II SA/Kr 388/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-05-06
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzenneuchwała rady gminyzagospodarowanie przestrzenneogrodzeniaoczyszczalnie ściekówład przestrzennykompetencje gminyprawo administracyjneuchwała krajobrazowa

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Wieliczce dotyczącej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie zakazu stosowania określonych materiałów na ogrodzenia oraz zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków, uznając te zapisy za niezgodne z prawem.

Wojewoda Małopolski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, w tym zakazów dotyczących ogrodzeń i przydomowych oczyszczalni ścieków, a także połączenie sprzecznych funkcji na jednym terenie. Sąd administracyjny uznał część zarzutów za zasadne, stwierdzając nieważność § 7 ust. 3 pkt 9 (dotyczący ogrodzeń) i § 7 ust. 12 pkt 14 (dotyczący oczyszczalni ścieków) uchwały z powodu braku kompetencji rady gminy do wprowadzenia takich zakazów w planie miejscowym. Pozostałe zarzuty, dotyczące połączenia funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej z zagrodową oraz braku wyznaczenia linii zabudowy, zostały oddalone.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 11 września 2018 r. nr LIV/663/2018 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wieliczka – obszar "B". Wojewoda zarzucił naruszenie trybu i zasad sporządzania planu, w tym przekroczenie upoważnienia ustawowego poprzez objęcie planem zagadnień dotyczących ogrodzeń (standardów jakościowych i rodzajów materiałów), co powinno być regulowane w uchwale krajobrazowej, a nie w planie miejscowym. Ponadto, zarzucono naruszenie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach, gdzie sieć kanalizacyjna nie jest w pełni rozwinięta, co jest sprzeczne z przepisami prawa. Kolejny zarzut dotyczył przemieszania wykluczających się funkcji zagospodarowania terenu (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i zagrodowa) oraz niewyznaczenia linii zabudowy od strony dróg publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę, stwierdził nieważność § 7 ust. 3 pkt 9 uchwały (zakaz dotyczący ogrodzeń) oraz § 7 ust. 12 pkt 14 uchwały (zakaz dotyczący przydomowych oczyszczalni ścieków), uznając te zapisy za niezgodne z prawem z powodu braku kompetencji rady gminy do ich wprowadzenia w planie miejscowym. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące ogrodzeń powinny być zawarte w uchwale krajobrazowej, a ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dopuszcza lokalizację przydomowych oczyszczalni ścieków w określonych warunkach. Zarzut dotyczący połączenia zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z zagrodową został oddalony, gdyż sąd uznał, że dopuszczalne jest określenie dla tego samego terenu przeznaczenia mieszanego, pod warunkiem, że funkcje te się nie wykluczają i uzupełniają, a także ze względu na specyfikę terenu. Podobnie, zarzut dotyczący braku wyznaczenia linii zabudowy został oddalony, ponieważ plan zawierał zapis odsyłający do przepisów odrębnych w miejscach, gdzie linie nie zostały wyznaczone, co jest dopuszczalne w określonych sytuacjach. W pozostałym zakresie skargę oddalono.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy utraciła kompetencje do stanowienia takich regulacji w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego po wejściu w życie przepisów wprowadzających uchwały krajobrazowe.

Uzasadnienie

Po nowelizacji przepisów wprowadzającej art. 37a do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który umożliwia radzie gminy ustalanie zasad dotyczących ogrodzeń w formie uchwały krajobrazowej, rada gminy utraciła kompetencje do regulowania tych kwestii w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (22)

Główne

u.u.c.p.g. art. 5 § 1 pkt 2

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Ustawa dopuszcza wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Plan miejscowy nie może zakazywać tej możliwości.

u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego.

u.p.z.p. art. 37a § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych.

u.p.z.p. art. 28

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego powoduje nieważność uchwały.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, linie zabudowy i gabaryty obiektów.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 10

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W planie miejscowym określa się zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej.

u.u.c.p.g. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 15 § 3 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis uchylony, który wskazywał na możliwość określania w planie miejscowym zasad dotyczących ogrodzeń.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie przepisów ustawy.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę, stwierdza jej nieważność w całości lub w części.

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

u.s.g. art. 93 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Dz.U. 2003 Nr 164 poz. 1587 art. 4 § pkt 5

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Ustalenia dotyczące wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych powinny zawierać określenie zasad umieszczania w przestrzeni publicznej obiektów małej architektury, nośników reklamowych, tymczasowych obiektów usługowo-handlowych, urządzeń technicznych i zieleni, w tym określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów.

Dz.U. 2003 Nr 164 poz. 1587 art. 4 § pkt 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Projekt rysunku planu miejscowego powinien zawierać linie zabudowy i gabaryty obiektów.

Dz.U. 2003 Nr 164 poz. 1587 art. 7 § pkt 7

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Projekt rysunku planu miejscowego powinien zawierać linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania oraz ich oznaczenie.

Dz.U. 2003 Nr 164 poz. 1587 art. 9 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Dopuszcza się stosowanie na projekcie rysunku planu miejscowego uzupełniających i mieszanych oznaczeń barwnych i jednobarwnych oraz literowych i cyfrowych.

Dz.U. 2002 Nr 75 poz. 690 art. 26 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

W razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków.

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy samorządu terytorialnego i terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego.

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego.

EKST art. 8 § ust. 2 i 3

Europejska Karta Samorządu Terytorialnego

Kontrola organów samorządu terytorialnego powinna mieć na celu zapewnienie przestrzegania prawa i zasad konstytucyjnych, z zachowaniem proporcji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie kompetencji rady gminy w zakresie zakazu stosowania określonych materiałów na ogrodzenia w planie miejscowym. Naruszenie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków w planie miejscowym.

Odrzucone argumenty

Połączenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z zabudową zagrodową w planie miejscowym. Brak wyznaczenia linii zabudowy dla terenów 3MN i 4MN w planie miejscowym.

Godne uwagi sformułowania

Rada gminy utraciła kompetencje do stanowienia regulacji w tym zakresie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Akt prawa miejscowego (plan zagospodarowania) nie może negować możliwości wynikającej z ustawy. Dopuszczalne jest określenie dla tego samego terenu przeznaczenia mieszanego, pod warunkiem, że wzajemnie się one nie wykluczają i nie są ze sobą sprzeczne.

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

przewodniczący

Mirosław Bator

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja kompetencji organów gminy w zakresie planowania przestrzennego, w szczególności w kontekście uchwał krajobrazowych i przepisów dotyczących ochrony środowiska."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami obowiązującymi w określonym czasie i dotyczy konkretnej uchwały rady gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z kompetencjami organów samorządowych w zakresie planowania przestrzennego i ochrony środowiska, co jest istotne dla prawników i urbanistów.

Sąd administracyjny: Gmina nie może zakazywać przydomowych oczyszczalni ścieków w planie miejscowym!

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 388/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-05-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Jacek Bursa
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1982/21 - Wyrok NSA z 2022-12-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1439
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Dz.U. 2021 poz 741
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 6,maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 11 września 2018 r. nr LIV/663/2018 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wieliczka - obszar "B" 1/ stwierdza nieważność § 7 ust. 3 pkt 9 oraz § 7 ust. 12 pkt 14 uchwały; 2/ w pozostałym zakresie skargę oddala
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 lutego 2021 r. Wojewoda Małopolski wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 11 września 2018 r. nr LIV/663/2018 w sprawie uchwalenia zamiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wieliczka – obszar "B". Wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie części tekstowej: § 7 ust. 3 pkt 9, § 7 ust. 12 pkt 14 oraz § 9 a także w zakresie części graficznej: 1MN, 2MN, 3MN, 4 MN. Zaskarżonej uchwale organ zarzucił naruszenie trybu oraz zasad sporządzania planu poprzez:
1/ naruszenie art. 15 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego i objęcie treścią planu miejscowego zagadnień wyłączonych spod regulacji planu miejscowego, a dotyczących ogrodzeń (standardów jakościowych i rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być one wykonane);
2/ naruszenie art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków, w sytuacji gdy teren objęty planem miejscowym nie jest w całości pokryty siecią instalacji kanalizacyjnej;
3/ naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz § 4 pkt 1 i § 7 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez przemieszanie wykluczających się funkcji zagospodarowania terenu;
4/ art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z § 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez niewyznaczenie na rysunku planu linii zabudowy od strony dróg publicznych dla obszarów oznaczonych symbolem: 3MN, 4MN.
W uzasadnieniu podniesiono, że w § 7 ust. 3 pkt 9 skarżonej uchwały na całym obszarze objętym zmianą planu (oznaczonej na rysunku symbolami 1.B, 2. B, 3. B, 4. B, 5. B) zakazano lokalizacji ogrodzeń z pełnych prefabrykowanych przęseł betonowych oraz blachy falistej i trapezowej. W ocenie strony skarżącej, wyznaczając w uchwale zakazy odnoszące się do ogrodzeń, naruszono przepis art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z przywołanym przepisem art. 37a (w brzmieniu nadanym im przez ustawę z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U z 2015 r., poz. 774 ze zmianami), zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych oraz ogrodzeń ich gabarytów, standardów jakościowych i rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą one być wykonane, rada gminy może ustalać w formie uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego. Równocześnie, w przepisach art. 37b - art. 37e ustawy o planowaniu (...) określona została procedura podejmowania uchwał w tym przedmiocie (tj. uchwał krajobrazowych). Zatem, ustawodawca wprowadził odmienne i złożone procedury podejmowania obu uchwał planistycznej i krajobrazowej. W związku z wprowadzeniem art. 37a do ustawy o planowaniu (...), uchylony został art. 15 ust. 3 pkt 9 tej ustawy, który wskazujące na zawartość planu miejscowego wymieniał również "zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane." Wobec uchylenia z dniem 11 września 2015 r. art. 15 ust. 3 pkt 9 ustawy o planowaniu (...) rada gminy utraciła kompetencje do ustalania w planach miejscowych zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych, szyldów oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Należy nadmienić, iż uchwała Rady Miejskiej w Wieliczce nr XL/484/2017 w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wieliczka - obszar "B", podjęta została w dniu 22 września 2017r., a wobec powyższego nie znajdą w niniejszej sprawie zastosowania przepisy przejściowe (art. 12 ust. 3) ustawy z dnia 24 kwietnia 20015 r. (pozwalające na zastosowanie przepisów "dotychczasowych" tj. obowiązujących w poprzednim stanie prawnym). W tym miejscu warto również podkreślić, iż zagadnienia ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, jako kwestie przeznaczone do uregulowania w odrębnej uchwale, w ocenie strony skarżącej, nie mogą być uznane za "zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego", o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu (...). Innymi słowy, zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, o jakich mowa w art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu (...), nie mogą się pokrywać z zagadnieniami, o których mowa w art. 37a tejże ustawy. W § 7 ust. 12 pkt 14 skarżonej uchwały ustalono zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Rzeczone zapisy miejscowego planu pozostają w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 13 września1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażają nieruchomość w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Natomiast w myśl § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie "w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust. 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m 3 na dobę (...)." Gmina w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie może zakazać właścicielowi nieruchomości położonej na terenie, na którym sieć kanalizacyjna nie jest zrealizowana, budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z uwagi na planowaną w przyszłości budowę sieci kanalizacyjnej, bowiem uregulowanie takie jest sprzeczne z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz postanowieniami § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i pozbawia właściciela nieruchomości uprawnienia wyraźnie przyznanego mu przez ustawodawcę. Wobec powyższego, zapisy planu miejscowego zawarte w § 7 ust. 12 pkt 14 skarżonej uchwały w sposób istotny naruszają zasady sporządzania planu miejscowego. W § 9 skarżonej uchwały planistycznej, dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (oznaczonych symbolami 1-3 MN) jako przeznaczenie podstawowe wskazano zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z możliwością wydzielenia lokalu usługowego (zgodnie z przepisami odrębnymi), a także zabudowę zagrodową z możliwością wydzielenia lokalu usługowego. Prawodawca lokalny połączył zatem w ramach obszaru zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej sprzeczne funkcje tj. zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz zabudowę zagrodową, co narusza w sposób istotny zasady planowania przestrzennego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Należy, co do zasady, uznać za możliwe ustanowienie w planie miejscowym mieszanego przeznaczenia konkretnych terenów w zależności od ich charakteru, gdyż powołany powyżej przepis nie wprowadza żadnych ograniczeń co do określenia rodzaju przeznaczenia terenu, jednakże z punktu widzenia obowiązującego prawa dopuszczalne jest takie określenie w planie miejscowym przeznaczenia terenów, które umożliwia realizację na tym samym terenie zadań o różnych funkcjach (różnym przeznaczeniu), pod warunkiem, że wzajemnie się one uzupełniają, a przynajmniej nie wykluczają i nie są ze sobą sprzeczne. W zakwestionowanym § 9 uchwały połączono wykluczające się funkcje (sposoby zagospodarowania terenu), tj. zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z zabudową zagrodową. Zasady zabudowy i zagospodarowania oraz sposób użytkowania w ramach funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej są zdecydowanie inne od funkcji zagrodowej, podporządkowanej prowadzonej przez rolnika działalności rolniczej, ogrodniczej, hodowlanej itp. Strona skarżąca wskazuje, że zarówno definicja z Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jak i wykładnia językowa tego pojęcia prowadzi do jednoznacznego stwierdzenia, że zabudowa zagrodowa służy prowadzeniu gospodarstwa rolnego, hodowlanego lub leśnego. Ponadto, w myśl art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gruntami rolnymi są grunty: pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu (tj. zabudową zagrodową). Odnosząc się do ustawowych definicji "zabudowy jednorodzinnej", "budynku mieszkalnego jednorodzinnego," mających istotne znaczenie dla wykazania, iż nie jest możliwym połączenie przeznaczenia w obrębie tego samego terenu funkcji zabudowy zagrodowej z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej, Strona skarżąca wskazuje, iż zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez zabudowę jednorodzinną należy rozumieć: jeden budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespół takich budynków, wraz z budynkami garażowymi i gospodarczymi. Definicja budynku mieszkalnego jednorodzinnego, określona została w art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, stosownie do którego: (...) należy przez to rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku. Należy zatem podkreślić, iż zabudowa mieszkaniowa (jedno lub wielorodzinna) nie służy prowadzeniu gospodarstwa rolnego, hodowlanego lub leśnego. Co więcej, działalność rolnicza (w ramach zabudowy zagrodowej) może stanowić uciążliwość dla mieszkańców, z drugiej strony, ograniczenia wynikające zabudowy mieszkaniowej mogą ograniczać funkcję zagrodową. Z tych też powodów, strona skarżąca podnosi, iż w terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (oznaczonej na rysunku planu symbolem 1-3 MN) połączono obszary o różnej funkcji i różnym przeznaczeniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż łączenie sprzecznych funkcji mogących na siebie niekorzystnie oddziaływać w ramach zagospodarowania jednego terenu należy uznać za niezgodne z zasadą ładu przestrzennego i dobrą praktyką planowania przestrzennego. Powoduje to chaos przestrzenny oraz prowadzi do konfliktów społecznych. Ponadto w skażonej uchwale planistycznej nie zostały wyznaczone linie zabudowy dla terenów przeznaczonych pod zainwestowanie wskazanych: na załączniku nr 3 do skarżonej uchwały (teren 3.MN od strony drogi 1KDD oraz na załączniku nr 4 do skarżonej uchwały (teren 4.MN od strony drogi 96KDD).
W odpowiedzi na skargę Miasto i Gmina Wieliczka wniosła o jej odrzucenie jako naruszającej art. 57 § 1 pkt 2 P.p.s.a. bądź też o jej oddalenie. Podano, że zakwestionowane zapisy w § 7 ust. 3 pkt 9 uchwały odnoszą się do zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego (§7). Na podstawie art. 15 ust. 2 upzp w planie miejscowym określa się obowiązkowo powyższe zasady i wymagania. Ponadto zgodnie z treścią §4 pkt 5 Rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "ustalenia dotyczące wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych powinny zawierać w szczególności określenie zasad umieszczania w przestrzeni publicznej obiektów małej architektury, nośników reklamowych, tymczasowych obiektów usługowo - handlowych, urządzeń technicznych i zieleni, w tym określenie nakazów, zakazów, dopuszczeni i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów. Podstawą dla formułowania ustaleń zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Wieliczka – obszar B, była zasada zrównoważonego rozwoju. W ustaleniach określono podstawowe zasady zagospodarowania obszaru, w których ustalono zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, zasady ochrony środowiska i przyrody. Zostały w nim uwzględnione priorytetowe cele ochrony środowiska istotne w obszarze opracowania, wynikające z dokumentów ustanowionych na szczeblu wspólnotowym (dokumenty i dyrektywy Unii Europejskiej), rządowym, samorządowym (Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, Strategia Rozwoju Województwa Małopolskiego, Plan Ochrony Środowiska Miasta i Gminy Wieliczka), przede wszystkim takie jak ochrona zasobów wód podziemnych i powierzchniowych oraz ochrona przed powodzią, a także gospodarka odpadami, ochrona powietrza atmosferycznego, ochrona gleb i powierzchni ziemi i ochrona przyrody i bioróżnorodności. Obszar planu w miejscowości Sułków i Mała Wieś zlokalizowany jest w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 451 Subzbiornik Bogucice. Główne zbiorniki wód podziemnych to struktury geologiczne zasobne w wodę, które stanowią lub mogą stanowić w przyszłości strategiczne zasoby wód podziemnych do zaopatrzenia ludności i podstawowych gałęzi gospodarki, wymagających wody wysokiej jakości. Stanowią one najcenniejsze fragmenty jednostek hydrostrukturalnych i systemów wodonośnych, wymagające szczególnej ochrony (www.pgi.gov.pl). Gmina Wieliczka znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 451 Subzbiornik Bogucice. Został on wyznaczony na podstawie "Dokumentacji hydrogeologicznej określającej warunki hydrogeologiczne w związku z ustanawianiem obszarów ochronnych Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 451- Subzbiornik Bogucice" z 2011 r., w której określono jego granice oraz granice projektowanego obszaru ochronnego. Wody podziemne należące do GZWP 451 należy uznać jako element środowiska o niewielkiej odporności na degradację. Zdolność do regeneracji (powrót do stanu zbliżonego do tego, jaki występował przed wystąpieniem presji na środowisko) jest niewielka -zakładając, że następuje wyłącznie pod wpływem procesów naturalnych. Tak więc lokalizowane w obszarze opracowania przedsięwzięcia powinny być obwarowane warunkami minimalizującymi negatywne oddziaływanie na wody podziemne. Możliwe oddziaływanie w obszarach zmiany planu na wody dotyczy wód podziemnych oraz powierzchniowych. Wprowadzanie nowego zainwestowania może powodować negatywne oddziaływanie na ich stan i jakość. Zważywszy na to, oraz na położenie niektórych obszarów objętych zmianą planu w zasięgu GZWP nr 451 Subzbiornik Bogucice wrażliwego na zanieczyszczenia, zadecydowało o ustaleniach, które w możliwie maksymalnym stopniu ograniczą niekorzystne oddziaływanie. W skutek realizacji nowej zabudowy zwiększeniu ulegnie ilość wytwarzanych ścieków sanitarnych. Dla projektowanego zainwestowania kubaturowego plan wprowadza obowiązek podłączenia do zbiorczego systemu kanalizacji. Rozbudowa i przebudowa kanalizacji sanitarnej i opadowej zabezpieczy wody podziemne przed wzrostem poziomu zanieczyszczeń. Uporządkowany sposób odprowadzania nieczystości ma na celu eliminację zagrożenia, jakie stanowią sposoby indywidualne (tj. zbiorniki wybieralne, indywidualne oczyszczalnie ścieków). Szczególnie indywidualne oczyszczalnie ścieków często nie stanowią żadnego zabezpieczenia wód podziemnych oraz gruntu przez zanieczyszczeniem, a wręcz przeciwnie (jak w przypadku oczyszczalni drenażowych) są poważnym źródłem zakażenia bakteriologicznego wód podziemnych, powierzchniowych i również gleby. Zgodnie z ustaleniami planu miejscowego ochrona wód podziemnych jest realizowana poprze poszczególne ustalenia planu w tym zakaz lokalizacji indywidualnych oczyszczalni ścieków i obowiązku podłączenia istniejącego i projektowanego zainwestowanie do zbiorczego systemu kanalizacji (do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej dopuszcza się odprowadzenie nieczystości ciekłych do szczelnych zbiorników wybieralnych (szamb). Ze względu na powyższe a także zlokalizowanie przeważającej części obszaru w zasięgu obszaru narażonego na zalanie w przypadku zniszczenia lub uszkodzenia wału przeciw powodziowego, zasadne było w ustaleniach planu miejscowego zakazanie lokalizacji indywidualnych oczyszczalni ścieków. Połączenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oznaczonej na rysunku planu symbolem 1-3 MN o różnej funkcji i różnym przeznaczeniu tj. zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zabudową zagrodową (par 9) nie miało na celu połączenia dwóch wykluczających się funkcji. Stanowi jedynie uzupełnienie funkcji mieszkaniowej funkcją zagrodową we wskazanych obszarach znajdujących się w południowej części gminy, gdzie już wcześniej istniała zabudowa zagrodowa. Potrzeba i zakres zmiany planu dla obszaru "B" zostały ustalone po rozpatrzeniu przez właściwe służby Urzędu Miasta i Gminy Wieliczka wniosków (wezwań) o zmianę planu, wniesionych przez właścicieli (bądź ich pełnomocników) działek: nr [...] w G. nr [...] w G. , nr [...] w M. oraz nr [...]/i i [...] w S. Wnioski te dotyczyły likwidacji (usunięcia), bądź korekt w zakresie dróg wewnętrznych (KDW) w Golkowicach i Sułkowie oraz dróg dojazdowych (1KDD) w Golkowicach i (96KDD, 95KDD) w Małej Wsi. W uzasadnieniu wniosków (wezwań) podnoszono, że drogi te ingerują w obszar prywatnych działek i tym samym naruszają interesy prawne i faktyczne ich właścicieli. Przeprowadzone analizy wykazały, że kwestionowane rozwiązania planu w zakresie wyżej wymienionych dróg wewnętrznych i dojazdowych nie zostały oprotestowane w trakcie procedury planu uchwalonego w 2016r., niemniej mogą być obecnie poddane weryfikacji poprzez likwidację bądź zmianę przebiegu dróg wewnętrznych oraz usunięcie fragmentu kwestionowanych dróg dojazdowych zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawców, przy zapewnieniu obsługi komunikacyjnej terenów budowlanych poprzez istniejące dojazdy i służebności, bądź poprzez zmianę rodzaju drogi (np. z KDD na KDW), albo ograniczenie ich zasięgu. Wymagało to przeprowadzenia procedury zmiany planu, z umożliwieniem wypowiedzenia się innym niż wnioskodawcy właścicielom działek, które przylegają do tych dróg i częściowo znajdują się w pasie drogowym wyznaczonym w planie. Biorąc pod uwagę powyższe ustalono granice obszarów objętych poszczególnymi zmianami planu. Skutkiem zmiany planu wiążącym się bezpośrednio z celem jej przeprowadzenia (to jeśli likwidacją bądź korektą systemu komunikacyjnego) było włączenie "uwolnionych" terenów do terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej MN (MNO) i ustalenie zasad i warunków ich zagospodarowania, przy uwzględnieniu aktualnych wymogów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z wymogami zawartymi w art. 15 ust. 2 pkt 6 : "zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartą parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów;" a także w zgodności z art. 15 ust. 2 pkt 10: "zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. W związku z celem jaki przyświecał podjętym mianom, związanym z korektami układu komunikacyjnego w zmianie planu ustalono w par. 7. ust. 11 zasady przebudowy, rozbudowy i budowy systemów komunikacji a także dostępność komunikacyjną obszarów oraz ich powiązania zewnętrzne. Dla terenów 3MN i 4MN ustalono obsługę komunikacyjną opartą na istniejących drogach gminnych, zlokalizowanych poza granicami zmiany planu, tj. drodze oznaczonej symbolem 1KDD i 96 KDD. Tym samym w zgodności z wymogami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawartymi w par. 4 pkt 6 ustalenia zmiany planu w zakresie terenów 3MN i 4MN zawierają określenie m.in. nieprzekraczalnej linii zabudowy. Przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy został określony zgodnie z wymogami art. 43 ustawy o drogach publicznych dotyczącymi odległości obiektów budowlanych od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi gminnej. Zlokalizowane poza granicami zmian drogi oznaczone symbolami 1KDD i 96KDD są drogami projektowanymi, bez nadanej klasy i kategorii, przebiegającymi przez tereny prywatne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt. 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały lub zarządzenia (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwała lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Po upływie wskazanego wyżej 30 dniowego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93). Zgodnie zaś z art. 94 ust. 1 tej ustawy, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia po upływie roku od ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, kontrola administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego. Kryterium legalności stanowi oczywiście podstawowe kryterium oceny aktów z zakresu administracji publicznej. Konstytucja jednak wprost wskazuje, że orzekanie o zgodności uchwał organów samorządu dokonywane być powinno w zgodności z ustawami, które – co oczywiste – dotyczą zagadnień objętych daną regulacją lub mają z nimi związek. Taką ustawą jest, oprócz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, także i art. 8 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 z późn. zm.), która mając status identyczny jak ratyfikowane przez Sejm umowy międzynarodowej, stanowi element polskiego porządku prawnego. Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ww. Karty, wszelka kontrola organów samorządu terytorialnego powinna w zasadzie mieć na celu jedynie zapewnienie przestrzegania prawa i zasad konstytucyjnych. Kontrola lokalnych wspólnot samorządowych powinna być sprawowana z zachowaniem proporcji między zakresem interwencji ze strony organu kontroli a znaczeniem interesów, które ma on chronić. Wyrażona w powołanym art. 8 ust. 3 Karty zasada proporcjonalności nakazuje, aby dokonując oceny stopnia naruszenia prawa, organy wykonujące taką kontrolę badały zakres i stopień naruszenia proporcji pomiędzy zakresem interwencji ze strony organu kontroli (czyli wykorzystaniem instrumentów nadzorczych) a znaczeniem interesów, które ma on chronić. Wskazane wyżej kryterium proporcjonalności doprecyzowuje stosowanie kryterium legalności. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu, istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Przepis ten wskazuje, że jedynie istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego będzie powodować nieważność uchwały rady w całości lub w części. Inne postaci naruszeń prawa nie mogą więc skutkować stwierdzeniem nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w całości lub w części.
Skarga organu nadzoru tj. Wojewody Małopolskiego została złożona w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda, jako organ nadzoru, w przeciwieństwie do osób o których mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, nie jest obowiązany wykazywać swojej legitymacji skargowej poprzez wskazanie interesu prawnego i jego naruszenia.
Zarzuty skargi sprowadzają się do wskazania, że niezgodnie z obowiązującymi przepisami na obszarze objętym zmianą planu zakazano lokalizacji ogrodzeń z pełnych prefabrykowanych przęseł betonowych oraz blachy falistej i trapezowej, gdy zakaz ten może być ustanowiony w tzw. uchwale krajobrazowej, zakazano też lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków mimo, że ustawa lokalizację urządzeń tych w terenach nieskanalizowanych dopuszcza. Organ nadzoru zarzuca także, że dla terenów oznaczonych symbolem 1-3 MN ustalono wykluczające się przeznaczenia tj. połączono zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz zabudowę zagrodową a dla terenów 3.MN - 4MN nie wyznaczono obowiązującej w planie miejscowym linii zabudowy. W ocenie sądu zarzuty skargi częściowo zasługują na uwzględnienie.
Zgodzić należy się, ze stroną skarżącą, iż w stanie prawnym obowiązującym do dnia 11 września 2015 r., przepis art. 15 ust 3 pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 741(dalej; ustawa) miał brzmienie - w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Przepis ten został uchylony ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. poz. 774 z późn. zm.). Ta sama ustawa także do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dodała art. 37a, który to przepis a ust 1 uzyskał brzmienie - rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Rację ma też organ nadzoru, iż procedura uchwalania tego aktu jest odmienna od procedury uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Uznać zatem należy, iż prawodawca uznał, iż kwestia między innymi zakazów realizacji ogrodzeń z określonych materiałów ma być regulowana nie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego a właśnie w uchwale krajobrazowej. Tym samym od dnia 11 września 2015 r. Rada Gminy utraciła kompetencję do stanowienia regulacji w tym zakresie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jednocześnie uzyskując kompetencje do zamieszczania ich w uchwale krajobrazowej. Skarżony przepis § 7 ust 3 pkt 9 ma zatem charakter nielegalny jako wydany bez podstawy prawnej.
Zgodzić należy się także z zarzutem dotyczącym braku kompetencji Rady Gminy do zakazywania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków. Zgodnie bowiem z 5 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1439 z późn. zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (ust 1). Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (ust 2). Z kolei art. 94 Konstytucji RP stanowi, iż organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Przepisy te nie tylko wymieniają źródła prawa obowiązującego w Polsce ale też wprowadzają zasadę hierarchiczność aktów prawnych. I tak podstawowym źródłem prawa na terenie RP jest Konstytucja, aktami niższej rangi ustawy. Dalej uplasowały się ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Aktem najniższej rangi a stanowiącym źródło prawa są akty prawa miejscowego w tym miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego wydawane podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Hierarchiczność źródeł prawa to reguła zgodnie z którą akt niższego rzędu nie może stać w sprzeczności z aktem wyższego rzędu. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r. II SA/Bd 629/16 ustawa jest aktem prawnym hierarchicznie wyższym od rozporządzeń i aktów prawnych organów samorządu terytorialnego. Ustanowiony w ustawie zasadniczej, zamknięty katalog źródeł prawa skonstruowany jest jednocześnie w oparciu o zasadę hierarchiczności. Z zasady tej wynika, że umocowanie do wydawania aktów niższego rzędu musi wynikać z aktów wyższego rzędu, przy czym przepisy zawarte w aktach niższego rzędu nie mogą naruszać przepisów zamieszczonych w aktach wyższego rzędu. Hierarchiczność źródeł prawa wyklucza możliwość stosowania norm hierarchicznie niższych regulujących te same kwestie w sposób odmienny. Jeżeli zatem ustawa zawiera wprost regulacje dopuszczającą dopuszczenia do eksploatacji danego urządzenia, w tym przypadku przydomowych oczyszczalni ścieków, prawo miejscowe nie może zawierać zapisów negujących możliwość ich realizacji. Dochodzi wtedy bowiem do kolizji norm prawnych która winna być wyeliminowana. Norma wyższego rzędu (ustawa) dopuszcza urządzenie, norma niższego rzędu zakazuje jego budowy i eksploatacji. Okoliczności, na które powołuje się organ – zamiar ochrony wód podziemnych nie ma swojego umocowania w ustawie. Przepisy nie uprawniają Rady Gminy do wyłączania regulacji zawartej w ustawie z uwagi na racje w ocenie rady gminy istotne, choćby faktycznie takie racje występowały. Tym samym w ocenie sądu zapis zamieszczony w § 7 ust 12 pkt 14 ma charakter nielegalny.
Na uwzględnię nie zasługuje zdaniem sądu natomiast zarzut dotyczący regulacji zamieszczonej w § 9, w którym dla terenów 1.MN-3.MN jako przeznaczenie podstawowo wskazano zabudowę mieszkalną jednorodzinną oraz zabudowę zagrodową. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. ustawy, w planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Zgodnie natomiast z § 7 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587), projekt rysunku planu miejscowego powinien zawierać linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania oraz ich oznaczenie. Przepisy wyżej przywołane nie dają podstaw do przyjęcia, że niedopuszczalne jest określenie dla tego samego terenu przeznaczenia mieszanego. Wprost przeciwnie, § 9 ust. 4 rozporządzenia dopuszcza stosowanie na projekcie rysunku planu miejscowego uzupełniających i mieszanych oznaczeń barwnych i jednobarwnych oraz literowych i cyfrowych. W tym kontekście wykładnia art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i regulujących szczegółowo zakres projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przepisów rozporządzenia wskazuje, że jest dopuszczalne z punktu widzenia obowiązującego prawa również takie określenie w planie miejscowym przeznaczenia terenów, które umożliwia realizację na tym samym terenie zadań o różnych funkcjach (różnym przeznaczeniu), pod warunkiem, że wzajemnie się one nie wykluczają i nie są ze sobą sprzeczne. (patrz: wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2551/11, wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1962/11. Rozporządzenie przewiduje 28 przeznaczeń w 7 kategoriach (tereny zabudowy mieszkaniowej; tereny zabudowy usługowej; tereny użytkowane rolniczo; tereny zabudowy techniczno–produkcyjnej; tereny zieleni i wód; tereny komunikacji; tereny infrastruktury technicznej). Przeznaczenia te muszą wystarczyć dla wszelkiej różnorodności urbanistycznej, architektonicznej, przyrodniczej, krajobrazowej, kulturowej dla całego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej. Uwzględniać także powinny uwarunkowania ekonomiczne, własnościowe i społeczne, ochronę zabytków itp. Oczywistym jest, że różnorodność ta jest niezwykle bogata i niepodobna byłoby ją uwzględnić w ustaleniach planów miejscowych, bez zastosowania normy, o której mowa w § 9 ust. 4 rozporządzenia: "w zależności od specyfiki i zakresu ustaleń dotyczących przeznaczenia terenów oraz granic i linii regulacyjnych, dopuszcza się stosowanie na projekcie rysunku planu miejscowego uzupełniających i mieszanych oznaczeń barwnych i jednobarwnych oraz literowych i cyfrowych."
Zdaniem Sądu, że specyfika danego terenu, który w przeszłości miał wiejski charakter z dominującą zabudową zagrodową a obecnie leży w granicach administracyjnych miasta, w której występuje obecnie także (lub nawet dominująco) zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna uzasadnia dopuszczenie takiej regulacji. Po pierwsze bowiem, zabudowa zagrodowa to także zabudowa jednorodzinna tyle, że w połączeniu z zabudową gospodarską. Po drugie natomiast, uznać należy, iż na obszarach, w których występują oba rodzaje zabudowy całkowite ich rozdzielenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest praktycznie niemożliwe bądź niecelowe. Zauważyć też należy, iż fakt współistnienia tych rodzajów zabudowy wynika z najczęściej z historycznych uwarunkowań. Często w terenie podmiejskim - typowo rolnym osiedlają się (budują domy) ludzie o profesji nierolniczej, których zamiarem jest tylko osiedlenie się na wsi lub obrzeżach miasta i którym wiejska specyfika terenu nie przeszkadza i nie wywołuje konfliktów społecznych czy sąsiedzkich. Obszary te z kolei z czasem wchodzą w granice administracyjne miast. Często więc, gospodarstwa rolne a więc zabudowa zagrodowa sąsiaduje z zabudową jednorodzinną. Specyfika ta winna zostać zatem uwzględniona także w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie sądu zaskarżone zapisy planu z argumentacją uzasadniającą orzeczenie o stwierdzeniu ich nieważności nie zasługują na uwzględnienie.
W ocenie sądu na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut, iż dla terenów 3.MN oraz 4.MN nie wyznaczono obowiązującej w planie miejscowym linii zabudowy. Faktem jest, że zgodnie z art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów.
W doktrynie przyjmuje się, że "użycie w art. 15 ust. 2 zwrotu, że w planie miejscowym określa się obowiązkowo elementy w nim wymienione, co nie oznacza niedopuszczalności w uzasadnionych przypadkach odstępstw od tej zasady. Przepis ten należy bowiem rozumieć w ten sposób, iż określenie w planie miejscowym danych z tego przepisu jest obowiązkowe wówczas, gdy zachodzi taka potrzeba i konieczność. Przy ocenie, czy taka potrzeba oraz konieczność w określonym przypadku zachodzą, należy brać pod uwagę charakterystykę terenu, funkcję i sposób zagospodarowania terenu i charakter zabudowy. Jeżeli zatem stan faktyczny obszaru objętego planem nie daje podstaw do zamieszczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustaleń, o których mowa w art. 15 ust. 2, ich brak nie może stanowić o jego niezgodności z prawem. W przypadku odstąpienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego od określenia któregokolwiek z elementów wymienionych w art. 15 ust. 2 na organie planistycznym spoczywa obowiązek wykazania zbędności danej regulacji" (A. Kosicki, Komentarz aktualizowany do art. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, teza 9, LEX/el.; por. też powołane tam orzecznictwo). Przyjąć należy zatem, iż brak któregokolwiek z wymaganych w/w przepisem ustaleń planu miejscowego tylko wtedy może stanowić o naruszeniu art. 28 ustawy skutkującym orzeczeniem o stwierdzeniu nieważności uchwały, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na treść planu miejscowego tj. fakt ten prowadzić może do zaburzenia ładu przestrzennego bądź też przesądza o jego niewykonalności. Jak słusznie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 września 2020 r. II OSK 796/20 jedną z funkcji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest określenie warunków, które należy spełnić przy zagospodarowaniu działek budowlanych. Takim warunkiem jest m.in. wskazanie linii zabudowy. Brak wskazania takich linii sam w sobie nie przesądza jednak o tym, że miejscowy plan został wadliwie opracowany. Mimo braku wskazania linii zabudowy miejscowy plan może spełniać swoją funkcję, jeśli istnienie takich linii może być ustalone w oparciu o wykładnię przepisów miejscowego planu oraz przepisów powszechnie obowiązującego prawa, Rolą linii zabudowy jest wskazanie granic, w której ma być na działce realizowana zabudowa i których to granic nie można przekroczyć. Takie granice mogą wynikać nie tylko z przepisów miejscowego planu. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie wyłącza stosowania przepisów powszechnie obowiązującego prawa.
W niniejszej sprawie istotny dla oceny legalności braków zapisów w części graficznej zaskarżonego planu w zakresie wyznaczenia linii zabudowy w obszarach oznaczonych 1 MN-4 MN, jest zapis zamieszczony § 7 ust 3 pkt 3. Ma on brzmienie: w zakresie zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się lokalizowanie zabudowy zgodnie z wyznaczoną na rysunku zmiany planu nieprzekraczalna linią zabudowy; w miejscach gdzie nie wyznaczono na rysunku nieprzekraczalnych linii zabudowy obowiązują przepisy odrębne. Mając na uwadze wyżej przytoczoną argumentację dotyczącą "pominięcia" wymienionego w art. 15 ust 2 ustawy elementu składającego się na obligatoryjną część planu miejscowego przy uwzględnieniu także argumentacji, przedstawionej przez organ planistyczny w odpowiedzi na skargę o której mowa w części historycznej uzasadnienia, oraz wyżej przytoczony zapis zamieszczony w § 7 ust 3 pkt 3 zaskarżonej uchwały uznać należy, iż brak podstaw do stwierdzenia nieważności części graficznej planu w obszarach oznaczonych 1MN-4 MN. Organ planistyczny odstąpił od wyznaczania linii zabudowy w sposób odmienny od regulacji jaką przewidują przepisy powszechnie obowiązujące np. ustawa o drogach publicznych tj. odstąpił od wyznaczeniu linii zabudowy w większym oddaleniu od drogi publicznej niż przewiduje to ustawa, ani przepisów tych nie powielił ustalając linię zabudowy zgodnie z tymi przepisami. W obszarach tych linia zabudowy kształtowań jest zatem przepisami odrębnymi, przede wszystkim ustawą o drogach publicznych.
Z uwagi na wyżej wskazane okoliczności, na podstawie art. 28 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę