II SA/Kr 397/25

II SA/Kr 397/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art 16 ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 19 lutego 2025 r., znak R.D.0140.1.2025 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie na rzecz K. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Wnioskiem z dnia 14 listopada 2024 r. P. T. Przewodniczący K. zwrócił się do Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie o udostępnienie informacji w następującym zakresie:
1) Czy Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie ponosi koszty finansowe związane z obsługą prawną postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Ministra Nauki w sprawie o odwołanie Pana prof. dr. hab. P. B. z funkcji Rektora UKEN?
2. Jeżeli tak, to:
a) jakie są dotychczasowe łączne koszty obsługi prawnej ww. sprawy, które poniósł Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie?
b) jaka kancelaria prawna prowadzi tę sprawę?
3. Czy Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie ponosi koszty związane z obsługą prawną (zastępstwo procesowe) prowadzoną przez Kancelarię Radcy Prawnego M. R. ([...])
w postępowaniach sądowych przeciwko Panu Rektorowi UKEN prof. dr. hab. P. B. lub/1 Uniwersytetowi Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, w tym
w szczególności w postępowaniach w sprawach o wykroczenia sygn. akt.: [...] sygn. akt [...] i sygn. akt [...]
4. Jeżeli tak, to jakie są dotychczasowe łączne koszty ww. obsługi prawnej, które poniósł Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie?
Decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. nr KU.D.0140.1.2025, działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia
6 września 2001 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) oraz zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu udostępniania informacji publicznej przez Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, wprowadzonego zarządzeniem nr R/Z.0201
- 43/2020 Rektora z dnia 9 czerwca 2020 r. Kanclerz Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie odmówił P. T. działającego imieniem związku K. udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt 1 i 2 a) ww. wniosku z dnia 14 listopada 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że stosownym pismem poinformowano wnioskodawcę, że informacje zawarte w pkt 2 b), 3, 4 ww. wniosku nie stanowią informacji publicznej. Niniejsza decyzja dotyczy pkt 1 i 2a) ww. wniosku.
Organ wskazał, że K. jest jednym z czterech działających w Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (dalej: "Uniwersytet" lub "Uczelnia") związków zawodowych i jako jedyny jest nastawiony bardzo nieprzychylnie do swojego pracodawcy, w tym do Rektora UKEN prof. dr. hab. P. B.. Nie bez znaczenia jest fakt, iż P. T. zgłosił się jako kandydat na kandydata w wyborach na rektora UKEN przeprowadzanych w marcu 2024 r., jednak decyzją Rady Uczelni nie został wskazany jako kandydat na rektora, przez co nie mógł ubiegać się o wybór w tych wyborach. Natomiast od tego czasu widoczne stały się nasilone działania ww. związku zawodowego w sprawie odwołania rektora przez Ministra Nauki, w tym szereg pism kierowanych do ministerstwa przez ww. związek zawodowy. Ponadto, wnioskodawca na przestrzeni ostatnich czterech lat wielokrotnie zwracał się do Uniwersytetu o udzielenie informacji i danych (w różnych trybach: ustawy o dostępie do informacji publicznej, ustawy o związkach zawodowych, wewnętrznej korespondencji do Rektora), które następnie były wykorzystywane przeciwko Uczelni i wpływały bardzo negatywnie na wizerunek Uniwersytetu i Rektora.
Bez wątpienia przyczyniło się do tego przekazywanie uzyskanych przez wnioskodawcę (rozumianego jako związek zawodowy lub jego członkowie) informacji do różnych środowisk medialnych, w tym do G. , które w sposób nierzetelny - często w oderwaniu od kontekstu, w celu przekazania z góry przyjętych treści - wykorzystywały je w swoich materiałach. Artykuły prasowe inicjowane działalnością ww. związku zawodowego naruszały dobra osobiste Uczelni, jak też Rektora i w tym zakresie sprawy zostały skierowane na drogę sądową i postępowania są w toku. Wielokrotnie również odnotowano przypadki zawiadomień wnoszonych przez wnioskodawcę do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, czego pokłosiem były liczne wezwania do wyjaśnień, kierowane przez ww. instytucję nadzorującą do Rektora. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, nigdy nie zgłosiło żadnych zastrzeżeń co do działalności Uczelni i sprawowania funkcji Rektora, a jedynie wyjaśniało podniesione przez wnioskodawcę kwestie. Ilość pism w tym zakresie była bardzo duża, często paraliżująca pracę pracowników administracji, co było związane z koniecznością udzielania odpowiedzi w wyznaczonych, często bardzo krótkich terminach (3 dniowe). W zawiadomieniach kierowanych do różnych instytucji, prasy przedstawiciele ww. organizacji związkowej przedstawiali i wykorzystywali dane uzyskane między innymi poprzez zapytania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dlatego też żądane informacje, nie mają zdaniem organu, na celu realizacji celu jaki wynika z przedmiotowej ustawy, ale własny indywidualny interes wnioskodawcy, co stanowi nadużycie w jej stosowaniu i nie zasługuje na ochronę.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu zachodzi uzasadniona obawa,
iż uzyskane przez wnioskodawcę informacje na temat kosztów obsługi prawnej postępowania w sprawie o odwołanie prof. dr hab. P. B. z funkcji Rektora, mogłyby zostać niewłaściwie zinterpretowane i wykorzystane w sposób niezgodny
z intencjami, w złej wierze lub w celu wyrządzenia szkody. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż dane te - wydzielone z szerszego kontekstu - mogłyby mieć realny wpływ na wynik toczącego się postępowania w ww. sprawie o odwołanie Rektora
i prowadzonych postępowań sądowych. Dodatkowo w ten sposób ujawniona zostałaby tajemnica przedsiębiorcy, a zarazem dane poufne, które strony zastrzegły. Na udostępnienie tych danych Uczelnia nie uzyskała zgody, a ich ujawnienie naraziłoby Uczelnię na odpowiedzialność kontraktową, jak też cywilną z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Informacje te mogłyby być także wykorzystane przeciwko pełnomocnikowi prowadzącemu sprawę.
Organ dodał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Nie oznacza to jednak, że prawo to jest wolne od jakichkolwiek ograniczeń i nie podlega żadnej kontroli.
W ugruntowanym orzecznictwie sądowym istnieje bowiem pojęcie nadużycia prawa do informacji publicznej. Jakkolwiek sama konstrukcja prawa dostępu do informacji publicznej jako publicznego prawa podmiotowego, w praktyce oznacza, że już samo stwierdzenie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej implikuje obowiązek udzielania informacji każdemu podmiotowi, który się o to zwróci, to jednak takie stosowanie prawa prowadzi również do jego nadużycia. Okoliczności związane z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej powinny być zatem w każdym przypadku oceniane indywidualnie. Ocena taka powinna uwzględniać szerszy kontekst sytuacyjny, a nie tylko samo uprawnienia do uzyskania takiej informacji. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (por. np. wyrok Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 481/19).
K. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.
2. Decyzją z dnia 19 lutego 2025 r., Nr R.D.0140.1.2025, działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 902) oraz §19 Regulaminu udostępniania informacji publicznej przez Uniwersytet Pedagogiczny im Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, wprowadzonego zarządzeniem nr R/Z.0201-43/2020 Rektora z dnia 9 czerwca 2020 r. Rektor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że prawo do informacji publicznej nie jest prawem bezwzględnym i nieograniczonym, gdyż zarówno Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, jak i ustawa o dostępie do informacji publicznej (kolejno art. 61 ust. 3 oraz art. 5) przewidują możliwość jego ograniczenia. W decyzji organu I instancji wykazano szereg argumentów, które uzasadniają ograniczenie tego prawa w przedmiotowej sprawie. Nie sposób więc zgodzić się z zarzutem wnioskodawcy o nieuprawnionym ograniczeniu prawa dostępu do informacji publicznej.
Zdaniem organu odwoławczego, błędne jest twierdzenie wnioskodawcy, że organ I instancji nietrafnie przyjął, iż "wnioskodawca realizuje inny cel niż troska o dobro publiczne, a pozyskane informacje zostałyby wykorzystane przez niego wyłącznie w sposób niezgodny z intencjami, w złej wierze lub w celu wyrządzenia szkody". Wnioskodawca bowiem wielokrotnie działał na szkodę Uczelni
i Rektora poprzez publikację nierzetelnych, niezweryfikowanych i niezgodnych
z prawdą informacji, zarówno bezpośrednio jak i za pośrednictwem mediów.
Na poparcie stanowiska, że wnioskodawca wielokrotnie wchodził w posiadanie udostępnionych przez Uczelnię danych, które - poddawane nadinterpretacji i wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem - godziły w interesy Uczelni, jak też dobra osobiste Rektora prof. dr. hab. P. B. organ powołał się na przykład Wiceprzewodniczącego Prezydium K. , który w piśmie z dnia 12 sierpnia 2024 r. poinformował, że część informacji o udostępnienie których wnosił, została przetworzona i przekazana Ministrowi Nauki. Z kolei w materiale prasowym opublikowanym w G. w dniu 10 października 2024 r. przytoczono kwoty, o których Wiceprzewodniczący został poinformowany w piśmie nr DO.0140.22.L2024, pomijając jednak kluczową kwestię, że suma [...] zł za zewnętrzna obsługę prawną to koszty wszystkich spraw, w tym rozpoczętych jeszcze za kadencji poprzedniego Rektora lub wynikające ze zdarzeń dotyczących kadencji poprzedniego Rektora. W ten sam sposób zmanipulowane fakty zostały powtórzone na łamach G. zaledwie miesiąc później, w artykule z dnia 13 listopada 2024 r., którego tytuł również miał jednoznacznie pejoratywny wydźwięk.
Zdaniem organu odwoławczego przekazane przez ww. związek zawodowy dane, uzyskane uprzednio w trybie dostępu do informacji publicznej, w sposób rażący zostały zamanipulowane i wykorzystane na szkodę Uczelni oraz Rektora. Takie działanie stoi w sprzeczności nie tylko z zasadami współżycia społecznego, ale też
z celem ustawy o dostępie do informacji publicznej, która ma na celu jawność danych dla dobra publicznego, a nie realizacji własnych interesów, pogłębiania konfliktów, czy rozpowszechnia tych danych, dodatkowo rażąco zmanipulowanych, w celu zdyskredytowania organu i jego władz. Podobnie uzyskane na podstawie rozpatrywanego wniosku dane dotyczące kosztów obsługi prawnej w sprawie dotyczącej odwołania prof. dr hab. P. B. z funkcji Rektora UKEN mogłyby ulec manipulacjom, a co za tym idzie - mieć realny wpływ na wynik toczącej się sprawy.
Organ podał, że uzyskane w ramach informacji publicznej dane powinny służyć sprawowaniu społecznej kontroli nad działalnością podmiotu publicznego, którym bez wątpienia jest UKEN. Jednak (mając na uwadze zgromadzone dowody, doświadczenie) w nin. sprawie wnioskodawca dąży do uzyskania informacji w celu godzenia w wizerunek Uczelni i Rektora, obniżania prestiżu Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w przestrzeni publicznej oraz wzniecanie niepokoju, co pozostaje w sprzeczności z ukonstytuowaną w u.d.i.p. ideą informacji publicznej.
Organ wskazał nadto, że wbrew zarzutom wnioskodawcy w tej sprawie mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy. Zgodnie z wyrokiem NSA (sygn. akt III OSK 2473/22) dla odmowy udostępnienia określonej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy spełnione muszą być przesłanki formalne i materialne. Przesłanka formalna wyraża się w zamanifestowaniu woli konkretnego przedsiębiorcy utajnienia określonych informacji. Z kolei przesłanka materialna polega na tym, że informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy powinny stanowić informacje, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną, jakkolwiek nie muszą mieć same w sobie wartości gospodarczej. W sprawie spełnione są obie przesłanki, zarówno materialna jak i formalna. Na istnienie przesłanki materialnej wskazuje fakt, iż ujawnienie informacji na temat ponoszenia przez Uczelnię kosztów obsługi prawnej, mogłoby narazić UKEN na obowiązek zapłaty odszkodowania pełnomocnikowi prowadzącemu sprawę, gdyby, pomimo braku zgody pełnomocnika, Uczelnia udostępniła dane w tym zakresie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2019 r., II SA/Gd 290/19, wyrok NSA z dnia 5 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 2473/22) organ odwoławczy podał, że organ podał, że podjęte działania kwalifikowane są jako przesłanki do uznania wnioskowanych informacji za objęte tajemnica przedsiębiorcy.
Dokonując analizy korzyści i ryzyk wynikających z udostępnienia żądanych danych organ stwierdził, że ryzyko stanowiłoby przeważającą większość. Dodatkowo przekazane informacje służyłyby eskalacji konfliktu. Zauważył też, że konflikt wnioskodawcy z Uczelnią i Rektorem jest bardzo silny i ma charakter osobisty. Wnioskodawca był jedynym kontrkandydatem prof. dr. hab. P. B. w wyborach na rektora w marcu 2024 r., a po przegranej działania wnioskodawcy skupiły się na działaniach mających na celu odwołanie rektora z funkcji i doprowadzenie do ponownych wyborów. Wykorzystując ustawę o informacji publicznej wnioskodawca gromadzi materiał dowodowy, który następnie przekazuje Ministrowi Nauki, jako dowody przeciwko Rektorowi, podczas gdy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ma wszelkie narzędzia, aby pozyskać od Uczelni wszelkie dane i informacje bezpośrednio.
Według organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył przepisów art. 77 §1, 80 i 107 §3 k.p.a., zbadał wszelkie okoliczności sprawy, a stosowne argumenty zawarł w uzasadnieniu decyzji. Nadto, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, mając na uwadze liczne sprawy sądowe wytaczane przez wnioskodawcę przeciwko Uczelni, zachowanie wnioskodawcy mieści się w definicji "pieniactwa". Z kolei jego działania
w zakresie dostępu do informacji publicznej stanowią przejaw nadużycia prawa w tym zakresie.
3. Na powyższą decyzję K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek i w konsekwencji nieuprawnione ograniczenie tego prawa;
- art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 2022 r. poz. 1233; zw. dalej: u.z.n.k.) w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie przez organ w decyzji Nr R.D.0140.1.2025 z dnia 19 lutego 2025 r., że informacje określone w pytaniu nr 1 i 2 lit. a wniosku z dnia 14 listopada 2024 r. zawierają tajemnicę przedsiębiorcy podlegającą ochronie na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., pomimo że nie stanowią one informacji o charakterze organizacyjnym, ekonomicznym, technologicznym lub innym posiadającym wartość gospodarczą, których ujawnienie mogłoby narazić Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie na szkodę oraz poprzez ograniczenie się przez organ do powołania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 19 lutego 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 29 stycznia 2025 r. wyłącznie szczątkowych, lakonicznych i powtarzalnych argumentów bez wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących, uznanie danej informacji za stanowiącą tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k.; jak również poprzez odmowę udostępnienia informacji publicznej z powodu godzenia w interesy oraz wizerunek Uczelni, z powołaniem się na dobra osobiste Rektora oraz obniżanie prestiżu Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie w przestrzeni publicznej;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego przeanalizowania materiału dowodowego oraz okoliczności niniejszej sprawy, w tym szczegółowego i skrupulatnego przeanalizowania oraz wyjaśnienia strony skarżącej i wykazania przesłanek warunkujących uznanie żądanej informacji publicznej za tajemnicę przedsiębiorcy oraz poprzez brak wyjaśnienia w jaki konkretnie sposób udostępnienie żądanej informacji publicznej prowadziłoby do naruszenia interesów przedsiębiorcy tj. w jaki sposób mogłoby dojść do wykorzystania informacji przeciwko pełnomocnikowi prowadzącemu sprawę i na czym konkretnie naruszenie to, jak również narażenie organu na odpowiedzialność odszkodowawczą w zakresie naruszenia dóbr osobistych, miałyby polegać, w sytuacji gdy żądana informacja dotyczy poniesionych kosztów obsługi prawnej, a także poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nieodpowiadający rygorom kodeksowym.
Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
6. Prawo dostępu do informacji publicznej wyrażone zostało w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji (ust. 2). Stosownie do art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1 o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (ust. 2).
7. Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z 19 lutego 2025 r. odmawiająca udostępnienia informacji publicznej w zakresie dwóch pytań sformułowanych przez K. we wniosku z 14 listopada 2024 r.: "1) Czy Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie ponosi koszty finansowe związane z obsługą prawną postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Ministra Nauki w sprawie o odwołanie Pana prof. dr. hab. P. B. z funkcji Rektora UKEN? 2) Jeżeli tak, to: a) jakie są dotychczasowe łączne koszty obsługi prawnej ww. sprawy, które poniósł Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie?"
Decyzją tą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 29 stycznia 2025 r. oznaczoną jako decyzja Nr KU.D.0140.1.2025 Kanclerza Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej. Zauważyć jednak wypada, że decyzja z 29 stycznia 2025 r. została podpisana przez Prorektora ds. Kształcenia i Rozwoju dr. hab. R. S., prof. UKEN z upoważnienia Rektora UKEN. Nie jest to zatem decyzja Kanclerza UKEN (czyli dyrektora administracyjnego uczelni), lecz decyzja Rektora, a ściślej z upoważnienia Rektora. Rektor, jako organ uczelni, jest właściwy do jej reprezentowania, zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2024 r. poz. 1571). To ten organ zobowiązany jest też, co do zasady, do udostępniania informacji publicznej. Według bowiem art. 4 pkt 5 u.d.i.p. do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej zalicza się podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Nieścisłość ta stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 1 k.p.a., lecz nie jest to wada istotna, która uzasadniałaby uchylenie tej decyzji.
8. Przechodząc do meritum należy zauważyć, że nie budzi wątpliwości w okolicznościach sprawy, iż przedmiot wniosku, w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, dotyczy informacji publicznej. Pytanie o poniesione przez Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, jako uczelnię publiczną, koszty finansowe związane z obsługą prawną tego podmiotu, stanowią informację o działalności tego organu władzy publicznej, w szczególności informację o dysponowaniu majątkiem publicznym (vide: art. 6 pkt 5 u.d.i.p.).
9. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż przesłanką odmowy udostępnienia informacji publicznej było w pierwszej kolejności nadużycie przez wnioskodawcę prawa do informacji publicznej.
W doktrynie podkreśla się, że prawo do informacji publicznej, określone w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, "jest prawem politycznym, które warunkuje realizację w praktyce zasady przejrzystości i transparentności systemu sprawowania władzy (zasady jawności działania organów władzy publicznej). Jest ono koniecznym elementem demokracji, gdyż umożliwia obywatelom kontrolowanie rządzących i wywieranie wpływu na politykę państwa" (M. Florczak-Wątor, w: "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz", red. P. Tuleja, WKP 2023, art. 61).
Prawo do informacji publicznej zaliczane jest też do kategorii publicznych praw podmiotowych. Prawa takie "charakteryzują się wynikającym z normy prawa publicznego (konstytucyjnego lub administracyjnego) roszczeniem, które uzupełniając interes prawny określonego podmiotu nadaje tak skonstruowanej jego sytuacji charakter szczególnie korzystnej sytuacji prawnej. Roszczenie to jest bowiem instrumentem, za pomocą którego jednostka może domagać się od państwa bądź ściśle określonego zachowania bądź nieingerencji w sferę jej wolności lub przyznanego stanu prawnego. Skuteczność tego "domagania się" zależy w ostatecznym rozrachunku od stopnia ochrony, jaką w tym zakresie powinny zapewniać sądy administracyjne. Nie powinno budzić wątpliwości, że jeżeli publiczne prawo podmiotowe znajduje swoją podstawę normatywną w normie konstytucyjnej, to z tego tytułu jest szczególnie silnym prawem podmiotowym, a zatem i jego sądowa ochrona powinna odpowiadać takiej jego randze. Prawo dostępu do informacji publicznej należy do takich właśnie "silnych" publicznych praw, jest bowiem konstytucyjnym publicznym prawem podmiotowym" (W. Jakimowicz, "Prawo do informacji publicznej jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe", w: "Wolności i prawa człowieka i obywatela w orzecznictwie sądów administracyjnych. Księga jubileuszowa na 100-lecie utworzenia Najwyższego Trybunału Administracyjnego", red. J. Chlebny, 2022, Legalis).
10. Natomiast nadużyciem prawa do informacji publicznej określa się w doktrynie i orzecznictwie m.in. sytuacje, w których prawo do informacji publicznej jest wykorzystywane w sposób, który nie jest zgodny z założeniami aksjologicznymi leżącymi u jego podstaw, dla osiągnięcia celu innego niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów, czy też w których podmiot czyni użytek ze swego prawa niezgodnie z zakładanymi w danym systemie ocenami czy normami uzasadnionymi aksjologicznie (zob. M. Jaśkowska, "Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej", Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, 1/2018, s. 38).
W orzecznictwie NSA wyrażono również pogląd, który Sąd orzekający obecnie podziela, zgodnie z którym "Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Odmowa ochrony nie następuje jednak poprzez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jak stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. "Odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji". W przepisie tym została zatem zawarta norma określająca formę działania organu właściwą w przypadku m.in. odmowy udostępnienia informacji publicznej. Norma ta nie wiąże tej formy z konkretną materialną podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zatem należy przyjąć, że dotyczy wszelkich podstaw odmowy udostępnienia takiej informacji. Forma decyzji przewidziana dla reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej znajduje dodatkowo uzasadnienie w specyfice samego mechanizmu nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej" (wyrok NSA z 7 grudnia 2024 r., III OSK 2604/23).
Słusznie też podkreślił NSA w wyroku z 6 marca 2025 r., III OSK 3154/23, że "przy ocenie przesłanek nadużycia prawa do informacji publicznej jako odmowy udostępnienia informacji publicznej należy zachować szczególną ostrożność. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy bowiem realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Skoro zatem prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub wręcz uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej. Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na ww. przesłankę może zatem nastąpić tylko w przypadkach wyjątkowych (por. wyroki NSA z dnia: 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 3617/21; 16 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 86/21; 30 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4340/21; a także M. Jaśkowska, Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2018 r., nr 1, s. 27-41)".
11. W odniesieniu do okoliczności rozpatrywanej sprawy przypomnieć warto, że Rektor w zaskarżonej decyzji przypisał skarżącej nadużycie prawa do informacji ze względu m.in. na publikowanie – zdaniem organu – nierzetelnych, niezweryfikowanych i niezgodnych z prawdą informacji, zarówno bezpośrednio jak i za pośrednictwem mediów, wybiórcze uwzględnianie danych pozyskiwanych od Uczelni, przekazywanie ich innym podmiotom, w tym Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego, mediom, zwłaszcza "G. ", nadinterpretację danych, manipulowanie danymi, a także ich wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem, w sposób, który godzi w interesy Uczelni i dobra osobiste Rektora. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i akta sprawy nie potwierdzają jednak, jakoby w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną doszło do nadużycia prawa do informacji publicznej przez skarżącą K. , w tym by w okolicznościach sprawy sposób korzystania z prawa dostępu do informacji publicznej przez skarżącą był sprzeczny z aksjologią Konstytucji RP, godził w dobro wspólne, a także by działanie skarżącej podyktowane było wyłącznie partykularnym interesem, który nie zasługuje na ochronę.
Nie stanowi w szczególności nadużywania prawa do informacji publicznej sytuacja, w której podmiot wykonujący prawo dostępu do informacji publicznej wykorzystuje pozyskane informacje dotyczące działalności organu w ten sposób, że prezentuje je mediom, a te wykorzystują przekazane informacje w działalności prasowej, czy też organom sprawującym nadzór lub kontrolę nad tym organem. Taki sposób wykorzystania informacji publicznej nie świadczy, wbrew twierdzeniom Rektora, o działaniu niezgodnym z celami ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale o dbałości o dobro publiczne. Informowanie organów kontrolujących działanie podmiotu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej, czy też informowanie prasy, stanowią przejawy zgodnego z wartościami art. 61 ust. 1 Konstytucji RP korzystania z publicznego prawa podmiotowego służącego zapewnieniu transparentności działalności organów władzy publicznej. Taki sposób działania umożliwia bowiem organom kontroli państwowej czy podmiotom kontroli społecznej podjęcie działań uzasadnionych okolicznościami. Oczywiste jest również w tym kontekście to, że w przypadku publikowania nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym przepisy prawa, zwłaszcza przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, przewidują określone możliwości żądania sprostowania. W przypadku naruszenia dóbr osobistych otwarta jest również droga sądowa. Odpowiedzialności za działania prasy nie można natomiast rozciągać na podmiot korzystający z prawa do informacji publicznej, jak to de facto czyni Rektor w przedmiotowej sprawie, odmawiając skarżącej udzielenia żądanej informacji.
Nie przekonuje Sądu również argumentacja odnosząca się do zasad współżycia społecznego, w które ma godzić uzyskiwanie danych w trybie dostępu do informacji publicznej i wykorzystywanie ich – jak twierdzi organ – w sposób zmanipulowany "przeciwko" Uczelni i Rektorowi dla podsycenia konfliktu, którego stronami są Rektor i członkowie Komisji. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd ocenia jedynie legalność działań podmiotu zobowiązanego – organu szeroko rozumianej władzy publicznej, który – jak wskazano w doktrynie w nieco szerszym kontekście – "jest prawnie zobowiązany do udostępniania informacji, chociażby jej udostępnienie nie leżało w interesie piastunów tego organu, a wręcz groziło im utratą demokratycznego poparcia" (M. Bernaczyk, "Prawo do informacji publicznej w Polsce i na świecie", Warszawa 2014, s. 61).
Tym samym, błędnie Rektor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie odmówił udostępnienia informacji publicznej ze względu na nadużycie prawa do informacji publicznej jako przesłankę ograniczającą dostęp do informacji publicznej, czym naruszył 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 7, art. 107 § 3 w zw. z art. 6 i 11 k.p.a.
12. Odnośnie do drugiej przesłanki ograniczającej dostęp do informacji publicznej, która przywołana została w decyzji odmownej – przypomnieć należy treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa."
Pojęcie "tajemnicy przedsiębiorcy" nie zostało ustawowo zdefiniowane. Powszechnie wiąże się to pojęcie z pojęciem "tajemnicy przedsiębiorstwa", zdefiniowanym w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233) jako informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że odmowa udostępnienia określonej informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy wymaga zweryfikowania dwóch przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy: formalnej i materialnej. Przesłanka formalna wyraża się w zamanifestowaniu woli konkretnego przedsiębiorcy utajnienia określonych informacji. Z kolei przesłanka materialna polega na tym, że informacje objęte tajemnicą przedsiębiorcy powinny stanowić informacje, których ujawnienie mogłoby mieć wpływ na jego sytuację ekonomiczną, jakkolwiek nie muszą mieć same w sobie wartości gospodarczej. Tym samym wynikające z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) powinno zawierać argumentację wskazującą na okoliczność spełnienia zarówno przesłanek formalnych, jak i materialnych orzeczonej odmowy. Obie te przesłanki muszą być bowiem spełnione, aby dana informacja publiczna podlegała ochronie z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Nie jest natomiast wystarczające ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa (tak przykładowo: wyroki Naczelnego Sąd Administracyjnego: z 5 lipca 2013 r., I OSK 511/13; z 5 kwietnia 2013 r., I OSK 192/13; z 29 kwietnia 2016 r., I OSK 2490/14; z 17 stycznia 2017 r., I OSK 1993/16; 5 marca 2024 r., III OSK 2473/22).
13. Tymczasem Rektor wskazał jedynie, że w sprawie spełniona została przesłanka formalna i materialna tajemnicy przedsiębiorcy, a zarazem zostałyby udostępnione dane poufne, które strony zastrzegły, podczas gdy na ich udostępnienie Uczelnia nie uzyskała zgody. W konsekwencji ujawnienie danych naraziłoby Uczelnię na odpowiedzialność kontraktową, cywilną z tytułu naruszenia dóbr osobistych, jak też informacje mogłyby być wykorzystane przeciwko pełnomocnikowi prowadzącemu sprawę.
Zdaniem Sądu tak ogólnikowa i powierzchowna argumentacja, która nie odnosi się do konkretnego przedsiębiorcy, nie uzasadnia odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na przesłankę tajemnicy przedsiębiorcy. Co więcej, ta argumentacja nie odnosi się bezpośrednio do pytań stanowiących przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją, które dotyczyły - co należy ponownie podkreślić - wyłącznie poniesienia przez Uczelnię kosztów finansowych związanych z obsługą prawną określonych postępowań. Tak sformułowanego pytania nie sposób wiązać z omówioną właśnie przesłanką. To zaś oznacza, że zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
14. Już tylko na marginesie Sąd wskazuje, że niezasadne okazały się złożone przez organ wnioski o zawieszenie postępowania oraz o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Okoliczności podane przez organ nie naprowadziły na żadną kwestię prejudycjalną, która uniemożliwiałaby Sądowi dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Przeciwnie, możliwe było rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej i wydanie wyroku, którego wytycznymi organ będzie związany ponownie rozpatrując sprawę.
Tym samym zarzuty skargi okazały się uzasadnione, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji Rektora oraz poprzedzającą ją decyzji tego samego organu.
Z tej przyczyny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis (200 zł), koszt zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).