II SA/Kr 396/23

II SA/Kr 396/23 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Joanna Człowiekowska
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 3283/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Sejmik Województwa
Treść wyniku
odrzucono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 58
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2017 poz 2096
art. 90
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa- tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2023 r. sprawy ze skarg: J. S., H. W., M. W., T. W., J. T., W. T., A. T., T. T., H. T., E. W., J. B. i Gminy Miejskiej Kraków na uchwałę Nr LIX/842/22 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 września 2022 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XXXII/452/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 stycznia 2017 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa małopolskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji inwestycji, w których następuje spalanie paliw postanawia: I. odrzucić skargi; II. zwrócić skarżącym: J. S., H. W., M. W., T. W., J. T., W. T., A. T., T. T., H. T., E. W., J. B. i Gminie Miejskiej Kraków kwoty po 300 zł (słownie trzysta złotych) tytułem wpisów uiszczonych od skarg.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 marca 2023 r. J. S. – W., H. W., M. W. i T. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 września 2022 r. nr XXXII/452/17 w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa małopolskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie:
1/ art. 5, art. 68 ust. 4 i art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 11 ust. 2 pkt 5 u.s.w. poprzez naruszenie spoczywającego na władzach publicznych obowiązku ochrony środowiska, prowadzenia polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne oraz zapobiegania negatywnym dla zdrowia konsekwencjom degradacji środowiska;
2/ art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez sprzeczność zaskarżonej uchwały z upoważnieniem ustawowym w zakresie wskazanego w tym upoważnieniu celu;
3/ art. 96 ust. 2 p.o.ś. poprzez przyjęcie zaskarżonej uchwały o treści odmiennej od projektu opracowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego;
4/ art. 91 ust. 9ac p.o.ś. w zw. z harmonogramem działań naprawczych określonym w załączniku nr 2 do uchwały Nr XXV/373/20 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 września 2020 r. w sprawie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2020 r. poz. 633) w zw. z harmonogramem działań naprawczych określonym w załączniku nr 1 do uchwały nr XXXII/451/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dn. 23 stycznia 2017 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XXXIX/612/09 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie "Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego" zmienionej uchwałą Nr VI/70/11 z dnia 28 lutego 2011 r. oraz uchwałą Nr XLII/662/13 z dnia 30 września 2013 r. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2017 r. poz. 811), w zw. z załącznikami nr 1, 2, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 845) spowodowanie opóźnienia w osiągnięciu realizacji celów przewidzianych w POP województwa małopolskiego pomimo utrzymujących się na terenie województwa małopolskiego przekroczeń poziomów dopuszczalnych, informowania, alarmowych oraz poziomów docelowych zanieczyszczeń w powietrzu;
5/ art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 2 i art. 23 ust. 1 w zw. z Załącznikiem XI Sekcją B oraz Załącznikiem XIV Sekcją E Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dz. U. UE L z 2008 r. nr 152 s. 1 ze zm.) oraz art. art. 3 ust. 1 w zw. z załącznikiem I Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/107/WE z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym powietrzu (Dz. U. DE L z 2005 r. nr 023 z s. 3 ze zm.)
poprzez opóźnienie wdrożenia działań naprawczych pomimo utrzymujących się na terenie województwa małopolskiego przekroczeń poziomów dopuszczalnych i docelowych zanieczyszczeń w powietrzu;
6/ § 57 ust. 2 pkt 1, 2, 4 Załącznika nr 1 do Uchwały nr XXI/290/08 Sejmiku Województwa Małopolskiego 1 lipca 2008 r. w sprawie przyjęcia Statutu Województwa Małopolskiego (t.j. Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2015 r. poz. 5483 ze zm.) oraz § 143 w zw. z § 12 pkt 1 Załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283) poprzez dołączenie do projektu uchwały uzasadnienia niezawierającego obligatoryjnych elementów;
7/ art. 96 ust. 5 p.o.ś. w zw. z art. 42 pkt 1 i 2 ustawy z dn. października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.) oraz art. 6 ust. 8 w zw. z art. 7 i art. 8 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706) poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący złożonych uwag i wniosków, niedołączenie do przyjętego dokumentu uzasadnienia zawierającego informację w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski oraz niedopełnienie obowiązku podania do publicznej wiadomości informacji o możliwości zapoznania się z ww. uzasadnieniem.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. W orzecznictwie wskazuje się, że interes prawny (...) w danej sprawie powinien polegać na tym, że dany podmiot musi wskazać przepis prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego, na podstawie którego może domagać się konkretnej czynności właściwego organu, żeby zaspokoić własne potrzeby lub żądać zaniechania bądź ograniczenia czynności danego organu, sprzecznych z potrzebami takiego podmiotu. Stąd w orzecznictwie sadów administracyjnych i doktrynie przyjmuje się, że przez pojęcie "interes prawny" należy rozumieć przyznanie przez przepis prawa powszechnie obowiązującego danemu podmiotowi konkretnej korzyści. Ponadto cechą tego interesu jest to, że musi być on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania danego przepisu prawa materialnego. W orzecznictwie podkreśla się również, że interes ten winien być bezpośredni i realny, aktualny, a nie przyszły, hipotetyczny lub ewentualny. Niniejsza sprawa dotyczy obowiązków państwa oraz uprawnień wynikających z prawa Unii Europejskiej. Po pierwsze, zaskarżona uchwała bezpośrednio oddziałuje na jakość powietrza w województwie małopolskim i wpływa na możliwość osiągnięcia poziomów dopuszczalnych i docelowych zanieczyszczeń, określonych w Dyrektywie 2008/50/WE oraz Dyrektywie 2004/107/WE. Po drugie, zaskarżona uchwała w istotnym stopniu modyfikuje uchwałę nr XXXI 1/452/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 stycznia 2017 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa małopolskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2017 r. poz. 787; dalej jako: uchwała antysmogowa dla Małopolski), która to uchwała została przyjęta w ramach realizacji działania naprawczego określonego w obowiązującym ówcześnie POP województwa małopolskiego 2017. Tymczasem programy ochrony powietrza oraz przewidziane w nich działania naprawcze stanowią instrument przewidziany w prawie DE, tj. w art. 23 ust. 1 Dyrektywy 2008/50/WE. Ustanowienie i wdrożenie programów ochrony powietrza stanowi kluczowy element implementacji tej dyrektywy. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie wykładnia przepisów krajowych, w tym przepisów proceduralnych określających legitymację skargową, powinna być dokonywana z uwzględnieniem prawa UE, w tym art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus. Istotą uchwały wprowadzającej ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (powszechnie nazywanej uchwałą antysmogową), jak również uchwały zmieniającej tę uchwałę, jest wprowadzenie ograniczeń w zakresie korzystania z nieruchomości. Tym samym uchwała taka w sposób niepodważalny ingeruje w prawo własności nieruchomości, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 140 Kodeksu cywilnego. Uchwała określa, jakie instalacje mogą być eksploatowane w nieruchomości oraz jakie paliwa można w nich spalać. Ograniczenia i zakazy dotyczą każdego właściciela nieruchomości położonej na obszarze obowiązywania uchwały. Skarżący są właścicielami nieruchomości położonej pod adresem [...] w Z. , zabudowanej domem jednorodzinnym. Nieruchomość ta położona jest na obszarze obowiązywania uchwały antysmogowej dla Małopolski, a zatem również zaskarżonej uchwały. Zarówno uchwała antysmogowa dla Małopolski, jak i zmieniająca ją zaskarżona uchwała, wprowadzają ograniczenia w zakresie korzystania z tej nieruchomości, a zatem naruszają interes prawny skarżących. Adresatami uchwały antysmogowej dla małopolski są nie tylko właściciele nieruchomości, ale wszystkie osoby i podmioty eksploatujące instalacje objęte zakresem przedmiotowym tej uchwały (§ 6 uchwały antysmogowej dla małopolski), niezależnie od tego, czy przysługuje im prawo własności nieruchomości, czy też przebywają w tej nieruchomości (i eksploatują instalacje) na podstawie innego tytułu prawnego lub nawet bez żadnego tytułu prawnego. Uchwała antysmogowa dla małopolski wprowadza ograniczenia w zakresie przysługującego każdemu prawa do zwykłego korzystania ze środowiska, a tym samym narusza interes prawny, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 4 ust. 3 p.o.ś. Jak wykazano powyżej, zaskarżona uchwała oddziałuje negatywnie na jakość powietrza w województwie małopolskim. Przedłużenie o rok i cztery miesiące eksploatacji pozaklasowych kotłów CO oraz miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń niespełniających wymagań ekoprojektu opóźni osiągnięcie poziomów dopuszczalnych pyłu PM10 i PM2,5 oraz poziomu docelowego b(a)p. Wpływ zaskarżonej uchwały na jakość powietrza należy uznać za bezpośredni - instalacje objęte tą uchwałą stanowią najistotniejsze źródło emisji wymienionych wyżej zanieczyszczeń do powietrza na terenie województwa małopolskiego. Źródłem interesu prawnego może być przepis prawo materialnego, procesowego lub ustrojowego, na podstawie którego może domagać się konkretnej czynności właściwego organu, żeby zaspokoić własne potrzeby lub żądać zaniechania bądź ograniczenia czynności danego organu, sprzecznych z potrzebami takiego podmiotu. Przepisem takim bez wątpienia jest art. 23 k.c., zgodnie z którym dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach, jak również art. 24 § 1 k.c. który przyznaje każdemu roszczenie o zaniechanie zagrożenia dobra osobistego oraz roszczenie o zadośćuczynienie za jego naruszenie. Mając na uwadze, że dwoje ze skarżących to małoletni, szczególnego znaczenia nabiera art. 68 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom. Ponadto, tak rozumiany interes prawny wywodzić można również z przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej jako: e.k.p.cz.). Szczególnie istotny jest w tym zakresie art. 8 ust. 1 e.k.p.cz., zgodnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej
korespondencji. Przepis ten stanowił podstawę orzekania Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wielu sprawach dotyczących ochrony środowiska. O ile bowiem e.k.p.cz. nie przyznaje wprost prawa życia w czystym środowisku, to w wielu sprawach
Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że zanieczyszczenie środowiska prowadziło do naruszenia praw przyznanych w art. 8 e.k.p.cz. (jak również, w szczególnych przypadkach, do naruszenia prawa do życia zagwarantowanego w art. 2 e.k.p.cz.). Odnosząc powyższe wnioski do indywidualnej sytuacji skarżących, należy wskazać następujące okoliczności świadczące o tym, że zaskarżona uchwała narusza ich dobra osobiste i prawa człowieka, a tym samym ich interes prawny. Rodzina skarżących zamieszkuje w domu jednorodzinnym w Z.. Jedna ze skarżących
od wielu lat angażuje się w działania związane z poprawą jakości powietrza, obecnie pracuje jako koordynatorka projektów ekologicznych, jest aktywistką Podhalańskiego alarmu smogowego, była członkinią Rady do spraw Ekomałopolski - ciała doradczego powołanego uchwałą nr 2082/19 Zarządu Województwa Małopolskiego w sprawie powołania i zasad funkcjonowania Rady ds. EkoMałopolski. Skarżący bardzo chętnie uprawiają sport, który jest ich wielką pasją: bieganie, kolarstwo górskie, narciarstwo biegowe, alpejskie i skiturowe. Pasję do sportu i zdrowego stylu życia przekazują również swoim dzieciom. Zanieczyszczenie powietrza, szczególnie nasilone w sezonie grzewczym od jesieni do wiosny, bardzo mocno wpływa na codzienne życie całej rodziny - uniemożliwia im spędzanie czasu na otwartej przestrzeni, uprawianie sportu, a nawet wietrzenie mieszkania. Zanieczyszczenie powietrza zmusza ich również do ponoszenia wydatków na zakup maseczek antysmogowych oraz dwóch domowych oczyszczaczy powietrza i filtrów do nich. Skarżący podkreślają, że mają już dość przesiadywania w domu z włączonym oczyszczaczem powietrza w dni, kiedy poziomy zanieczyszczenia są szczególnie wysokie. Chcieliby wtedy korzystać z tatrzańskiej przyrody, uprawiać sport, spacerować, aktywnie spędzać czas z dziećmi, a zamiast tego czują się więźniami własnego domu. Źródłem ogromnej frustracji jest to, że muszą przed wyjściem z domu sprawdzać aktualne dane dotyczące jakości powietrza i na tej podstawie podejmować decyzję jaka forma aktywności jest w danym dniu bezpieczna. Taka sytuacja utrzymuje się każdego roku przez kilkadziesiąt dni. Skarżąca traktuje wdrażanie uchwały antysmogowej dla małopolski bardzo osobiście, ponieważ jej przyjęcie było między innymi efektem podejmowanych przez nią działań prawnych. W 2016 r. złożyła ona skargę na ówcześnie obowiązujący Program ochrony powietrza zarzucając, że był on niewystarczająco efektywny i nie przewidywał obowiązku przyjęcia uchwały antysmogowej obejmującej cały obszar województwa małopolskiego. Co prawda jej skarga została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 573/16, ale to jej działania i podnoszone argumenty przyczyniły się do tego, że POP województwa małopolskiego 2017 uwzględniał jako jedno z kluczowych działań naprawczych przyjęcie i wdrożenie uchwały antysmogowej obejmującej cały obszar województwa. Skarżący żyją w ciągłym stresie i lęku o zdrowie swoich dzieci. Jako osoby zaangażowane w sprawy związane z ochroną środowiska i powietrza posiadają wiedze na temat tego jak szkodliwe jest oddziaływanie zanieczyszczenia powietrza na zdrowie oraz jak bardzo podatne na ten wpływ są organizmy dzieci. Wiedzą również, że skutki długotrwałego narażenia na zanieczyszczenie powietrza mogą ujawnić się za wiele lat, a do tych skutków należą poważne, zagrażające życiu choroby (nowotwory, przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma). Aspekt negatywnego oddziaływania zanieczyszczenia powietrza na zdrowie, jak zostało już wykazane, fakt szczególnego narażenia dzieci na negatywne skutki zanieczyszczenia powietrza jest znany organowi i był wielokrotnie podkreślany w uchwałach oraz ich uzasadnieniach podejmowanych przez Sejmik Województwa Małopolskiego (w szczególności w uzasadnieniu do uchwały antysmogowej dla małopolski oraz w POP województwa małopolskiego). Skutki narażenia na wysokie poziomy zanieczyszczenia pyłami i benzo(a)pirenem mogą wystąpić w dalekiej przyszłości, ale pewne krótkotrwałe następstwa, takie jak spadek koncentracji, bole głowy, większa podatność na choroby układu oddechowego - występują regularnie, gdy poziom zanieczyszczenia jest wysoki. Bez wątpienia zanieczyszczenie powietrza wpływa również negatywnie na codzienne życie dzieci, ponieważ ograniczona jest ich aktywność ruchowa, spędzanie czasu na wolnym powietrzu w dniach, kiedy poziom zanieczyszczenia jest wysoki. Wobec powyższego zaskarżona uchwała, ze względu na jej znaczący i bezpośredni, negatywny wpływ na jakość powietrza i poziom ochrony powietrza przed zanieczyszczeniami w miejscu zamieszkania skarżących, narusza ich interes prawny, którego materialnoprawną podstawę stanowi w szczególności art. 23 w zw. z art. 24 § 1 k.c., przepisy Konstytucji RP ze szczególnym uwzględnieniem art. 68 ust. 1 oraz art. 2 i 8 e.k.p.cz. W związku z powyższym skarżącym przysługuje legitymacja do złożenia niniejszej skargi. W konkluzji skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że uchwała nie narusza interesu prawnego skarżących w rozumieniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Należy wskazać, iż skarga do sądu administracyjnego przysługuje każdemu, kogo interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej. Wobec powyższego należy rozważyć czy w przedmiotowej sprawie skarżący posiadają interes prawny, a tym samym legitymację procesową do wystąpienia z przedmiotową skargą. Interes prawny to taki, który został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami jakiegoś podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo, a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakimi dysponują wobec danego podmiotu. O istnieniu interesu prawnego możemy mówić wówczas, gdy zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje, nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena ustawodawcy. Trafnie zagadnienie to ujął Sąd Najwyższy w wyroku z 11 kwietnia 1991 r. (sygn. akt III ARN 13/91): "Interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba prawnej ochrony; jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, jest on aktualnie istniejący, a zaspokojenie tego interesu prawnego może nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej". Twierdzenia te należy także odnieść do pojęcia interes prawny, o którym mowa w art. 90 ustawy o samorządzie województwa. Ze sformułowania powołanego przepisu wynika, że skarga na przepis wydany przez organ administracji publicznej, nie jest skarga powszechną, służącą każdemu, kto zarzuca wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Uprawnienia przysługujące w tym zakresie obywatelowi nie sięgają tak daleko, jak uprawnienia organu nadzoru nad działalnością samorządową czy prokuratora lub Rzecznika Praw Obywatelskich. Skarżący, składając niniejszą skargę na uchwałę Nr LIX/842/22 obowiązani są wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżonym rozporządzeniem a ich indywidualna sytuacja prawna. Muszą udowodnić, że zaskarżony przepis naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na ich sferę prawnomaterialną, pozbawia np. pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Skarżący opierają swój interes prawny na stwierdzeniu, iż są mieszkańcami województwa. Jednakowoż skarżona uchwała nie nadaje żadnych praw ani obowiązków skarżącym, którzy to nie wykazali, że zmienia ich sytuacje prawną. Zmiana sytuacji prawnej nie jest możliwa, gdyż skarżona uchwala wydłuża jedynie okres przejściowy używania kotłów pozaklasowych. Dlatego też nie sposób wykazać, iż sytuacja prawna skarżących, po wprowadzeniu uchwały, ulega zmianie. W tym miejscu podkreślenia wymaga właśnie okoliczność, iż skarga powinna zawierać nie tylko wykazanie interesu prawnego lub uprawnienia po stronie skarżących, ale przede wszystkim należy wykazać, że interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Musi wiec zaistnieć taka sytuacja, w której skarżący na skutek wprowadzenia przez organ danego przepisu z zakresu administracji publicznej, nie może zrealizować przysługujących mu praw (wynikających z określonych przepisów prawa materialnego) bądź jest w tym działaniu ograniczony (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2010 roku, sygn. akt I OSK 1703/09). Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w omawianym przepisie art. 90 ustawy o samorządzie województwa, jest norma prawa materialnego (najczęściej prawa cywilnego lub administracyjnego), stanowiąca podstawę konkretnych uprawnień skarżącego. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Innymi słowy, strona skarżąca musi w omawianym przypadku wykazać, że zaskarżona uchwała naruszając prawo, jednocześnie wpływa na sferę materialnoprawną strony, pozbawiając ją pewnych uprawnień gwarantowanych przepisami prawa materialnego, albo uniemożliwiając ich realizację (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 lutego 2010 roku, sygn. II SA/Ol 828/09), przy czym naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, które decyduje o legitymacji do zaskarżenia uchwały, musi być aktualne, a nie potencjalne (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2010 roku, sygn. II OSK 1847/09). A zatem - istotnym warunkiem umożliwiającym zaskarżenie danego przepisu jest nie tyle, lub nie tylko jego obiektywna niezgodność z prawem materialnym, kształtującym sytuację prawną podmiotu skarżącego, ale także konieczność wykazania, że przepis ten w sposób rzeczywisty i bezpośredni narusza interes prawny skarżącego, przez co należy rozumieć ograniczenie, zniesienie lub uniemożliwienie realizacji tego interesu (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 roku, sygn. akt I OSK 1016/09). Osoba skarżąca musi zatem wykazać naruszenie interesu prawnego, polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym przepisem a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją, nie zaś sytuacją faktyczną (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 stycznia 2010 roku sygn. akt VII SA/Wa 1538/09). Przy czym naruszenie interesu prawnego musi występować już na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego i nie może to być naruszenie interesu prawnego przyszłego lub hipotetycznego. Jak wskazuje się w aktualnym orzecznictwie (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 marca 2016 r. II SA/Ol 138/16) prawo kwestionowania uchwały organu województwa przysługuje jedynie podmiotowi, który wykaże, że zaskarżonym aktem został naruszony jego interes prawny lub uprawnienie. W doktrynie prawa administracyjnego i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, że interes prawny strony skarżącej, do którego wprost nawiązuje art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Eksponuje się przy tym bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony, kształtowanego zaskarżonym aktem (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1016/09, wyrok WSA w Gdańsku z 22 października 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 492/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 września 2010 r., sygn. II SA/Go 476/10). Inaczej rzecz ujmując, strona skarżąca musi w omawianym przypadku wykazać, że zaskarżona uchwała wpływa na sferę materialnoprawną strony, pozbawiając pewnych uprawnień gwarantowanych przepisami prawa materialnego albo uniemożliwiając ich realizację. Nie można zatem, ze stwierdzenia, iż jest się mieszkańcem województwa, bez przedstawienia żadnych dowodów na powyższe okoliczności, wyprowadzać indywidualnego interesu prawnego do zaskarżania aktu w sprawie wydłużenia okresu przejściowego wprowadzenia na obszarze województwa ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Uchwała nie ogranicza w żaden sposób praw i obowiązków skarżących ani nie wypływa na sytuację prawną skarżących którzy nie udowodnili, iż są objęci jej zakresem. Skarżący w skardze nie wykazali, wbrew dyspozycji art. 90 u.s.w., jaki interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego uchwałą LIX/842/22 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 26 września 2022 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XXXII/452/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 23 stycznia 2017 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa małopolskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Z tego względu należy uznać, że skarżący nie udowodnili występowania interesu prawnego lub uprawnienia w sprawie, co uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 5a ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli również J. T., W. T., A. T., T. T. oraz H. T. podnosząc tożsame zarzuty i argumenty. Uzasadniając swój interes wskazali, że są właścicielami nieruchomości gruntowej tj. działek o numerach [...], [...] obręb O. jednostka ewidencyjna S. zabudowanej domem mieszkalnym jednorodzinnym oraz budynkiem gospodarczym. Nieruchomość ta położona jest na obszarze obowiązywania uchwały antysmogowej dla małopolski, a zatem również zaskarżonej uchwały. Mając na uwadze, że troje ze skarżących to małoletni, a jeden z nich jest dzieckiem w poważnym stopniu niepełnosprawnym szczególnego znaczenia nabiera art. 68 ust. 3 Konstytucji RP. Ponadto, tak rozumiany interes prawny wywodzić można również z przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.; dalej jako: e.k.p.cz.). Szczególnie istotny jest w tym zakresie art. 8 ust. 1 e.k.p.cz., zgodnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Przepis ten stanowił podstawę orzekania Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w wielu sprawach dotyczących ochrony środowiska. O ile bowiem e.k.p.cz. nie przyznaje wprost prawa życia w czystym środowisku, to w wielu sprawach Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że zanieczyszczenie środowiska prowadziło do naruszenia praw przyznanych w art. 8 e.k.p.cz. (jak również, w szczególnych przypadkach, do naruszenia prawa do życia zagwarantowanego w art. 2 e.k.p.cz.). Rodzina skarżących zamieszkuje w domu w O. w gminie S. od stycznia 2019, wcześniej zamieszkiwali w K. Jednym z głównych powodów przeprowadzki była zła jakość powietrza na obrzeżach miasta gdzie mieszkali i troska o zdrowie swoje oraz dzieci. Niestety po zakupie nieruchomości w roku 2015 okazało się, że w sąsiednich domach eksploatowane są nieefektywne instalacje opalane paliwami stałymi - pozaklasowe kotły zasypowe, piece i trzony kuchenne. Przez zdecydowaną większość dni w roku skarżący oddychają zanieczyszczonym powietrzem. Zapach dymu uciążliwy jest nawet latem, w związku z eksploatacją kuchni węglowych oraz ogrzewaniem wody użytkowej w kotłach na paliwo stałe. Co więcej, regularnie wyczuwalny jest zapach wskazujący na spalanie w kotłach i piecach odpadów komunalnych. Próby przekonania sąsiadów do wymiany źródeł ogrzewania na bardziej ekologiczne poskutkowały licznymi konfliktami sąsiedzkimi (wyzwiska, poniżanie, wyśmiewa nie i zastraszanie). Tymczasem zaskarżoną uchwałą władze województwa małopolskiego niejako przyznały rację sąsiadom skarżących, którzy ignorowali jej przepisy i nie zamierzali wymieniać kotłów i pieców na bardziej ekologiczne. Ze względu na zanieczyszczenie powietrza skarżący doświadczają wielu ograniczeń w codziennym życiu w zakresie korzystania z ogrodu oraz nieruchomości rolnej o łącznej powierzchni 1,35 ha, sposobu spędzania wolnego czasu i aktywności podejmowanych z dziećmi. Hobby skarżących jest uprawianie ogrodu, niestety bardzo często nawet poza sezonem grzewczym muszą z tego rezygnować, ze względu na duże zadymienie w ich okolicy. Bardzo często skarżący są zmuszeni ograniczać przebywanie na zewnątrz, unikać jakichkolwiek zajęć i zabaw z dziećmi na wolnym powietrzu, rezygnować z wietrzenia domu. Jest to źródłem nasilonego stresu i frustracji, które potęguje bezczynność władz publicznych w zakresie eliminowania najbardziej emisyjnych źródeł grzewczych. Najbardziej dotkliwy dla skarżących jest lęk o zdrowie dzieci, które są najbardziej narażone na szkodliwy wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie (co potwierdza m. in. treść dokumentów urzędowych i uchwał podejmowanych przez organ). Szczególnie silne i uzasadnione są obawy o zdrowie najmłodszego syna, który jest dzieckiem niepełnosprawnym - cierpi na zespół P.-W. z towarzyszącymi: kurczowym porażeniem mózgowym, padaczką, opóźnionym rozwojem mowy (dziecko nie mówi). Ze względu na stan zdrowia chłopiec wymaga specjalistycznej opieki oraz szczególnej ochrony zdrowia. Cierpi też na objawy wskazujące na schorzenia układu oddechowego, w od 2019 roku jest diagnozowany w kierunku astmy. Częstym infekcjom towarzyszą problemy z oddychaniem co jest związane z chorobą dziecka [...]). Zanieczyszczenie powietrza dymem z pozaklasowych kotłów i pieców znacząco pogłębia objawy oraz wywiera negatywny wpływ na jego stan zdrowia. Warto wskazać, że zespół P.-W. jest zespołem wad wrodzonych spowodowany aberracją chromosomalną, tj. - częściową utratą długiego ramienia chromosomu 15 pochodzącego od ojca. Choroba ta nie jest dziedziczna, a jej występowanie wiąże się prawdopodobnie z narażeniem ojca na szkodliwe czynniki środowiskowe, w tym na działanie węglowodorów, które mogą pochodzić ze spalania paliw i odpadów. Skarżący podejrzewa, że wpływ na chorobę syna mogło mieć oddychanie powietrzem silnie zanieczyszczonym m. in. wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi (w tym b(a)p) w okresie okołokoncepcyjnym, podczas pracy przy budowie domu w O. w 2016 r. Skarżący wspomina, że emisje z okolicznych domów były wtedy tak intensywne, że wręcz dusił się od dymu. Ze względu na tak poważny problem zanieczyszczenia powietrza w O. skarżący zastanawiali się nad rezygnacją z przeprowadzki do nowego domu. Ostateczną decyzję podjęli w związku z przyjęciem przez Sejmik Województwa Małopolskiego Uchwały antysmogowej dla Małopolski. Uwierzyli, że w ciągu kilku lat sytuacja ulegnie znaczącej poprawie, a poza klasowe piece i miejscowe ogrzewacze pomieszczeń nie będą już eksploatowane. Niestety zaskarżona uchwała pogrzebała te nadzieje. Skarżący od lat walczą o poprawę jakości powietrza w O. , kierując liczne pisma do władz gminy i Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie oraz zgłoszenia za pośrednictwem prowadzonej przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego aplikacji ekointerwencja. Od lat biorą aktywny udział w konsultacjach społecznych prowadzonych w województwie małopolskim w sprawach dotyczących ochrony powietrza. Zdaniem strony skarżącej źródłem interesu prawnego może być również prawo do uczestniczenia w konsultacjach społecznych, zagwarantowane w Dziale III rozdziale 3 u.o.o.ś. Co oczywiste, przepisy te nie nakładają na organ obowiązku zaakceptowania i uwzględnienia wszystkich uwag złożonych w konsultacjach społecznych, jednakże są źródłem obowiązku do merytorycznego rozpatrzenia tych uwag (zapoznania się, przeanalizowania i ustosunkowania się). Wiąże się z tym jednocześnie prawo obywatela do aktywnego uczestniczenia w konsultacjach i do składania uwag, które zostaną przez właściwy organ merytorycznie rozpatrzone. Źródłem tego uprawnienia są również art. 6 ust. 8, art. 7 i art. 8 Konwencji z Aarhus. W konkluzji skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że uchwała nie narusza interesu prawnego skarżących w rozumieniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Organ podniósł tożsame argumenty jak we wcześniejszej odpowiedzi na skargę.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła również E. W. zarzucając naruszenie tych samych przepisów co w poprzednich skargach. Uzasadniając swój interes prawny podniosła, że jest właścicielką nieruchomości pod adresem Oś. [...] w Z. Nieruchomość ta położona jest na obszarze obowiązywania uchwały antysmogowej dla Małopolski, a zatem również zaskarżonej uchwały. Skarżąca mieszka w Z. w mieszkaniu w budynku wielolokalowym. Jest przedsiębiorcą, prowadzi działalność gospodarczą. Ma wieloletnie doświadczenie w pracy w branży turystycznej i hotelarskiej na Podhalu. Jest Prezesem Zarządu T. I. G.. Angażuje się w działania proekologiczne i związane ze zrównoważoną turystyką w regionie, m. in. była inicjatorką kampanii [...]" na rzecz budowy linii kolejowej P.-P., pomysłodawczynią projektu E. Z. – E. C. O. H. oraz wielu innych inicjatyw proekologicznych: Smog po góralsku, Góral potrafi, Eko Challenger, Eko Family, Podhale Eko-Aktywni. Nie tylko w działalności zawodowej, ale również w codziennym życiu skarżąca stara się postępować zgodnie z zasadami ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju. Gdy tylko może porusza się pieszo lub transportem zbiorowym, którego rozwój na Podhalu aktywnie promuje. Jej ulubionym sposobem spędzania wolnego czasu jest aktywna turystyka. Zanieczyszczenie powietrza bardzo silnie oddziałuje na codzienne życie skarżącej i w dużym stopniu ogranicza jej aktywność fizyczną w miesiącach zimowych, kiedy stężenia szkodliwych substancji są najwyższe. Skarżąca unika wtedy przebywania na zewnątrz, rezygnuje z turystyki pieszej, ogranicza nawet wietrzenie swojego mieszkania. Skarży się również na nasilenie dolegliwości zdrowotnych – częstych zapaleń dróg oddechowych – na które wpływ ma drażniące oddziaływanie zanieczyszczonego pyłem powietrza. Jako Prezes Z. T. I. G. skarżąca czuje się odpowiedzialna nie tylko za siebie, ale za wszystkich przedsiębiorców w regionie. Ma świadomość, ze tzw. smog bardzo negatywnie wpływa na wizerunek regionu i szkodliwe oddziałuje na rozwój turystyki. Społeczeństwo jest coraz bardziej uświadomione na temat jakości powietrza oraz wpływu zanieczyszczenia powietrza na zdrowie, dlatego smog wpływa coraz silniej na wybory dokonywane przez konsumentów, zwłaszcza w branży turystycznej. Już w 2017 roku badania ruchu turystycznego wykazały, że smog i związany z tym dyskomfort oraz zagrożenia dla zdrowia stanowią najsłabsze punkty oferty turystycznej Podhala. Skarżąca czuje się również odpowiedzialna za turystów, którym oferuje usługi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ma świadomość, że często nie jest w stanie zaoferować im usług w miejscu, w którym nie występują szkodliwe poziomy zanieczyszczenia powietrza. Czuje silny stres i frustrację, że turyści korzystający z jej usług wypoczywają z narażeniem zdrowia. Wdrożenie Uchwały antysmogowej dla Małopolski było dla skarżącej niezwykle ważne zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Przedłużenie o niemal półtora roku eksploatacji tzw. kopciuchów, stanowiących główne źródło smogu w regionie, dokonane zaskarżoną uchwałą, jest dla skarżącej nieakceptowalne. Sytuacja ta powoduje ogromny stres związany zarówno z ograniczeniami w codziennym życiu (wpływa na swobodę po-ruszania się i samorealizacji, ogólny komfort życia i sposób korzystania z mieszkania) jak również z ryzykiem dotyczącym działalności gospodarczej, zarówno własnej, jak i w całej branży turystyczno-hotelarskiej w regionie. Skarżąca obawia się, że wizerunek Zakopanego i Podhala w oczach turystów zostanie całkowicie pogrzebany, zwłaszcza, że informacje o zanieczyszczeniu powietrza na Południu Polski docierają już do odbiorców poza granicami Polski. Wobec powyższego zaskarżona uchwała, ze względu na jej znaczący i bezpośredni, negatywny wpływ na jakość powietrza i poziom ochrony powietrza przed zanieczyszczeniami w miejscu zamieszkania skarżącej, narusza jej interes prawny, którego materialnoprawną podstawę stanowi w szczególności art. 23 w zw. z art. 24 § 1 k.c., przepisy Konstytucji RP ze szczególnym uwzględnieniem art. 68 ust. 1 oraz art. 2 i 8 e.k.p.cz. Ze względu na znaczący, negatywny wpływ na działalność gospodarczą prowadzoną przez skarżącą, źródłem naruszonego interesu prawnego jest również w art. 20 i 22 Konstytucji RP. W konkluzji skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącej w rozumieniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Organ podniósł tożsame argumenty jak we wcześniejszej odpowiedzi na skargę.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła również J. B. zarzucając naruszenie tożsamych przepisów. Uzasadniając swój interes prawny podniosła, że jest współwłaścicielką nieruchomości położonej w W. w gminie K., zabudowanej domem jednorodzinnym. Nieruchomość ta położona jest na obszarze obowiązywania uchwały antysmogowej dla Małopolski, a zatem również zaskarżonej uchwały. Skarżąca jest osobą bardzo aktywną, uprawia szereg dyscyplin sportowych: jazdę na rowerze górskim, wspinaczkę, narciarstwo zjazdowe i skitourowe, bieganie. Zanieczyszczenie powietrza bardzo negatywnie wpływa na możliwość realizacji tych pasji – w sezonie grzewczym Skarżąca przez wiele dni musi unikać jakiejkolwiek aktywności na wolnym powietrzu, rezygnuje nie tylko z uprawiania sportu, ale również ze spacerów, zabaw z dziećmi. W dni, kiedy poziom zanieczyszczenia jest wysoki, skarżąca czuje się więźniem własnego domu, unika nawet jego wietrzenia, aby ograniczyć napływ zanieczyszczenia do wewnątrz. Od ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu i spadku jakości życia bardziej dotkliwy jest ciągły stres i lęk o zdrowie dzieci. Skarżąca wie, że zanieczyszczenie powietrza jest szczególnie szkodliwe dla zdrowia dzieci, może wpływać zarówno na rozwój poważnych, zagrażających chorób w przyszłości, jak również powoduje bezpośrednie następstwa zdrowotne. Skarżąca w okresie grzewczym, kiedy to poziomy zanieczyszczenia są wysokie, obserwuje u swoich dzieci bardzo nasilone występowanie infekcji dróg oddechowych. Emisja zanieczyszczeń związana z eksploatacją "kopciuchów" występuje nie tylko w pobliżu jej domu, ale również w otoczeniu szkoły, do której uczęszcza jej najstarszy syn. Skarżąca jest też świadoma, że zanieczyszczenie powietrza ma szkodliwy wpływ na prze-bieg ciąży. Jako młoda matka obawia się, czy u jej dzieci w przyszłości nie ujawnią się szkodliwe następstwa narażenia na zanieczyszczenia w okresie prenatalnym. Zanieczyszczenie powietrza generuje dla skarżącej również wymierne koszty związane z eksploatacją (w tym zakupem filtrów) oczyszczacza powietrza i rekuperacji. Skarżąca zdecydowała się z mężem na budowę domu w oddaleniu od centrum miejscowości w dużej mierze po to, aby unikać zanieczyszczenia powietrza. Niestety nawet tam zanieczyszczenie jest wyczuwalne. Skarżąca podkreśla jednak, że zanieczyszczenie jest szczególnie wysokie w pobliżu placówek edukacyjnych, do których uczęszczają jej dzieci (szkoła i przedszkole) oraz innych obiektów użyteczności publicznej. Skarżąca odczuwa stres i frustrację związaną z tym, że od problemu tzw. smogu nie da się uciec – nie pomaga nawet zmiana miejsca zamieszkania. Dla skarżącej obowiązywanie uchwały antysmogowej dla małopolski w jej pierwotnym kształcie było źródłem nadziei na to, że wkrótce jej sytuacja znaczącej poprawie. Odroczenie wejścia w życie zakazu eksploatacji pozaklasowych kotłów i miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń niespełniających wymagań ekoprojektu jest źródłem ogromnej frustracji. Skarżąca obawia się – i trudno uznać te obawy za nieuzasadnione – że jedno odroczenie pociągnie za sobą kolejne, zwłaszcza, że na Podhalu odbiór społeczny zmiany uchwały antysmogowej dla Małopolski jest taki, że uchwała ta przestała w ogóle obowiązywać. Wobec powyższego zaskarżona uchwała, ze względu na jej znaczący i bezpośredni, negatywny wpływ na jakość powietrza i poziom ochrony powietrza przed zanieczyszczeniami w miejscu zamieszkania skarżącej, narusza jej interes prawny, którego materialnoprawną podstawę stanowi w szczególności art. 23 w zw. z art. 24 § 1 k.c., przepisy Konstytucji RP ze szczególnym uwzględnieniem art. 68 ust. 1 oraz art. 2 i 8 e.k.p.cz. W konkluzji skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącej w rozumieniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Organ podniósł tożsame argumenty jak we wcześniejszej odpowiedzi na skargę.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła również Gmina Miejska Kraków wskazując, że doszło do naruszenia interesu prawnego Gminy Miejskiej Kraków jako jednostki samorządu terytorialnego zobowiązanego do realizacji zadań własnych gminy imieniem własnym i na własną odpowiedzialność zgodnie z art. 163 i art. 166 ust. 1 Konstytucji i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zwanej daiej usg, w zakresie ochrony środowiska i ochrony zdrowia, wskazanych w art. 7 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 usg oraz zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska do czego zobowiązuje art. 68 ust. 4 Konstytucji poprzez: naruszenie zgodnej ze wskazanymi powyżej przepisami prawa prawidłowej realizacji przez Gminę Miejską Kraków zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej w postaci prawa do życia w zdrowym środowisku, a tym samym prawa do ochrony życia i zdrowia poprzez narażenie każdego członka wspólnoty samorządowej na dłuższy czas ekspozycji w ponadnormatywnych stężeniach, a tym samym zwiększenie ryzyka utraty życia i zdrowia, utratę założonych efektów ekologicznych określonych wprost w głównym programie naprawczym Programie Ochrony Powietrza uchwalonym uchwałą Nr XXV/373/20 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 września 2020 r., a w konsekwencji nieosiągnięcie standardów jakości powietrza w wyznaczonym w POP terminie, narażenie gminy na kary pieniężne, o których mowa w art. 315a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (niedotrzymanie terminów realizacji działań określonych w programach ochrony powietrza i ich aktualizacjach podlega karze pieniężnej od 50 000 zł do 500 000 zł), utratę założonego celu wydatkowanych przez gminę publicznych środków finansowych w ramach programów z zakresu ochrony środowiska w drodze dotacji celowych na rzecz członków wspólnoty lokalnej, co stanowi naruszenie art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz naruszenie art. 50 ust. 1 usg., utratę możliwości rozliczenia uzyskanych unijnych środków finansowych w ramach Projektu LIFE, co spowoduje powstanie szkody majątkowej Gminy Miejskiej Kraków. Zgodnie z art. 163 Konstytucji samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne niezastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Zadania publiczne, po myśli art. 166 Konstytucji, służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej są wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego jako zadania własne. Zaś art. 68 ust. 4 Konstytucji stanowi, że władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska. Do zadań własnych gminy wedle art. 7 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 należą ochrona środowiska i ochrona zdrowia. Istotnym elementem ochrony środowiska jest ochrona jakości powietrza, która w sposób bezpośredni wpływa na zdrowie mieszkańców Krakowa. Gmina Miejska Kraków ma obowiązek podejmować wszelkie dostępne działania, które w sposób optymalny służą poprawie jakości powietrza, a określone w POŚ, POP oraz uchwale antysmogowej dla Małopolski i dla Gminy Miejskiej Kraków. Kluczową rolę odgrywają działania mające
na celu przywrócenie dopuszczalnych standardów jakości powietrza. Przyjęty system zarządzania ochroną jakości powietrza w Unii Europejskiej zakłada synergiczny model oddziaływania podejmowanych adekwatnych środków prawnych celem skutecznego osiągnięcia celu jakim jest przywrócenie dopuszczalnych standardów jakości powietrza, a w konsekwencji ochrona zdrowia i życia mieszkańców danego regionu. Przepisy unijne oraz przepisy prawa krajowego, w tym POŚ, wskazują w ramach przyjętego systemu zarządzania ochroną jakości powietrza konkretny sposób postępowania według zdefiniowanych wytycznych. Uprawnienie do życia w zdrowym środowisku oraz ochrona życia i zdrowia członków wspólnoty lokalnej jako zadanie ustrojowe jednostki samorządu terytorialnego wymaga podjęcia przez tę jednostkę wszelkich dostępnych prawem środków ochrony prawnej, co niniejszym Gmina Miejska Kraków czyni składając przedmiotową skargę. Naruszenia interesu prawnego Gminy Miejskiej Kraków obejmują także interes majątkowy. Naruszeniem interesu prawnego majątkowego Gminy Miejskiej Kraków jest narażenie jej na kary pieniężne, o których mowa w art. 315a POŚ (niedotrzymanie terminów realizacji działań określonych w programach ochrony powietrza i ich aktualizacjach podlega karze pieniężnej od 50 000 zł do 500 000 zł). Poruszając aspekt finansowy i kwestię obciążeń finansowych Gminy Miejskiej Kraków należy podnieść koszty związane z procesem przygotowania i dostosowania się do wejścia w życie w dniu 1.09.2019 r. zakazu użytkowania instalacji grzewczych opartych na paliwach stałych zarówno przez Gminę Miejską Kraków jak i mieszkańców Krakowa poprzez wymianę nieefektywnych źródeł grzewczych opartych na paliwie stałym na proekologiczne źródła grzewcze. Celem skutecznego wsparcia mieszkańców Gmina Miejska Kraków opracowała szereg programów pomocowych, w tym "sztandarowy" Program Ograniczania Niskiej Emisji (PONE). W efekcie tych działań zlikwidowano ponad 25 tys. palenisk i kotłowni wydatkując na ten cel kwotę blisko 390 min zł. W tym szacuje się, że wysokość dokapitalizowania inwestycji w ramach środków własnych mieszkańców (obok otrzymanych z budżetu Gminy dotacji) stanowi kwotę ponad 50 min zł, co w sposób bezpośredni pokazuje skalę zaangażowania mieszkańców. Co więcej, szacuje się, że kolejnych ok. 20 tys. palenisk i kotłowni zostało zlikwidowanych przez mieszkańców całkowicie z własnych środków finansowych tj. bez udziału dotacji z Miasta. W związku z powyższym należy mieć na uwadze, że wkład środków własnych mieszkańców, jakie zaangażowali oni w zmianę systemu ogrzewania jest dużo większy niż wskazana powyżej kwota 50 mln zł. Potwierdzeniem przedstawionego powyżej stanowiska Gminy Miejskiej Kraków o naruszeniu jej interesu prawnego w sposób konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywny jest przedstawione stanowisko przez Marszałka Województwa Małopolskiego w uzasadnieniu uchwały Nr LVI/813/22 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 4 lipca 2022 r. w sprawie rozstrzygnięcia skargi pełnomocnika Komitetu Inicjatywy Uchwałodawczej "TAK dla palenia drewnem, STOP gazo-lobby", na Marszałka Województwa Małopolskiego w sprawie blokowania obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej cyt. Następnie Marszałek Województwa Małopolskiego podniósł, ze dokonano także analizy projektu uchwały (dotyczącej złagodzenia uchwały antysmogowej złożonej przez Komitet Inicjatywy Uchwałodawczej "TAK dla palenia drewnem, STOP gazo-lobby" przypis własny) pod katem jego zgodności z zadaniami realizowanym przez Województwo Małopolskie. Analiza ta wykazała, iż mimo poprawności projektu pod względem formalno-prawnym, wejście w życie przedmiotowej uchwały miałoby negatywny wpływ na zadania realizowane przez Województwo w związku z wymaganiami prawnymi w zakresie jakości powietrza. Projekt ten stoi bowiem w sprzeczności z celami realizowanymi przez Województwo Małopolskie w związku z Programem Ochrony Powietrza dla województwa małopolskiego oraz uchwałami antysmogowymi. Z punktu widzenia przepisów prawa, do osiągnięcia i utrzymania określonych poziomów stężeń zanieczyszczeń na poziomie unijnym zobowiązuje tzw. dyrektywa CAFE (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystego powietrza dla Europy), implementowana do polskiego porządku prawnego zmiana ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z tą dyrektywą władze publiczne są zobligowane podejmować odpowiednie działania zmierzające do zapewnienia, aby okres występowania przekroczeń wartości dopuszczalnych dla stężeń pyłu PM 10 w powietrzu był możliwie jak najkrótszy. Zgodnie ze stanowiskiem Marszałka Województwa Małopolskiego dodatkowo zaznaczono, że Województwo Małopolskie razem z ponad 50 małopolskimi gminami od 2015 roku realizuje projekt zintegrowany LIFE współfinansowany ze środków Unii Europejskiej oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Projekt ten w głównej mierze dotyczy wdrażania programu ochrony powietrza i uchwał antysmogowych. Do warunku rozliczenia działań projektu należy osiągnięcie odpowiednich wskaźników, które nie (korekta własna) mogą nie być osiągnięte w przypadku proponowanych zmian w uchwałach antysmogowych. Ponadto niezależnie od rozliczenia projektu LIFE, zaniechanie działań, o których informowano regionalną społeczność kosztownymi kampaniami społecznymi, będzie budzić wątpliwości z punktu widzenia gospodarności wydatkowania środków publicznych, co może być przedmiotem kontroli takich instytucji jak Najwyższa Izba Kontroli czy Regionalna Izba Obrachunkowa. W tym miejscu skarżąca Gmina Miejska Kraków zwraca uwagę, że takie stanowisko zaprezentował Przewodniczący Zarządu Województwa Małopolskiego w dniu 4.07.2022 r., następnie Sejmik Województwa Małopolskiego uznał je za prawidłowe i znajdujące oparcie w stanie faktyczno-prawnym, zaś po upływie około dwóch i pół miesiąca organ stanowiący województwa małopolskiego przegłosował zmianę uchwały antysmogowej dla Małopolski stojącej w zupełnej sprzeczności z prezentowanym (powyżej) stanowiskiem pomimo, iż w płaszczyźnie faktycznej, w tym stanie jakości powietrza jak i płaszczyźnie formalno-prawnej nie zaszły żadne zmiany. W konkluzji wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Małopolskiego wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Organ wskazał, że uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącej gminy w rozumieniu przepisu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej z mocy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. obejmuje również akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Rozpoznając skargę na uchwałę samorządu terytorialnego, sąd w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność tej skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., jest art. 90 § 1 ustawy o samorządzie województwa, który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Rozpatrzenie merytoryczne skargi złożonej na podstawie wyżej wskazanej regulacji może nastąpić jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane nie tylko posiadanie przez stronę wnoszącą skargę interesu prawnego lub uprawnienia, ale także naruszenie tych chronionych prawem wartości. Do cech interesu prawnego zalicza się jego realność, co powoduje wykluczenie interesów przewidywalnych w przyszłości lub interesów czysto hipotetycznych. Jak zasadnie wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2023 r. II OSK 605/23 naruszenie interesu prawnego to ograniczenie lub pozbawienie praw lub uprawnień wynikających z przepisów prawa materialnego. Naruszenie to nie może mieć formy potencjalnego czy przyszłego naruszenia ale musi mieć aktualny charakter w chwili powoływania się na jego naruszenie uchwałą.
Interes prawny, to zatem rzeczywista a nie hipotetycznie istniejąca potrzeba ochrony prawnej określonego podmiotu. O istnieniu tak rozumianego interesu możemy mówić wówczas, kiedy działanie organu administracji o wymiarze konkretnym dotyka w sposób bezpośredni normatywnie ukształtowaną sytuację konkretnego podmiotu. Wnoszący skargę w trybie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa musi wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia. Interes prawny strony skarżącej, co do którego wprost nawiązuje art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r. II OSK 3398/19 skargę w trybie art. 90 ust. 1 oraz 91 ust. 1 u.s.w. może wnieść skutecznie tylko taki podmiot, który wykaże się naruszeniem własnego interesu prawnego lub uprawnienia wskutek uchwalonych przepisów prawa miejscowego lub podjętych czynności prawnych i faktycznych z zakresu administracji publicznej. Zaskarżeniu w tym trybie podlega uchwała organu samorządu województwa nie tylko niezgodna z prawem, ale i jednocześnie godząca w sferę prawną strony skarżącej - wywołująca dla niej negatywne konsekwencje prawne (por wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r. II OSK 3398/19, z dnia 5 listopada 2014 r. II OSK 977/13).
Podnieść też należy, iż skarga wnoszona w trybie art. 90 ust. 1 powołanej ustawy nie ma charakteru skargi powszechnej - actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem w oderwaniu od jakichkolwiek innych okoliczności. Przepis ten wprowadza podmiotowe ograniczenie kręgu osób legitymowanych do wniesienia skargi na uchwałę samorządu województwa. Podmiot występujący do sądu administracyjnego ze skargą na uchwałę rady województwa, musi wykazać, że uchwała ta narusza jego interes prawny, który to interes wynika z prawa materialnego. Nie chodzi przy tym o każde naruszenie prawa, które skarżący odbiera czy kwalifikuje jako uchybienie jego interesowi prawnemu, ale o takie, które ma charakter bezpośredni, obiektywny, zindywidualizowany i realny, a zatem gdy naruszony interes prawny ma oparcie w przepisie prawa materialnego. Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r. II OSK 2256/13, skarga wniesiona w trybie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, jak i przewidziana przepisem art. 91 ust. 1 cyt. ustawy nie służy każdemu, kto zarzuca organom samorządowym wyłącznie zagrożenie naruszeniem, bądź też naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Skarga uregulowana w art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa nie jest zatem skargą powszechną (nie ma charakteru actio popularis). Determinuje to zakres sądowej kontroli uruchomionej na podstawie tego przepisu i nie daje podstawy do korzystania "przez każdego" z prawa do wniesienia skargi. Przekonanie skarżącego o niesłuszności czy wadliwości zaskarżonego aktu nie jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia członka społeczności lokalnej, a nawet radnego i nie legitymuje do wniesienia skargi w tym trybie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2022 r. III OSK 1513/22, z dnia 20 lutego 2020 r. II OSK 257/20)
Z kwestia tą związana jest także sprawa granic, w jakich sąd administracyjny rozpoznaje skargę uprawnionego podmiotu. Granice te zawsze zamykają się w interesie prawnym skarżącego. Sąd uznając, że interes ten został przez uchwałę stanowiącą akt prawa miejscowego naruszony, a naruszenie to nie nosi cech legalności, ogranicza się z reguły do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w stosunku do nieruchomości, której właścicielem jest skarżący. Interes prawny strony skarżącej ogranicza się bowiem do jego uprawnień właścicielskich, które są kształtowane przez prawo miejscowe. Z tych też choćby powodów nie jest możliwe stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, nie odnosi się ona bowiem bezpośrednio nieruchomości, której skarżący są właścicielami, także jeżeli chodzi o Gminę Miejską Kraków – nie jest ona bowiem adresatem te uchwały.
Niezależne od tego stwierdzić należy, iż skargi wniesione przez osoby fizyczne nie wskazują na żadne prawnomaterialne przesłanki, z których można by wywieść, że skarżona uchwała naruszyła ich interes prawny, tj. że istnieją przepisy prawa materialnego, które by ich uprawniały do żądania od organu stosownych działań w ramach podjętej przez samorząd województwa uchwały, zmieniającej termin wejścia w życie przepisów zakazujących używania urządzeń pozaklasowych. Argumenty mające na celu wykazanie naruszenia ich interesu prawnego sprowadzają się do wskazywania przepisów dotyczących ochrony własności, ochrony dóbr osobistych, a także ich troskę o zdrowie własne i dzieci, chęć uprawniania sportu czy innych aktywności życiowych, w niezanieczyszczonym środowisku. Ani wskazane przepisy ani argumentacja przedstawiona w skargach, w ocenie sądu, nie wykazuje naruszenia interesu prawnego skarżących. Uznając te argumenty za zasadne należało by uznać, że skarga złożona w trybie 90 ustawy o samorządzie województwa jest jednak skargą powszechną (actio popularis). Do jej złożenia uprawniony byłby bowiem każdy mieszkaniec województwa małopolskiego, jako podmiot upragniony do ochrony wyżej wskazanych wartości, a nawet osoba przejezdna, której te dobra, na czas przebywania na terenie województwa małopolskiego są także narażone przez zanieczyszczone powietrze. Także mieszkańcy województw ościennych, mogli by taką skargę legalnie wywieść, zanieczyszczenia powietrza nie zamyka się bowiem w granicach województwa, który te zanieczyszczenia generuje. Pogląd taki stałby w całkowitej sprzeczności z dorobkiem orzecznictwa, o którym mowa wyżej.
Dla poparcia tej tezy wskazać można na stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniu z dnia 29 listopada 2016 r. w sprawie skargi osoby fizycznej na uchwałę Sejmiku Województwa Małopolskiego w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego. W postanowieniu tym wskazano, że "adresatem uchwały w przedmiocie programu ochrony powietrza nie jest ani skarżąca, ani inne osoby zamieszkujące na terenie województwa (...) lecz organy administracji publicznej, których zadaniem będzie wdrożenie uchwalonego programu w celu poprawy jakości powietrza w województwie. Utrudnienia związane z funkcjonowaniem w otoczeniu, które nie spełnia wymogów z zakresu ochrony środowiska, wpływają na sytuację skarżącej, kształtują jednak jej interes faktyczny, nie zaś interes prawny, nie są bowiem konsekwencją uchwalenia zakwestionowanej uchwały. Podstaw legitymacji do wniesienia skargi J. S. upatruje w naruszeniu jej dóbr osobistych, przede wszystkim prawa do życia w czystym środowisku. Abstrahując od tego, czy prawo do życia w czystym środowisku, na które powołuje się skarżąca, rzeczywiście oparte jest na konstrukcji dobra osobistego, nie stanowi ono o legitymacji do wniesienia skargi na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Oznacza to, że również zarzut naruszenia art. 23 k.c. nie zasługuje na uwzględnienie. Nawet gdyby przyjąć stanowisko odmienne, dopuszczające wywiedzenie interesu prawnego z art. 90 ust. 1 ww. ustawy w oparciu o prawo do życia w czystym środowisku, to nie sposób uznać, aby skarżąca wykazała, iż przyjęcie zaskarżonej uchwały naruszyło tak ujęty interes prawny. O naruszeniu interesu prawnego skarżącej nie może świadczyć przyjęcie niewystarczających, w ocenie skarżącej, mechanizmów ochrony powietrza. Trudno bowiem wywieść w takiej sytuacji następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżącej konkretnych (realnych) uprawnień. Sytuacja skarżącej w odniesieniu do środowiska naturalnego kształtowana postanowieniami programu ochrony powietrza, który, w jej ocenie, w pełni wdrażałby mechanizmy ochrony środowiska zaczerpnięte z prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego, ma wymiar jedynie hipotetyczny. Za przyjęciem argumentacji skarżącej nie może przemawiać powoływana przez nią zasada wykładni prawa krajowego w zgodzie z prawem wspólnotowym. Wbrew stanowisku skarżącej, prounijna wykładnia przepisów prawa krajowego nie może zmierzać do przyjęcia, że jednostka jest w stanie (zawsze) skutecznie zainicjować sądowoadministracyjną kontrolę treści aktu administracyjnego, również w sytuacji, gdy nie spełnia ustawowych warunków legitymacji skargowej. Taki wniosek nie jest, jak wskazuje skarżąca, "konserwatywną wykładnią tego pojęcia", lecz nie znajduje uzasadnienia na gruncie zakwestionowanego przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Przyjęcie stanowiska skarżącej nie stanowi o wykładni rozszerzającej art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, lecz o wykładni contra legem, która na gruncie zasady skutku pośredniego nie jest dopuszczalna ("Prawo Unii Europejskiej", red. J. Barcz, Warszawa 2004 r., str. 284). Zarzuty naruszenia przepisów prawa krajowego poprzez brak ich wykładni w zgodzie z prawem wspólnotowym, a także wywiedzione przez skarżącą konsekwencje prawne w sferze prawa Unii Europejskiej, nie zawierają zatem usprawiedliwionych podstaw. Zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez brak jego prounijnej wykładni jest zaś wadliwie skonstruowany. Przedmiotem wykładni prounijnej mogą być bowiem jedynie przepisy prawa krajowego, nie zaś prawo międzynarodowe".
Wyżej przytoczony pogląd w pełni podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Żadne przepisy prawa materialnego nie uprawniają skarżących by mogły kwestionować skarżoną uchwałę ze względu na swój interes prawny. Sama zaś potencjalna możliwość, że uchwała jakieś regulacje narusza, nie uprawnia skarżących do wniesienia skargi na tę uchwałę. Takie uprawnienia ma jedynie Prezes Rady Ministrów, wojewoda a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa, jako organy nadzoru (po upływie terminów o których mowa w art. 82 ust 1 ustawy o samorządzie województwa). Skarżący będący osobami fizycznymi, organami nadzoru nie są, a co za tym idzie, ich uprawniania do skarżenia uchwały samorządu województwa ograniczone są do kwestionowania tej uchwały jedynie w granicach własnego interesu prawnego, który jak mowa wyżej, nie mógł być skarżoną uchwałą naruszony. Jak mowa wyżej, uchwała ta nie narusza bezpośrednio ani pośrednio ich prawa własności, ani też nie wpływa na gwarantowaną przepisami prawa materialnego ich sferę praw i obowiązków.
Co zaś do skargi Gminy Miejskiej Kraków, to wskazać należy, że skarżąc przedmiotową uchwałę działa ona w oparciu o te same reguły, co osoby fizyczne tj. w oparciu o art. 90 ustawy o samorządzie województwa. Także Gmina Miejska Kraków musi wykazać naruszenie własnego interesu prawnego, by wszcząć merytoryczną, sądową kontrolę uchwały sejmiku województwa. Jak mowa wyżej, Gmina Miejska Kraków musiała by wykazać, że istnieją przepisy prawa materialnego kształtujące sytuację prawną gminy, którą skarżąca uchwała bezprawnie narusza (naruszenia legalne nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały) oraz, że naruszenie to wystąpiło w chwili wejścia w życie uchwały, jest przy tym realne a nie potencjalne, hipotetyczne czy przyszłe, niepewne. W ocenie sądu Gmina Miejska Kraków takich okoliczności nie wykazała. Wskazuje wprawdzie na przepisy art. 315a ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 44 ust 3 ustawy o finansach publicznych, ale nie wykazuje jednakże w żaden sposób, że wejście w życie skarżonej uchwały narazi ją bezpośrednio i realnie (nie potencjalnie) na poniesienie kar, o których mowa w art. 315a ustawy Prawo ochrony środowiska, czy na utratę założonych celów wydatkowych publicznych środków finansowych ramach programu z zakresu ochrony środowiska w drodze dotacji celowych na rzecz wspólnoty lokalne, co miałoby stanowić naruszenie art. 44 ust 3 ustawy o finansach publicznych. Przestawione w skardze argumenty nie wykazują, że uchwalenie przedmiotowej uchwały realnie i nieuchronnie doprowadzi do skutków, o których mowa wyżej. W skardze mowa o "narażeniu" gminy na określone skutki a nie, że one faktycznie nieuchronnie nastąpią.
Także wskazane w skardze przepisy rangi konstytucyjnej – art. 163, art. 166 art. 168 ust 4 Konstytucji RP, nie dają Gminie Miejskiej Kraków podstaw do wniesienia skargi opartej o przesłankę naruszenia jej interesu prawnego. Przepisy te w żaden sposób nie normują kwestii związanych z uprawnieniami jednostek samorządu terytorialnego do kwestionowania uchwał innych jednostek samorządowych. Z przepisów tych nie można wywieść jakakolwiek normy prawnej, która by stanowiła, że interes prawny Gminy Miejskiej Kraków został przez skarżoną uchwałę naruszony. Naruszenia interesu prawnego Gminy Miejskiej Kraków nie sposób także wywieść z art.7 ust 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym. Ochrona środowiska i ochrona zdrowia to zadania własne gminy. Wykonuje je w ramach posiadanych kompetencji. Jeżeli chodzi o program ochrony powierza, to wykonanie tych zadań wynika między innymi z uchwalenia własnej uchwały antysmogowej a także realizacji programów, o których mowa w skardze, a które finalnie mają doprowadzić do radykalnej poprawy jakości powietrza na terenie miasta Krakowa, co zresztą realnie w dość szybkim tempie następuje. Kompetencje te jednak nie obejmują skarżenia uchwał innych jednostek samorządowych, które swoje zadania, zgodnie z kompetencjami jakie przyznaje im ustawodawca, wykonają na innym obszarze i w innym tempie (mniej radykalnie) niż czyni to Gmina Miejska Kraków. Z przepisów tych nie sposób wywieść, że interes Gminy Miejskiej Kraków skarżoną uchwałą został naruszony, bo została pobawiona możliwości realizacji zadań własnych w zakresie ochrony środowiska i zdrowia mieszkańców gminy. Taka konkluzja byłaby zbyt daleko idąca. Rację na organ uchwałodawczy, że Gmina Miejska Kraków nie jest adresatem skarżonej uchwały. Uchwała ta nie ingeruje w jakikolwiek sposób w prawa, jakie ta gmina ma zagwarantowane ani na nakłada na nią żadnych obowiązków, związanych z ochroną środowiska czy zdrowia mieszkańców, które to ingerencje miały by oparcie w przepisach prawa materialnego. Podobnie jak osoby fizyczne zamieszkałe na terenie Województwa Małopolskiego, ale też gminy położone poza granicami tego województwa, a do niej przylegające muszą znosić to, że uchwała przesuwa termin wejścia w życie zakazu używania kotłów pozaklasowych, a co za tym idzie fakt, że kwestia poprawy jakości powietrza w całym rejonie Województwa Małopolskiego, będzie rozłożona w dłuższej perspektywie czasu. Żadne przepisy prawa materialnego nie pozwalają jednak tym podmiotom uchwałę tą merytorycznie skarżyć, bo nie narusza ona interesu prawnego Gminy Miejskiej Kraków, a jedynie jej interes faktyczny, podobnie jak interes faktyczny mieszkańców Województwa Małopolskiego, czy gmin przyległych a leżących poza terenem Województwa Małopolskiego oraz jej mieszkańców.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 a P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.