II SA/Kr 392/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2016-05-31
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteprawo własnościprzekształcenieTrybunał Konstytucyjnyustawa o przekształceniulex retro non agitKrakówspółka

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy odmowę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający przepisy umożliwiające takie przekształcenie za niezgodne z Konstytucją.

Spółka złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, jednak Prezydent Miasta odmówił, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. uznający przepisy ustawy o przekształceniu za niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim przyznawały to uprawnienie osobom prawnym nieposiadającym go przed zmianą ustawy w 2011 r. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję, argumentując m.in. zasadą lex retro non agit i potencjalną odpowiedzialnością odszkodowawczą Skarbu Państwa. Sąd oddalił skargę, uznając, że wyrok TK wyeliminował podstawę prawną do przekształcenia, a zasada lex retro non agit nie ma zastosowania w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "T" S.A. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy odmowę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Organ pierwszej instancji, Prezydent Miasta K., odmówił przekształcenia, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), który uznał art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przyznawał uprawnienie do przekształcenia osobom prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. Wnioskodawca, jako osoba prawna wykorzystująca nieruchomość na cele gospodarcze, nie mieścił się w wąskim katalogu podmiotów uprawnionych. Spółka wniosła odwołanie, podnosząc, że wyrok TK został wydany po wszczęciu postępowania i nie powinien mieć wpływu na jego wynik (zasada lex retro non agit), a także kwestionując zgodność działań organów państwa z Konstytucją. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że organy muszą stosować się do wyroku TK. Spółka zaskarżyła decyzję Wojewody do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. oraz błędną interpretację przepisów ustawy przekształceniowej i wyroku TK. Sąd oddalił skargę. Sąd podkreślił, że jest związany stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego i nie może stosować przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Wyrok TK wyeliminował podstawę prawną do przekształcenia dla podmiotów takich jak skarżąca spółka. Sąd odrzucił argumentację spółki dotyczącą zasady lex retro non agit, wskazując, że nie ma ona zastosowania w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu. Sąd uznał, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a organy nie naruszyły przepisów postępowania. Kwestia odpowiedzialności odszkodowawczej została uznana za wykraczającą poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie do postępowań administracyjnych, nawet jeśli zostały wszczęte przed jego wydaniem, ponieważ organy administracji muszą stosować przepisy zgodne z Konstytucją, a zasada lex retro non agit nie ma zastosowania w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że organy administracji są związane wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i nie mogą stosować przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Wyrok TK wyeliminował podstawę prawną do przekształcenia, a zasada lex retro non agit nie ma zastosowania, gdy przepis jest niekonstytucyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

ustawa przekształceniowa art. 1 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

Przepisy te zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przyznawały uprawnienie do przekształcenia osobom prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. Brak podstawy prawnej dla takich przekształceń.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.c. art. 1 i 2 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W związku z art. 417 lub art. 4171 Kodeksu cywilnego, w sprawach o odszkodowanie od Skarbu Państwa.

k.c. art. 417 lub 4171

Kodeks cywilny

W sprawach o odszkodowanie od Skarbu Państwa.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisów umożliwiających przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dla osób prawnych, które nie miały tego uprawnienia przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. Organy administracji publicznej są związane wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i nie mogą stosować przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją. Zasada lex retro non agit nie ma zastosowania w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu z Konstytucją.

Odrzucone argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie powinien mieć wpływu na postępowanie, ponieważ został wydany po jego wszczęciu (zasada lex retro non agit). Potencjalna odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Państwa za wydanie aktu normatywnego lub działania organów. Naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśniania stanu faktycznego. Naruszenie art. 12 K.p.a. poprzez szybkie, ale nie wnikliwe zebranie materiału dowodowego. Naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że przekształcenie jest niemożliwe w obecnym stanie prawnym na podstawie twierdzeń organu I instancji. Błędna interpretacja art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu.

Godne uwagi sformułowania

Skutkiem stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. z art. 2 Konstytucji (...) jest brak podstawy prawnej dla przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania rozstrzygnięcia, co oznacza, iż w niniejszej sprawie obowiązkiem tak organu I, jak i II instancji, było uwzględnienie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 - niezależnie od daty wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Nie jest rzeczą organów orzekających w niniejszej sprawie rozstrzyganie kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa (...), bowiem należy to do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Sąd w tej sprawie jest związany stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego i je respektuje. Nie można bowiem opierać rozstrzygnięć administracyjnych o te przepisy ustawy, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący

Magda Froncisz

sprawozdawca

Agnieszka Nawara-Dubiel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego w postępowaniach administracyjnych, zasada lex retro non agit w kontekście niekonstytucyjności przepisów, odmowa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dla osób prawnych na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego K 29/13. Interpretacja zasady lex retro non agit w kontekście niekonstytucyjności przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które miało istotny wpływ na prawo administracyjne i nieruchomości. Pokazuje konflikt między interesem prywatnym a konstytucyjnymi zasadami.

Wyrok TK blokuje przekształcenie wieczystego użytkowania we własność – co to oznacza dla firm?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 392/16 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2016-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 83
art.1 ust.1 i 3
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara- Dubiel WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi "T" S.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 27 styczna 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 lipca 2015 r. znak: [....] Prezydent Miasta K. , wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, po rozpatrzeniu wniosku spółki [....] S.A. w K. orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] , położonej w obrębie [....] , jednostka ewidencyjna [....] , objętej księgą wieczystą [....] .
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, którym orzeczono m.in. o niezgodności z Konstytucją RP art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). W świetle tego wyroku wnioskodawcy jako osobie prawnej wykorzystującej przedmiotową nieruchomość na cele prowadzenia działalności gospodarczej nie przysługuje obecnie uprawnienie do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo jej własności.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka [....] S.A. z siedzibą w K. podnosząc, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane po dacie wszczęcia niniejszego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a zatem nie może ono mieć wpływu na jego wynik, zgodnie z zasadą lex retro non agit. Dodatkowo strona odwołująca się powzięła uzasadnione wątpliwości, czy w przypadku nieuwzględnienia jej odwołania, nie będzie uprawniona do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za poniesioną szkodę i utracone zyski w wyniku odmowy wyrażenia zgody przez organy państwowe na wnioskowane przez nią przekształcenie. W ocenie strony odwołującej się okoliczności, które miały i mają miejsce w przedmiotowej sprawie, pozwalają konstatację, iż to nie art. 1 ust. 1 i 3 ww. ustawy jest niezgodny z Konstytucją, a działania organów państwa.
Wojewoda [....], decyzją z dnia 27 stycznia 2016 r., znak: [....] , wydaną na podstawie art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania "[....] " S.A. w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z 28 lipca 2015 r. znak: [....] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego jest sprawa przekształcenia na rzecz "[....] " S.A. z siedzibą w K. , w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (zwanej dalej: "ustawą przekształceniową"), prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] , położonej w obrębie [....] , jednostka ewidencyjna [....] , objętej księgą wieczystą [....] .
Dalej przytoczono treść art. 1 ustawy przekształceniowej, przypominając treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13. W konkluzji uzasadnienia tego orzeczenia Trybunał wskazał: "Skutkiem stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. z art. 2 Konstytucji (...) jest brak podstawy prawnej dla przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skutek ten jest ograniczony tylko do tych sytuacji, w których - do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów - użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia. Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem: 1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i 2) tych osób prawnych, którym - jako właścicielom lokali - służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Tylko te dwie kategorie osób prawnych znalazły się bowiem w kręgu beneficjentów uwłaszczenia w ustawie o przekształceniu z 2005 r., w jej pierwotnym kształcie (art. 1 ust. 2 pkt 1 12). Pozostałe osoby prawne uzyskały ten przywilej bez żadnego konstytucyjnego uzasadnienia, na mocy przepisu uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucja. Ponadto, na skutek niniejszego wyroku Trybunału, ustawowa podstawa do administracyjnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. A contrario, zachowuje podstawę prawną uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie wcześniejszych ustaw z 1997, 2001 i 2003 r., a także uwłaszczenie przewidziane w ustawie o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym ustawą nowelizującą z 2007 r."
Wojewoda [....] zauważył, iż dla prawidłowego rozpatrzenia wniosku należy jednoznacznie ustalić, czy podmiot występujący z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mieści się w katalogu podmiotów legitymowanych do występowania z takim wnioskiem, oraz następnie - czy nieruchomość objęta wnioskiem należy do jednej z kategorii, o których mowa powyżej.
Nie budzi wątpliwości organu odwoławczego okoliczność, iż wnioskodawca będący osobą prawną (spółką prawa handlowego posiadającą osobowość prawną) nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 3 w związku z ust. 2 (przy uwzględnieniu skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13) lub art. 1 ust. 1a pkt 2 lub ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 4 ustawy przekształceniowej. Z akt sprawy wynika, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] , obr. [....] m. K. (z której podziału powstała m.in. objęta niniejszym postępowaniem działka nr [....] ) - wraz z prawem własności zlokalizowanych na jej budynków, budowli i urządzeń, zostało nabyte z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Transportowo-Sprzętowe "[....] " w K. - co potwierdzono w ostatecznej decyzji Wojewody [....] z 7 marca 1995 r. znak [....]. Przedsiębiorstwo zostało później przekształcone w [....] S.A. z siedzibą w K. - data rejestracji w KRS: 5 grudnia 2003 r.
Przedmiotowa nieruchomość położona była i nadal pozostaje w terenach przemysłowych i wykorzystywana była na cele prowadzenia działalności gospodarczej ww. przedsiębiorstwa.
Będące przedmiotem postępowania prawo użytkowania wieczystego nieruchomości nigdy nie przysługiwało spółdzielni mieszkaniowej i bez wątpienia nie przysługuje ono w stosunku do udziału w nieruchomości gruntowej, z którym związane byłoby prawo własności wyodrębnionego lokalu, a ponadto nieruchomość ta wykorzystywana była na cele prowadzenia działalności gospodarczej. Słusznie więc uznano w zaskarżonej decyzji, iż wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystej przedmiotowej nieruchomości w jej prawo własności.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, iż organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania rozstrzygnięcia, co oznacza, iż w niniejszej sprawie obowiązkiem tak organu I, jak i II instancji, było uwzględnienie ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 - niezależnie od daty wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Wskazano również, iż nie jest rzeczą organów orzekających w niniejszej sprawie rozstrzyganie kwestii odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa za wydanie aktu normatywnego bądź za działanie jego organów, które w ocenie strony odwołującej się spowodowały szkodę i utratę zysków przez spółkę, bowiem należy to do wyłącznej właściwości sądów powszechnych (art. 1 i art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tj.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101, ze zm. - w związku z art. 417 lub art. 4171 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.).
Decyzję Wojewody [....] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka [....] S.A. z siedzibą w K. , wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji, a także o zasądzenie od Wojewody [....] na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono wydanie jej z naruszeniem obowiązującego prawa, tj.:
a) naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia,
b) naruszenie art. 12 K.p.a. poprzez szybkie - ale nie wnikliwe, bo z pominięciem wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady - zebranie niepełnego materiału dowodowego w sprawie,
c) naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez uznanie - na podstawie wyłącznie twierdzeń Prezydenta Miasta K. , iż przekształcenie prawa użytkowania wieczystego jest niemożliwe w obecnym stanie prawnym,
d) naruszenie art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności poprzez jego błędną interpretację.
W ocenie strony skarżącej fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 10 marca 2015r. wyroku nie powinien zostać uwzględniony z uwagi na zasadę lex retro non agit. Spółka nie może ponosić konsekwencji zmian w przepisach, które nastąpiły w trakcie trwania postępowania, zwłaszcza, iż przepis zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny funkcjonował przez wiele lat i praktyka urzędów miast i gmin w tym zakresie była ugruntowana i stabilna. Zgodnie z zasadami państwa prawa organy państwa nie mogą "przerzucić" odpowiedzialności i ryzyka na podmiot prywatny za przedłużające się postępowanie administracyjne. Nie ulega wątpliwości, iż gdyby Prezydent Miasta K. zakończył postępowanie zainicjowane przez stronę skarżącą w terminach wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, to w dniu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny Spółce przysługiwałoby już prawo własności. W tej sytuacji strona skarżąca powzięła uzasadnione wątpliwości, czy w wypadku nieuwzględnienia jej odwołania, nie będzie uprawniona do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za poniesioną szkodę i utracone zyski w wyniku odmowy wyrażenia zgody przez organy państwowe na wnioskowane przez nią przekształcenie. W zaistniałym stanie faktycznym skarżąca spółka bez wątpienia poniosła uszczerbek w swoim majątku.
