II SA/Kr 38/25

II SA/Kr 38/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /sprawozdawca/
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 146 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2024 poz 1292
art 22 ust 5
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Asesor WSA Anna Kopeć (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. W. na czynność Burmistrza Miasta Nowy Targ w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w N. do gminnej ewidencji zabytków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza Miasta Nowy Targ na rzecz skarżącego P. W. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zwraca skarżącemu P. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 kwietnia 2024 r. P. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Burmistrza Miasta Nowy Targ z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. ujęcia w Gminnej Ewidencji Zabytków karty adresowej budynku mieszkalnego mieszczącego się pod adresem ul. [...] w N. T..
Skarżący wskazał, iż ujęcie w GEZ nastąpiło: a) pierwotnie - zarządzeniem nr Nr 0151-178/10 Burmistrza Miasta Nowy Targ z dnia 9 grudnia 2010r; w sprawie zmiany gminnej ewidencji zabytków Miasta N. T., następnie zmienionym; b) zarządzeniem nr 0050.Z.85.2016 Burmistrza Miasta Nowy Targ z dnia 16.05.2016 r. w sprawie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Nowy Targ, następnie zmienionym; c) zarządzeniem Nr 0050.Z.108.2018 Burmistrza Miasta N. z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie zmiany Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta N. T. następnie zmienionym; d) zarządzeniem Nr 0050.Z.105.2019 Burmistrza Miasta Nowy Targ z dnia 3 września 2019 r. w sprawie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta N. T. następnie zmienionym; e) zarządzeniem Nr 0050.31.2021 Burmistrza Miasta N. T. z dnia 15 lutego 2021 r. w sprawie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta N. T. następnie zmienionym; f) zarządzeniem NR 0050.13.2023 Burmistrza Miasta Nowy Targ z dnia 18 stycznia 2023 r. w sprawie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta N. T..
Wskazane czynności zostały dokonane z naruszeniem przepisów:
1. prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z §12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem oraz § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, polegającym na niewłaściwym zastosowaniu przepisów poprzez: bezpodstawne i dowolne uznanie budynku za zabytek w sytuacji, gdy nie posiada on cech zabytku w myśl art. 3 pkt 1 i 2 ustawy oraz poprzez umieszczenie karty adresowej przedmiotowego budynku w gminnej ewidencji zabytków bez sprawdzenia czy dane w niej zawarte są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym oraz czy budynek spełnia przesłanki definicji zabytku w myśl przywołanej ustawy, w szczególności braku stosownej dokumentacji potwierdzającej kluczowe w tej sprawie ustalenia;
2. prawa materialnego, tj. § 18 w zw. z § 17 ust. 1 pkt 6, 7, 8 i 9 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem polegającym na niewłaściwym zastosowaniu przepisów poprzez nie zamieszczenie w karcie historii, opisu i wartości budynku, stanu zachowania i postulatów dotyczących konserwacji, oraz form ochrony przedmiotowego obiektu;
3. art. 31 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 64 ust. 1- 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dopuszczeniu ograniczenia własności pomimo braku przyczyny uzasadniającej takie ograniczenie i przy zaniechaniu wyjaśnienia, czy przyczyna taka w istocie w odniesieniu do obiektu stanowiącego własność Skarżącego wystąpiła oraz poprzez brak wyważenia interesu indywidualnego Skarżącego jako właściciela nieruchomości z interesem publicznym zgodnie z zasadą proporcjonalności, a tym samym arbitralne przyznanie prymatu ochronie zabytków nad ochroną własności, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa własności Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności wszystkich wskazanych wcześniej zarządzeń Burmistrza Miasta Nowy Targ.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Nowy Targ, wniósł o odrzucenie skargi jako spóźnionej, ewentualnie o oddalenie skargi w całości obciążenie skarżącego kosztami postępowania w całości.
Organ wskazał , iż skarga podlega odrzuceniu. Z art. 53 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Skarżący pisze, że o fakcie wpisania budynku przy ul. [...] w N. T. do GEZ dowiedział się w dniu udzielania pełnomocnictwa tj. 4 marca 2024 r. Dla wykazania nieprawdziwości tego twierdzenia organ przesłał postanowienie Starosty z 25 września 2023 r., którym zawieszono postępowanie w sprawie wydania decyzji o rozbiórce na ww. budynek do czasu zajęcia stanowiska przez WKZ. W treści postanowienia wyraźnie organ pisze, że budynek jest w GEZ. Postanowienie to udowadnia jednoznacznie, że skarga została złożona po terminie przewidzianym do jej złożenia.
Natomiast działając z ostrożności procesowej organ wniósł o oddalenie skargi i wskazał, iż wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zawierało braki formalne - brak adresu wnioskodawcy, brak opłaty skarbowej za pełnomocnictwo, które nie zostały uzupełnione w terminie, przez co wniosek w trybie art. 64 k.p.a. pozostał bez rozpoznania.
Zgodnie z art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tj. Dz. U. 2022 poz. 840 z późn. zm.) burmistrz miasta prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: zabytki nieruchome wpisane do rejestru, inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, inne zabytki nieruchome wyznaczone przez burmistrza miasta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Budynek położony w N. T. przy ul[...], na działce nr ewid.[...] został ujęty w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta N. T. w 2010 r., co zostało potwierdzone Zarządzeniem Nr 0151-178/10 Burmistrza Miasta N. T. z dnia 9 grudnia 2010 r., opublikowanym na stronach internetowych urzędu miasta N. T. w dniu 9 grudnia 2010 r. Wpisu dokonano na podstawie art. 22 ust. 4 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.). Ujęcie budynku przy ul[...] w Gminnej Ewidencji Zabytków wynikało wprost z faktu, iż przedmiotowy budynek był i nadal jest wpisany do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Nieruchomych woj. małopolskiego dla miasta N. T., która była aktualizowana w latach 1998/99 . Ww. wojewódzka ewidencja zabytków została przekazana organowi w formie skanów kart ewidencyjnych przez Kierownika Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w N. T. jako załącznik do pisma znak: OZNT.SC.586-98/10 z dnia 24 czerwca 2010 r. i na jej podstawie dokonano aktualizacji istniejącej wtedy Gminnej Ewidencji Zabytków. Wykreślenie ujętego w GEZ obiektu jest możliwe po wykreśleniu go wpierw z Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków. Powyższe w ocenie organu przemawia za oddaleniem skargi (w przypadku jej merytorycznego rozstrzygania).
Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2024 r., sygn. II SA/Kr 715/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę wniesioną w niniejszej sprawie jako niedopuszczalną – z uwagi na znacznie przekroczenie terminu do dokonania wezwania do usunięcia naruszenia prawa
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej od tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 czerwca 2024 r., sygn. II OSK 2421/24 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że uchybienie terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy skarżącego.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona czynność - polegająca na ujęciu budynku w gminnej ewidencji zabytków - stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a.". Tym samym tryb jej zaskarżenia do sądu administracyjnego został określony w art. 52 § 3 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania czynności tj. przed zmianą dokonaną z dniem 1 czerwca 2017 r. na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935).
Na mocy art. 190 zd. 1 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec wiążących wskazań zawartych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do odrzucenia skargi i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta N. T. wskazał, że objęty skargą budynek - położony w N. T. przy ul. [...] na działce nr ewid.[...] - został ujęty w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta N. T. w 2010 r., co zostało potwierdzone Zarządzeniem Nr 0151-178/10 Burmistrza Miasta N. T. z dnia 9 grudnia 2010 r. Ujęcie budynku przy ul. Ś. 49 w Gminnej Ewidencji Zabytków wynikało wprost z faktu, iż przedmiotowy budynek był i nadal jest wpisany do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków Nieruchomych.
Zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w brzmieniu obowiązującym obecnie gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 18 marca 2010 r. (Dz.U.10.75.474) zmieniającej ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dniem 5 czerwca 2010 r.
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. II SA/Kr 1295/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie włączenia do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków karty ewidencyjnej budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. ewid. nr [...] przy ul[...] w miejscowości N. T.. Wyrok ten jest prawomocny od 4 lutego 2025 r. (k. 68 akt WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 1295/24).
Tym samym odpadła formalna podstawa wpisu przedmiotowego budynku do gminnej ewidencji zabytków.
Ponadto w przesłanych do niniejszej sprawy aktach administracyjnych znajduje się karta gminnej ewidencji zabytków prowadzona dla przedmiotowego budynku, w której w rubryce 22. UWAGI znajduje się następujący wpis:
"D1 - obiekty, które obecnie nie przedstawiają żadnej wartości historycznej. Ich lokalizacja (często w przyulicznej zwartej zabudowie", stan techniczny, naleciałości związane z przypadkowymi remontami, rozbudową czy przebudową wpływają na to, że obiekty te straciły cechy kwalifikujące je do pozostawania na liście ewidencji zabytków. Ponadto obiekty z tej grupy poddano analizie stanu istniejącego z zapisami w studium historyczno - urbanistycznym, opracowanym przez mgr Z. B. w latach 1990 - 1992 r. W większości przypadków zapisy są zdezaktualizowane co jest podstawą do wykreślenia obiektów z listy ewidencji zabytków".
Treść karty jednoznacznie wskazuje, że brak jest również materialnych podstaw do wpisu przedmiotowego budynku do gminnej ewidencji zabytków.
W świetle powyższego należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżącego, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1044 z późn. zm).
Z uwagi na wniesienie wpisu w kwocie 300 zł w pkt III wyroku Sąd zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi – na podstawie art. 225 p.p.s.a.