II SA/Po 3148/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2004-04-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
zameldowanieewidencja ludnościprawo administracyjnewspółwłasnośćzgoda współwłaścicielaTrybunał Konstytucyjnyniezgodność z Konstytucjąuchylenie decyzjiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję o uchyleniu czynności zameldowania, uznając, że podstawa prawna tej decyzji (art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności) została uznana za niezgodną z Konstytucją.

Sprawa dotyczyła uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania A.Z. na pobyt stały. Organy administracji uznały, że zameldowanie nastąpiło z naruszeniem prawa, ponieważ nie było zgody wszystkich współwłaścicieli lokalu (W.Z.). Skarżące podnosiły, że ustna zgoda W.Z. powinna być wystarczająca, a ponadto wskazały na późniejszy wyrok rozwodowy i eksmisję W.Z. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności za niezgodny z Konstytucją, co skutkowało utratą mocy obowiązującej tego przepisu i możliwością wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji wydanej na jego podstawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę S.Z. i A.Z. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania A.Z. na pobyt stały. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na żądanie W.Z., współwłaściciela lokalu, który twierdził, że zameldowanie nastąpiło bez jego wiedzy i zgody. Organy administracji obu instancji uznały, że zameldowanie naruszało art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który wymagał potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, a także art. 199 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Skarżące argumentowały, że ustna zgoda W.Z. powinna być wystarczająca, a ponadto wskazały na fakt, że W.Z. godził się na zamieszkanie A.Z. już wcześniej, a jego małżeństwo z S.Z. zostało rozwiązane z orzeczeniem eksmisji W.Z. z lokalu. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Kluczowym argumentem sądu było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), które stwierdziło niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją, co spowodowało utratę mocy obowiązującej tego przepisu z dniem 19 czerwca 2002 r. Sąd wskazał, że w nowym stanie prawnym brak jest wymogu wykazywania uprawnień do przebywania w lokalu przy zameldowaniu. Na tej podstawie, stosując art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 145 § 1 pkt 1b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uznał, że zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji wydanej na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, czynność materialno-techniczna zameldowania może zostać uchylona, jeśli podstawa prawna, na której oparto jej uchylenie przez organy administracji, została uznana za niezgodną z Konstytucją.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skoro art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który wymagał potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu przy zameldowaniu, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją i utracił moc, to decyzje wydane na podstawie tego przepisu podlegają uchyleniu na podstawie art. 145a KPA i art. 145 § 1 pkt 1b PPSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

u.e.l. art. 9 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Wymagał przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją.

u.e.l. art. 47 § ust. 2

Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych

Uzasadnia uchylenie czynności meldunkowej.

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia przez organ.

PPSA art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

PPSA art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiący podstawę uchylenia czynności zameldowania, został uznany za niezgodny z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji o naruszeniu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 199 KC, które nie uwzględniały późniejszego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

przepis ten utracił moc brak więc wymogu wykazywania uprawnień do przebywania w lokalu naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Maria Lorych-Olszanowska

przewodniczący sprawozdawca

Włodzimierz Zygmont

sędzia

Barbara Koś

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów prawa uznanych za niezgodne z Konstytucją, możliwość uchylenia decyzji administracyjnych wydanych na podstawie takich przepisów, znaczenie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dla postępowań administracyjnych i sądowo-administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przepis prawa materialnego lub procesowego został uznany za niezgodny z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny, a decyzja została wydana na jego podstawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na losy indywidualnych spraw administracyjnych, nawet tych dotyczących pozornie prostych kwestii jak zameldowanie.

Orzeczenie TK uchyla decyzję o zameldowaniu: jak niezgodność z Konstytucją zmienia bieg spraw administracyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 3148/01 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś
Maria Lorych-Olszanowska /przewodniczący sprawozdawca/
Włodzimierz Zygmont
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska (spr.) Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont WSA Barbara Koś Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004r. sprawy ze skarg S.Z. i A.Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno technicznej zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z [...]. Nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących po[...]zł. na rzecz każdej z nich tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ W. Zygmont
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...], orzekającą o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu 4 lipca 1997r. faktu zameldowania A.Z. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy Os. [...] w P..
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało na żądanie W.Z. , który podniósł, ze A.Z. została zameldowana w lokalu przy Os. [...] w P. bez jego wiedzy i zgody.
Własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu należy do małżonków W. i S. Z.
Decyzją z [...] Prezydent Miasta P. orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu A.Z. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy Os. [...] w P.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie S.Z. i A. Z. uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarga na decyzję SKO oddalona została wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że na formularzu meldunkowym składanym przez A.Z., jako właściciel lokalu podpisała się S.Z., natomiast Administracja Osiedla [...] na tym formularzu potwierdziła uprawnienia A.Z. do stałego pobytu w przedmiotowym lokalu.
Skoro zaś, w dacie zameldowania spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w P. przy Os. [...] należało do S.Z. i W. Z., a W.Z. podniósł, że zameldowanie A.Z. nastąpiło bez jego wiedzy i zgody, organ I instancji uznał, że czynność meldunkowa dokonana została z naruszeniem art. 9 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 32 poz. 174 z 1984r. ze zm.) a to uzasadnia jej uchylenie z mocy art. 47 ust. 2 cyt. ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosły S.Z. i A.Z.
Zarzuciły, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 7 kpa. Podniosły też, że z ustawy nie wynika bezpośrednio obowiązek złożenia podpisu na formularzu meldunkowym przez małżonków, którym wspólnie przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, a to pozwala na przyjęcie, że zgoda W.Z. wyrażona ustnie wywiera takie same skutki prawne jak analogiczne oświadczenie woli wyrażone w formie pisemnej. Skarżące podkreśliły też, że A.Z. mieszka w lokalu nr [...] na Os. [...] od 1996r.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji.
Powołał się na postanowienie art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymagające przedstawienia potwierdzenia upoważnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, oraz art. 29 ust. 1 tej ustawy stanowiącym, że właściwym do potwierdzenia tych uprawnień jest właściciel (zarządca) budynku, natomiast najemca (właściciel) lokalu potwierdza fakt pobytu w jego mieszkaniu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy.
Organ odwoławczy stwierdził też, że zgodnie z art. 199 kc do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu zaliczyć zaś należy do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością. Skoro więc w dacie zameldowania A.Z. nie posiadała zgody W.Z.– współwłaściciela spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu - na zameldowanie, przejawiającej się brakiem podpisu na formularzu meldunkowym, potwierdzenie jej uprawnień do pobytu w lokalu przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" nastąpiło z naruszeniem prawa.
Uzasadniało to uchylenie czynności materialno – technicznej zameldowania, w oparciu o art. 47 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Ze skargą na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpiły: S.Z. oraz A. Z. i wniosły o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem.
Skarżące powtórzyły zarzut wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 kpa oraz pogląd, że uprzednia i wyraźna zgoda W.Z. na zameldowanie A.Z. wyrażona ustnie winna wywierać takie same skutki prawne jak wypełnienie formularza meldunkowego jedynie przez S.Z. Skarżące podkreśliły też, że W. Z. godził się na zamieszkanie A. Z. już w 1996r.
Wyjaśniły nadto, że wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z 16 marca 2001r. (sygn. akt [...] ) rozwiązane zostało małżeństwo S.Z. i W.Z. a nadto w wyroku tym orzeczono eksmisję W. Z. z lokalu nr [...] na Osiedlu [...] w P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargi zasługiwały na uwzględnienie.
W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji organy obu instancji powołały się na regulację zawartą w art. 9 ust 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2004r. Nr 87 poz. 960) z której wynikał obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie i z treści tego przepisu wywodziły niespełnienie wymogów prawa przy dokonywaniu zameldowania A.Z.
Wyrokiem z 27 maja 2002r. w sprawie o sygn. akt. K 20/01 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją, wskutek czego z dniem 19 czerwca 2002r. przepis ten utracił moc.
W nowym stanie prawnym brak więc wymogu wykazywania uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie.
Konsekwencje stwierdzenia niezgodności przepisu z Konstytucją określa przepis art. 145 a kpa stanowiący, że w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją można żądać wznowienia postępowania, zakończonego decyzją wydaną na podstawie tego aktu.
Taki stan rzeczy jest też przesłanką do uchylenia decyzji wydanej w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 b ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) stanowiący, że Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją uchylona została czynność materialno-techniczna, polegająca na zameldowaniu A.Z. w lokalu nr [...] na Os. [...] w P. z tego powodu, że na druku meldunkowym nie potwierdził uprawnień A. Z. do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu jego współwłaściciel , a wymóg uzyskania takiego potwierdzenia zawarty w art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uznany został za niezgodny z Konstytucją, zachodziły przesłanki z cyt. art. 145a kpa i cyt. art. 145 § 1 pkt 1 cyt. ustawy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzące do uchylenia tak wydanej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.
Na podstawie powyższych przepisów oraz art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju Sądów administracyjnych – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 tej ustawy.
/-/ B. Koś /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ W. Zygmont

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI