II SA/Kr 39/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2022-02-25
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamicel wywłaszczeniagazozbiornikinfrastrukturastrefa ochronnadekret z 1949 r.historia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę parafii na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę gazozbiornika, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Parafia domagała się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1952 r. pod budowę gazozbiornika. Organ I instancji uznał nieruchomość za zbędną, jednak Wojewoda odmówił zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia (budowa zbiornika i jego infrastruktury, w tym strefy ochronnej) został zrealizowany. Skarga parafii została oddalona przez WSA, który uznał, że cel wywłaszczenia został skutecznie zrealizowany, a późniejsze zagospodarowanie terenu pod kotłownię nie ma znaczenia dla oceny zbędności nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi Rzymskokatolickiej Parafii pw. [...] w K. na decyzję Wojewody z dnia 5 grudnia 2019 r., która uchyliła decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości i odmówiła zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy gazozbiornika. Organ I instancji uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna. Organ odwoławczy (Wojewoda) uznał jednak, że celem wywłaszczenia była budowa zbiornika na gaz płynny o pojemności 30 000 m3 wraz z otaczającą go infrastrukturą, w tym strefą ochronną, która została zrealizowana i zagospodarowana zielenią. Wojewoda powołał się na liczne dokumenty, w tym wniosek o wywłaszczenie, zezwolenie na czasowe zajęcie, umowy, plany i zdjęcia satelitarne z lat 50. i 60. XX wieku, które potwierdzały realizację inwestycji. WSA w Krakowie, rozpoznając skargę, odwołał się do wcześniejszych wyroków WSA i NSA, które wskazywały na potrzebę wnikliwej analizy materiału dowodowego ze względu na upływ czasu i specyfikę przepisów z okresu wywłaszczenia (dekret z 1949 r.). Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, a nieruchomość nie stała się zbędna. WSA podkreślił, że cel wywłaszczenia należy oceniać według standardów z epoki, a ogólne określenie celu, jakim była budowa złożonej infrastruktury technicznej, jest wystarczające. Stwierdzono, że realizacja zbiornika gazowego i jego strefy ochronnej do 1965 r. potwierdzała wykorzystanie nieruchomości na cel wywłaszczenia, a późniejsze zagospodarowanie terenu pod budowę kotłowni nie miało wpływu na ocenę zbędności nieruchomości. W konsekwencji, WSA oddalił skargę parafii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość nie stała się zbędna, ponieważ cel wywłaszczenia, obejmujący budowę gazozbiornika i jego infrastrukturę (w tym strefę ochronną), został zrealizowany w okresie wywłaszczenia, a późniejsze zagospodarowanie terenu pod inną inwestycję nie ma wpływu na ocenę zbędności nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że cel wywłaszczenia należy oceniać według standardów z epoki, a ogólne określenie celu jako budowy złożonej infrastruktury technicznej jest wystarczające. Realizacja gazozbiornika i jego strefy ochronnej do 1965 r. potwierdza wykorzystanie nieruchomości na cel wywłaszczenia. Późniejsze zagospodarowanie terenu pod kotłownię nie wpływa na ocenę zbędności nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Nieruchomość wywłaszczona na podstawie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądu, która stała się zbędna na cel określony w tej decyzji lub orzeczeniu, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy.

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Zwrot nieruchomości następuje po zwrocie odszkodowania lub jego zwaloryzowanej wysokości.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i wydać decyzję reformatoryjną.

Dekret o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 39 § 1

Orzeczenie o wywłaszczeniu przenosiło prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cel wywłaszczenia (budowa gazozbiornika i jego infrastruktury, w tym strefy ochronnej) został zrealizowany. Nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Późniejsze zagospodarowanie terenu pod inną inwestycję (kotłownię) nie ma wpływu na ocenę zbędności nieruchomości. Cel wywłaszczenia należy oceniać według standardów z epoki wywłaszczenia (dekret z 1949 r.).

Odrzucone argumenty

Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, ponieważ nie zrealizowano na niej budowy gazozbiornika, a jedynie zagospodarowano ją pod budowę kotłowni. Organ odwoławczy wadliwie ocenił materiał dowodowy, nie uwzględniając zdjęć lotniczych z lat 70. i późniejszego zagospodarowania terenu. Należało powołać biegłego w celu ustalenia znaczenia strefy ochronnej i jej granic.

Godne uwagi sformułowania

cel wywłaszczenia powinien być oceniany w odniesieniu do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydawania decyzji wywłaszczeniowej, a nie w kontekście obecnie obowiązujących standardów prawnych przy wykładni celu wywłaszczenia należy uwzględnić specyfikę okoliczności towarzyszących danej inwestycji i jej całokształt w przypadku pewnych złożonych zamierzeń inwestycyjnych nie można przyjmować, iż celem wywłaszczenia było zabudowanie w konkretny sposób poszczególnych elementów budowlanych czy też infrastrukturalnych, ale należy w takiej sytuacji - jako cel wywłaszczenia - traktować w sposób ogólny złożoną infrastrukturę techniczną późniejsze zagospodarowanie nieruchomości nie świadczy o jej niewykorzystaniu na cel wywłaszczenia

Skład orzekający

Jacek Bursa

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Bator

członek

Agnieszka Nawara-Dubiel

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia nieruchomości dokonanych w okresie PRL, zwłaszcza na podstawie dekretu z 1949 r., oraz ocena zbędności nieruchomości w kontekście późniejszych zmian zagospodarowania terenu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki wywłaszczeń z okresu PRL i może wymagać uwzględnienia kontekstu historycznego i prawnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia i interpretacji celu tej czynności po wielu latach, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa.

Czy nieruchomość wywłaszczona 70 lat temu pod budowę gazozbiornika może wrócić do właściciela, gdy teren zagospodarowano pod kotłownię?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 39/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1370/22 - Wyrok NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1774
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Mirosław Bator SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2022 roku sprawy ze skargi Rzymskokatolickiej Parafii pw. [...] w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala
Uzasadnienie
Decyzją z 29 marca 2019 r. nr [...] Starosta [...] orzekł: w pkt. l o zwrocie nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] o pow. 0,0805 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 1,0663 ha, poł. w obr. l, jedn. ewid. [...], m. K., obj. księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. [...], na rzecz Parafia [....], w punkcie 2 o zobowiązaniu podmiotu wymienionego w punkcie l do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty 104,63 zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.
Organ I instancji podkreślił w uzasadnieniu, że parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] (odpowiadająca działce nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...]), stanowiąca część parceli l. kat. [...] wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 5 listopada 1952 r. nr L. [...] na cele Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego Zakładu [...] w K., doprecyzowane jako budowa gazozbiornika o pojemności 30 000 m 3 (mającego zapewnić normalny dopływ gazu dla wszystkich dzielnic miasta K., a w szczególności dla miasta [...]) stała się zbędna na cel wywłaszczenia, gdyż na terenie parceli l. kat. [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia określonego, jako budowa gazo - zbiornika oraz nie podejmowano żadnych prac polegających na realizacji inwestycji "co potwierdza fakt, iż przedmiotowa nieruchomość miała zostać przekazana pod budowę kotłowni przy ul. [...]." Na podstawie zdjęć lotniczych z lat 1970 i 1975 organ I instancji ustalił, że parcela l. kat. [...], znalazła się poza ogrodzonym terenem, położonym w sąsiedztwie, na którym zlokalizowany jest gazo-zbiornik.
Odwołanie od ww. decyzji złożyła Gmina K., kwestionując ustalenie w zakresie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Wojewoda decyzją z dnia 5 grudnia 2019 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0805 ha, powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 1,0663 ha, poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...], obj. księgą wieczystą nr [...] [...], w granicach wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...], na rzecz Parafia [....]. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonych w przedmiotowej sprawie dokumentów wynika, że parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] o pow. 0,0907 ha (której odpowiada działka nr [...], obr. l, jedn. ewid. [...] wydzielona z działki nr [...] ), powstała w drodze kolejnych podziałów z parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], o pow. 2,2446 ha, objętej Lwh [...] wywłaszczonej, na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 5 listopada 1952 r. nr L. [...], na cele Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego Zakładu [...] w K. ze wskazaniem, że nieruchomość stanowi w dacie wywłaszczenia własność Archiprezbitera Kościoła [...] w K..
Zwrócono uwagę, że w przeszłości częstą praktyką było ogólnikowe określanie celu wywłaszczenia w decyzji lub umowie sprzedaży, bądź też brakowało nawet określenia planowanego przeznaczenia nieruchomości.
Następnie organ II instancji zwrócił uwagę na specyfikę sprawy, w której przedmiotem ustaleń są nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym.
Podkreślono, iż wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. Art. 39 ust. 1 tego aktu prawnego stanowił, iż: "orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie".
Zgodnie z orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 5 listopada 1952 r. nr L. [...] cała parcela l. kat. [...] o pow. 22446 m 2 b. gm. kat. [...], została wywłaszczona na wniosek z 2 września 1952 r. Zakładów [...] Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego w K. z dnia 2 września 1952 r. znak: [...], z przeznaczeniem na cele Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego Zakładu [...] w K..
Dla precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości, organ I instancji pozyskał do akt sprawy dokumentację związaną z postępowaniem poprzedzającym wydanie ww. orzeczenia, tj. w szczególności:
• wniosek o wywłaszczenie z 2 września 1952 r. parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], które "ma na celu pozyskanie odpowiedniego gruntu pod budowę gazozbiornika o pojemności 30 000 m 3, który ma zapewnić dopływ gazu dla wszystkich dzielnic K., a w szczególności miasta K.",
• orzeczenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. nr [...] z 26 maja 1952 r. zezwalające ww. przedsiębiorstwu na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w gm. kat. K. Dz. [...] Iwh [...], l. kat. [...] o łącznej pow. 2 ha 24 a 46 m 2 , stanowiącej własność Parafii [...] w K. reprezentowanej przez Archiprezbitera Ks. dr. F. M., w którym wskazano, że nieruchomość jest niezabudowana i stanowi grunt rolny nieobsiany, o charakterze pastwiska. Konieczność czasowego zajęcia ww. nieruchomości uzasadniona jest potrzebą niezwłoczną złożenia gotowych elementów konstrukcji stalowej gazo - zbiornika i dokonania badań geologicznych",
• zaświadczenie PWRN w K. lokalizacyjne Nr [...] znak: [...] z 11 czerwca 1951 r. wyrażające zgodę na lokalizację szczegółową obiektu zbiornika o pojemności 30 000 m3 na terenie miasta K., dz. [...] - ul. [...] l. kat. [...] - wg załączonego planu,
• pismo PWRN w K. z 14 czerwca 1951 r. dotyczące pozytywnej opinii odnośnie przeznaczenia nieruchomości w K., dz. [...], ul. [...] l. kat. [...] pod budowę zbiornika gazowego o pojemności 30 OOOm3,
• umowa wieloletnia z 6 czerwca 1952 r. pomiędzy Zakładami [...], a Zjednoczeniem [...] na montaż zbiornika mokrego o pojemności 30 000 m 3 oraz budowę fundamentu dla ww. przedsiębiorstwa, stacji redukcyjno - pomiarowej, kotłowni, budynku administracyjno - mieszkaniowego, ogrodzenia terenu, oświetlenia terenu i wodociągu w terenie,
• kwestionariusz zlecenia budowy fundamentu dla zbiornika z września 1951 r. zobowiązujący do wykonania zlecenia do czerwca 1952 r.
W aktach znajdują się również:
• orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 26 listopada 1952 r. o ustaleniu odszkodowania za ww. nieruchomość w wysokości 3434,34 zł na rzecz właściciela wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...],
• zaświadczenie lokalizacyjne PWRN w K. nr [...] z 21 stycznia 1953 r. dotyczące zgody na ostateczną lokalizację szczegółową budowy gazozbiornika IV,
• plan "Budowy Gazozbiornika" (karta nr 126, t. 1),
• notatka służbowa z 18 maja 1956 r. sporządzona na terenie budowy Gazozbiornika IV w K., przy ulicy [...] w sprawie częściowych odbiorów przez komisję zdawczo - odbiorczą, protokół z 24 maja 1956 r. z końcowego odbioru gazozbiornika o pojemności 30 000 m3,
• wydruk porównawczy zdjęcia satelitarnego z 1965 r. przedmiotowego terenu i ortofotomapy z 2009 r. ze strony internetowej Urzędu Miasta K. Biuro Planowania Przestrzennego,
• plan sytuacyjny podziału parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...] wpisany do ewidencji w dniu 7 sierpnia 1964 r., nr [...] (w którym na terenie parceli l. kat. [...], z której wydzielono parcelę l. kat. [...] wrysowano gazo - zbiornik),
• wykaz wywłaszczeniowy dotyczący inwestycji budowy kotłowni z planem, wpisanym do ewidencji w dniu 8 marca 1967r. Nr [...], na którym w granicach terenu na którym położony jest zbiornik znajduje się parcela l. kat. [...], granicząca ze starą ulicą [...]
Na podstawie ww. dokumentów organ II instancji stwierdził, że celem wywłaszczenia parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], z której wydzieliła się parcela l. kat. [...] (odpowiadająca działce nr [...]), była budowa zbiornika na gaz płynny o pojemności 30 000 m3, który miał zapewnić dopływ gazu dla wszystkich dzielnic K. wraz z całą otaczającą go infrastrukturą. Na podstawie ww. dokumentów stwierdził również, że zbiornik gazowy został zrealizowany do 24 maja 1956 r. (protokół z końcowego odbioru gazozbiornika o pojemności 30 000 m3) na części parceli l. kat. [...], tj. na wydzielonej z niej parceli l. kat. [...] (która powstała podobnie jak parcela l. kat. [...] kolejno z parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...]) i odpowiada aktualnie działce nr [...]. Jak wynika z planu "[...] na terenie przeznaczonym na tę inwestycję - od strony ulicy [...] - planowano wjazd, budynek administracyjny z kotłownią, zaś w części środkowej terenu - zbiornik gazowy, otoczony wokół drogą i terenem zielonym, który ciągnął się aż do "starej" ulicy [...], a od strony wschodniej planowano reduktornię.
Zgodnie z treścią pozyskanego do akt zdjęcia satelitarnego z 1965 r. (karta akt nr 181, tom I), w tej dacie sposób zagospodarowania terenu całej dawnej parceli l. kat. [...] odpowiadał zamierzeniom wynikającym z dokumentacji planistycznej (karta akt nr 126, tom I). Na ww. zdjęciu od strony [...] - widoczna jest zorganizowana zieleń, wraz z wjazdem i budynkiem, w środku terenu znajduje się zbiornik, a od strony dawnej ulicy [...] widoczna jest również zorganizowana zieleń przewidziana na tym terenie zgodnie z dokumentacją archiwalną. Zauważyć natomiast należy, że jak wynika z orzeczenia PWRN w K. z 26 maja 1952 r. dotyczącego czasowego zajęcia parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] przez ww. przedsiębiorstwo, przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt rolny, nieobsiany, o charakterze pastwiska. Z powyższych dokumentów wynika, że część wywłaszczonej parceli l. kat. [...], tj. parcela l. kat. [...], która położona jest przy dawnej ulicy [...], została zagospodarowana przez zieleń znajdującą się w strefie ochronnej zbiornika gazu płynnego o pojemności 30 000 m2 tj. typową infrastrukturą tego typu obiektu, a zatem nie stała się zbędna na cele wywłaszczenia tej nieruchomości.
Wskazano na pozyskane również do akt sprawy m.in.:
• zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z lat: 1970 i 1975,
• decyzję PRN m. K. z 18 lutego 1967 r. o lokalizacji szczegółowej nr [...] dotyczącą inwestycji budowy kotłowni w rejonie ulicy [...],
• orzeczenie PRN m. K. znak: USW [...] z 24 sierpnia 1967 r. o wywłaszczeniu szeregu parcel, w tym m.in. parceli l. kat. [...], z którą od wschodu graniczy parcela l. kat. [...] (plan z 1967 r. - karta akt nr 2, t. 1) oraz parceli l. kat. [...], graniczącej od pomocy ze starą ulica [...], na cele realizacji kotłowni, przy ulicy [...],
• protokół zdawczo odbiorczy "[...] wraz sieciami c.o. przy ulicy [...]" z 30 grudnia 1970 r.,
• wskazany już powyżej wykaz wywłaszczeniowy wraz z planem z 1967r., z którego wynika, że w terenie, na którym planowano zrealizować kotłownię znajdowała się parcela l. kat. [...], natomiast parcela l. kat. [...] była już poza tym terenem,
• pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] z 11 grudnia 1991 r. skierowane do Zakładu [...] w K., zawierające prośbę "o pisemne oświadczenie, że nasze starania o przejęcie w zarząd dz. [...] obr. l kw [...] (wg operatu KPG [...] dz. [...] pow. 904 m2), dz. [...] obr. l kw [...] (wg. operatu jak wyżej dz. [...] pow. 529 m2) znajdujących się w granicach ogrodzenia terenu kotłowni MPEC, a figurujących w księgach wieczystych jako Skarb Państwa w użytkowaniu Zakładu [...] K., nie naruszają istniejącego stanu rzeczy i nie kolidują z interesem formalno-prawnym Waszego Przedsiębiorstwa."
Na podstawie ww. dokumentów, w tym zdjęć lotniczych organ odwoławczy stwierdził, że w latach 70 tych zarówno parcela l. kat. [...], jak i dawna parcela l. kat. [...], stanowiąca w latach 50 - tych dawną ulicę [...], znalazły się w granicach nowej inwestycji - kotłowni przy ulicy [...] (która jak wynika z protokołu oględzin nieruchomości z 14 października 2011 r. znajduje się w budynku przy ulicy [...], położonym we wschodniej części działki nr [...], odpowiadającej w części parceli l. kat. [...]. Ulica [...], jak wynika z nakładek mapy katastralnej i mapy ewidencyjnej na przedmiotowych zdjęciach, została przesunięta niżej i od północy graniczy z działką nr [...], która w tej części odpowiada dawnej parceli l. kat. [...]. Zatem zauważyć należy, że nieruchomość odpowiadająca dawnej parceli l. kat. [...] nie graniczy już od północy ze "starą" ulicą [...], lecz od południa z nową ulicą [...]
Zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości, oznaczonej jako parcela l. kat. [...], związana z inwestycją budowy kotłowni, realizowaną na przedmiotowej nieruchomości i nieruchomości położonej od strony wschodniej ww. parceli (na co wskazują zdjęcia lotnicze z lat 1970 i 1975), w stosunku do jej dotychczasowego zagospodarowania w latach 50 - tych, widocznym jeszcze na zdjęciu satelitarnym z 1965 r. (tj. przed wydaniem orzeczenia PRN m. K. znak: USW [...] z 24 sierpnia 1967 r. o wywłaszczeniu szeregu nieruchomości na potrzeby budowy kotłowni) nie ma znaczenia dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości. Nieruchomość oznaczona jako parcela l. kat. [...], odpowiadająca wydzielonej z działki nr [...], działce nr [...] została bowiem - jak już wyżej stwierdzono - na podstawie zdjęcia satelitarnego z 1965 r.- wykorzystana na potrzeby inwestycji budowy zbiornika gazowego i związanej z nim infrastruktury, tj. strefy ochronnej, zagospodarowanej przez zieleń. Fakt, że inwestycję tę zrealizowano przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej wynikał z uzyskania przez wnioskodawcę zezwolenia z 26 maja 1952 r. na zajęcie nieruchomości oraz wskazanych wcześniej ówczesnych realiów unormowań dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które przewidywały skutek wywłaszczenia z dniem złożenia wniosku o wywłaszczenie.
Natomiast późniejsze zagospodarowanie nieruchomości nie świadczy o jej niewykorzystaniu na cel wywłaszczenia.
Organ odwoławczy uznał za wadliwą ocenę materiału dowodowego przez organ I instancji, wskutek której organ I instancji opierając się na zdjęciach lotniczych z lat 70 - tych i późniejszym zagospodarowaniu nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...], związanym z realizowaną na sąsiedniej nieruchomości kotłownią oraz fakcie, że przedmiotowa nieruchomość, jak wynika z oględzin nieruchomości i ww. zdjęć lotniczych znalazła się w terenie zajętym przez Miejskie Przedsiębiorstwo [...] w K. i pozostaje w jego władaniu (jak wynika z pisma Urzędu Miasta K. z 27 października 2011 r.). Wg organu odwoławczego w szczególności z protokołu końcowego odbioru zbiornika gazowego, zdjęcia satelitarnego z 1965 r. z naniesiona nakładką mapy ewidencyjnej i mapy katastralnej oraz planu "[...]") wynika, iż została ona zagospodarowana na strefę ochronną ww. zbiornika gazowego do 1965 r. tj. w terminie wskazanym w art. 137 u.g.n. z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. i nie może zostać zwrócona na rzecz poprzedniego właściciela. Organ odwoławczy uznał za właściwe zarzuty odwołania dotyczące wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cele realizacji inwestycji budowy zbiornika gazowego wraz z jego infrastrukturą, tj. w początkowym okresie na zaplecze budowy, a następnie pod infrastrukturę w postaci strefy ochronnej ww. obiektu o pojemności 30 000 m 3, w którym był składowany gaz płynny.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Parafia [....], zarzucając naruszenie;
- art. 7,77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i zbadaniu materiału dowodowego w sprawie ustalenia celu wywłaszczenia, zakresu terytorialnego na jakim cel ten zrealizowano, faktycznego stan zagospodarowania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot jaki miał miejsce przed 1967 rokiem, faktycznego powstania strefy ochronnej i jej granic,
- art. 84 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie powołanie biegłego w sytuacji, gdy dla interpretacji zebranego materiału dowodowego wymagane było posiadanie wiedzy specjalnej,
- art. 136 ust. 3 i 137 u.g.n. poprzez błędne uznanie, iż nieruchomość objęta wnioskiem wykorzystana została na cel wywłaszczenia bowiem już przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej wykorzystano parcelę na infrastrukturę około inwestycyjną, tj. rzekomą strefę ochronną.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ odwoławczy oparł się na ustaleniu, że celem wywłaszczenia była budowa zbiornika na gaz płynny o pojemności 30.000 m3 wraz ze strefą ochronną obejmującą cały teren nie wykorzystany na budowę, a cel ten został zrealizowany. Określenie celu wywłaszczenia nie może być dowolną interpretacją organu, a musi jasno wynikać z dostępnej dla organu dokumentacji. Brak jest przy tym miejsca na niepoparte materiałem archiwalnym domysły, przypuszczenia, nadinterpretację celu itp. Strona skarżąca wskazała, że nieruchomość, choć wywłaszczona w całości, mogła być następnie wykorzystana do celu inwestycyjnego jedynie w części. Nie można, w sposób automatyczny przyjmować, że jeśli sama inwestycja, w znaczeniu budowy infrastruktury, objęła tylko część wywłaszczonej nieruchomości, to cała pozostała część stanowiła, według zamierzeń, jej strefę ochronną, zwłaszcza tylko z tego względu, że została jakkolwiek zagospodarowana. Powyższe, obejmuje, po pierwsze utopijne założenie o całkowicie racjonalnym i przewidującym podejściu organu wnioskującego lub przeprowadzającego wywłaszczenie do jego przyszłych zamierzeń. Co, jak wiadomo, zwłaszcza w stosunku do planów i procesów wywłaszczeniowych lat 50 i 60, nie jest prawdą i czyniłoby zbędnym przepisy art. 136 i 136 u.g.n. Po drugie, oparte jest wyłącznie na samym fakcie posiadania, władania dalej gruntem, a taki stan faktycznie uznać należy za niewystarczający do określenia celu wywłaszczenia. Jakkolwiek zatem, należy zgodzić się z Organem II instancji, że celem wywłaszczenia była budowa zbiornika na gaz płynny o pojemności 30.000 m3, nie sposób jednak przyjąć na podstawie dokumentacji archiwalnej, by w tym zamierzeniu inwestycyjnym przewidziany był pas ochronny ulokowany na parceli, której niniejsza sprawa dotyczy. Zamierzeniom tym przeczy przy okazji fakt, że już w 1967 roku, parcelę tę przeznaczono na inne cele. To samo przez się nie musi oznaczać, że przed 67 rokiem pierwotnego celu nie zrealizowano, ale stanowi najlepszy dowód, że nawet w niedługim czasie po budowie zbiornika, nikt nie traktował nieruchomości pozostałej niezabudowanej, jako strefy ochronnej wokół niego, z takim przeznaczeniem i tak zagospodarowanej. Przy tak daleko idącym w skutkach dla niniejszej sprawy, założeniu, że celem wywłaszczenia było również stworzenie strefy ochronnej, w ocenie Skarżącej należy wymagać od Organu II instancji dokonania szerszego, być może opartego na wiedzy specjalistycznej biegłych, ustalenia i wskazania w decyzji, czy w tamtym czasie obowiązek stworzenia takich stref w ogóle istniał dla zbiorników z gazem, czy taka potrzeba była, jak cel i potrzebę taką dokumentowano, czy była praktyka tworzenia takich stref, jaki obszar one obejmowały, jaki był sposób wykonania i zarządzania strefami ochronnymi, czy były np. ogrodzone, ujęte w dokumentacji projektowej, wniosku o wywłaszczenie, protokołach itp.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 180/20 WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. Zdaniem tego Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest przekonujące. Wojewoda wywodzi, że tzw. "strefa ochronna" objęła całą pozostałą część działki wokół zbiornika. Organ II instancji nie wyjaśnił jednak, czy na działce wnioskowanej do zwrotu powstała jakakolwiek infrastruktura związana z gazozbiornikiem. Dokonując ustaleń faktycznych należało wziąć pod uwagę treść decyzji wywłaszczeniowej. Jak wprost wynika z wniosku Zakładu [...] z dnia 2 września 1952 r. była potrzeba pozyskania terenu pod budowę gazozbiornika o pojemności 30.000m3, który miał zapewnić normalny dopływ gazu dla wszystkich dzielnic miasta K., a w szczególności dla miasta [...]. Wnioskowano o wywłaszczenie bo zaszła natychmiastowa konieczność złożenia gotowych elementów konstrukcji stalowej gazozbiornika na tej parceli oraz konieczność wykonania badania geologicznego. W ocenie Sądu w decyzji wywłaszczeniowej z 1952 r. i poprzedzającego ją wniosku w wystarczająco precyzyjny sposób określono cel wywłaszczenia. W okolicznościach zebranego i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Starosta [...] prawidłowo ocenił, że nie stwierdzono by na nieruchomości będącej przedmiotem wniosku o zwrot podejmowane były jakiekolwiek prace polegające na realizacji inwestycji budowy zbiornika gazowego a nieruchomość w II połowie lat 60-tych (decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 18 lutego 1967 r.) miała zostać przekazana pod budowę kotłowni przy ul. [...] w K.. Już od samego początku nieruchomość była zbędna na cel wywłaszczenia, w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n., natomiast Wojewoda w nieuprawniony sposób wywodzi, że w istocie od samego początku celem wywłaszczenia było poza zbiornikiem na gaz stworzenie tzw. strefy ochronnej wokół niego. Zdaniem Wojewody tzw. "strefa ochronna" z niewiadomych względów obejmuje teren całej działki. Organ I instancji analizując zdjęcia lotnicze terenu w latach 1970 - 1975 r. prawidłowo dostrzegł, że "Na fotografii wykonanej w dniu 14 września 1970 r. znajduje się wybudowany zbiornik gazowy, znajdujący się poza granicami parceli katastralnej l. kat [...] gm. kat. [...]. Zawnioskowany do zwrotu teren stanowi plac położony w pobliżu budowanej kotłowni "[...]" przy ul. [...]. Na zdjęciu przedstawiającym przedmiotowy teren w dniu 22 sierpnia 1975 r. można dostrzec, iż został on wykorzystany, jako przynależny do kotłowni plac, służący za skład opału. Ponadto na obu fotografiach wyraźnie widać, że przedmiotowa parcela l. kat [...] gm. kat. [...] znajduje się poza ogrodzonym terenem, na którym zlokalizowany jest gazo – zbiornik". W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu II instancji, ze zdjęcia satelitarnego z 1965 r. nie można wyprowadzić wniosku o istnieniu jakiejkolwiek infrastruktury zbiornika gazowego, a tym bardziej: "strefy ochronnej, zagospodarowanej przez zieleń". Organ II instancji nie wyjaśnił w jaki sposób ta wskazana "infrastruktura" przyczyniała się do funkcjonowania zbiornika gazowego.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2021r. sygn. akt I OSK 789/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
W motywach swojego rozstrzygnięcia NSA podkreślił, iż zarzut naruszenia przepisów postępowania w zakresie kontroli zebranego w sprawie przez organy materiału dowodowego i oceny tego materiału jest zasadny. Niezależnie od trudności w pozyskaniu dokumentów (dowodów) w przedmiotowej sprawie z uwagi na upływ czasu, to zebrane przez organy dowody i dokonana przez nie ocena, w sytuacji gdy ocena organu I instancji i ocena organu II instancji są różne, nie zostały poddane pełnej kontroli przez Sąd I instancji, a mimo to Sąd dokonał wiążącej ich oceny. W aktach administracyjnych znajdują się między innymi takie dokumenty jak: zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] (s. 192 a.a.) w którym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. którym wyrażono, zgodę na ostateczną lokalizację szczegółową budowy gazozbiornika IV, pod warunkiem pkt 2 opracowania planu szczegółowego otoczenia gazozbiornika w skali 1:500, rysunki robocze, nasypu i zieleni oraz zlecania nadzoru wykonania autorowi ww. planu szczegółowego, orzeczenie czasowego zajęcia nieruchomości z 26 maja 1952 r. w związku z niezwłoczną potrzebą złożenia gotowych elementów konstrukcji stalowej gazozbiornika i dokonania badań geologicznych, umowa wieloletnia z dnia 6 czerwca 1952 r. zawarta pomiędzy Zakładami [...] a wskazanym wykonawcą robót budowlano montażowych z której wynika, że wykonawca ma wykonać następujące roboty: montaż zbiornika mokrego o pojemności 30.000m3 oraz budowa fundamentu dla z.g., stacja redukcyjno-pomiarowa, kotłownia, budynek administracyjno-biurowy, ogrodzenie terenu, oświetlenie terenu, wodociąg na terenie (s. 139 a.a.), dokument nazwany [...] który przedstawia graficznie rozmieszczenie poszczególnych elementów inwestycji (s. 126 a.a.), wniosek o wywłaszczenie z dnia 2 września 1952 r. złożony przez Zakłady [...] w którym wskazano że "wywłaszczenie wspomnianej nieruchomości ma na celu pozyskanie odpowiedniego gruntu pod budowę gazozbiornika o pojemności 30.000m3, który ma zapewnić normalny dopływ gazu dla wszystkich dzielnic miasta K., a w szczególności dla miasta [...]", orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 5 listopada 1952 r. w którym wskazano, że odejmuje się w drodze wywłaszczenia, opisaną nieruchomość na "na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na cele Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego Zakłady [...] w K." (s. 13 a.a.), protokół dotyczący odbioru budowy gazozbiornika z 24 maja 1956 r. (s. 132 a.a.). Wskazane dokumenty nie wyczerpują wszystkich dokumentów zebranych w sprawie, nadto w aktach administracyjnych znajdują się takie dokumenty jak: mapy, wykazy synchronizacyjne, zdjęcia lotnicze, a także dokumenty z 1967 r. w tym decyzja o lokalizacji szczegółowej kotłowni z 18 lutego 1967 r. (s. 192 a.a.). Mając na uwadze, że znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy został przez organy obu instancji w sposób różny, odmienny oceniony, wymagało to, aby Sąd I instancji dokonał szczególnie wnikliwej jego oceny, uwzględniając po pierwsze całość zebranego materiału, a nie tylko niektóre jego elementy, po drugie uwzględniając obok reguł postępowania, zasady wypracowane w orzecznictwie dotyczące tego rodzaju spraw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, a - w myśl art. 135 p.p.s.a. - Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem, wyznaczył na dzień 25 lutego 2022r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z wytycznymi NSA zawartymi w wyroku z dnia 26 listopada 2021r. sygn. akt I OSK 789/21, w zakresie ustaleń faktycznych i kontroli zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, istotna jest kwestia upływu w kontrolowanej sprawie kilkudziesięciu lat od wywłaszczenia – orzeczenie o wywłaszczeniu zostało wydane 5 listopada 1952 r., co oznacza, iż mogły wystąpić pewne trudności w zgromadzeniu pełnej dokumentacji. Nadto wówczas obowiązywały inne niż obecnie standardy stanowienia i wykonywania prawa, w tym w zakresie oceny szczegółowości celu wywłaszczenia, stąd taki cel powinien być oceniany w odniesieniu do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydawania decyzji wywłaszczeniowej, a nie w kontekście obecnie obowiązujących standardów prawnych. Cel wywłaszczenia, mógł być ogólnie ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać jedynie z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Nadto przy wykładni celu wywłaszczenia należy uwzględnić specyfikę okoliczności towarzyszących danej inwestycji i jej całokształt. W szczególności w zakresie pewnych złożonych zamierzeń inwestycyjnych nie można przyjmować, iż celem wywłaszczenia było zabudowanie w konkretny sposób poszczególnych elementów budowlanych czy też infrastrukturalnych, ale należy w takiej sytuacji - jako cel wywłaszczenia - traktować w sposób ogólny złożoną infrastrukturę techniczną.
W ocenie Sądu skarżony organ II instancji, w odróżnieniu od decyzji organu I instancji prawidłowo ustalił i następnie ocenił pod kątem przesłanek z art. 136 ust. 3 ugn, czy sporna nieruchomość stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wbrew zawartym w skardze zarzutom skarżony organ dokonał prawidłowych i wystarczających ustaleń, co znalazło szczegółowe uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, analizę zebranych dowodów pod kątem przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób pełny i dało podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Z obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, iż parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] o pow. 0,0907 ha (której odpowiada działka nr [...], obr. l, jedn. ewid. [...] wydzielona z działki nr [...]), powstała w drodze kolejnych podziałów z parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], o pow. 2,2446 ha, objętej Lwh [...], wywłaszczonej na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 5 listopada 1952 r. nr L. [...] Cała parcela l. kat. [...] została wywłaszczona na wniosek Zakładów [...] Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego w K. z dnia 2 września 1952 r. znak: [...] z przeznaczeniem na cele Przedsiębiorstwa Państwowego Wyodrębnionego Zakładu [...] w K.. Cel wywłaszczenia parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], z której wydzieliła się parcela l. kat. [...] (odpowiadająca działce nr [...]), stanowiła budowa zbiornika na gaz płynny o pojemności 30 000m3 który miał zapewnić dopływ gazu dla wszystkich dzielnic K. wraz z całą otaczającą go infrastrukturą. Organ II instancji zasadnie wskazał na szereg dokumentów potwierdzających te ustalenia m.in. wniosek o wywłaszczenie z 2 września 1952 r. z którego wynika w/w cel - pozyskanie odpowiedniego gruntu pod budowę gazozbiornika o pojemności 30 000 m3, który ma zapewnić dopływ gazu dla wszystkich dzielnic K., a w szczególności miasta K., orzeczenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. nr [...] z 26 maja 1952 r. zezwalające ww. przedsiębiorstwu na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w gm. kat. K. Dz. [...] Iwh [...], l. kat. [...] o łącznej pow. 2 ha 24 a 46 m 2 , stanowiącej własność Parafii [...]. w K., która stanowiła grunt rolny, z podkreśleniem konieczności niezwłocznego złożenia gotowych elementów konstrukcji stalowej gazo - zbiornika i dokonania badań geologicznych, zaświadczenie PWRN w K. lokalizacyjne Nr [...] znak: [...] z 11 czerwca 1951 r. wyrażające zgodę na lokalizację szczegółową obiektu zbiornika o pojemności 30 000 m3 wg załączonego planu, pismo PWRN w K. z 14 czerwca 1951 r. dotyczące pozytywnej opinii odnośnie w/w przeznaczenia nieruchomości, czy umowa wieloletnia z 6 czerwca 1952 r. pomiędzy Zakładami [...], a Zjednoczeniem [...] na montaż m.in. zbiornika o pojemności 30 000 m3 oraz budowę kotłowni, budynku administracyjno - mieszkaniowego, ogrodzenia terenu, oświetlenia terenu i wodociągu w terenie, itp. Nadto należy mieć przy jego ustaleniu na uwadze w/w wskazania NSA z wiążącego w sprawie wyroku, odnośnie specyfiki sprawy, a więc, że przedmiotem ustaleń są nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego, jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Jak wynika z ustaleń organu zbiornik gazowy został zrealizowany do 24 maja 1956 r. co wprost wynika z protokołu z końcowego odbioru gazozbiomika o pojemności 30 000m3 na części parceli l. kat. [...], tj. na wydzielonej z niej parceli l. kat. [...] (która powstała podobnie jak parcela l. kat. [...] kolejno z parcel: l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...]) i odpowiada aktualnie działce nr [...]. Nadto z planu "[...]" na terenie przeznaczonym na tę inwestycję - od strony ulicy [...] - planowano wjazd, budynek administracyjny z kotłownią, zaś w części środkowej terenu - zbiornik gazowy, otoczony wokół drogą i ochronnym terenem zielonym, który ciągnął się aż do "starej" ulicy [...], a od strony wschodniej planowano reduktornię. Nadto organ zasadnie wskazał na inne jeszcze dokumenty, w tym m.in. zaświadczenie lokalizacyjne PWRN w K. nr [...] z 21 stycznia 1953 r. dotyczące zgody na ostateczną lokalizację szczegółową budowy gazozbiornika IV, plan "Budowy [...]" czy notatkę służbową z 18 maja 1956 r. z terenu budowy [...] w K., przy ulicy [...] w sprawie częściowych odbiorów przez komisję zdawczo - odbiorczą, zgodne z późniejszymi ustaleniami w/w protokołu z 24 maja 1956 r. z końcowego odbioru gazozbiornika. Potwierdzeniem realizacji zbiornika są także zdjęcia satelitarne z 1965 r. Natomiast zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości, związana z inwestycją budowy kotłowni, realizowaną na przedmiotowej nieruchomości i nieruchomości położonej od strony wschodniej ww. parceli (na co wskazują późniejsze zdjęcia lotnicze z lat 1970 i 1975), nie może zakwestionować ustaleń w stosunku do dotychczasowego zagospodarowania spornego terenu w latach 50-tych, potwierdzonych jeszcze na zdjęciu satelitarnym z 1965 r. Zatem cel został zrealizowany – sporna nieruchomość została wykorzystana na potrzeby inwestycji budowy zbiornika gazowego i związanej z nim infrastruktury, tj. strefy ochronnej, zagospodarowanej przez zieleń. Okoliczność, iż inwestycję tę zrealizowano przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej wynikał z uzyskania przez wnioskodawcę zezwolenia z 26 maja 1952 r. na zajęcie nieruchomości oraz wskazanych wcześniej ówczesnych realiów unormowań dekretu z 26 kwietnia 1949 r., które przewidywały skutek wywłaszczenia z dniem złożenia wniosku o wywłaszczenie. Organ odwoławczy dysponował zatem szeregiem dokumentów, które właściwie ocenił. W świetle w/w pozyskanego zdjęcia satelitarnego z 1965 r. /k. 181, tom I/, w tej dacie sposób zagospodarowania terenu całej dawnej parceli l. kat. [...] odpowiadał zamierzeniom wynikającym z dokumentacji planistycznej /k. 126, tom I/. Na ww. zdjęciu od strony [...] - widoczna jest zorganizowana zieleń wraz z wjazdem i budynkiem, w środku terenu znajduje się zbiornik, a od strony dawnej ulicy [...] widoczna jest również zorganizowana zieleń przewidziana na tym terenie zgodnie z dokumentacją archiwalną. Istotne jest przy tym, iż orzeczenie PWRN w K. z 26 maja 1952 r. dotyczącego czasowego zajęcia parceli l. kat. [...], wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt rolny, nieobsiany, o charakterze pastwiska. W wyniku realizacji celu wywłaszczenia zaś została zagospodarowana częściowo także przez zieleń znajdującą się w strefie ochronnej zbiornika gazu płynnego o pojemności 30 000 m3 co należy uznać za typową infrastrukturą tego typu obiektu, a zatem nie ma podstaw, aby uznać, iż w tym zakresie stała się zbędna na cele wywłaszczenia. Jak wyżej wskazano przy tej ocenie należy mieć na uwadze w/w wskazania NSA z wiążącego w sprawie wyroku, iż cel wywłaszczenia stanowił pewien kompleks złożoności stąd urządzoną zieleń należy traktować jako element takiego kompleksu.
Jak również wskazał NSA w wiążącym wyroku w sytuacji ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w dacie przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, bez znaczenia dla oceny przesłanki zbędności nieruchomości i w konsekwencji dla skuteczności roszenia o zwrot nieruchomości, są okoliczności związane z władaniem wywłaszczoną nieruchomością przez Skarb Państwa po realizacji celu wywłaszczania. Co do zasady, zrealizowanie celu wywłaszczania umożliwiało następne realizowanie na wywłaszczonej nieruchomości innych celów. W związku z tym późniejsze zagospodarowanie spornej nieruchomości, pozostawało już bez wpływu na ocenę zasadności wniosku zwrotowego. Zatem stwierdzona w kontrolowanej sprawie i podkreślana w skardze zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości, związana z inwestycją budowy kotłowni, na co wskazują zdjęcia lotnicze z lat 1970 i 1975, nie ma znaczenia dla oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości. Nieruchomość oznaczona jako parcela l. kat. [...], odpowiadająca wydzielonej z działki nr [...], działce nr [...] została wykorzystana na potrzeby inwestycji budowy zbiornika gazowego i związanej z nim infrastruktury, tj. strefy ochronnej, Późniejsze zagospodarowanie nieruchomości nie świadczy o jej niewykorzystaniu na cel wywłaszczenia co jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por wyrok NSA z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1274/17).
Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI