1,80) wykonano kotłownię na paliwo stałe, piec z podajnikiem dwufunkcyjny, w pomieszczeniach brak wentylacji nawiewnej i wywiewnej, w pomieszczeniu zamontowano zbiornik na ciepłą wodę, P. J. K. wykonała instalację C.O. miedzianą z rozprowadzeniem na dwie kondygnacje mieszkalne oraz kondygnacje "ślepego pułapu". Przed wykonaniem instalacji C.O. w budynku dokonano demontażu pieców kaflowych (...). Obecni podczas czynności kontrolnych P. S. K., P. K. K. oraz P. Z. P. jako pełnomocnik P. G. P. oświadczyli, iż cyt.: nigdy nie wyrazili zgody ba wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości. Do protokołu kontroli dołączono szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną (k. 13 - 14 akt PINB).
Pismem z dnia 7 grudnia 2012 r., znak: WAB.6744.5.13.2012.K Starosta Oświęcimski poinformował organ I instancji, iż P. J. K. dnia 21 lipca 2009r. dokonała zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia. Ponadto poinformowano, że dnia 5 listopada 2012r. organ ten wniósł sprzeciw do zgłoszenia P. J. K. robót budowlanych polegających na dociepleniu budynku zlokalizowanego przy ul. K. w K.. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 13 sierpnia 2013 r., znak: WI-I.7840.10.22.2012.JC. Starosta Oświęcimski wskazał również, że od 2004 r. nie odnotowano w rejestrach Starostwa pozwoleń na budowę informacji dotyczącej inwestycji realizowanej w w/w nieruchomości. Burmistrz Gminy Kęty pismem z dnia 11 grudnia 2012 r., znak: OS.1634.14.2012 poinformował organ I instancji, iż w archiwum nie odnotowano w rejestrach udzielonych pozwoleń na budowę i zgłoszeń żadnych informacji na temat inwestycji realizowanej na w/w działce w latach 2002-2003 (k. 17, 19, 45 akt PINB).
Za pismem z dnia 27 listopada 2012 r. P. J. K. przedłożyła ekspertyzę techniczną poddasza budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. K. w K., autorstwa P. inż. J. G.. Za pismem z dnia 4 października 2013 r. P. J. K. przedłożyła kserokopię ekspertyzy dot. remontu elewacji w/w budynku (k. nr 18, 58b, 62, 62c akt PINB).
PINB działając na podstawie art. 81c ust. 2 u.p.b. dnia 3 grudnia 2013 r. wydał postanowienie, znak: PINB.7355-88/12/JD, którym nałożył na P. J. K. obowiązek sporządzenia i dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu, zawierającej ocenę wykonanych robót budowlanych. Na powyższe postanowienie w ustawowo przewidzianym terminie zażalenie wnieśli P. S. K. oraz P. G. P., działająca osobiście i przez pełnomocnika P. Z. P..
Organ po rozpatrzeniu w/w zażalenia postanowieniem z dnia 15 maja 2015r., nr 611/2015 utrzymał skarżone postanowienie organu I instancji w mocy (k. 65, 80 akt B). Pismem z dnia 20 lipca 2016r., znak: PINB.7355-88/12/JD PINB wezwał p. J. K. do przedłożenia w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania ekspertyzy technicznej stanu technicznego budynku znajdującego się na działce ewid. nr [...] w K. (k. 87 akt PINB). Ponownie pismem z dnia 19 czerwca 2017r., znak: PINB.7355-88/12/JD organ I instancji wezwał P. J. K. do przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego budynku zlokalizowanego przy ul. K. w K. (k. 101 akt PINB).
Po uprzednim zawiadomieniu stron pismem z dnia 19 września 2017r., znak: PINB.7355-88/12/JD o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co zebranych w postępowaniu dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań w myśl art. 10 § 1 k.p.a. (k. 109 akt PINB), w dniu 25 października 2017r. PINB wydał skarżoną decyzję, znak: PINB.7355-88/12/JD. Odwołanie od w/w decyzji PINB w ustawowo przewidzianym terminie wniosła P. J. K. (k. 9 akt MIWNB). Po zapoznaniu się z treścią odwołania, PINB nie znalazł podstaw do zastosowania trybu określonego w art. 132 k.p.a. (k. 10 akt MWINB).
Za pismem z dnia 16 stycznia 2018r., znak: PINB.7355-88/12/JD PINB przekazał do organu odwoławczego przesłane do PINB przez P. J. K. upoważnienie udzielone P. S. W., ekspertyzę techniczną wraz z inwentaryzacją stanu istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w K. autorstwa inż. S. W., projekt wykonawczy odciążenia stropów nad wysokim parterem i nad poddaszem, odciążenia i wzmocnienia elementów konstrukcyjnych i więźby dachowej oraz przebudowy istniejącej kotłowni w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w K. przy ul. K. autorstwa inż. S. W. oraz inwentaryzację instalacji elektrycznych w w/w budynku autorstwa mgr. inż. J. M..
Organ odwoławczy dokonał weryfikacji przyjętego przez organ I instancji kręgu stron postępowania stwierdził, że został on ustalony prawidłowo i pozostaje tożsamy na etapie postępowania odwoławczego.
MWINB stwierdził, że organ I instancji wdrożył w niniejszej sprawie tzw. postępowanie naprawcze w oparciu o art. 50 - 51 u.p.b. W/w tryb postępowania ma bowiem zastosowanie jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 wykonane zostały w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 u.p.b. W niniejszej sprawie jak prawidłowo wskazał organ I instancji wykonane przez P. J. K. roboty budowlane wyszczególnione w protokole z czynności kontrolnych przeprowadzonych przez pracowników PINB w dniu 6 listopada 2012r., zakwalifikowane jako remont i przebudowa budynku mieszkalnego oraz przebudowa i budowa instalacji wewnątrz budynku w dacie ich realizacji wymagały od inwestora częściowo zgłoszenia i częściowo pozwolenia na budowę. Podobnie roboty budowlane polegające na wykonaniu utwardzenia terenu działki ewid. nr [...] w K. jak również dociepleniu przedmiotowego obiektu, objęte były w dacie ich realizacji (lipiec - sierpień 2012r.) obowiązkiem zgłoszenia zamiaru ich realizacji właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Ponadto jak wynika z przedłożonej przez P. J. K. ekspertyzy zrealizowanych w przedmiotowym budynku robót budowlanych wykonane one zostały w sposób niezgodny z przepisami, sztuką budowlaną i w sposób zagrażający bezpieczeństwu jego użytkowników. Ponadto całość przedmiotowych robót budowlanych P. J. K. wykonała mimo braku posiadania przez nią prawa do dysponowania nieruchomością ewid. nr [...]/ł w K. na cele budowlane. Prawidłowo ustalono, że Pani J. K. nie jest wyłącznym właścicielem w/w nieruchomości. Część pozostałych właścicieli przedmiotowej nieruchomości tj. P. S. K., P. K. K. oraz P. G. P. nie wyrażali zgody na wykonywanie przez P. J. K. jakichkolwiek robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości, a obecnie jak wynika z licznych pism kierowanych przez nich do organów nadzoru budowlanego sprzeciwiają się ich legalizacji.
Organ odwoławczy zaakcentował ponadto, że Pani J. K. roboty budowlane w budynku na działce ewid. nr [...] w K. wykonała bez wymaganego uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, mimo iż przedmiotowy budynek figuruje w wojewódzkiej oraz gminnej ewidencji zabytków. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013r., znak: Ozór.5136.172.2012.DW.AS.2 wskazał natomiast, iż w jego ocenie przeprowadzone w budynku przy ul. K. prace polegające na dociepleniu, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej, a przede wszystkim agresywna, przypadkowa kolorystyka elewacji negatywnie wpłynęły na ochronę walorów zabytkowych ww. nieruchomości, (k. 51 akt PINB).
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie zachodzą wskazane w art. 50 u.p.b. przesłanki do wdrożenia postępowania naprawczego celem przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
W niniejszej sprawie (co w uzasadnieniu swojej decyzji pominął organ I instancji) wykonane przez P. J. K. samowolne roboty budowlane, co do których koniecznym było przeprowadzenie postępowania naprawczego, nie sposób zalegalizować z uwagi na brak zgody pozostałych współwłaścicieli działki ewid. nr [...] w miejscowości K. na ich wykonanie, a obecnie na legalizację. W związku z powyższym wobec braku możliwości wykazania się przez P. J. K. prawem do dysponowania działką ewid. [...] w miejscowości K. na cele budowlane wystąpiło naruszenie prawa, którego ze względu na brak zgody pozostałych właścicieli w/w działki na zalegalizowanie przeprowadzonych robót nie da się usunąć w postępowaniu naprawczym. Należy bowiem podkreślić, że jak wskazuje się w ugruntowanym orzecznictwie sądowo - administracyjnym stan zgodności inwestycji z prawem oznacza nie tylko zgodność z przepisami techniczno - budowlanymi, lecz także możliwość wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017r., sygn. akt II OSK 2689/15, NSA z dnia 9 maja 2017r., sygn. akt II OSK 1358/16). MWINB wskazuje, iż co prawda w postępowaniu naprawczym organy nadzoru budowlanego nie mają podstawy prawnej do żądania od inwestora złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jednakże nie oznacza to, że iż organy nadzoru budowlanego mogą odstąpić od badania legitymowania się inwestora w/w prawem. Powyższe mogłoby bowiem prowadzić do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności osób trzecich, co inwestora realizującego samowolę budowlaną stawiałoby w sytuacji korzystniejszej niż inwestora realizującego zabudowę z wszelkimi ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2017r., sygn. akt II SA/Po 70/17). Zwłaszcza, iż w niniejszej sprawie P. J. K. przystępując do realizacji przedmiotowych robót budowlanych miała pełną świadomość, iż pozostali właściciele działki ewid. [...] w K. sprzeciwiają się ich wykonaniu. W/w stan niezgodności z prawem polegający na braku posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest wystarczającą przesłanką do zastosowania art. art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. i nakazania inwestorowi przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego.
Ponadto należy zauważyć, iż jak wynika z ekspertyzy technicznej stanu istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w K. autorstwa inż. S. W. z grudnia 2017r., roboty budowlane polegające na wykonaniu przez P. J. K. ścianek działowych konstrukcji drewnianej z wypełnieniem, biegnących prostopadle do belek stropowych, wypełnieniu stropów polepą wapna z trocinami oraz dociążeniu konstrukcji więżby dachowej spowodowały dociążenia stropów przedmiotowego budynku, które doprowadziło do przekroczenia dopuszczalnych ugięć belek stropowych. Wykonane przez P. J. K. roboty budowlane spowodowały przekroczenie normatywnych stanów granicznych nośności i użytkowalności, w związku z czym stwarzają one zagrożenie bezpieczeństwa obiektu i jego użytkowników. Ponadto zamontowane przez P. J. K. schody kręcone prowadzące na pomieszczenia strychowe nie zostały zakotwione do elementów konstrukcyjnych i charakteryzują się brakiem odpowiedniej sztywności. Zarówno w w/w ekspertyzie technicznej jak również podczas przeprowadzonych na w/w działce kontroli PINB przeprowadzonej w dniu 6 listopada 2012r. stwierdzono także, iż pomieszczenie kotłowni w której zamontowano piec na paliwo stałe ekogroszek nie posiada wentylacji ani kanału nawiewnego typu "Z" (k. 13 akt PINB). W/w pomieszczenie kotłowni nie spełnia zatem warunków określonych w Polskiej Normie PN-87/B-02411. Stwierdzono ponadto zły stan techniczny komina dymowo - wentylacyjnego. W/w okoliczności spowodowały, iż dalsze korzystanie z kotła na paliwo stałe - ekogorszek - grozi zaczadzeniem. Biorąc pod uwagę powyższe MWINB wskazuje, iż brak poszanowania przez P. J. K. jakichkolwiek zasad sztuki budowlanej jak również przepisów techniczno - budowlanych spowodował, że wykonane roboty stwarzają realne ryzyko wystąpienia katastrofy budowlanej w przedmiotowym obiekcie. W niniejszej sprawie zatem konieczność usunięcia stanu zagrożenia spowodowanego przez wykonane przez P. J. K. roboty budowlane również determinuje konieczność zobowiązania jej do przywrócenia robót budowlanych do stanu poprzedniego.
Organ odwoławczy przypomniał zobowiązanej, iż nakazany zakres robót budowlanych zmierzających do przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego należy prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane oraz wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami sztuki budowlanej, przy szczególnym zachowaniu przepisów BHP.
MWINB wskazuje, że jak wykazała w/w ekspertyza konstrukcyjna z grudnia 2017r. autorstwa inż. S. W. budynek na działce ewid. nr [...] w miejscowości K. jest w bardzo złym stanie technicznym spowodowanym wiekiem budynku oraz brakiem przeprowadzania fachowych remontów w okresie jego użytkowania. Zniszczenie poszczególnych elementów konstrukcyjnych w/w obiektu jest tak znaczne, że dalsze z niego korzystanie może grozić katastrofą budowlaną. W związku z powyższym w ocenie MWINB organ I instancji winien rozważyć niezwłocznie wdrożenie równoległego postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku na działce ewid. nr [...] w miejscowości K. w ramach rozdziału 6 u.p.b. pn. Utrzymanie obiektów budowlanych (w tym zakresie, jak wynika z akt sprawy wydana została odrębna decyzja MWINB nr 323/2018 z dnia 28 czerwca 2018 r. znak WOB.7721.2018.KMARS).
W niniejszej sprawie MWINB wskazuje także, iż organ I instancji prawidłowo adresatem decyzji nakazującej przywrócenie nieruchomości zlokalizowanej na działce ewid. nr [...] w K. do stanu poprzedniego, uczynił inwestora przedmiotowych robót budowlanych tj. P. J. K.. Zgodnie bowiem z art. 52 w/w ustawy, w zależności od stanu faktycznego: Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 51 (...). Przewidziana w powołanym przepisie kolejność osób zobowiązanych do wykonania określonych obowiązków nie ma charakteru przypadkowego. Umieszczając osobę inwestora (tj. faktycznego sprawcy samowoli budowlanej) na pierwszym miejscu, ustawodawca dał wyraz założeniu, że skoro decyzje, o których mowa w art. 52 w/w ustawy, dotyczą samowoli budowlanych lub innych naruszeń przepisów Prawa budowlanego, to adresatem tych decyzji powinien być w pierwszym rzędzie inwestor, jako sprawca tych wykroczeń, pod warunkiem, iż w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego posiada on tytuł prawny do obiektu, który pozwoliłoby mu na legalne wykonanie orzeczonego obowiązku. W niniejszej sprawie P. J. K. jako jego współwłaścicielka posiada tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto przedmiotowe roboty budowlane wykonała pomimo sprzeciwu pozostałych współwłaścicieli w/w nieruchomości, w związku z czym solidarne obciążanie wszystkich właścicieli w/w działki wskazanymi w sentencji skarżonej decyzji PINB stanowiłoby dla nich nieuzasadnione obciążenie. Ponadto pozostali właściciele działki ewid. nr [...] w K., w pismach kierowanych do organów nadzoru budowlanego domagają się aby P. J. K. przywróciła przedmiotową nieruchomość do stanu poprzedniego, a zatem nie ma podstaw, aby przypuszczać, iż będą oni uniemożliwiać inwestorowi wykonanie nałożonego na niego obowiązku.
Ponadto MWINB wskazuje, iż wadliwe jest wyrażone w skarżonej decyzji organu I instancji stanowisko, iż nie wywiązanie się przez inwestora z nałożonego przez organy nadzoru budowlanego w myśl art. 81c obowiązku należy traktować jako odstąpienie przez inwestora od możliwości legalizacji, które mogłoby skutkować zastosowaniem sankcji z art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b., albowiem powyższe stanowisko PINB nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącej zawartego w odwołaniu MWINB wskazuje, iż decyzja PINB z dnia 25 października 2017r., znak: PINB.7355-88/12/JD nie dotyczy zobowiązania inwestora do przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w K.. Stanowisko tut. Organu co do konieczności jej przedłożenia zostało wyrażone w ostatecznym postanowieniu tut. Organu z dnia 15 maja 2015r., nr 611/2015, znak: WOB.7722.1.2014.MMUS.
Ponadto MWINB wskazuje, iż z uwagi na przedłożenie przez P. J. K., upoważnienia dla P. S. W., cyt.: do załatwiania wszelkich spraw związanych z Postanowieniem PINB w Oświęcimiu, o symbolu: PINB.7355-88/12/JD z dnia 03.12.2013r. (...), MWINB przesyła niniejszą decyzję wskazanemu pełnomocnikowi uznając, że niniejsze postępowanie odwoławcze jest związane z w/w postanowieniem wydanym w toku postępowania znak: PINB.7355- 88/12/JD, w którym zapadło niniejsze rozstrzygniecie kończące sprawę.
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdzić należy, iż Organ I instancji prawidłowo zobowiązał inwestora P. J. K. do przywrócenia nieruchomości zlokalizowanej na działce ewid. nr [...] w K. do stanu poprzedniego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt. 1 u.p.b., wobec czego MWINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zobligowany był do utrzymania w mocy skarżonej decyzji organu I instancji.
Na powyższa decyzje skargę złożyła J. K.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności związanych ze sprawą w sposób należyty i wyczerpujący, w szczególności:
a) bezpodstawne przyjęcie, że robót budowlanych wykonanych przez skarżącą nie sposób zalegalizować z uwagi na brak zgody pozostałych współwłaścicieli działki ewidencyjnej nr [...],
b) niewyjaśnienie, czy i ewentualnie które konkretnie z robót budowlanych wskazanych w zaskarżonej decyzji były prowadzone bez wymaganych zezwoleń administracyjnych,
c) niewyjaśnienie, jakie roboty budowlane były prowadzone przez skarżącą a jakie przez poprzednich właścicieli np. ks. Kanonika F. K. w latach 20 tych ubiegłego wieku,
d) niewyjaśnienie, jakie roboty budowlane prowadzone przez skarżącą były prowadzone w sposób zgodny z zasadami sztuki budowlanej, a jakie nie.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie prawa materialnego, a to niewłaściwe zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt. 1 z dnia 7.07.1994 roku - Prawo Budowlane i bezzasadne orzeczenie na rzecz o nakazie doprowadzenia obiektu budowlanego położonego w K. ul. K. na działce nr [...] do stanu poprzedniego.
W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżąca wskazuje, że nie zgadza się z organem, iż nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, a ustalenia organu w tym zakresie są sprzeczne. Organu II z jednej strony uznaje, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości z drugiej strony stwierdza, że może być adresatem decyzji nakazującej przywrócenie nieruchomości do stanu pierwotnego skoro taki tytuł posiada. Skarżąca wskazuje, że jako jedyna włada nieruchomością, objętą księgą wieczystą nr [...], jako posiadacz samoistny, z wyłączeniem innych współwłaścicieli, którzy nie są dopuszczeni do posiadania nieruchomości. Powyższe potwierdza również fakt, że skarżąca wystąpiła w odrębnym postępowaniu, toczącym się przed Sądem Rejonowym w Oświęcimiu o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...] , sygn. akt: I Ns 1343/12 .Skarżąca podkreśla, że już w trakcie wykonywania części robót pozostawała właścicielem ujawnionym w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.
Wskazuje także na inne istotne uchybienia w postępowaniu, które było prowadzone Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu, a które nie zostały pod uwagę w zaskarżonej decyzji. Zwraca uwagę na fakt, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jedynie w jednym zdaniu podniósł, że "roboty prowadzone przez Panią J. K. w obiekcie wykonane były w sposób Część z nich wymagała dokonania zgłoszenia, część wymagała pozwolenia na budowę". Małopolski Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie bez zawahania powielił ewidentny błąd Organu I Instancji, nie uchylając z tego względu decyzji. Niezależnie od tego istotne jest również to, że stan prawny w zakresie uzyskiwania pozwoleń uległ wiele razy zmianom i obecnie na większość kwestionowanych robót nie wymaga pozwolenia.
Skarżąca zarzuca też, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu oraz Małopolski Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie nie wzięli pod uwagę faktu , że część zakwestionowanych robót zostało wykonanych nie przez skarżącą ale przez poprzedniego właściciela ks. Kanonika F. K. w latach 20 tych ubiegłego wieku. Dotyczy to min. wykonania ścianek działowych z polepą biegnących prostopadle do belek oraz dociążenie konstrukcji więźby dachowej co spowodowało dociążenia stropów budynku, które doprowadziło do przekroczenia dopuszczalnych ugięć belek stropowych. Kuriozalne jest nakazanie skarżącej odbudowy pieców kaflowych. Po pierwsze to piece te obciążały wadliwie wykonane stropy drewniane, zwłaszcza strop nad wysokim parterem w pokoju z kominkiem. Po drugie zaś powrót do ogrzewania piecami kaflowymi stoi w rażącej sprzeczności z Uchwałą nr XXXII/542/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia S-01.2017 r. w sprawie wprowadzania na obszarze województwa małopolskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji w których następuje spalanie paliw.
W ocenie skarżącej zaskarżone decyzje administracyjne zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i winny zostać bezwzględnie uchylone. Wskazuje, że nakazanie przywrócenia do stanu pierwotnego budynku przez Organy I i II instancji jest sprzeczne z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego, które gwarantują obywatelowi sprawiedliwe i przepisami prawa działania organów państwa. Skarżąca wskazuje także, że organy I i II instancji bezpodstawnie żądały opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. Nie wskazały przy tym jakie konkretnie przepisy zostały naruszone, które roboty wymagały uzyskania takiej opinii, a które nie. Organ II instancji pominął także, że skarżąca podejmowała próby zadośćuczynienia wezwaniom organu I instancji i przekazywała dokumentację sporządzoną przez biegłych rzeczoznawców, prowadząc roboty, które miału poprawić stan techniczny budynku i przeciwdziałać zagrożeniom bezpieczeństwa użytkowników, w tym dokonała odciążenia stropów, wzmocnienia elementów konstrukcyjnych oraz przebudowy istniejącej kotłowni.
Skarżąca nie była reprezentowana w postępowaniu przed Organem II instancji przez pełnomocnika. Już bowiem 8 lutego 2018 r. do Organu II Instancji wpłynęło pismo w którym S. W. wskazał, że nie posiada pełnomocnictwa do reprezentowania w pełnym skarżącej w tym postępowaniu. Pomimo wątpliwości w zakresie umocowania Pana W., Organ II Instancji doręczył mu decyzję z dnia 1 luty 2018 r. Następnie Organ II Instancji potwierdził swoje wątpliwości w tym zakresie przesyłając kopię decyzji z dnia 1 lutego 2018 r. do skarżącej, pouczając jednocześnie skarżącą o możliwości złożenia skargi w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej pełnomocnikowi.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wnosi o uchylenie zarówno decyzji organu II, jak i I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji w przedstawionym powyżej stanie faktycznym stanowiły przepisy art. 50-52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 t. prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania skarżonej decyzji (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 725 ze zmianami, dalej p.b.). Natomiast ocena, czy wykonane roboty podlegały reglamentacji prawa budowlanego została dokonana według stanu prawnego na dzień ich wykonania (także wówczas, gdy roboty wykonane zostały w różnych datach).
Zgodnie z art. 50 ust. 1 p.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.
Stosownie do art. 50.ust. 2 p.b. postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych należy:
1) podać przyczynę wstrzymania robót;
2) ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń.
W myśl art. 50 ust. 3 p.b. w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, chyba że w tym terminie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 50a pkt 2 albo w art. 51 ust. 1. (art. 50 ust.4 p.b.).
Z kolei zgodnie z art. 51 ust. 1 p.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Zgodnie zaś z art. 52 ust. 1 p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.
Rozpatrując niniejszą sprawę należy uwzględnić orzeczenia sądów administracyjnych, które zapadły w sprawie. W szczególności wyrokiem z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 436/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję nr 61/2018 z dnia 1 lutego 2018 r. znak WOB.7721.694.2017.PSZY Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd zaakcentował, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b oznacza doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem administracyjnym, nie cywilnym. Zdaniem Sądu brak dysponowania zgodą pozostałych współwłaścicieli na przeprowadzenie robót legł u podstaw wydania skarżonej decyzji. W wyniku kontroli instancyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2516/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia tut. Sądowi. NSA nie podzielił stanowiska Sądu I instancji, wskazał, że niedopuszczalne jest, aby z zakresu kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie naprawcze wyłączyć uprawnienie czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto wskazał, że przedmiotowy budynek został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, zatem przy orzekaniu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego w ramach postępowania naprawczego zamierza wydać nakaz wykonania określonych robót budowlanych wobec obiektu lub obszaru podlegającego stosownym formom ochrony konserwatorskiej, nie posiada on samodzielnych kompetencji do wkraczania w dyskrecjonalny obszar właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków. Konieczne jest w takim przypadku bądź uzyskanie, w formie decyzji, pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na wykonanie określonych robót budowlanych, w zakresie dotyczącym obiektów lub obszarów wpisanych do rejestru zabytków, bądź uzgodnienie decyzji nakazującej wykonanie takich robót z wojewódzkim konserwatorem zabytków, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków.
W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 39 ust. 3 p.b. w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (odnośnie do postępowania naprawczego zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 752/21).
Mając na względzie treść art. 190 p.p.s.a., uwzględniając stanowisko NSA i przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że kontrolowana decyzja jest wadliwa. Po pierwsze, w zakresie, w jakim została wydana bez uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, co było konieczne z uwagi na fakt, że budynek figuruje w wojewódzkiej i gminnej ewidencji budynków. Brak takiego uzgodnienia stanowi istotne naruszenie prawa mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że zakres nakazanych robót jest obszerny, a niektóre z nich mają na celu przywrócenie zabytkowego charakteru obiektu budowlanego (demontaż okien w połaci dachowej, wymiana dachówki, odtworzenie pieców kaflowych, doprowadzenie kolorystyki ścian obiektu do stanu sprzed wykonania robót). W odniesieniu do obiektu wpisanego do ewidencji wojewódzkiej i gminnej roboty takie powinny zostać uzgodnione z konserwatorem zabytków (zob. także pismo z dnia 16 sierpnia 2013 r. k. 51, czarny segregator, z którego wynika, że sam Konserwator taką konieczność akcentował w niniejszej sprawie). Uzasadniając uchylenie jedynie decyzji organu odwoławczego tut. Sąd wskazuje, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczy się już od 2012 r. Zasadniczo ustalenia organu odwoławczego są w ocenie Sądu są prawidłowe odnośnie do udokumentowanego braku zgłoszenia i uzyskania pozwolenia na budowę na przedmiotowe roboty, braku zgody do dysponowania na dzień wydania skarżonej decyzji zgodą pozostałych współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Jeśli zatem Wojewódzki Konserwator Zabytków uzgodniłby pozytywnie zakres nakazanych robót, bez konieczności wprowadzania w tym zakresie modyfikacji, zaś stan faktyczny decyzja podlegałaby wykonaniu. Natomiast w przypadku gdyby Wojewódzki Konserwator Zabytków wymagał modyfikacji w treści decyzji, co wiązałoby się z przeprowadzeniem dodatkowego postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza ramy wynikające z art. 136 k.p.a., dopiero wówczas organ odwoławczy byłby zmuszony do wydania decyzji kasatoryjnej, a sprawa wymagałaby ponownego rozpoznania przez organy administracji publicznej.
Dokonując oceny czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do realizowanych robót budowlanych, należy wziąć także pod uwagę konkretne roboty budowlane i odnieść to uprawnienie inwestora do ich zakresu. O zaliczeniu konkretnej czynności zwykłego zarządu albo przekraczających zwykły zarząd decydują okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1047/10, orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1990 r., sygn. akt III ARN 15/90, OSP 1991, z. 6, poz. 163; wyrok NSA z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 576/05, wyrok NSA z dnia 4 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2516/23; W. Piątek (w:) Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, Lex Omega; A. Cisek, Kodeks Cywilny. Komentarz pod red. prof. Edwarda Gniewka, Warszawa 2008, s. 344, 345). Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że każde wykorzystanie nieruchomości wspólnej na cele budowlane jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Tym samym nie ma wymogu, by współwłaściciel chcący wykorzystać wspólną nieruchomość na cele budowlane zawsze musiał posiadać zgodę wszystkich współwłaścicieli, a w przypadku jej braku, musiał uzyskać zgodę sądu powszechnego. Ocena, czy dane zamierzenie inwestycyjne jest zamierzeniem przekraczającym zakres zwykłego zarządu dokonywana jest wstępnie przez inwestora, a następnie jest ona weryfikowana przez organ administracji. Organ administracji jest uprawniony także do dokonania takiej oceny samodzielnie (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II OSK 131/15, wyrok NSA z dnia 4 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2516/23). Podstawową przesłanką do oceny charakteru czynności jest ustalenie, czy czynność ta narusza lub zagraża interesom współwłaścicieli niedziałających, czy narusza interes pozostałych współwłaścicieli obiektu i czy inwestycja taka może negatywnie oddziaływać na prawa właścicielskie do nieruchomości. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że czynność, która nie narusza i nie zagraża interesom współwłaścicieli niedziałających, może być uznana za czynność zwykłego zarządu, niewymagającą uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na jej realizację. Ustawodawca celowo pozostawił rozstrzygnięcie tej kwestii orzecznictwu sądów, gdyż zależy ona od konkretnej sytuacji i stanu faktycznego sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 906/09 i z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2745/17, wyrok NSA z dnia 4 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 2516/23). Przy tym, co trzeba podkreślić - w przypadku prowadzenia procedury w trybie art. 50 i 51 p.b. - organy nadzoru budowlanego prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlanego powinny rozważyć w kontekście docelowej "postaci" robót budowlanych, którą gotowe są uznać za akceptowalną, na przykład takiej, która mogłaby zostać osiągnięta z uwzględnieniem obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.
Prawidłowe było stanowisko organu odnośnie do konieczności badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz braku takiej zgody w przedmiotowej sprawie. Na dzień wydania skarżonej decyzji Pani J. K. nie była jedyną właścicielką przedmiotowej nieruchomości, co organ ustalił na podstawie treści księgi wieczystej nr [...] Skala robót budowlanych (remont i przebudowa budynku mieszkalnego w tym docieplenie, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, remont elewacji, przebudowa i budowa instalacji wewnątrz budynku) wymagające odpowiednio zgłoszenia i udzielenia pozwolenia na budowę bez wątpienia w ocenie Sądu wskazują na konieczność legitymowania się zgodą pozostałych współwłaścicieli na ich wykonanie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie brak było takiej zgody. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi, jakoby organ wydał decyzję sprzeczną raz wskazując, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości, a w innym miejscu wskazując, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości wskazać należy, że wbrew stanowisku skargi stanowisko organu jest spójne. Otóż organ wskazuje na dwie różne kwestie. Na dzień wydania kontrolowanej decyzji skarżąca zgodnie z treścią księgi wieczystej była współwłaścicielką działki ewidencyjnej [...]. Czym innym jest jednak kwestia zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlanego. Organ prawidłowo ocenił, że z uwagi na zakres robót także pozostali współwłaściciele powinni wyrazić zgodę. Tymczasem z akt wynika, że pozostali współwłaściciele zgody takiej nie wyrazili (m.in. k 63h,k. 60k czarny segregator, k. 83 fioletowy segregator, k. 13 akt administracyjnych PINB).
Wbrew stanowisku zawartemu w skardze organy ustaliły, jakie roboty i kiedy zostały wykonane oraz, czy skarżąca legitymowała się pozwoleniem budowlanym bądź dokonała zgłoszenia, a także czy wykonane prace zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i przepisami techniczno-budowlanymi.
Pismem z dnia 7 grudnia 2012 r., znak: WAB.6744.5.13.2012.K Starosta Oświęcimski poinformował organ I instancji, iż P. J. K. dnia 21 lipca 2009r. dokonała zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia. Ponadto poinformowano, że dnia 5 listopada 2012r. organ ten wniósł sprzeciw do zgłoszenia P. J. K. robót budowlanych polegających na dociepleniu budynku zlokalizowanego przy ul. K. w K.. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 13 sierpnia 2013 r., znak: WI-I.7840.10.22.2012.JC. Starosta Oświęcimski wskazał również, że od 2004 r. nie odnotowano w rejestrach Starostwa pozwoleń na budowę informacji dotyczącej inwestycji realizowanej w w/w nieruchomości. Burmistrz Gminy K. pismem z dnia 11 grudnia 2012 r., znak: OS.1634.14.2012 poinformował organ I instancji, iż w archiwum nie odnotowano w rejestrach udzielonych pozwoleń na budowę i zgłoszeń żadnych informacji na temat inwestycji realizowanej na w/w działce w latach 2002-2003 (k. 17, 19, 45 akt PINB).
Z akt sprawy (k.74b tom II akt administracyjnych PINB) wynika, że w budynku przy ul. K. w K. prowadzone były następujące prace:
- lata 70-90 wymiana dachówki, przemurowanie kominów, instalacja odgromowa, wymiana obróbek blacharskich, instalacja zimnej wody w budynku, montaż okien w połaci dachowej, prace remontowe polegające na bieżącej konserwacji;
- ok. 2002 r. kominek z rozprowadzeniem ciepłego powietrza na pokoje kondygnacji parteru oraz pietra, remont WC, przebudowa pomieszczeń higieniczno-sanitarnych piętra i parteru;
- ok. 2005 roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania tzw. ślepego pułapu, w ramach których zrealizowano kręte schody, posadzki w poziomie jętek konstrukcji drewnianej więźby dachowej, docieplenie połaci dachowej, wykończenie skosów płytami, wydzielenie pomieszczeń ściankami działowymi; w pomieszczeniach piwnicznych zamontowano piec na paliwo stałe, stwierdzono brak wentylacji nawiewnej i wywiewnej, demontaż pieców kaflowych;
- lipiec-sierpień 2012 r. odkrycie fundamentów, izolacja przeciwwilgociowa z folii kubełkowej, docieplenie ścian styropianem, remonty elewacji (kolory), utwardzenie z kostki betonowej o pow. 300-450 m˛.
W sprawie wykonano także kilka opinii technicznych (J.G., budynek mieszkalny, luty 2014, tom II, k. 73 a.a., J. G. , poddasze budynku, luty 2014, tom II, k. 73 a.a., J. M. , instalacje elektryczne, listopad 2017, k. 115, tom II a.a. , S. W., grudzień 2017).
W opinii S. W., najbardziej aktualnej, kompleksowej i poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji, wynika, że stan techniczny budynku w związku z wykonanymi robotami jest niezadowalający (tom I, k. 13 akt administracyjnych).
Odnośnie do zawartych zarzutów wadliwej reprezentacji skarżącej w postępowaniu odwoławczym wyjaśnić należy, co następuje. W aktach sprawy zalega upoważnienie Pana S. W. do załatwiania wszelkich spraw związanych z postanowieniem PINB w Oświęcimiu znak PINB.7355-88/12/JD z dnia 3 grudnia 2013 r. dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. K. w K. (k. 20 a.a. MWINB). Wobec tego decyzja organu odwoławczego została doręczona temu pełnomocnikowi. Mimo, że zakres upoważnienia był wąski i obejmował jedynie czynności związane z realizacja obowiązku nałożonego w/w postanowieniem (co potwierdził pełnomocnik z piśmie z dnia 7 lutego 2018 r. (co wynikało także z treści upoważnienia), organ odwoławczy nieprawidłowo doręczył decyzję osobie niebędącej w istocie pełnomocnikiem w sprawie. Przychylić należy się zatem do zarzutu skargi w tym zakresie.
Ponownie rozpatrując sprawę w pierwszej kolejności organ zasięgnie opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odnośnie do zakresu i sposobu sformułowania zawartych w decyzji nakazów.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI