II SA/Kr 392/24

II SA/Kr 392/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Paweł Darmoń /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6135 Odpady
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art 119 , art 120 par 1 , art 121 par 1 i par 2  , art 122
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Piotr Fronc SWSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w S. w osobie doradcy restrukturyzacyjnego D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 stycznia 2024 r., SKO.EA/418/126/2023 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, postanowieniem z dnia 2 stycznia 2024 r. nr SKO.EA/418/126/2023, po rozpatrzeniu zażalenia D. G. syndyka masy upadłości C. Spółki z o.o. w upadłości z siedzibą w W., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 3 sierpnia 2023 r.:
nakładające na D. G. syndyka masy upadłości C. Spółki z o.o. w upadłości, grzywnę w celu przymuszenia w wysokości: 50 000 zł,
wzywające do uiszczenia orzeczonej grzywny na wskazany rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia, z zagrożeniem, że w przypadku niewpłacenia powyższej kwoty w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych,
wzywające D. G. syndyka masy upadłości C. Spółki z o. o. w upadłości do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym o nr: [...] z dnia 28 lipca 2023 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku we wskazanym terminie może być nałożona kolejna grzywna w celu przymuszenia lub będzie orzeczone wykonanie zastępcze,
informujące, że za wydanie postanowienia należy uiścić opłatę w wysokości 68 zł na wskazany rachunek w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia, a także wskazujące, że w przypadku niewpłacenia powyższej kwoty w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
W podstawie prawnej SKO wskazało art. 2 § 1 pkt 10, art. 3 § 1, art. 7 § 2, art. 18, art. 119, art. 120 § 1, art. 121 § 1 i § 2, art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2023 r. poz. 2505; dalej: u.p.e.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.).
Ustalony stan sprawy był następujący: Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 29 września 2017 r., nakazał C. Sp. z o.o.: w punkcie 1: "usunięcie z terenu działki nr [...] obręb [...] jedn. ewid. N. położonej obok posesji zlokalizowanej przy ul. [...] w K., odpadów składowanych w pojemnikach na tej działce o rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 16 81 01". W pkt. 2 sentencji decyzji orzeczono, że: "Wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek składowanych odpadów na środki transportu i ich przetransportowanie bezpośrednio do uprawnionego miejsca unieszkodliwiania tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach - z którym to podmiotem C. Spółka z o.o. winna zawrzeć stosowną umowę", a w punkcie 3: "Czynności objęte powyższym nakazem należy zakończyć w terminie do 30 dni kalendarzowych od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna". Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez SKO w Krakowie decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r. Wyrokiem z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 416/18 WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium. Następnie SKO decyzją z dnia 8 maja 2020 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r., a wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 902/20, WSA w Krakowie oddalił skargę na tę decyzję. Wyrok jest nieprawomocny.
Dalej, organ I wskazał, że Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., sygn. [...], ogłosił upadłość spółki.
Wobec braku wykonania decyzji ostatecznej, upomnieniem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 grudnia 2022 r., doręczonym 6 grudnia 2022 r., D. G. - syndyk masy upadłości C. Spółki z o.o. w upadłości, został wezwany do niezwłocznego wykonania obowiązku nałożonego tą decyzją. Pomimo upomnienia obowiązek nie został wykonany, co winno nastąpić w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czyli do 13 grudnia 2022 r. Organ I instancji wskazał, że okoliczność, że obowiązek nie został wykonany, została stwierdzona w protokole z dnia 22 lutego 2023 r. i notatce z dnia 25 lipca 2023 r. znajdującej się w aktach sprawy. W dniu 28 lipca 2023 r. został wystawiony tytuł wykonawczy, a następnie Prezydent Miasta Krakowa, zgodnie z art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a., wyżej opisanym postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r., nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 50 000 zł.
Organ I instancji wyjaśnił, że w stanie faktycznym sprawy, egzekucja dotyczyła spełnienia przez Zobowiązanego wykonania czynności - usunięcia odpadów - tj. obowiązku o charakterze niepieniężnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zaś, że co do zasady, grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym aniżeli wykonanie zastępcze. Zwrócono uwagę, że jak wynika z treści art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a. od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty wymierzonej grzywny. Przepisy wskazują bowiem, że w sytuacji wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Taka sytuacja, zwolnienie z zobowiązania finansowego, którym niewątpliwie jest obowiązek uiszczenia grzywny, nie zaistnieje w sytuacji zarządzenia w stosunku do dłużnika wykonania zastępczego, co już samo przez się wskazuje, że ten drugi środek egzekucyjny wiązałby się ze znacznie większą dolegliwością dla skarżącego, a zatem wybór grzywny spełnia wymogi określone w art. 7 § 2 u.p.e.a. Co zaś do jej wysokości, organ stwierdził, że grzywna musi stanowić pewne zagrożenie finansowe, bo tylko wtedy zmotywuje do wykonania zobowiązania (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1029/15). Zaznaczono również, że nie można z treści przepisów wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowymi zobowiązanego, skoro ten może się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek. Przy nakładaniu grzywny w symbolicznej kwocie dochodziłoby bowiem do sytuacji gdy bardziej opłacalne byłoby zapłacenie grzywny aniżeli wykonanie obowiązku. Ponadto, uznanie organu nie jest dowolne, ponieważ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia nie może on przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 u.p.e.a.) i zasady niezbędności (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Z zasad tych wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Uwzględniając powyższe organ I instancji podkreślił, że wysokość nałożonej grzywny w kwocie 50 000 zł została ustalona w granicach uznania administracyjnego i mieści się w przedziale zakreślonym przez art. 121 § 2 u.p.e.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, po rozpatrzeniu zażalenia syndyka i zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, zwróciło uwagę, że w kontrolowanym postępowaniu zarówno uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków (wierzycielem) jak i organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta Krakowa. Następnie SKO zacytowało przepisy art. 26 § 1 u.p.e.a. dotyczące wszczęcia postępowania egzekucyjnego, i wyjaśniło, że na mocy art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Odnośnie do grzywny w celu przymuszenia, Kolegium miało na uwadze, że zgodnie z treścią art. 119 u.p.e.a., grzywnę tę nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Wedle art. 121 § 1 u.p.e.a., grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (art. 121 § 2 u.p.e.a.). Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł (art. 121 § 3 u.p.e.a.).
Z kolei art. 122 § 1 u.p.e.a. statuuje, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu:
odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 (organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony);
postanowienie o nałożeniu grzywny.
W świetle art. 122 § 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:
wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;
wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
W badanej sprawie grzywna w celu przymuszenia została nałożona na zobowiązanego - syndyka, ponieważ nie został wykonany przez zobowiązanego obowiązek o charakterze niepieniężnym, nałożony decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie 8 maja 2020 r.
W ocenie Kolegium, samo postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna została nałożona w celu wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, a jej kwota nie przekracza dopuszczalnej wysokości określonej art. 121 § 2 u.p.e.a. Postanowienie o nałożeniu grzywny zawiera wszystkie wymagane przez art. 122 § 2 u.p.e.a. elementy. W tym zakresie działania organu I instancji są zgodne z przepisami prawa. Kolegium stwierdziło również, że obowiązek nałożony decyzją ostateczną nie został wykonany, co potwierdzono podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 22 lutego 2023 r. i w dniu 25 lipca 2023 r. (na co wskazuje protokół, notatka służbowa oraz dokumentacja fotograficzna w aktach sprawy).
W tej sytuacji, wobec niewykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nałożonego decyzją ostateczną, mając na uwadze względy ochrony środowiska i zaleganie od 2017 r. odpadów niebezpiecznych w pojemnikach, beczkach (częściowo skorodowanych, poprzewracanych) w miejscu do tego nieprzeznaczonym, zasadnym zdaniem Kolegium było skorzystanie przez organ egzekucyjny ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia celem wykonania obowiązku usunięcia odpadów nałożonego ostateczną decyzją administracyjną, a ten środek egzekucyjny został prawidłowo zastosowany.
SKO podniosło, że unormowany w art. 119 § 1 u.p.e.a. środek egzekucyjny nie jest karą, lecz formą nacisku, mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając grzywnę organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań. Zdaniem Kolegium wysokość grzywny jest adekwatna do wagi obowiązków o charakterze administracyjno-prawnym, które nie zostały wykonane oraz związanych z tym względów bezpieczeństwa i ochrony środowiska w związku z nieusunięciem odpadów wykazujących właściwości niebezpieczne, a także z uwzględnieniem okresu bierności w realizacji nałożonego ostateczną decyzją obowiązku i powinna przymusić zobowiązanego do wykonania obowiązku usunięcia odpadów niebezpiecznych.
W sprawie Kolegium miało na uwadze, że zgodnie z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego, po ogłoszeniu upadłości, postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko syndykowi, przy czym, stosownie do art. 144 ust. 2 Prawa upadłościowego, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Uwzględniając powyższe, w ocenie Kolegium, w sprawie nie zostały naruszone wskazane w zażaleniu przepisy art. 119 § 1 i 2 oraz art. 120 § 1 u.p.e.a. poprzez skierowanie środka egzekucyjnego do syndyka. SKO uznało za niezasadne również zarzuty zażalenia odnoszące się do naruszenia art. 145 i art. 146 Prawa upadłościowego, wskazując, że postępowanie w przedmiocie egzekucji obowiązku publicznoprawnego o charakterze niepieniężnym nie dotyczyło wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości, nie było również skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, a zatem mogło być kontynuowane względem syndyka.
Podsumowując, SKO stwierdziło, że w sprawie zaszły przesłanki do nałożenia grzywny w celu przymuszenia, a zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane elementy wymienione w art. 122 § 2 u.p.e.a., zaś ustalona przez organ I instancji wysokość grzywny została prawidłowo ustalona w granicach uznania administracyjnego i mieści się w przedziale zakreślonym w art. 121 § 2 u.p.e.a. Wydając zaskarżone postanowienie organ egzekucyjny zachował proporcję pomiędzy wysokością nałożonej grzywny a istotą naruszonych poprzez niewykonanie obowiązku interesów publicznoprawnych, wagą niewykonanego przez obowiązku o charakterze administracyjno-prawnym i względów ochrony środowiska oraz celów i zasad wynikających z ustawy o odpadach, a także okresem, przez jaki nie został wykonany obowiązek wynikający z decyzji ostatecznej.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł syndyk masy upadłości C. Sp. z o.o. w upadłości, zaskarżając to postanowienie w całości. Postanowieniu zarzucił naruszenie, tj.:
1. art. 7 § 2 w zw. art. 119 § 1 i § 2 w zw. art. 121 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1950 ze zm.), poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy ten środek egzekucyjny dotyczy wykonania zobowiązania niepieniężnego (usunięcia odpadów) powstałego przed datą ogłoszenia upadłości skarżącego, to jest przed datą [...] września 2019 r., zatem z dniem ogłoszenia upadłości skarżącego zobowiązanie niepieniężne (usunięcia odpadów) zmieniło się na zobowiązanie pieniężne i z tym dniem stało się płatne, chociażby termin wykonania jeszcze nie nastąpił;
2. art. 7 § 2 w zw. z art. 119 § 1 i § 2 w zw. z art. 127 u.p.e.a. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy środek ten jest ostatecznym środkiem egzekucyjnym, a ustawa przewiduje inny środek o mniejszej dolegliwości w postaci orzeczenia o wykonaniu zastępczym;
3. art. 121 § 2 u.p.e.a. - poprzez zastosowanie wobec skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 50 000 zł to jest w górnej granicy ustawowego zagrożenia, w sytuacji, gdy w przypadku skarżącego nie zaszły żadne przesłanki uzasadniające zastosowanie tak wysokiej sankcji,
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zaskarżonemu postanowieniu zarzucono także naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez brak odpowiedniego wyjaśnienia oraz uzasadnienia przez organ II instancji, dlaczego wobec skarżącego należało zastosować maksymalną sankcję w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł, w sytuacji, gdy nałożenie sankcji ma charakter uznaniowy, wobec tego organ II instancji powinien precyzyjnie wskazać, dlaczego jego zdaniem okoliczności sprawy wskazują na zastosowanie tak wysokiej sankcji, a nie jedynie powtórzyć w tym zakresie twierdzenia organu I instancji, oraz poprzez brak wyjaśnienia w sposób precyzyjny, dlaczego według organu II instancji zasadne było zastosowanie środka w postaci grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy grzywna powinna być nakładana jako ostateczny środek egzekucyjny;
2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez brak uchylenia postanowienia wydanego przez organ I instancji oraz brak umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy postanowienie organu I instancji podlegało uchyleniu jako wydane w sposób wadliwy, a samo postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, o uchylenie także postanowienia organu I instancji w całości, o umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji i zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu.
Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiot skargi stanowi postanowienie w przedmiocie zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.
W pierwszej kolejności należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Zgodnie z brzmieniem art. 119 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Zgodnie z art. 121 § 1 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Nadto grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł.
Z powołanego przepisu wynika, że grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny. Jest ona środkiem, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej skłania zobowiązanego lub osoby, które mają nadzorować wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, do wykonania tego obowiązku.
Unormowany w art. 119 § 1 u.p.e.a. środek egzekucyjny nie jest karą, lecz formą nacisku, mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 813/11).
W myśl art. 122 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32, a także postanowienie o nałożeniu grzywny. Stosownie natomiast do § 3 wskazanego przepisu zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny.
Przechodząc do analizy zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że w rozstrzygnięciu tym Kolegium wskazywało, że wydanie postanowienie organu I instancji zostało poprzedzone upomnieniem 1 grudnia 2022 r. (doręczonym 6 grudnia 2022 r.), wydanym na podstawie art. 15 u.p.e.a.
Dalej, z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, wynika też, że Kolegium zbadało spełnienie przez organ I instancji w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2023 r. wymogów z art. 122 § 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. i stwierdziło, że postanowienie to jest prawidłowe i zawiera – oprócz nałożenia grzywny - wezwanie do jej uiszczenia w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym we wskazanym terminie, wskazanym w tym postanowieniu z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku będą nakładane kolejne grzywny lub będzie orzeczone wykonanie zastępcze, a także że w przypadku nieuiszczenia naliczonej opłaty za postanowienie o nałożeniu grzywny we wskazanym wyżej terminie, zostanie ona ściągnięte w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnej.
Sąd podzielił ocenę SKO, że kontrolowane postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało wydane zgodnie z przepisami u.p.e.a. i spełnia przesłanki określone w art. 122 § 2 tej ustawy.
Ponadto, co istotne w sprawie, z ustaleń poczynionych przez organy a niekwestionowanych do tej pory przez stronę wynika, że w sprawie nadal mamy do czynienia ze stanem niewykonania nałożonego obowiązku niepieniężnego polegającego na usunięciu odpadów składowanych na działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. N. oraz przetransportowania ich bezpośrednio do uprawnionego miejsca utylizacji, według dokładnych wskazań organu. W związku z tym, wobec upływu terminu do wykonania nałożonego obowiązku i niewątpliwego jego niewykonania, ustawowym obowiązkiem organu (jako organu egzekucyjnego) było zastosowanie środka egzekucyjnego, tj.: albo grzywny w celu przymuszenia albo wykonania zastępczego. Przepisy u.p.e.a., w przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego, dopuszczają bowiem zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego.
Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.
Sąd nie dopatrzył się cech dowolności w wysokości nałożonej na stronę skarżącą grzywny. Zwłaszcza, że celem tego środka prawnego jest – jak już wyżej wskazano - zmuszenie strony do wykonania nałożonego na nią obowiązku. Odnosząc się do argumentów skargi, należy jednocześnie wyjaśnić, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostały jednak stworzone i takie mechanizmy, których zadaniem jest przeciwdziałanie większej uciążliwości egzekucji, pod warunkiem wykonania obowiązku. Trafnie zresztą zwróciły na to uwagę organy, konkludując, że grzywna w celu przymuszenia jest w istocie łagodniejszym środkiem egzekucyjnym. Ustawa przewiduje bowiem możliwość umorzenia grzywny w celu przymuszenia w art. 125 § 1 u.p.e.a. czy zwrot uiszczonej grzywny, stosownie do art. 126 u.p.e.a.
Odnośnie do samej wysokości grzywny, Sąd podzielił stanowisko organów, że nie bez znaczenia w sprawie był charakter i cel nałożonego obowiązku, chodziło bowiem o pilne usunięcie odpadów niebezpiecznych w – jak wynika z dokumentacji fotograficznej k. 37 akt admin. – ilościach znacznych, co więcej zaniedbanych w niszczejących pojemnikach, a zatem wymagających niewątpliwie niezwłocznego usunięcia. Istotny był też czas, jaki odpady te zalegały i w końcu brak okoliczności wskazujących, że strona skarżąca w jakimkolwiek stopniu podejmowała współpracę z organem egzekucyjnym w celu wykonania nałożonego obowiązku. Stąd Sąd nie podzielił zarzutu skargi, aby w tej sytuacji wysokość nałożonej grzywny była nieusprawiedliwiona, a organy wymierzyły ją dowolnie i z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Skala przedsięwzięcia i jego charakter oraz postawa strony wobec wykonania nałożonego obowiązku uzasadniały zdaniem WSA wysokość nałożonej grzywny w jej najwyższej kwocie w celu przymuszenia.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego zastosowania zamiast grzywny preferowanego przez stronę skarżącą wykonania zastępczego, należy wyjaśnić, że w przypadku wykonania zastępczego obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany w trybie postępowania egzekucyjnego zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, co oznacza, że zobowiązany ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale również w określonych okolicznościach organ egzekucyjny i wykonawca nie ponoszą odpowiedzialności cywilnej. W konsekwencji koszty wykonania zastępczego mogą znacznie przewyższyć koszty poniesione przez osobę zobowiązaną, która samodzielnie wykonałaby obowiązek.
W końcu, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 i § 2 w zw. art. 121 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 91 ust. 2 Prawo upadłościowego, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w sytuacji, gdy ten środek egzekucyjny dotyczy wykonania zobowiązania niepieniężnego powstałego przed datą ogłoszenia upadłości skarżącego, podczas gdy – jak twierdzi strona skarżąca - z dniem ogłoszenia upadłości skarżącego zobowiązanie niepieniężne (usunięcia odpadów) zmieniło się na zobowiązanie pieniężne, WSA w Krakowie podzielił stanowisko zawarte w wyroku w WSA w Krakowie z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1123/23 wyrażone w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, i przyjął je w tej sprawie jako własne. Mianowicie, rację ma strona skarżąca wskazując, że zgodnie z art. 91 ust. 2 Prawa upadłościowego zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił (ust. 2). Jednakże, co uszło uwadze strony, regulacja ta odnosi się wyłącznie do zobowiązań upadłego, czyli roszczeń niepieniężnych wynikających z obligacyjnych stosunków prawnych. Nie dotyczy więc roszczeń niepieniężnych wynikających z innych niż wierzytelności praw podmiotowych, w szczególności z praw podmiotowych bezwzględnych, np. roszczeń windykacyjnych czy roszczeń o zaniechanie naruszeń (szerzej A. Jakubecki, Ogłoszenie upadłości strony procesu..., s. 36 i n. oraz cytowana tam literatura prawa cywilnego materialnego). Roszczenia te nie zmieniają się w roszczenia pieniężne. Art. 91 Prawa upadłościowego posługuje się pojęciami właściwymi dla prawa cywilnego (wierzytelność, zobowiązanie), i dotyczy tylko wierzytelności czy zobowiązań, które wynikają wyłącznie ze stosunków obligacyjnych.
W związku z tym, obowiązek nałożony na stronę skarżącą (wówczas C. Sp. z o.o.) decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 września 2017 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją SKO w Krakowie z dnia 8 maja 2020 r. (skierowaną już do syndyka masy upadłości C. Sp. z o.o.), mimo ogłoszonej przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., upadłości spółki nie przekształcił się w zobowiązanie pieniężne, jak chce tego strona skarżąca, a w konsekwencji nałożenie grzywny w celu przymuszenia wykonania decyzji również z tego względu nie było nieprawidłowe.
Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu takich naruszeń przepisów postępowania, mających zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu organy prowadzące postępowanie trafnie oceniły podniesione przez Skarżącego argumenty jako nieusprawiedliwione, czemu dały wyraz w wydanych rozstrzygnięciach.
Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.