Ponadto - zdaniem strony skarżącej - okoliczności, które miały i mają miejsce w przedmiotowej sprawie pozwalają na uzasadnioną konstatację, iż to nie art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a działania organów Państwa, są niezgodne z Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawe m, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Poprzednik prawny skarżącej spółki, Przedsiębiorstwo Transportowo-Sprzętowe [....] w K. , uzyskało z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [....] . Przedsiębiorstwo to z dniem 5 grudnia 2003 r. zostało przekształcone w spółkę [....] S.A. w K. Spółka ta w dniu 3 listopada 2014 r. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [....] w prawo własności.
Podstawowe znaczenie w tej sprawie ma treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 (Dz. U. z 2015 r., poz. 373), zgodnie z którym art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w wersji nadanej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. nr 187, poz. 1110) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom prawnym, które nie miały tego uprawnienia do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że jeżeli dana osoba prawna nie mogła uzyskać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w wersji obowiązującej do zmiany tej ustawy aktem nowelizującym z dnia 28 lipca 2011r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, to również po tej dacie taka możliwość została wyłączona mocą ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku wyraźnie wskazał, że pierwotna treść ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zasadniczo umożliwiała przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych (w odniesieniu do tych ostatnich przekształcenie było wyłączone, w razie przeznaczenia ich w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne). Dodatkowo osoby fizyczne i prawne mogły domagać się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tylko wtedy, gdy były one właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Tylko dla takich przypadków następcy prawny podmiotów uprawnionych mogli skorzystać z uprawnień do domagania się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Nie ulega wątpliwości, że skarżąca spółka takich przesłanek nie spełnia.
Dalej Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził, że znacząco krąg podmiotów uprawnionych został poszerzony ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1110). Rozszerzenie przedmiotowe polegało na tym, że ustawodawca całkowicie oderwał uwłaszczenie od celu, na jaki przeznaczona jest nieruchomość. Uwłaszczeniem objęto wszystkie nieruchomości (niezależnie od ich przeznaczenia) i ogół podmiotów prawnych (osoby fizyczne i osoby prawne), pod warunkiem przysługiwania im (ich poprzednikom prawnym) użytkowania wieczystego 13 października 2005 r.
Takie poszerzenie uprawnienia do żądania przekształcenia Trybunał Konstytucyjny uznał za naruszające zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego zagwarantowaną art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Na zasadę samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, wyrażoną w tym artykule, składa się przyznanie im osobowości prawnej, ze szczególnym zaakcentowaniem przysługiwania praw podmiotowych o charakterze prywatnoprawnym, to jest własności i innych praw majątkowych (tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 marca 2005 r., sygn. K 9/04, opubl. w OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 24). W sytuacji, w której własność komunalna ma stanowić realną gwarancję podmiotowości prawnej gmin, uprawnienia właścicielskie, w ramach których gmina podejmuje sama decyzje i czerpie korzyści z posiadanego majątku, są gwarancją samodzielności.
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dokonane mocą przepisów ustawy nowelizującej z 2011 r. rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności narusza samodzielność prawną gmin, w szczególności konstytucyjnie zagwarantowaną im pozycję właściciela nieruchomości. Rozwiązanie przyznające znacznie rozszerzonemu kręgowi podmiotów możliwość przekształcenia rażąco narusza interesy gospodarcze jednostek samorządu terytorialnego, które - oddając nieruchomości w użytkowanie wieczyste - nie mogły spodziewać się, że drugiej stronie umowy zostanie przyznane uprawnienie do jednostronnego zakończenia stosunku prawnego przez przekształcenie przysługującego jej prawa we własność. W wypadkach objętych nowelizacją następuje ustawowa ingerencja w umownie ukształtowane stosunki prawne. Ustawodawca narzucił gminom i to z pominięciem ich woli, rozporządzenie nieruchomościami stanowiącymi ich własność.
Ponadto w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nowelizacja z 28 lipca 2011 r. naruszyła także zasadę zawartą w art. 2 Konstytucji RP, a w szczególności zasadę zaufania gmin do państwa i stanowionego przez nie prawa. Wyraża się ona w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, aby podmioty mogły układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie narażają się na prawne skutki, których nie mogły przewidzieć w momencie podejmowania decyzji, oraz w przekonaniu, że ich działania podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem będą także w przyszłości uznawane przez porządek prawny. Decyzja ustawodawcy wyrażona w ustawie nowelizującej z 2011 r., która - w sposób zaskakujący dla gmin - spowodowała radykalne rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, mogłaby służyć za modelowy przykład naruszenia zaufania jednostek samorządu terytorialnego do państwa. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że nowelizacja z 28 lipca 2011 r. naruszyła wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę sprawiedliwości społecznej, ponieważ wykreowała ona przywileje majątkowe dla określonych grup podmiotów, które uzyskały możliwość uwłaszczenia się kosztem mienia jednostek samorządu terytorialnego bez głębszego uzasadnienia aksjologicznego (bez wskazania na takie wartości konstytucyjne, które sprawiają, że owo wyróżnienie w rzeczywistości nie stanowi przywileju, lecz raczej jest słuszną rekompensatą, wyrównaniem szansy, czy też zmierza do realizacji praw konstytucyjnych). Trybunał uznał, że w przypadku rozszerzenia podmiotowego kręgu uprawnionych podmiotów na skutek nowelizacji z 28 lipca 2011 r. nie sposób wskazać celu, któremu ma służyć rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do uwłaszczenia. Nie charakteryzują się one żadnymi cechami wspólnymi, a co za tym idzie - nie sposób ustalić racji uprzywilejowania przez ustawodawcę właśnie tych podmiotów kosztem własności publicznej.
Wyraźnie w konkluzjach ww. orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skutkiem tego wyroku będzie brak podstawy prawnej dla przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale zasadniczo tylko dla tych podmiotów, którym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów - użytkownikowi wieczystemu - nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia.
Sąd w tej sprawie jest związany stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego i je respektuje. Skoro Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność danego przepisu z Ustawą Zasadniczą (Konstytucją) to oczywistym jest brak możliwości dalszego stosowania takiego przepisu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wydane w tej sprawie zgodnie z prawem decyzje są prawidłowe. Nie można bowiem opierać rozstrzygnięć administracyjnych o te przepisy ustawy, które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. W przeciwnym razie powstałby chaos prawny, w którym akt niższego rzędu (ustawa) mógłby być niezgodny z aktem wyższego rzędu (Konstytucją), a mimo to nadal obowiązywałaby.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze należy stwierdzić, że są one niezasadne i w istocie znalazły one już uzasadnienie w zaskarżonej decyzji. Nie została w tej sprawie naruszona zasada lex retro non agit, ponieważ ta zasada w ogóle nie wchodzi w rachubę w przypadku stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, że dany przepis jest niegodny z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny nie uchwalił nowego prawa, a jedynie stwierdził, że dany przepis nie spełnia wymogów konstytucyjnych. Wyrok Trybunału obowiązuje od daty jego opublikowania. W istocie skarżąca spółka podnosi, że skoro jej wniosek został złożony przed wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, to należało w tej sprawie stosować przepisy niezgodne z Konstytucją. Takiego poglądu oczywiście nie można podzielić. Okoliczności związane z praktyką stosowania niekonstytucyjnego przepisu ustawy także nie mogą uzasadniać braku przestrzegania Konstytucji. Kwestia okresu prowadzenia postępowania przez organ administracyjny nie ma w tej sprawie znaczenia, a przy tym to sama skarżąca spółka wnosiła o wydłużenie terminu do wydania decyzji (wniosek spółki z 2 kwietnia 2015 r.). Kwestia potencjalnego odszkodowania od Skarbu Państwa jest poza zakresem tej sprawy. Sąd nie podziela zarzutu naruszenia przez organy administracji art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśniania stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości. W szczególności organy prawidłowo ustaliły, że skarżącej spółce nie przysługiwały uprawnienia do domagania się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przed zmianą wynikającą z ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 12 K.p.a. poprzez szybkie - ale nie wnikliwe, bo z pominięciem wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady - zebranie niepełnego materiału dowodowego w sprawie. Materiał dowodowy został zebrany prawidłowo, z zachowaniem zasady prawdy materialnej i w wystarczającym zakresie do orzekania w tej sprawie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. poprzez uznanie - na podstawie wyłącznie twierdzeń Prezydenta Miasta K. , że przekształcenie prawa wieczystego jest niemożliwe w obecnym stanie prawnym. Pogląd organu I instancji jest prawidłowy.
Wreszcie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 z późn. zm.) poprzez jego błędną interpretację. Organy administracji przeprowadziły prawidłową wykładnię tych przepisów.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w związku z brakiem naruszenia prawa, a zwłaszcza przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI