II SA/Kr 382/23

II SA/Kr 382/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 572
art. 7 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: AWSA Anna Kopeć WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. S.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2023 r. znak SKO.SW/4101/141/2022 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz A. S.-P. kwotę 200,00 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2023 roku, znak: SKO.SW/4101/141/2022 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. znak ROŚ.6140.14.2019.IS z dnia 16 sierpnia 2022 r., którą orzeczono o czasowym odbiorze psów rasy [...] Pani A. S. zam. ul. [...], [...] (poprzednio: [...]):
1. suka maści biszkoptowej ur. 01.04.2013r., nr chip: [...]
2. suka maści biszkoptowej ur. 08.02.2013r., nr chip: [...]
3. suka maści biszkoptowej ur. 25.01,2007r., nr chip: [...]
4. suka maści biszkoptowej ur. 06.12.2016r., nr chip: 616093900306187
5. suka maści biszkoptowej ur. 04.07.2006r.,nr chip: [...]
6. pies maści czarnej ur. 11.03.2019r., nr chip: [...]
ze względu na utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa i przekazaniu Schronisku dla Zwierząt w m. B. ul. [...], prowadzonemu przez firmę J. Sp. z o.o.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach.
Stowarzyszenie zwykłe P. z siedzibą w miejscowości [...] [...] (zwane dalej jako "Stowarzyszenie") najpierw pismem z dnia 5 maja 2019 r. zawiadomiło Wójta Gminy L. o czasowym odebraniu w dniu 4 maja 2019 r. pięciu psów rasy [...] na podstawie art. 7 ust.3 w związku z łamaniem art. 6 ust. 2 pkt 10), 17), 19) ustawy o ochronie zwierząt o następnie pismem z dnia 11 maja 2019 r. zawiadomiło o czasowym odebraniu w dniu 10 maja 2019 r. jednego psa rasy [...] w wieku ok 2-3 m-ce na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z łamaniem art.6 ust. 2 pkt 10) ustawy o ochronie zwierząt.
Wójt Gminy L. decyzją znak ROŚ.6140.14.2019.IS z dnia 16 września 2019r. orzekł o odmowie czasowego odbioru 6 psów rasy L. pani A. S..
Odwołanie od tej decyzji wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków Prądnik Biały.
Po rozpoznaniu sprawy wyniku wniesionego odwołania, Kolegium decyzją znak SKO.SW/4101/179/2019 z dnia 12 listopada 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy L. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że dla zastosowania w sprawie trybu art. 7 ust. 3 u.o.z. nie jest potrzebne stwierdzenie winy właściciela/opiekuna zwierząt, a tylko zaistnienie obiektywnych okoliczności polegających na tym, że właściciel w jakikolwiek sposób dopuścił, aby nastąpił fakt kwalifikowanego prawem znęcania się nad jego zwierzęciem. Stan zagrożenia nie oznacza, że nastąpi bezpośrednie, realne zagrożenie życia lub zdrowia zwierzęcia, ale że określony stan może, a nie musi wywołać negatywne skutki dla życia lub zdrowia zwierzęcia, co wyczerpuje pojęcie zagrożenia.
Kolegium uznało za zasadne zarzuty podniesione w treści odwołania w zakresie nie uwzględnienia w prowadzonym przez Wójta Gminy L. postępowaniu wielu dowodów i okoliczności sprawy, które mogą mieć wpływ na jej wynik. W szczególności pominięcie okoliczności, iż w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie karne. Ponadto nie uwzględniono treści opinii biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w Krakowie, lekarza weterynarii M. P. z dnia 23 maja 2019r.
Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy L. dopuścił jako dowód:
1. postanowienie z dnia 26 czerwca 2019 roku o przedstawieniu A. S. – P. zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt,
2. opinię biegłego Sądu Okręgowego w Krakowie lek. wet. M. P. z dnia 23 maja 2019r.,
3. protokół przesłuchania świadka G. B. z dnia 17 maja 2019r.,
4. protokół przesłuchania świadka J. K. z dnia 16 maja 2019r.
5. protokół przesłuchania świadka I. P. z dnia 9 maja 2019r.
6. protokół przesłuchania świadka D. P. z dnia 9 maja 2019r.
7. opinię biegłego z zakresu medycyny weterynaryjnej lek. med. wet. W. J. z dnia 19 czerwca 2020r.
w celu oceny, czy miało miejsce znęcanie się nad zwierzętami w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.o.z. oraz czy wystąpił przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu.
Biegła z zakresu medycyny weterynaryjnej lek. med. wet. W. J. w opinii z dnia 19 czerwca 2020r., po zapoznaniu się z aktami sprawy i na ich podstawie stwierdziła, że została naruszona ustawa o ochronie zwierząt (art. 6 ust. 2 pkt 10, 17, 19). W hodowli psów rasy [...] doszło do znęcania się nad zwierzętami oraz w przypadku natychmiastowo odebranych psów postępowanie to było jak najbardziej słuszne i adekwatne do stanu zdrowia zwierząt i warunków w jakich one przebywały.
Pełnomocnik strony pismem z dnia 17 sierpnia 2020r. złożył wnioski dowodowe i wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów w sprawie:
1. poświadczenia weterynarzy:
- lek. wet. R. N. z dnia 6 marca 2019r., o zbadaniu samicy nr chip:[...] -na pysku zmiany skórne, pies leczony miejscowo przez właściciela, stan ogólny dobry,
- lek. wet. A. R. z dnia 6 maja 2019r., o nie stwierdzeniu objawów klinicznych u psów i koni, ich dobrej kondycji fizycznej i psychicznej i zapewnieniu warunków dobrostanu w hodowli.
- lek. wet. A. J. z dnia 28 maja 2019r. o dobrej kondycji fizycznej i psychicznej koni i zapewnieniu warunków dobrostanu zwierząt. Konie są regularnie szczepione i odrobaczane;
- lek. wet. W. K. z dnia 5 czerwca 2019r., który na podstawie kopii badań krwi określił, że wyniki krwi charakteryzują psa zdrowego i prawidłowo nawodnionego - dotyczy nr chip: [...] [...], [...]) oraz dla psów o nr chip: [...], [...] wskazana jest dalsza diagnostyka.;
2. zaświadczenia o szczepieniach odebranych psów:
- o nr chip: [...] - data szczepienia 7 marca 2018r.
- o nr chip: [...] - data szczepienia 9 maja 2017r.
3. kopie faktur za karmę dla psów firmy R. z okresu 01.2018-04.2019 - łącznie 776 kg oraz firmy A. z okresu 01.2019-04.2019 - łącznie 2.290 kg
4. kopie faktury za wodę - sublicznik za okres 06.02.2019 - 17.04.2019 - 54 m3 wody.
5. wydruk zrealizowanych zamówień na środek przeciwko pchłom (2018-2019).
6. wydruki potwierdzeń operacji bankowych dotyczących zapłaty za usługi w gabinetach weterynaryjnych w latach 2017-2019.
Zdaniem Skarżącej przedłożone dowody podają w wątpliwość, żeby zwierzęta były głodzone, odwodnione i nie były pod opieką weterynarza.
Pismem z dnia 21 stycznia 2021 r. Wójt Gminy L. zwrócił się do Stowarzyszenia o wyraźne wskazanie dokładnego adresu przebywania psów czasowo odebranych właścicielowi w dniach 4 i 10 maja 2019 r. pismo to jednak pozostało bez odpowiedzi.
Wójt pismem z dnia 9 marca 2021 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w W. o informacje, czy pod adresem [...], [...] działa Stowarzyszenie zwykłe "P. oraz czy pod tym adresem znajdują się psy odebrane p. A. S..
W odpowiedzi Powiatowy Lekarz Weterynarii pismem znak PI W.AD.031.20.2021 z dnia 9 marca 2021 r. (data wpływu 15 marca 202lr.) poinformował, że Stowarzyszenie to nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem.
W dniu 9 marca 2021 r. Wójt zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w M. M. o informacje, czy pod adresem [...], [...] działa Stowarzyszenie zwykłe "P. oraz czy pod tym adresem znajdują się psy odebrane p. A. S.. Pismem znak PIW.MM.ZOZ.542.1.4.2021 z dnia 14 kwietnia 2021 r. (data wpływu 19 kwietnia 2021 r.) Powiatowy Lekarz Weterynarii w Mińsku Mazowieckim poinformował, że pod wskazanym adresem nie stwierdzono obecności psów rasy [...] oraz z informacji uzyskanej od p. G. B. ze Stowarzyszenie zwykłego "P. " wynika, że Stowarzyszenie przenosi się z miejscowości S. do K.
Pismem z dnia 22 marca 2021 r. Wójt zwrócił się do Starostwa Powiatowego w W. o informacje, czy Stowarzyszenie zwykłe "P. " z siedzibą [...], [...] wpisane do ewidencji stowarzyszeń zwykłych pod nr [...] w dniu 27 listopada 2018 r. zgłosiło zmianę adresu. W piśmie znak OS.512.6.2018.TN z dnia 25 marca 2021 r. (data wpływu 29 marca 2021 r.) Starostwo udzieliło odpowiedzi, że ww. Stowarzyszenie nie zgłaszało zmiany adresu, a co za tym idzie ewentualnej zmiany organu nadzorującego właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia.
Pismem z dnia 19 maja 2021 r. organ zwrócił się do Stowarzyszenia o wyraźne wskazanie dokładnego adresu przebywania psów czasowo odebranych właścicielowi w dniach 4 i 10 maja 2019 r. - pismo pozostało bez odpowiedzi.
Wójt Gminy Liszki decyzją z dnia 16 sierpnia 2022 r., orzekł o czasowym odbiorze psów rasy L. Pani A. S. zam. ul. [...], [...] (poprzednio: [...]):
1. suka maści biszkoptowej ur. 01.04.2013r., nr chip: [...]
2. suka maści biszkoptowej ur. 08.02.2013r., nr chip: [...]
3. suka maści biszkoptowej ur. 25.01,2007r., nr chip: [...]
4. suka maści biszkoptowej ur. 06.12.2016r., nr chip: [...]
5. suka maści biszkoptowej ur. 04.07.2006r.,nr chip: [...]
6. pies maści czarnej ur. 11.03.2019r., nr chip: [...]
ze względu na utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa i przekazaniu Schronisku dla Zwierząt w m. B. ul. [...], prowadzonemu przez firmę J. Sp. z o.o.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wydanie decyzji w trybie art.7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt jest uzależnione od ustalenia, czy miało miejsce znęcanie się nad zwierzętami w rozumieniu art. 6 ust. 2 tej ustawy oraz czy wystąpił wyjątkowy przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierząt u dotychczasowego właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Istotną kwestią jest, że przeciwko właścicielce psów toczy się postępowanie karne o przestępstwo z art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt i do dnia wydania decyzji nie zakończyło się. Zwierzęta w chwili odbioru utrzymywane były w stanie niechlujstwa, co nie przesądza o znęcaniu się, ale jest jednak takie podejrzenie.
Ze względu na to, że Stowarzyszenie nie ujawniło miejsca przebywania odebranych czasowo psów Pani A. S. Wójt w decyzji wskazał schronisko, z którym Gmina L. współpracuje, gdzie należy przekazać psy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła pani A. S. - P. reprezentowana przez adwokata D. D..
Rozpoznając sprawę w wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2023 roku, znak: SKO.SW/4101/141/2022 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. znak ROŚ.6140.14.2019.IS z dnia 16 sierpnia 2022 r.
Kolegium wskazało, że odebrania zwierząt dokonał upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że w dniu dokonania odebrania zwierząt Stowarzyszenie istniało, a jego przedstawiciel dokonywał tych czynności. Niesporne jest również, że postępowanie karne przeciwko właścicielce zwierząt o znęcanie toczy się przed sądem i nie jest rzeczą organu dokonywanie oceny prawidłowości wszczęcia postępowania sądowego w tej sprawie.
Organ odwoławczy podkreślił, że wydanie decyzji następczej (czyli już po dokonaniu odebrania zwierząt) jest uzależnione od wystąpienia dwóch przesłanek. W niniejszej sprawie chodzi o przesłankę opisaną w art. 6 ust. 1a w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy, to jest "utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji" oraz przesłankę sytuacji niecierpiącej zwłoki, "gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu".
Dlatego też zdaniem Kolegium duże znaczenie mają wyjaśnienia Pani J. K., która w dniu 16 maja 2019 r. zeznała, że jest lekarzem weterynarii. Jest zatrudniona w lecznicy przy [...] Schronisku dla Zwierząt ul. [...]. W dniu 4 maja 2019r. na prośbę fundacji brała udział w interwencji w L. . Na miejscu naliczono około 37 psów w tym 11 szczeniaków. W jej ocenie zwierząt było tam za dużo. Warunki jakie tam zastała były bardzo złe, zwierzęta były brudne, zapchlone, nie miały miejsca do spania, do odpoczynku, była tam masa odchodów. Podała w wątpliwość by te psy były wypuszczane w ciągu dnia, bo tam ciężko się było dostać do tych zwierząt. Jakkolwiek stwierdziła, że zwierzęta były w nienajgorszej kondycji zdrowotnej - to większość psów posiadała problemy skórne, niektóre miały alergiczne zapalenie skóry spowodowane przez pchły, psy się wydrapywały, wylizywały. Nie było zwierząt wygłodzonych, była jedna suczka której boki w ciele były faktycznie mocno zapadnięte.
Organ wskazał, że jakkolwiek opinie sporządzone w sprawie nie dotyczą odebranych psów, to jednak obrazują stan hodowli i warunków w jakich były przetrzymywane zwierzęta. Ocena stanu w zakresie spraw z zakresu odebrania tymczasowego zwierząt musi również opierać się na doświadczeniu życiowym i logice. Posiadanie zwierząt w dużej ilości - tak jak w niniejszej sprawie 11 koni i 39 psów wymaga znacznych nakładów finansowych i pracy na zapewnienie im odpowiedniej opieki. Jedna osoba nawet poświęcając cały swój czas, obiektywnie nie jest w stanie zabezpieczyć potrzeb zwierząt w zakresie zapewnienia im stosownej aktywności (chodzi o 39 psów rasy labrador, wymagających bardzo dużo ruchu), usuwania odchodów i czystego miejsca do przebywania, czy w zakresie odżywiania i opieki medycznej. W tym kontekście wiarygodne są ustalenia organu dotyczące konieczności tymczasowego odebrania przedmiotowych zwierząt stronie. Podkreślić trzeba, że organ nie bada stopnia zawinienia strony. Z kolei przepis wymaga wystąpienia stanu zagrożenia dla zdrowia i życia, nie zaś już samego naruszenia zdrowia zwierzęcia. W ocenie Kolegium materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób wystarczający i spójny dowodzi zaistnienia konieczności tymczasowego odebrania zwierząt. Z ustaleniami powyższymi nie stoi w sprzeczności opinia doktora W. K., który wypowiedział się w zakresie przedstawionych mu wyników badań krwi i wskazał w kilku przypadkach, że wskazują one na alergie, zarobaczenie (endopasożyty i ektopasożyty). Jak zaś wyjaśniała Pani J. K. ogólny stan zwierząt nie był zły, a odebranie zwierząt nastąpiło w celu zmiany warunków otoczenia i konieczności zapewnienia leczenia atopowego zapalenia skóry.
Skargę na powyższą decyzję złożyła A. S. – P. reprezentowana przez adwokat D. D., podnosząc zarzuty naruszenia:
I. art. 41a ust. 2 Ustawy prawo o stowarzyszeniach (dalej: U.p.s.) poprzez założenie, że wystarczającym jest udzielenie przez przedstawiciela stowarzyszenia zwykłego pełnomocnictwa osobom trzecim bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody na udzielnie pełnomocnictwa stowarzyszenia zwykłego pełnomocnictwa przedstawicielowi do udzielenia w imieniu stowarzyszenia pełnomocnictwa osobom trzecim
II. art.6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niepoczynienie ustaleń w zakresie tego, czy przedstawiciel stowarzyszenia uzyskał zgodę i pełnomocnictwo o których mowa w poprzednim punkcie.
III. art. 41a ust. 2 U.p.s. i art. 7 ust. 3 Ustawy o ochronie zwierząt (dalej: U.o.z.) poprzez przyjęcie, że interwencyjny odbiór zwierząt jest czynnością zwykłego zarządu
IV. art. 7 ust. 3 U.o.z. poprzez uznanie, że stowarzyszenia zwykłe mogą dokonywać t.z.w. odbiorów interwencyjnych zwierząt bowiem są organizacjami zajmującymi się statutowo ochroną zwierząt
V. art. 15 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów i argumentacji skarżącej, zawartych w odwołaniu a wskazujących na to, że: stowarzyszenia zwykłe nie mogą wykonywać interwencyjnych odbiorów zwierząt, organ I instancji nie rozważył relacji pomiędzy art. 37 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 U.o.z. a art. 6 ust. 2 pkt 10, 17 i 19 U.o.z., organ I instancji naruszył art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w związku z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niewydanie postanowień o dopuszczeniu lub oddaleniu dowodów, organ I instancji naruszył art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, mimo że dotyczyły okoliczności istotnych dla sprawy, organ I instancji naruszył art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, organ I instancji naruszył art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Nadto zaskarżonej decyzji zarzucam naruszenie art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek w oparciu o które ustalono, że stowarzyszenie zwykłe Pogotowie Dla Zwierząt może odbierać interwencyjnie zwierzęta, art. 12 k.p.a. poprzez niewnikliwe rozpoznanie sprawy w zakresie zarzutów odwołania oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji w zakresie wyznaczonym zarzutami odwołania.
VI. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego decyzji
VII. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. , art. 80 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów
VIII. art. 7 ust. 3 U.o.z. poprzez nieustalenie, czy wszystkie przesłanki wskazanego przepisu zostały spełnione.
Powołując się na powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy Liszki z dnia 16.08.2022 roku, znak ROŚ.6140.14.2019.IS i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z powodu bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja o czasowym odbiorze psów rady Labrador retrevier. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 572 ze zm.) – dalej też jako "u.o.z.".
Zgodnie z art. 7 ust. 1 – 3 u.o.z.:
"1. Zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane:
1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub
2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub
3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.
1a. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
1b. Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane.
1c. W przypadku braku zgody, o której mowa w ust. 1b, lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.
2a. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje prawo wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 3 dni od daty doręczenia decyzji. Samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje odwołanie w terminie 7 dni.
3. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia."
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt przewiduje dwa tryby odebrania zwierzęcia.
Pierwszy z trybów uregulowany w art. 7 ust. 1 polega na czasowym odebraniu zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta. W tym trybie podstawą do odebrania zwierzęcia jest decyzja wójta wydawana w sytuacji, gdy zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z. W tym trybie najpierw wydana zostaje decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zaś dopiero w oparciu o nią – zwierzę zostaje faktycznie odebrane właścicielowi lub opiekunowi.
Drugi tryb uregulowany jest w art. 7 ust. 3 u.o.z., który różni się od trybu uregulowanego w art. 7 ust. 1 kolejnością podejmowanych czynności zarówno formalnych i faktycznych w sprawie. Najpierw dochodzi do fizycznego odebrania zwierzęcia, jeżeli dalsze jego pozostawanie u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża zdrowiu lub życiu zwierzęcia, a dopiero następczo, na podstawie zawiadomienia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta przez podmiot, który zwierzę odebrał, wszczynane jest postępowanie administracyjne celem wydania decyzji w przedmiocie odebrania (decyzja orzekająca o odebraniu albo odmawiająca odebrania zwierzęcia).
Podkreślić przy tym należy, że tryb interwencyjny opiera się na tych samych przesłankach co tryb zwykły odebrania zwierzęcia, przy czym dodatkowym warunkiem skorzystania z niego jest stan niecierpiący zwłoki. Istotną różnicą jest również to, że odebranie zwierzęcia w trybie zwykłym ma charakter fakultatywny, a zatem upoważniony w ustawie organ ma możliwość wydania decyzji w tym przedmiocie, zaś w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki interwencyjnego odebrania zwierzęcia, ustawa stanowi, że policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem jest ochrona zwierząt – odbiera zwierzę – jest to jego obowiązek (por. K. Kuszlewicz komentarz do art. 7 teza 3 [w:], K. Kuszlewicz, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, LEX/el).
Decyzja o odebraniu zwierzęcia w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z., odmiennie niż w przypadku z art. 7 ust. 1 u.o.z., jest wydawana zatem wtedy kiedy dane zwierzę już zostało faktycznie odebrane. Organ orzeka o czasowym odebraniu zwierzęcia, jeżeli łącznie spełnione są przesłanki określone w art. 7 ust. 3 u.o.z.
Oznacza to, że postępowanie organu w tej sprawie nie może się ograniczać tylko do akceptacji czynności faktycznych podmiotu, który jest upoważniony do fizycznego wcześniejszego odebrania zwierzęcia.
Postępowanie dotyczące odebrania zwierzęcia jest postępowaniem, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.". Organ prowadząc postępowanie w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący i dokładny stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej (por. uzasadnienia do wyroków: NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. II OSK 263/10, NSA z dnia 11 czerwca 2013 roku, sygn. II OSK 2417/12).
W przedmiotowej sprawie analiza akt postępowania, treści wydanej decyzji oraz uzasadnienia do niej nie pozwalają jednak na przyjęcie, że organy uczyniły zadość wymogowi ustalenia w sposób wyczerpujący i dokładny stanu faktycznego sprawy.
Organ na gruncie niniejszej sprawy powinien ustalić przede wszystkim ile psów zostało odebranych właścicielowi i jakie były to psy. Organ powinien także ustalić jaki był stan zdrowia psów, a także czy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażało życiu lub zdrowiu psów oraz czy odebranie nastąpiło w przypadku niecierpiącym zwłoki.
W treści decyzji z dnia 16 sierpnia 2022 roku Wójt Gminy Liszki orzekł o czasowym odbiorze 6 psów rasy [...]:
1. suka maści biszkoptowej ur. 01.04.2013r., nr chip: [...]
2. suka maści biszkoptowej ur. 08.02.2013r., nr chip: [...]
3. suka maści biszkoptowej ur. 25.01.2007r., nr chip: [...]
4. suka maści biszkoptowej ur. 06.12.2016r., nr chip: [...]
5. suka maści biszkoptowej ur. 04.07.2006r., nr chip: [...]
6. pies maści czarnej ur. 11.03.2019r., nr chip: [...]
Jak wynika z kserokopii treści pisma z dnia 5 maja 2019 roku podpisanego przez pana I. D. z upoważnienia przedstawiciela Stowarzyszenia zwykłego "P. (k. 1 – 2 oraz k. 315 a.a. I instancji) w dniu 4 maja 2019 r. "5 psów rasy labrador" należących do A. S. – P. zostało odebranych przez przedstawiciela Stowarzyszenia. Pismo to zostało wysłane mailem w dniu 5 maja 2019 roku o godzinie 10:19.
Ponadto pismem z dnia 11 maja 2019 r. Stowarzyszenie zawiadomiło o czasowym odebraniu w dniu 10 maja 2019 r. psa rasy [...] w wieku ok 2-3 m-ce, nr chip: 616093900864357 (por. k. 260 a.a. I instancji; karta informacyjna wizyty z dnia 11 maja 2019 roku; k. 277 a.a. I instancji).
Stosownie do treści pisma z dnia 7 maja 2019 roku p.o. Kierownika Referatu Kryminalnego Komisariatu Policji w Z. odebranych psów zostało przewiezionych do Kliniki S. w W. przy ulicy [...] (por. k. 5 a.a.).
Jak wynika z znajdującej się w aktach "Opinii lekarsko – weterynaryjnej" (k. 11 – 151) sporządzonej w dniach 5 i 6 maja 2019 roku przez lek. wet. A. M. C. stan niektórych psów był określony jako średni, natomiast niektóre zostały opisane jako zaniedbane i odwodnione, a ich ogólny stan był oceniony jako zły. Z opinii tej wynika, że odebrane psy miały odpowiednio:
około 2 lata i 6 miesięcy (zwierzę nr [...] nr chip: [...]),
około 3 lata (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 6 lat (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 2 lata (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 5 lat (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 3 lata (zwierzę nr [...] nr [...]).
około 2 lata i 6 miesięcy (zwierzę nr [...] nr [...])
Opinia dotyczy 7 psów, z których 5 zostało odebranych właścicielowi, natomiast w stosunku do dwóch samców Skarżąca zrzekła się własności na rzecz Stowarzyszenia "P. " (por. oświadczenie lek. wet. J. K. (k. 255-256)
Ustalając stan odebranych zwierząt organ oparł się na opinii biegłych. Trzeba jednak podkreślić, że w toku postępowania organ przeprowadził aż dwukrotnie dowód z opinii dwóch różnych biegłych, przy czym żaden z tych biegłych nie miał kontaktu z psami, co do których wydawał opinię, ani nawet nie widział odebranych psów.
Pierwsza z tych opinii, opinia biegłego Sądu Okręgowego w Krakowie lek. wet. M. P. z dnia 23 maja 2019r. dotyczy oceny stanu zdrowia oraz warunków bytowania zwierząt na posesji [...]. Zgodzić się należy z organem, że ma ona znaczenie chociażby dla oceny możliwości utrzymania dużej ilości zwierząt przez właścicielkę, jednak co trzeba podkreślić nie dotyczy ona w ogóle odebranych właścicielce przez Stowarzyszenie w dniu 4 maja 2019r., a których dotyczy niniejsze postępowanie.
Druga natomiast opinia z dnia 19 czerwca 2020 r. (k. 637-640) sporządzona przez biegłą z zakresu medycyny weterynaryjnej lek. med. wet. W. J. została wydana, jedynie w oparciu o akta sprawy administracyjnej (por. k. 1171 – str. 4 uzasadnienie do decyzji z dnia 16 sierpnia 2022 roku). Biegła w tej opinii uznała, że dalsze pozostawienie zwierząt u właściciela zagraża zdrowiu i życiu zwierząt. Trzeba jednak wskazać, że sama opinia jest bardzo lakoniczna i ogólnikowa (k. 637-640).
Co do tej opinii trzeba wskazać, że opinia ta dotyczy sprawy czasowego odebrania 7 psów rasy L. właścicielowi A. S. – P. w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Z opinii nie wynika jednak których konkretnie psów ona dotyczy, poza wskazaniem, że dotyczy 7 psów.
Tymczasem jak wynika zawiadomienia Stowarzyszenia w dniu 4 maja 2019 roku odebrano 5 psów. Następnie odebrany został jeszcze jeden pies. W samej decyzji organ orzekł, co do 6 psów. Nie jest zatem jasne dlaczego opinia dotyczy 7 psów i czy w ogóle dotyczy tych psów które zostały odebrane. Tego można się tylko domyślać. Jednakże celem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie jest wywołanie dalszych wątpliwości czy niejasności w sprawie, ale wyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych. W samej opinii natomiast psy nie są w żadnej mierze opisane ani oznaczone, w związku z tym opinia budzi uzasadnione wątpliwości.
Poza tym sama opinia w zasadniczej części sprowadza się do przytoczenia treści przepisów oraz w zasadniczej części do powielenia okoliczności zaprezentowanych przez Stowarzyszenie. Biegła stwierdziła, że odebrane psy nie były badane ani też nie były pod kontrolą prowadzącego lekarza. Nie jest jasne przy tym w oparciu o jakie okoliczności zostały wyciągnięte takie wnioski, skoro – jak wynika już tylko z samych akt postępowania – Skarżąca leczyła psy i były one pod kontrolą weterynaryjną, na co przedstawiła stosowne dowody. Te kwestie nie zostały w ogóle wzięte pod uwagę przez biegłą, ani też nie zostały omówione ani skomentowane.
Sprzeczność dotycząca istotnych okoliczności faktycznych między opinią biegłej a stanowiskiem Skarżącej oraz dokumentami przedłożonymi do sprawy przez Skarżącą nie stanowi sama w sobie o wadliwości opinii, jednakże te okoliczności mają zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie dlatego też powinny być wyjaśnione w sposób rzetelny i możliwie dokładny.
Organ uznał przy tym, że wydana opinia przez lek. med. wet. W. J. jest zbieżna z opinią wydaną przez lek. med. wet. M. P. (por. k. 1170 – str. 6 uzasadnienie do decyzji z dnia 16 sierpnia 2022 roku). Zaznaczyć trzeba, że opinia ta dotyczyła jednak innych zwierząt.
W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy, wartość dowodowa opinii biegłego, który nie widział psów, a co do których stanu zdrowia wydawał opinię budzi istotne wątpliwości, które potęgują następujące okoliczności.
Jak wynika z znajdującej się w aktach sprawy "Opinii lekarsko – weterynaryjnej" (k. 11 – 151) sporządzonej opinii w dniach 5 i 6 maja 2019 roku przez lek. weterynarii A. M. C., a która stanowiła przecież zasadniczy punkt odniesienia dla biegłej, która wydała opinię w oparciu o akta sprawy, odebrane psy miały odpowiednio:
około 2 lata i 6 miesięcy (zwierzę nr [...] nr chip: [...]
około 3 lata (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 6 lat (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 2 lata (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 5 lat (zwierzę nr [...] nr [...]),
około 3 lata (zwierzę nr [...] nr [...]; por. k. 26 – 150 a.a. I instancji),
Faktycznie jednak – jak wynika z dokumentów przedstawionych przez Skarżącą (k. 1061 - 1067) psy miały odpowiednio według stanu na dzień przeprowadzenia badania, to jest 5 i 6 maja 2019 roku:
Zwierzę nr [...] nr chip: [...] – 5 lat 11 miesięcy (lek. weterynarii A. M. C. – oceniła wiek psa na 2 lata i 6 miesięcy – k. 1063),
Zwierzę nr [...] nr [...] – 6 lat i 1 miesiąc (lek. weterynarii A. M. C. – oceniła wiek psa na 3 lata) – k. 1064
Zwierzę nr [...] nr [...] – 12 lat i 1 miesiąc (lek. weterynarii A. M. C. – oceniła wiek psa na 6 lata) – k. 1065
Zwierzę nr [...] nr [...] – 2 lat i 6 miesiąc (lek. weterynarii A. M. C. – oceniła wiek psa na 2 lata) – k. 1064
Zwierzę nr [...] nr [...] – 13 lat (lek. weterynarii A. M. C. – oceniła wiek psa na 4 lata i 6 miesięcy) – k. 1080
Zwierzę nr [...] nr [...] – 6 lat i 3 miesiące (lek. weterynarii A. M. C. – oceniła wiek psa na 3 lata ) – k. 1064
Powyższe okoliczności w ocenie Sądu mają zasadnicze znaczenie w sprawie. Skoro lekarz weterynarii oszacował wiek 12 letniego psa na około 6 lat, a psa 13 letniego ma około 4 lata i 6 miesięcy, to istotnie wpływa to na ocenę stanu zdrowia psa. Pies który ma 4 lata i 6 miesięcy i wygląda na zaniedbanego niekoniecznie musi tak wyglądać przy uwzględnieniu okoliczności, że ten sam pies ma 13 lat. To z kolei może skutkować ostatecznie inną oceną, co do stanu zdrowia poszczególnych psów.
Ocena stanu zdrowia psów, a przede wszystkim informacji zgłoszonych przez Stowarzyszenie powinna zostać oceniona i dokładnie zweryfikowana przez organ.
To jednak nie nastąpiło, chociażby już tylko z tego powodu, że organom nie udało się nawet ustalić miejsca gdzie psy się znajdują.
To uniemożliwiło również biegłym przeprowadzenie badania, które pozwoliłoby, na ustalenie stanu zdrowia psów. Dodatkowo w tym kontekście trzeba zwrócić uwagę, że zasadnicza rozbieżność między rzeczywistym wiekiem psów, a ocenionym przez jedynego lekarza, który widział bezpośrednio zwierzęta, to jest lek. wet. A. M. C. powinna być przedmiotem analizy i wyjaśnienia przez biegłych. To jednak nie miało miejsca.
Wydanie opinii przez biegłych w takich warunkach, bez kontaktu z odebranymi zwierzętami przy jednoczesnym dostępie w zasadzie jedynie do materiałów przekazanych przez Stowarzyszenie (za wyjątkiem opinii lek. wet. M. P.), jednocześnie z całkowitym pominięciem okoliczności podnoszonych przez samą Skarżącą, a mianowicie dotyczące leczenia psów oraz schorzeń, na które psy cierpiały oraz zignorowaniem rzeczywistego wieku zwierząt powoduje, że wartość sporządzonych opinii dla potrzeb postępowania budzi istotne wątpliwości.
Trzeba wskazać, że opinia biegłej podlega takiej ocenie jak każdy inny dowód. Organ korzystając z takiej opinii powinien zatem wskazać na okoliczności, które uzasadniają pełne wykorzystanie opinii, w tym zakresie wniosków z niej płynących. Organ powinien także na ile to możliwe zapewnić biegłej dostęp do psów.
Te jednak wszystkie okoliczności zostały przez organy zbagatelizowane, co skutkować musi uznaniem, że doszło do naruszenia przez organ art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a.
W kontekście natomiast podnoszonych zarzutów dotyczących reprezentacji Stowarzyszenia, to trzeba wskazać, że zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 2261 ze zm.) osoby w liczbie co najmniej trzech, zamierzające założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określający w szczególności nazwę stowarzyszenia zwykłego, cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę, przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności, sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego. Tym samym przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe.
Niezależnie trzeba zwrócić uwagę, że jak wynika z treści zawiadomienia z dnia 13 maja 2019 roku, Wójt Gminy Liszki wszczął z urzędu postępowanie w sprawie czasowego odebrania zwierząt w związku z zawiadomieniem Stowarzyszenia o odebraniu psów rasy labrador w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. (k. 264 a.a.).
Zgodnie natomiast z uchwałą NSA z dnia 24 lutego 2020 roku (sygn. II OPS 2/19), w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 in fine ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt organizacja społeczna, której statutowym celem jest ochrona zwierząt, a której upoważniony przedstawiciel odebrał zwierzę i zawiadomił o tym wójta (burmistrza, prezydenta miasta), posiada status strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że Stowarzyszenie, które dokonało odebrania zwierząt w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. jest stroną postępowania administracyjnego ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Ponownie rozpoznając sprawę organ w sposób rzetelny ustali stan zdrowia psów. Ustali miejsce gdzie znajdują się psy, zapewni bezpośredni kontakt biegłym z psami, co do których mają oni wydać opinię oraz weźmie pod uwagę wszystkie istotne okoliczności sprawy, w tym również podnoszone przez Skarżącą, a dotyczące m.in. leczenia odebranych zwierząt oraz rzeczywistego ich wieku.
Dopiero w oparciu o oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, organ dokona oceny, w świetle art. 7 ust. 3 u.o.z., czy dalsze pozostawanie zwierząt (psów) u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażało ich życiu lub zdrowiu i czy odebranie nastąpiło w przypadku niecierpiącym zwłoki.
Wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Decyzja organu I instancji uchylona została na zasadzie art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 200 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącą wpisu. Wobec wniosku pełnomocnika Skarżącej, Sąd nie zasądził zwrotu kosztów zastępstwa procesowego adwokata.