II SA/KR 1066/23

II SA/Kr 1066/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Bator
Monika Niedźwiedź
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 460/24 - Postanowienie NSA z 2025-02-26
Skarżony organ
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 710
art 22 ust 5 pkt 2
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Mirosław Bator Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 19 czerwca 2023 r., znak DNT-I.5140.6.2023.JB w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej obiektu nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz M. M. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Kr 448/23
UZASADNIENIE
Zawiadomieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. (data doręczenia pełnomocnikowi: 10 lipca 2023 r. – data doręczenia stronie: 22 czerwca 2023 r.) Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie zawiadomił o włączeniu karty ewidencyjnej sporządzonej w dniu 15 listopada 2020 roku dla obiektu nieruchomego niewpisanego do rejestru zabytków – zagrody drewnianej znajdującej się pod adresem [...] (działki nr [...] i nr [...]) do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków.
Konserwator wskazał, że uzasadnione jest objęcie ochroną konserwatorską budynku mieszkalno-gospodarczego o charakterystycznych cechach dla ludowego budownictwa drewnianego regionu z XX w. Istniejące elementy tego obiektu stanowią ważne wartości mające znaczenie dla historii i kultury regionu. Obiekt w dobrym w stanie zachowania, pod opieką właścicieli. Zagrożeniem dla obiektu może być postępujące zużycie techniczne substancji.
Objęcie ochroną konserwatorską budynku pod adresem [...] zgodnie z załącznikiem nr 1 - wojewódzka karta ewidencyjna sporządzonym przez mgr inż. arch. O. H., opracowana dnia 15 listopada 2020r., zasadne jest ze względu na przykład zachowania typowych elementów budownictwa obiektów o charakterystycznym stylu dla architektury Orawskiej. Z tego też względu obiekt jest cenny dla tego miejsca, jego lokalizacji i jednocześnie wzmacnia charakter i dokumentuje przebieg historii miejscowości Z. .
Na powyższą czynność skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wywiódł w dniu 21 lipca 2023 r. (data stempla pocztowego) M. M., zarzucając naruszenie:
1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1, art. 86 k.p.a. przez ich niezastosowanie i brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności niewyjaśnienie powodów, dla których budynek (błędnie) został uznany za zabytek, w tym niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zważywszy na zgłoszone przez skarżącego zarzuty;
2. art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 21 i art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: "u.o.z.") przez uznanie, że przedmiotowy budynek ma charakter zabytku, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek merytorycznego i przekonywającego uzasadnienia dla takiego stanowiska organu uzasadniającego uznanie za zabytek oraz wpisanie do wojewódzkiej ewidencji zabytków;
3. § 10, § 13 oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków krajowej, wojewódzkiej, gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że przedmiotowy budynek jest zabytkiem i założenie dla niego karty ewidencyjnej, w sytuacji gdy lakoniczne dane zawarte w karcie ewidencyjnej nie spełniają przesłanek określonych w § 10 ust. 1 tego rozporządzenia.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Kr 1145/22) stwierdzono bezskuteczność tożsamej czynności Konserwatora z dnia 12 sierpnia 2022 r., jednakże Konserwator - nie uwzględniając złego stanu budynku, wyjaśnień właściciela obiektu, w tym faktu, że w jego substancji przez szereg ostatnich lat zaszły daleko idące zmiany - ponownie podjął postępowanie. Skarżący podkreślił, że żaden akt planistyczny nie uwzględniał obiektu jako zabytku. W ocenie skarżącego ocena wartości zabytkowych jest jednostronna i zawyżona (21 pkt), natomiast gdyby kierować się - niemającymi podstaw w źródłach prawa - założeniami przyjętymi przez autora tego opracowania, to ogólna ocena wartości zabytkowych nie powinna przekraczać 10 pkt (historyczna – 2 pkt, artystyczna – 2 pkt, naukowa – 2 pkt, niematerialna – 1 pkt, w skali miejsca – 2 pkt, użytkowa i techniczna – 1 pkt). Autor opracowania najwyraźniej nie widział obiektu i opierał się na zdjęciach udostępnionych przez organ, a nadto bezzasadnie stwierdził, że obiekt został ujęty w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków, co zważywszy na trwające nadal postępowanie, nie odpowiada rzeczywistości i potwierdza, że opracowanie wykonano na potrzeby zaliczenia obiektu do zabytków.
Skarżący podtrzymuje swoje wcześniejsze stanowisko, zgodnie z którym budynek nie spełnia wymogów budynku zabytkowego z powodu wielokrotnych przeróbek i remontów, co powoduje, że nie posiada już wartości historycznych (zabytkowych). W budynku znajduje się wiele nieoryginalnych elementów konstrukcyjnych i wykończeniowych. Znaczna część zabudowy (gospodarcza) jest w bardzo złym stanie technicznym i nadaje się wyłącznie do wyburzenia. Z kolei część mieszkalna jest po pełnej modernizacji w 2013 roku. Budynek częściowo uległ spaleniu.
Obiektywna ocena budynku nie daje podstaw do uznania go za obiekt wyjątkowy pod jakimkolwiek względem. Poza ogólnym stwierdzeniem, iż "[...] obiekt jest cenny dla tego miejsca, jego lokalizacji [...] i dokumentuje przebieg historii miejscowości Z. " zawiadomienie nie zawierało jakiegokolwiek uzasadnienia, które wskazywałoby na wyjątkowość historyczną obiektu wyróżniającą go pośród innych podobnych czy konkretny fakt historyczny z nim związany. Takiego uzasadnienia brak również w karcie obiektu, mimo że to na organie konserwatorskim ciąży obowiązek wyczerpującego wskazania przesłanek przemawiających za tym, że dany obiekt spełnia przesłanki uznania za zabytek.
Konserwator pominął kwestie wpływu zmian przeprowadzonych przez dotychczasowych właścicieli na autentyzm obiektu. W opracowaniu wskazano: "Zagroda zachowana jest niemal w pierwotnej formie architektonicznej - jedynie wymienione dwa wspomniane okna w części mieszkalnej oraz pokrycie dachowe". Nie sposób jednak uznać, że typowym elementem budownictwa architektury Orawskiej jest dach pokryty blachą trapezową, nowoczesna stolarka okienna czy wykorzystanie do budowy obiektu bloków z pianowego pustaka i wełny. Co więcej po pożarze zmianie uległy elementy konstrukcyjne obiektu, w tym więźba dachowa. Znajdująca się w aktach obiektu dokumentacja zdjęciowa nie obejmuje także wyglądu wnętrza budynku, którego wystrój pochodzi z lat 90. Sam fakt posiadania typowych elementów budownictwa nie przesądza jeszcze o uznaniu obiektu za zabytek. Konserwator pominął także ocenę wartości naukowej.
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o (i) stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, (ii) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, (iii) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. ekspertyzy budowlanej oraz dokumentacji zdjęciowej na okoliczność stanu obiektu i nieposiadania przez niego walorów zabytkowych.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wniósł o: (i) oddalenie skargi i (ii) zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że po zapadnięciu wyroku WSA w Krakowie, o którym mowa w skardze, Konserwator w ramach ponownej oceny obiektu przeprowadził oględziny w dniu 10 lutego 2023 r.
W trakcie oględzin stwierdzono, że obiekt przedstawia ważne wartości mające znaczenie dla historii i kultury regionu jako przykład tradycyjnego budownictwa na terenie gminy J.. Obecnie budynek jest w dobrym stanie, użytkowany, zamieszkały. Elementami zabytkowymi obiektu są m.in. ozdobny szalunek elewacji (w pasie podokiennym deskowanie pionowe zakończone dekoracyjną snycerką- fartuchem, na wysokości okien deskowanie poziome), zdobienie ściany szczytowej ryzalitu dekoracyjną snycerką: motywem roślinnym, oryginalna stolarka okienna i drzwiowa w ganku oraz sieni wejściowej, oryginalna substancja ścian zrębowych widoczna w sieni.
Po oględzinach na zlecenie Konserwatora opracowano ocenę wartości zabytkowych, która jest ważnym dowodem w sprawie oceny wartości kulturowych budynku. Według oceny Witwickiego obiekt uzyskał ocenę wysoką (21 pkt). W ocenie stwierdzono, że: (1) Budynek wzniesiono w 2 ćw. XX wieku; (2) Zachował się w pierwotnej formie architektonicznej oraz w dużym stopniu z autentyczną substancją budowlaną i elementami dekoracyjnymi co jest rzadkim przypadkiem; (3) Obiekt został ujęty w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków i postuluje się utrzymanie go w tej ewidencji; (4) W przypadku obiektów etnograficznych "typowość" i "oryginalność" substancji zabytkowej jest bezcenną wartością, w pełni upoważniającą do objęcia ochroną konserwatorską.
Według Konserwatora remonty nie stanowiły przeszkody w ujęciu obiektu w ewidencji, gdyż nie doszło do utraty wartości artystycznych i historycznych, natomiast zły stan techniczny nie ma wpływu na wartość zabytkową (art. 6 ust. 1 u.o.z.). W przypadku złego stanu technicznego obiektu (zwłaszcza obiektu drewnianego) dopuszczalnym i niezbędnym jest wymiana zniszczonych elementów obiektu (stropy, zniszczone elementy konstrukcji ścian, wykonanie fundamentów, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, wymiana pokrycia dachowego) oraz modernizacja obiektu w celu jego przystosowania do aktualnych standardów mieszkaniowych przy jednoczesnym zachowaniu układu i charakteru bryły obiektu.
Konserwator wskazał też cechy architektury orawskiej przejawiane przez obiekt:
- część mieszkalna powiązana z częścią gospodarczą w ciągu;
- osiowość budynku, budynek jednotraktowy, budowany na linii osi;
- chałupa szerokofrontowa, budowana na rzucie wydłużonego prostokąta (przykład dominacji w tradycyjnym budownictwie drewnianym u Górali Orawskich);
- dach o konstrukcji krokwiowej, dwuspadowy;
- konstrukcja zrębowa części mieszkalnej;
- ściana szczytowa w ryzalicie bogato zdobiona motywem roślinnym oraz dekoracyjną snycerką;
- deskowanie elewacji: w pasie podokiennym deskowanie pionowe zakończone dekoracyjną snycerką, na wysokości okien deskowanie poziome;
- prostokątny ryzalit od strony frontowej;
- stolarka okienna częściowo oryginalna (w ryzalicie) z charakterystycznymi podziałami i plotkowaniem w kwaterach w pasie dolnym i górnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej też jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W niniejszej sprawie 30 dniowy termin do wniesienia skargi został zachowany.
Włączenie karty adresowej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 710) – dalej też jako u.o.z., w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 56) – dalej też jako "rozporządzenie" - jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. uzasadnienie do postanowienia NSA z dnia 18 maja 2021 roku, sygn. II OZ 218/21). Sąd uwzględniając skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a., stwierdza bezskuteczność tej czynności (art. 150 p.p.s.a.).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie, że czynność wpisania karty obiektu do ewidencji zabytków, w odróżnieniu od wpisania zabytku do rejestru zabytków nie ma jurysdykcyjnego charakteru, a kontrola legalności działania organu sprowadzać się powinna do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Działanie organu stanowi w takim przypadku czynność o charakterze materialno-technicznym z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zaskarżalną do sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go tą wstępną formą ochrony, ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2016 r. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r., II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. II OSK 2926/16).
Organ ochrony zabytków ocenia, na podstawie posiadanych przez siebie informacji, czy określona rzecz (ruchoma lub nieruchomość) powinna podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie prowadząc w tej sprawie żadnego sformalizowanego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne argumenty. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność organu administracji, dopuszczalne jest badanie, czy organ ten miał usprawiedliwione podstawy włączenia danego obiektu do ewidencji, czy też, że czynność ta nie była uzasadniona (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2225/18).
Art. 3 pkt 1 u.o.z. definiuje "zabytek" jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Z kolei przepis art. 22 ust 2 ustawy stanowi, iż wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa.
Ze wskazanych przepisów wynika, że karta zabytku może być założona i następnie dołączona do rejestru zabytków tylko w stosunku do takiej nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która stanowi zabytek.
Rzecz nie staje się zabytkiem przez to, że została dla niej założona karta zabytku, lecz dlatego, że stanowi ona świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Włączenie danego obiektu do ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków. Ewidencje zabytków w formie kart ewidencyjnych traktować należy zatem, jako swoisty środek wstępnej ochrony danego obiektu uznanego za zabytkowy i wiążący się z pewnymi ograniczeniami względem nieruchomości ujętej w takiej ewidencji. Z chwilą włączenia zabytku do gminnej ewidencji zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków, powstają bowiem obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza, określone w art. 5 i 28 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; ograniczenia w swobodnym korzystaniu z zabytku mogą wynikać też z przepisów innych ustaw. Ze względu na powyższe, postępowanie jakie toczy się w tym przedmiocie, nie może być pobieżne czy obarczone brakami w ustaleniach dotyczących danego obiektu pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej.
W postępowaniu włączenia karty zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków organ powinien wykazać, że dany obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go ewidencją, ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
W sprawie przedmiotowego budynku i włączenia sporządzonej dla niego karty ewidencyjnej obiektu zabytkowego orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. II SA/Kr 1145/22 stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Wyrok ten nie wiąże obecnie sądu w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., jednak przypomnieć należy, że w wyroku tym Sąd wskazał wówczas, że "opis budynku jest bardzo ogólny, w szczególności nie wskazano na jakiekolwiek elementy, które stanowić mogłyby podstawę do sporządzenia karty zabytku i dołączenia jej do ewidencji. Również w aktach sprawy nie znajdują się ponadto jakiekolwiek inne materiały, z których wynikałaby taka zasadność (...).Jeśli chodzi o sporządzoną dla tego obiektu kartę adresową zabytku, to jest ona w najwyższym stopniu lakoniczna. Wynika z niej tylko i wyłącznie lokalizacja budynku oraz sformułowanie, że jest to budynek mieszkaniowo-gospodarczy o cechach charakterystycznych dla ludowego budownictwa drewnianego z pocz. XX w. (...) Wprawdzie w pismach do skarżącego organ deklaruje, że budynek skarżącego posiada wartość artystyczną, nie wiadomo jednak, jakie względy i przesłanki na taką ocenę wpłynęły, co automatycznie czyni ją arbitralną."
Na gruncie aktualnie kontrolowanej sprawy organ najpierw przeprowadził oględziny w dniu 10 lutego 2023 r., podczas których sporządzono liczne fotografie obiektu i jego najbliższego otoczenia, a następnie organ zlecił dr hab. Z. M. sporządzenie opinii – oceny wartości zabytkowych obiektu. Autor opinii nie brał udziału w oględzinach (protokół k. 12 akt adm.). Opracowanie pod nazwą "Ocena wartości zabytkowych. [...]" zostało sporządzone 31 marca 2023 r. (k. 27 – 29 akt adm.).
Z opracowania tego wynika, że: "obiekt ma wartość zabytkową ponadprzeciętną, ze względu na zachowanie pierwotnej, formy architektonicznej oraz w dużym stopniu oryginalnej (autentycznej) substancji zabytkowej oraz elementów dekoracyjnych. W pełni uzasadnione jest jego utrzymanie w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków".
Na str. 2 tej opinii znajduje się skala "oceny wartości", którą posłużył się autor opracowania o następującym brzmieniu:
"Ocena wartości: brak (1), mierna (2), przeciętna (3), wysoka (4), wybitna (5), unikatowa (6) Wartość ogólna: brak (7-9), mierna (10-13), przeciętna (14-20), wysoka (21-27), wybitna (28-33), unikatowa (34-36). Uwaga! Wartość zabytkowa poniżej 14 punktów kwalifikuje obiekt do ew. skreślenia z GEZ Patrz: MICHAŁ T. WITWICKI: Kryteria oceny wartości zabytkowej obiektów architektury jako podstawa wpisu do rejestru zabytków. "Ochrona Zabytków" 2007, nr 1, s. 77-98."
Na podstawie tak przedstawionej skali, autor opinii ostatecznie wskazał, że ogólna ocena wartości zabytkowych obiektu to 21 pkt, na które składa się: wartość historyczna – 2 pkt, artystyczna – 4 pkt, naukowa – 4 pkt, niematerialna – 3 pkt, w skali miejsca – 4 pkt, użytkowa i techniczna – 3 pkt.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że nie ma kompetencji do tego aby polemizować merytorycznie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, jako organem wyspecjalizowanym w tym zakresie, natomiast uzasadnienie tego, że obiekt ma wartość zabytkową musi zostać udokumentowane i wynikać z akt sprawy. W szczególności uzasadnienie przyjęcia określonej wartości punktowej powinno odbywać się poprzez wyjaśnione, zobiektywizowane kryteria.
Nie jest jasne dlaczego wartość historyczna została określona jako "przeciętna" (3 pkt.) a nie np. "mierna" (2 pkt.) lub "wysoka" (4 pkt.), a dotyczy to wszystkich pozostałych punktowanych kryteriów, które łącznie dały wynik 21 pkt i ocenę "wysoką", gdy tymczasem wyższe oceny są tylko dwie: "wybitna" i "unikatowa". Oznacza to, że rozpatrywany obiekt (wiejska zagroda) została oceniona niezwykle wysoko.
W specyfice niemniejszej sprawy, wartość zabytkowa obiektu w żadnym wypadku nie jest jednoznaczna dla osoby nie będącej specjalistą w tej dziedzinie. Dotyczy to również jej właścicieli, wskazujących choćby na liczne modyfikacje pierwotnej zabudowy. Włączenie karty ewidencyjnej obiektu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków niesie za sobą dla właścicieli takiego obiektu liczne konsekwencje ograniczające możliwość wykonywania prawa własności oraz nakłada liczne zobowiązania (por. art.5, art. 28, art. 29 , art. 30, art. 31, art. 36 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), bez jednoczesnej rekompensaty finansowej.
Tym bardziej zatem czynność jaką jest włączenie karty ewidencyjnej obiektu do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków, z czym wiąże się uprzednie uznanie obiektu za zabytek, nie może w najmniejszym nawet stopniu nosić cech arbitralności, a w niniejszej sprawie w dalszym ciągu sytuacja taka ma miejsce.
Wobec powyższego za uzasadnione należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa, poprzez niewyjaśnienie powodów, dla których budynek został uznany za zabytek. Ocena co do zabytkowego charakteru obiektu wyrażona przez organ musi obiektywnie wynikać z zebranych wiadomości oraz danych na temat obiektu.
Dlatego na zasadzie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).