II SA/KR 377/24

II SA/Kr 377/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Magda Froncisz
Mirosław Bator /sprawozdawca/
Piotr Fronc /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Bankowe prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 81 c ust 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. O. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2024 r. nr 69/2024 znak: WOB.7722.327.2023.JKUR w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2/ zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bochni postanowieniem z dnia 11 października 2023 r. nr 68/2023 działając na podstawie art. 81 c ust. 2 oraz art. 82 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 123 K.p.a. nałożył na właścicielkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z tarasem położonego na działce nr [...] w G. , gmina B. D. O. obowiązek dostarczenia 2 egz. ekspertyzy technicznej wyżej wymienionego budynku wraz z zaleceniami określającymi szczegółowy sposób naprawy stwierdzonych uszkodzeń, wykonanej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, w terminie do dnia 31 grudnia 2023 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas czynności kontrolnych, przeprowadzonych w dniu 22 maja 2023r. na działce nr [...] w m. G. , gmina B. ustalono że w/w działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym z tarasem, częściowo podpiwniczonym, trzykondygnacyjnym. Budynek konstrukcji murowanej z dachem płaskim kopertowym. Budynek posiadał instalacje; wodno- kanalizacyjną, energetyczną, gazową a także zbiornik na nieczystości. Stwierdzono, że od strony pomocnej budynku wybudowany jest taras, który na dzień czynności kontrolnych znajdował się nad aktywnym osuwiskiem. Ustalono, że uszkodzeniu uległy słupy podpierające płytę tarasu w bezpośrednim sąsiedztwie aktywnego osuwiska. Ponadto ustalono, że przez działkę nr [...] przebiega sieć średniego ciśnienia. Według przedstawiciela [...] Sp. z o. o. Gazowni w B. była ona wykonana z rury PE. Rozdzielnia Gazu w B. zobowiązała się, że podejmie jak najszybciej kroki celem wykonania kontroli szczelności sieci pod kątem ewentualnych rozszczelnień gazu. Teren od strony wschodniej był pofałdowany, widoczne były ruchy osuwiskowe oraz pęknięcia i zastoiska wodne. Pęknięcia, rozwarstwienia i klawiszowanie gruntu wskazywały na to, iż jest to aktywne osuwisko, świadczyło o tym również pochylenie starych i młodych drzew, krzewów, które zostały nasadzone na terenie działki nr [...].
Zalecono Właścicielce podczas czynności kontrolnych, aby wody opadowe z budynku mieszkalnego odprowadziła w kierunku wschodnim, poza teren czynnego osuwiska, również z uwagi na uszkodzone szambo nakazano odprowadzenie ścieków interwencyjnie poza jęzor aktywnego osuwiska. Dokonano oględzin budynku mieszkalnego: wewnątrz i nie stwierdzono pęknięć, z zewnątrz nie stwierdzono
osuwania się opaski wokół budynku. Na dzień kontroli budynek mieszkalny nie stwarzał zagrożenia pod warunkiem nie uaktywnienia osuwiska (skarpy głównej) w kierunku budynku mieszkalnego. Instalacja gazowa, z której korzystała Właścicielka budynku, znajdowała się tylko w części podpiwniczonej budynku. Podczas czynności kontrolnych zakręcono kurek gazowy znajdujący się na ścianie wschodniej budynku. Powyżej działki ustalono, że przepust z drogi nachylonej w kierunku południowym ze spadkiem na działkę należącą do D. O.. Przedstawiciele organu oświadczyli, że przeanalizują zmianę umiejscowienia przepustu, tak aby woda z drogi nie-wpływała bezpośrednio na działkę nr [...]. Ponadto stwierdzono, że na działce sąsiedniej nastąpiło osunięcie gruntu w kierunku działki D. O.. Zalecono właścicielce obserwację budynku, w szczególności od strony wschodniej tj. aktywnego osuwiska jak również usunięcie węgla, gruzu które znajdowały się pod tarasem, celem W dniu 23 maja 2023r. pracownik Gazowni w B. poinformował, że przeprowadzono czynności kontrolne gazociągu średniego ciśnienia na dz. nr [...] w G. celem wykrycia potencjalnych nieszczelności spowodowanych osuwiskiem ziemi. W wyniku kontroli nie stwierdzono obecności paliwa gazowego w powietrzu. Z dokumentów posiadanych przez organ wynika, że w dniu 31 maja 2010 r. przeprowadzono kontrolę na działce [...] w miejscowości G., gmina B. w związku z powodzią. W protokole z przeglądu budynku stwierdzono, że pęknięta jest ściana zewnętrzna w części składowej bud. parterowej przy bud. (wys. około 1,5 m), nad którą jest taras bet. o gr.
20 cm. Konstrukcja betonowa składowania obornika o wysokości
2,0 m odsłonięta około 70 cm. Obsunięcie podbudowy z wylewanego betonu pod schodami od składowania obornika do domu i obsunięcie ziemi. Obsunięcie skarpy w odległości kilku m od budynku". Organ posiada także kartę dokumentacyjną osuwiska z dnia 16 lipca 2010 r., w której stwierdzono, iż nie ma możliwości stabilizacji osuwiska, jest ono ciągle aktywne i nadal na jego terenie będą zachodzić przemieszczenia. Zgodnie z kartą rejestracyjną terenu, na którym występują ruchy masowe ziemi obecnie osuwisko jest na większości obszaru aktywne. Jedynie nieduży pomocny fragment oceniono jako nieaktywny. Osuwisko uaktywniło się na skutek intensywnych opadów deszczu w ostatnim tygodniu kwietnia 2023 roku. Ruch koluwiów ma prawdopodobnie charakter rotacyjny, dodatkowo zaznaczają się płytkie zsuwy poniżej skarpy głównej i w środkowej części. W wyniku ruchu osuwiskowego uszkodzeniu uległ taras budynku mieszkalnego oraz znajdujący się obok budynek gospodarczy. Budynki te znajdują się bezpośrednio ponad skarpą główną osuwiska. Osuwisko należy do aktywnych i mogą zachodzić dalsze ruchy osuwiskowe, zwłaszcza podczas długotrwałych opadów deszczu oraz w okresach wiosennych roztopów. Osuwisko ma tendencję do poszerzania się w górę stoku, więc ruchy osuwiskowe mogą w przyszłości objąć obszar powyżej skarpy głównej osuwiska. Kolejno podczas oględzin na dz. nr [...] w G. w dniu 28 sierpnia 2023r. ustalono, iż stan od ostatnich czynności kontrolnych uległ zmianie. Właścicielka budynku odprowadziła wody opadowe z budynków: mieszkalnego i gospodarczo - garażowego poza jęzor aktywnego osuwiska. Gmina B. wykonała także przepust, dzięki któremu woda z drogi gminnej spływa drugą stroną, nie zasilając aktywnego osuwiska. Stwierdzono także, iż odciążono taras poprzez usunięcie węgla i gruzu. Dokonano oględzin budynku mieszkalnego wewnątrz piwnicy i stwierdzono, że brak jest nowych pęknięć i zarysowań, zobowiązano Właścicielkę budynku do przykrycia jęzora aktywnego osuwiska folią budowlaną. Przedstawiciele Gazowni w B. oświadczyli, że "na dzień dzisiejszy sieć jest szczelna. W przyszłości sieć gazowa przebiegająca przez działkę nr [...] w G. będzie przebudowana". Podczas oględzin ustalono także, że właścicielka działki nr [...] dokonała w dniu 3 sierpnia 2023 r. w Starostwie Powiatowym w B. zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków i zostało ono przyjęte bez sprzeciwu. Dlatego organ pismem z dnia 31 sierpnia 2023r. zwrócił się do inwestora o przedłożenie w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma dokumentacji geologiczno – inżynierskiej. Przystąpienie do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] zdaniem organu może mieć niekorzystny wpływ na ruchy osuwiska, a co za tym idzie na bezpieczeństwo użytkowanego budynku mieszkalnego. Organ stwierdził, że w związku z uszkodzeniami tarasu budynku mieszkalnego, a także osunięciami ziemi na terenie aktywnego osuwiska niezbędne jest opracowanie ekspertyzy technicznej obiektu. Zgodnie z art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane organy administracji architektoniczna - budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Wątpliwości organu budzi stan techniczny elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego, w szczególności zewnętrznego tarasu, który w wyniku ruchów osuwiskowych utracił częściowo podparcie. Potrzebna jest ocena czy stwierdzone pęknięcia i zarysowania płyty tarasu, uszkodzenie podparcia tarasu w bezpośrednim sąsiedztwie aktywnego osuwiska nie stanowią znacznie poważniejszych uszkodzeń, mogących prowadzić do naruszenia konstrukcji budynku mieszkalnego oraz czy aktywne osuwisko ma niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo użytkowania budynku mieszkalnego.
Zażalenie na to postanowienie wniosła D. O..
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r. nr 69/25024 uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 25 marca 2024 r., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że realizacja obowiązków nałożonych w trybie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego w założeniu ma pozwolić organowi nadzoru budowlanego na zgromadzenie materiału dowodowego, stanowiącego podstawę merytorycznego zakończenia postępowania. Zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych "organ żądając dokumentów, o których mowa w art. 81 c ust.2 Prawa budowlanego ma obowiązek przedstawić dowody, które wskazywałyby na uzasadnione wątpliwości organu co do (...) stanu technicznego obiektu budowlanego" (vide pogląd prawny wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 9 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 291/10, opublikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że nałożenie w drodze postanowienia obowiązku dostarczenia przez osoby wymienione w art. 81c ust. 1 upb, odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, może być dokonane tylko wówczas, gdy istnieje uzasadniona wątpliwość co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Zatem kryterium uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych czy do stanu technicznego obiektu jest jedynym kryterium, którym właściwy organ winien kierować się przy nakładaniu obowiązku przewidzianego w art. 81c ust.2 ww. ustawy. Nadto organ ten - a nie strona - musi wykazać, że istnieją uzasadnione wątpliwości, o których mowa powyżej. Muszą one zatem znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Podkreślenia wymaga fakt, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie za pomocą posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują, rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. np. w przypadku obiektów o skomplikowanej konstrukcji technicznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 lutego 2018r., sygn. akt II SA/Go 1112/17). Mając na uwadze wyniki dotychczasowych czynności dowodowych i przyjęte przez organ I instancji powody wydania zaskarżonego orzeczenia, zdaniem MWINB poza sporem pozostaje, że budynek mieszkalny wraz z tarasem usytuowany jest na działce ewid. nr [...] w G. która to działka leży w sąsiedztwie aktywnego osuwiska. Podczas czynności kontrolnych mających miejsce w dniu 22 maja 2023 r. ustalono, że przedmiotowy budynek jednorodzinny jest częściowo podpiwniczany, trzy kondygnacyjny, w konstrukcji murowanej z dachem płaskim kopertowym. Od strony północnej budynku wybudowano taras, który na dzień czynności kontrolnych usytuowany był nad skarpą, uszkodzeniu uległy słupy podpierające płytę tarasu. Teren nieruchomości od strony wschodniej jest pofałdowany, widoczne są ruchy osuwiskowe oraz pęknięcia i zastoiska wodne. Dokumentacja zdjęciowa dołączona do sporządzonego z czynności protokołu odzwierciedla uszkodzenia tarasu (k. 5-6 akta PINB) oraz w ścianie szczytowej budynku od strony uszkodzonego obiektu gospodarczego widoczne są pionowe pęknięcia (k. 3 akta PINB). Kolejno, w trakcie oględzin mających miejsce w dniu 28 sierpnia 2023 r. ustalono, że od ostatnich czynności kontrolnych, które miały miejsce 22 maja 2023 r. stan zastany uległ zmianie oraz iż wewnątrz piwnicy (od strony osuwiska) brak jest nowych pęknięć i zarysowań. Dokumentacja zdjęciowa dołączona do sporządzonego z oględzin protokołu obrazuje uszkodzenia tarasu - uszkodzeniu uległy słupy podpierające taras oraz pionowe pęknięcia w ścianie szczytowej budynku. Natomiast z pisma D. O. z dnia 11 września 2023 r. wynika, że teren osuwiskowy - skarpa osuwiska została uporządkowana, odwodniona oraz odciążona z pozostałości betonowych po budynku gospodarczym przylegającym do budynku gospodarczo-garażowego. Informuję również, ze uporządkowano teren pod tarasem zlokalizowanym przy budynku mieszkalnym, rozebrano uszkodzoną ściankę środkową, na której opierał się taras a w zamian zabezpieczono teren poprzez wykonanie słupa żelbetowego podpierającego taras (k. 106 akta PINB). Ponadto, zauważyć należy także, że na działce ewid. nr [...] przeprowadzona jest infrastruktura gazowa, a w części podpiwniczonej przedmiotowego budynku znajduje się instalacja gazowa (k. 8-9 akta PINB). Ponadto, do akt sprawy organ I instancji dołączył aktualną kartę osuwiska nr ewidencyjny [...]. w rzeczonej karcie wskazano, że cyt. obecnie osuwisko jest na większości obszaru aktywne. Jedynie nieduży północny fragment oceniono jako nieaktywny. Osuwisko uaktywniło się na skutek intensywnych opadów deszczu w ostatnim tygodniu kwietnia 2023 roku. Ruch koluwiów ma prawdopodobnie charakter rotacyjny (...). w wyniku ruchu osuwiskowego uszkodzeniu uległ taras budynku mieszkalnego oraz znajdujący się obok budynek gospodarczy. Budynki te znajdują się bezpośrednio ponad skarpą główną osuwiska (...). Powyżej skarpy głównej osuwiska zaznaczają się szczeliny i obniżenie terenu. Osuwisko prawdopodobnie będzie poszerzać się w górę stoku, w obrębie jęzora osuwiskowego drzewa i krzewy są pochylone, występują liczne szczeliny i nabrzmienia, w trakcie wizji terenowej koluwia byty mocno nawodnione. Osuwisko znajduje się w niecce, do której spływają wody ze stoku powyżej zarówno po powierzchni terenu jak i siecią uszkodzonego drenażu. Ma to istotny wpływ na stan aktywności osuwiska oraz iż cyt. zagrożone są budynek mieszkalny i gospodarczy usytuowane bezpośrednio nad skarpą główną osuwiska. Z akt sprawy wynika także, że D. O. dokonała zgłoszenia robót budowlanych budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] w miejscowości G.. Z pisma z dnia 11 września 2023 r. wynika, że prace przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków zostały zakończone w dniu 31 sierpnia 2023 r. W tak ustalonym stanie rzeczy organ I instancji uznał, że w realiach przedmiotowej sprawy koniecznym jest pozyskanie ekspertyzy technicznej rzeczonego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z tarasem. Organ wskazał, że przedstawiciele PINB w ramach swoich kompetencji mogą dokonywać czynności kontrolnych jedynie w zakresie możliwej oceny wizualnej, która nie może zastąpić dokumentacji technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane w zakresie wpływu poszczególnych uszkodzeń na elementy konstrukcyjne, bądź innych badań technicznych. Organ podzielił stanowisko wyrażone przez PINB w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wskazać bowiem należy, że stwierdzone uszkodzenia budynku mieszkalnego oraz jego ogólny stan techniczny wskazują, że na skutek aktywności osuwiska stan obiektu budzi uzasadnione wątpliwości. Ze zgromadzonej przez organ I instancji dokumentacji wynika, że stwierdzone nieprawidłowości obejmują uszkodzenia jednego z elementów budynku- tarasu oraz elementów konstrukcyjnych- widoczne pęknięcia ściany szczytowej. Wyjaśnić należy, że ściana szczytowa to ściana zewnętrzna zabezpieczająca wnętrze budynku przed warunkami atmosferycznymi. Zadaniem tej ściany jest przejęcie obciążeń zewnętrznych oddziałujących na dach, jak również ciężaru więźby dachowej i przekazanie tych obciążeń do niżej położonych elementów konstrukcyjnych. Ustalenia jak daleko sięgają ww. uszkodzenia obiektu, a także jaki jest zakres prac koniecznych do wykonania oraz ich kolejność, wymaga przeprowadzenia szczegółowych badań i użycia odpowiednich środków. Ponadto, wzmiankowane ustalenia muszą zostać poczynione z uwzględnieniem faktu, że działka znajduje się w obszarze aktywnego osuwiska, które bez wątpienia w sposób negatywny wpływa na stan elementów konstrukcyjnych przedmiotowego budynku. Wskazać bowiem należy, że bez stosownych obliczeń statycznych dotyczących wytrzymałości elementów konstrukcyjnych, organ I instancji nie może samodzielnie ustalić jakie działania naprawcze winny zostać podjęte w stosunku do przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Należy także specjalistycznie zbadać czy na skutek aktywności osuwiska nie zostały przekroczone stany graniczne nośności i stateczności obiektu.
Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła D. O. zarzucając naruszenie:
1/ art. 81c ust. 2 pr. bud. w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 pr. bud. i art. 83 ust. 1 pr. bud. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, która doprowadziła do uznania, że w sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości, co do stanu technicznego budynku mieszkalnego i wydanie postanowienia o zobowiązaniu strony do przedstawienia, w terminie do dnia 25 marca 2024 r. - ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] w G. wraz zaleceniami określającymi szczegółowy sposób naprawy stwierdzonych uszkodzeń, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iż powstały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu;
2/ art. 7, 8, 9 k.p.a. poprzez przerzucenie na stronę obowiązku zgromadzenia materiału
dowodowego w sprawie administracyjnej prowadzonej przez organ, a w konsekwencji
przerzucenia na stronę kosztów sporządzenia ekspertyzy technicznej zgodnie z postanowieniem będącym przedmiotem niniejszego zaskarżenia;
3/ art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy;
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności, decyzji organu nadzoru budowlanego, nakładającej na skarżącą obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego, w którym na skutek uaktywnienia się osuwiska, uszkodzeniu uległy podpory tarasu balkonowego. Zdaniem organu, ocenia stanu technicznego budynku, wobec stwierdzonych uszkodzeń, w tym pęknięcia w ścianie szczytowej obiektu, przerasta kompetencje organu nadzoru budowlanego, które pozwoliły by ocenić stan techniczny tego obiektu. W ocenie sądu decyzja jest wadliwa.
Zgodnie z art. 81c ust 2 ustawy Prawo budowlane Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 (dalej; ustawa) organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Postanowienie, o którym mowa w wyżej przytoczonej regulacji, ma charakter dowodowy. Nie kończy ono postępowania administracyjnego i nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia w konkretnym postępowaniu administracyjnym. Przesłanki stosowania tej regulacji to uzasadnione wątpliwości organu nadzoru budowlanego, co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Konsekwencją powstania tych wątpliwości może być nałożenie na uczestników procesu budowlanego (właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego), obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, których koszty wykonania ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Wykładnia językowa przepisu art. 81c ust. 2 ustawy wskazuje, że przepis ten daje uprawnienie nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek wątpliwości, ale wątpliwości o charakterze kwalifikowanym. Stosując ten przepis, który ma charakter szczególny, bo stanowi podstawę do nałożenia na stronę określonych obowiązków, które mają wymiar finansowy, organ nie może dokonywać wykładni rozszerzającej. Organ nadzoru budowlanego wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy, obowiązany jest wykazać, że zachodzą ustawowe przesłanki (uzasadnione wątpliwości np. co do stanu technicznego obiektu budowlanego) w danym konkretnym stanie faktycznym sprawy, oraz w kontekście sprawy, jaka w związku z tym stanem technicznym może być prowadzona – jak mowa wyżej postanowienie wydane w oparciu o w/w regulację nie ma samoistnego bytu, ale jest etapem postępowania np. w sprawie stanie technicznego obiektu (art. 66 ustawy), czy w tzw. postępowaniu naprawczym (art. 50-51 ustawy). Organ nie może nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości (wyrok NSA z dnia 13 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1331/10, LEX nr 1151841). Zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej lub ekspertyzy jak również uzasadnienie podjętych działań w trybie art. 81c ust. 2 ustawy, musi być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego sprawy i wymaga wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1486/11). Jak słusznie podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2015 r. II OSK 684/14 przepis art. 81c ust. 2 p.b. powinien mieć zastosowanie tylko "w razie powstania uzasadnionych wątpliwości", czyli takich wątpliwości, które nie mogą być wyjaśnione przez sam organ prowadzący postępowanie. Wątpliwości takie po pierwsze, muszą być uzasadnione, co powinno wynikać z uzasadnienia postanowienia. Po drugie, uzasadnienie tych wątpliwości może wynikać ze stopnia komplikacji, złożoności przedmiotu sprawy, kiedy przedstawiciele organu nie posiadają odpowiednich przyrządów, narzędzi pomiarowych bądź wyjaśnienie sprawy wymaga wiedzy specjalistycznej (art. 84 § 1 k.p.a.). Jak słusznie zauważono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2022 r. II OSK 1774/19 za skorzystaniem z rozwiązania zawartego w art. 81c ust. 2 p.b. muszą przemawiać nie jakiekolwiek wątpliwości, ale wątpliwości uzasadnione, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Przepis art. 81c ust. 2 p.b. daje zatem organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc o charakterze kwalifikowanym.
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały, istnienia wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego obiektu, których nie byłyby w stanie rozstrzygnąć we własnym zakresie, a które uzasadniały by nałożenia na właściciela tego obiektu nakazu dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej całego budynku. Jak mowa wyżej, konieczność nakazania sporządzenia ekspertyzy organ uzasadniał wątpliwościami, co do stanu technicznego budynku oraz brakiem własnych kompetencji, by stan ten należycie ocenić. Organ II instancji swoje ustalenia poczynił w oparciu o materiał zgromadzony przez PINB. W materiale tym, pochodzącym głównie z dwóch oględzin przedmiotowego obiektu, z dnia 22 maja 2023 oraz z dnia 28 sierpnia 2023 r., nie można się jednak doszukać jakichkolwiek wątpliwości co do stanu technicznego budynku, w jego obrysie wewnętrznym, czy dotyczących ścian zewnętrznych, w szczególności co do pęknięć ściany szczytowej (nie wskazuje na nie, jako argument nakazania sporządzenia ekspertyzy organ I instancji), a stwierdzono jedynie uszkodzenie tarasu balkonu, a precyzyjnie podpór tego balkonu, oraz budynku gospodarczego. Podkreślić też należy, że z ustaleń organu I instancji nie wynika, aby sama płyta balkonu była w jakikolwiek sposób uszkodzona. W ocenie sądu, ustalenia organu I instancji nie pokrywają się z ustaleniami organu odwoławczego w zakresie pęknięcia ściany szczytowej budynku mieszkalnego. Organy obu instancji nie wyjaśniły przekonująco, jaki to zakres oceny stanu technicznego budynku wymyka się z poza ich kompetencji, jako wyspecjalizowanego organu nadzoru budowlanego oraz dlaczego, wymogiem dostarczenia ekspertyzy objęty został cały budynek mieszkalny, mimo braku jednoznacznych ustaleń, jest on uszkodzony tak, że jego stan techniczny np. może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (art. 66 ust 1 pkt 1 ustawy) skoro uszkodzona jest płyta balkonowa tego obiektu a w zasadzie jedynie jej podpory. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 81c ust 2 ustawy nie wymaga, aby wymogiem przedstawienia ekspertyzy technicznej, na koszt osoby zobowiązanej do jej dostarczenia, musiał być objęty cały obiekt budowlany a nie np. jego uszkodzony fragment (o ile ocenia taka przerasta kompetencje organu) a jeżeli organ na nakaz przedłożenia takiej ekspertyzy się decyduje, musi przekonująco uzasadnić, że przesłanki do wydania takiego nakazu zachodzą. W ocenie sądu organy obu instancji przesłanek tych nie wykazały.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.