II SA/Gd 710/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-11-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
pozwolenie na budowęwznowienie postępowaniaterminKodeks postępowania administracyjnegoorgan odwoławczysąd administracyjnyuchylenie postanowieniakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewody, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zamiast merytorycznie rozstrzygnąć kwestię terminu do wznowienia postępowania.

Skarga dotyczyła postanowienia Wojewody Pomorskiego, które uchyliło postanowienie Starosty odmawiające wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Wojewoda uznał, że Starosta niezasadnie odmówił wznowienia, opierając się na błędnym ustaleniu daty dowiedzenia się o decyzji przez wnioskodawców. WSA w Gdańsku uchylił postanowienie Wojewody, stwierdzając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a. i powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę, zamiast przekazywać ją do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę Z. B. na postanowienie Wojewody Pomorskiego, które uchyliło postanowienie Starosty odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Sprawa dotyczyła wniosku M. H. i Z. H. o wznowienie postępowania, którzy twierdzili, że nie byli świadomi wydania decyzji o pozwoleniu na budowę do momentu rozpoczęcia prac budowlanych latem 2023 r. Starosta odmówił wznowienia, uznając, że termin miesięczny od dowiedzenia się o decyzji został przekroczony. Wojewoda Pomorski uchylił postanowienie Starosty, wskazując na błędy w ustaleniu daty dowiedzenia się o decyzji i brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego. WSA w Gdańsku uznał jednak, że Wojewoda niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, zwłaszcza że kwestia ustalenia daty dowiedzenia się o decyzji była sporna i mogła zostać wyjaśniona przez organ odwoławczy w ramach art. 136 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody, wskazując, że organ ten powinien ponownie ocenić zażalenie wnioskodawców, uwzględniając zasady wykładni przepisów dotyczących wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może uchylić postanowienia organu pierwszej instancji i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia, jeśli kwestią sporną jest tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego lub wykładnia przepisów, a nie brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wydanie decyzji kasacyjnej jest wyjątkiem i dopuszczalne tylko wtedy, gdy organ pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je w sposób uniemożliwiający rozstrzygnięcie. Ustalenie daty dowiedzenia się o decyzji i ocena materiału dowodowego mieści się w kompetencjach organu odwoławczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 148 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. art. 148 § 1

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 148 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast merytorycznie rozstrzygnąć kwestię terminu do wznowienia postępowania. Kwestia ustalenia daty dowiedzenia się o decyzji przez wnioskodawców oraz ocena materiału dowodowego mieści się w kompetencjach organu odwoławczego na podstawie art. 136 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący dochowali terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania, podczas gdy o inwestycji dowiedzieli się latem 2023 r., a podanie wnieśli dopiero 29 listopada 2023 r. Zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77§ 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia.

Godne uwagi sformułowania

Organ odwoławczy ma obowiązek ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący-sprawozdawca

Dariusz Kurkiewicz

członek

Wojciech Wycichowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności zasad stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy oraz sposobu liczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, ale jego zasady dotyczące stosowania art. 138 § 2 k.p.a. i wykładni art. 148 § 1 k.p.a. mają szersze zastosowanie w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w postępowaniu administracyjnym – prawidłowego stosowania przez organ odwoławczy przepisów o wznowieniu postępowania i liczenia terminów. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Sąd administracyjny przypomina: organ odwoławczy nie może unikać merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy!

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 710/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 148 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 30 kwietnia 2024 r., nr WI-7840.1.34.2024.IG w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz Z. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewody Pomorskiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 12 czerwca 2023 r. Starosta Kościerski zatwierdził projekt budowlany i wydał skarżącemu, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...], pozwolenie na budowę obejmujące budowę budynku handlowo – usługowego wraz z infrastrukturą techniczną, na terenie działki nr [...], położonej w obrębie [...] w mieście K. Postanowieniem z 15 czerwca 2023 r. sprostowano oczywistą omyłkę w zakresie numeru obrębu, zamieniając jego numer z [...] na [...].
W dniu 12 czerwca 2023 r. strona zrzekła się prawa do wniesienia odwołania od tak wydanej decyzji, uzyskując następnie zaświadczenie, że decyzja stała się ostateczna 12 czerwca 2023 r.
W dniu 29 listopada 2023 r. M.H. i Z.H. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją z 12 czerwca 2023 r. uznając, że w ich ocenie objęta tą decyzją inwestycja będzie znacząco oddziaływała na ich nieruchomość. Wnoszący o wznowienie postępowania wyjaśnili, że wznoszony budynek powstaje w ścisłym sąsiedztwie ich domu rodzinnego, 4 metry od granicy z ich posesją i 8 metrów od domu jednorodzinnego, i stwarza uciążliwości oraz poważne zagrożenie bezpieczeństwa. Wskazali także na wątpliwości odnośnie do technologii wykonania budynku w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Jednocześnie wnieśli o weryfikację, czy znajdująca się najbliżej ich nieruchomości ściana spełnia wymagania przepisów Prawa budowlanego. Wnioskodawcy podnieśli także, że nie byli stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dla spornej inwestycji. Nadto wnieśli o informację, czy została przeprowadzona analiza nasłonecznienia i zacienienia sąsiednich nieruchomości, równocześnie wnosząc o dostęp do tej analizy. Jednocześnie wnieśli o weryfikację w zakresie dotyczącym poziomu hałasu, załączając fotografię z lokalizacją wentylatorów dachowych widocznych z sypialni ich domu. Wnioskodawcy zwrócili także uwagę na niespójności w projekcie budowlanym inwestycji.
W odpowiedzi na wezwanie Starosty, w zakresie określenia daty, kiedy dowiedzieli się o wydaniu ww. decyzji z 12 czerwca 2023 r. w sprawie pozwolenia na budowę, M.H. i Z.H. poinformowali, że o tym, że została wydana jakakolwiek decyzja dowiedzieli się latem zeszłego roku. Wywnioskowali to z rozpoczętych prac budowlanych, które – jak wskazali – mogą być prowadzone tylko na podstawie ostatecznej decyzji.
W odpowiedzi na wezwanie Starosty Z.B. natomiast w toku postępowania poinformował, że w dniu 20 lipca 2023 r. kierownik budowy przystąpił do organizacji placu budowy i wywieszono tablicę informacyjną. W dniu 2 sierpnia 2023 r. przystąpiono natomiast do niwelacji terenu i rozpoczęto realizację robót budowlanych.
Postanowieniem z 25 stycznia 2024 r. Starosta odmówił, na wniosek M. i Z.H., wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z 12 czerwca 2023 r. wskazując, że nie został zachowany termin na wniesienie skutecznego wniosku o wznowienie postępowania wynikający z art. 148 § 1 k.p.a. Starosta uznał bowiem, że wnioskodawcy dowiedzieli się o decyzji, stanowiącej podstawę do prowadzenia robót pomiędzy datą wywieszenia tablicy informacyjnej w dniu 20 lipca 2023 r. a końcem lata, tj. 23 września 2023 r. Organ pierwszej instancji uwzględnił, że od skrajnej daty, tj. 23 września 2023 r. do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynęło 66 dni.
Zażalenie od tak wydanej decyzji złożyli M.H. i Z.H., podkreślając znaczący wpływ inwestycji na ich nieruchomość oraz zarzucając Staroście błędną interpretację tego, kiedy dowiedzieli się o wydaniu decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Wskazali, że domyślili się wydania jakiejkolwiek decyzji, gdyż latem 2023 roku rozpoczęły się prace budowlane. Wnioskodawcy uznali także za nieprawdziwe wyjaśnienia inwestora, gdyż jak wyjaśnili, posiadają dokumentację z różnych faz budowy spornej inwestycji, na których widać brak tablicy informacyjnej. Wnioskodawcy wyjaśnili, że tablica pojawiła się dopiero kilka dni po wysłaniu przez Starostę wezwania w sprawie podania daty, kiedy została wywieszona tablica. Nadto, nie wiedząc jaki jest przedmiot spornej inwestycji, nie mogli wcześniej złożyć wniosku o wznowienie postępowania. Myśleli, że jest to budynek mieszkalny lub zamieszkania zbiorowego, który nie oddziaływałby tak znacząco na ich nieruchomość. Dopiero na dalszym etapie budowy wywnioskowali, że będzie to budynek handlowo-usługowy i wtedy niezwłocznie napisali o wznowienie postępowania w dniu 29 listopada 2023 r. i to tę datę należy traktować jako datę kiedy domyślili się przedmiotu inwestycji. Wnoszący zażalenie poinformowali, że budynek już funkcjonuje i potwierdziły się ich obawy co do jego oddziaływania: hałas wentylatorów uniemożliwia im odpoczynek i sen, nadto od strony ich domu znajduje się punkt przyjmowania dostaw, gdzie o czwartej rano ma miejsce rozładunek.
Postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r. Wojewoda Pomorski uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu Wojewoda uznał za chybione oparcie orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania na treści odpowiedzi, jakiej udzielili M. i Z.H.. Z pisma nie wynika bowiem, że dowiedzieli się oni o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a., czyli uzyskali wtedy wystarczające informacje do sformułowania wniosku o wznowienie postępowania. Nadto Wojewoda wskazał, że organ pierwszej instancji nie odniósł się do, znajdującej się w aktach postępowania i zawierającej informacje związane z ustalaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., korespondencji pomiędzy wnoszącymi o wznowienie postępowania a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie. Wojewoda odniósł się także do ustaleń dotyczących tablicy informacyjnej. W ocenie Wojewody wynik postępowania przeprowadzonego przez Starostę nie daje podstawy do wskazania, że termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania został na gruncie niniejszej sprawy przekroczony. Organ zażaleniowy uchylił zatem zaskarżone postanowienie, wydane z naruszeniem przepisów postępowania wskazując, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
W skardze na tak wydane postanowienie zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 148 § 1 i 2 k.p.a., poprzez uznanie, że skarżący dochowali terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania, podczas gdy o inwestycji dowiedzieli się latem 2023 roku, a podanie wnieśli dopiero 29 listopada 2023 r. Nadto zarzucono naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77§ 1, art. 80, art. 81a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia, w tym zaniechanie merytorycznej oceny oświadczenia M. i Z.H., że o inwestycji dowiedzieli się latem.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania.
W uzasadnieniu skargi przytoczono przebieg postępowania a także orzecznictwo sądowe i stanowisko doktryny uznając, że M.H. i Z.H. dowiedzieli się o decyzji latem 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, gdyż zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. i uchylenie zaskarżonego postanowienia z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zamiast wydania orzeczenia merytorycznego, było niezgodne z prawem.
I tak, kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie zostało objęte postanowienie Wojewody, uchylające postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 12 czerwca 2023 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia były: art. 138 § 2 stosowaniu w zw. z art. 144 k.p.a. oraz z art. 149 § 3 k.p.a. i art. 148 § 1 k.p.a.
Z perspektywy możliwości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., także w odniesieniu do postanowień, z mocy art. 144 k.p.a., jako formy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, istotne jest wskazanie na znaczenie ogólnej zasady postępowania, tj. zasady dwuinstancyjności postepowania administracyjnego. Zgodnie z art. 15 k.p.a. organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów strony podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Wynika to również z brzmienia art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 1) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 2). Jednocześnie, organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie okoliczności, w tym również żądania, wnioski i zarzuty stron oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 11, Warszawa 2011, komentarz do art. 138, Nb 1 i 5 i powołane tam orzecznictwo). Natomiast wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest wyjątkiem od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (a postanowienie z mocy art. 144 k.p.a.) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja (postanowienie) ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać: jakie okoliczności związane ze stwierdzonymi brakami w materiale dowodowym należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a także, że ich wyjaśnienie we własnym zakresie przez organ odwoławczy wykracza poza możliwości, objęte normą art. 136 k.p.a. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wówczas, gdy organ pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zasadą jest, że to organ odwoławczy ma podjąć wszelkie możliwe kroki w celu merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania, przekazując sprawę organowi pierwszej instancji. Oznacza to, że przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego. Taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu I instancji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, s. 622).
W ocenie Sądu, Wojewoda, o ile w ogóle zasadnie zakwestionował ustalenia organu I instancji co do daty "w której strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania", to z całą pewnością nie wykazał, by ewentualne uzupełniające postępowanie dowodowe w zakresie ustaleń co do faktu i okresu ekspozycji tablicy informacyjnej na budowie kwestionowanej przez skarżących inwestycji, nie mogły zostać poczynione przez niego w ramach możliwości wynikających z art. 136 k.p.a. Podobnie analiza korespondencji wnioskodawców z organem nadzoru budowlanego mieściła się w ramach ustanowionych w art. 136 k.p.a. Ostatecznie też konkluzja postanowienia Wojewody świadczy o tym, że przyczyną uchylenia postanowienia jest odmienna merytoryczna ocena kwestii terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania, a nie fakt, że pozostały istotne w sprawie okoliczności, które wyjaśnić musi organ I instancji. Skoro zaś tak, to Wojewoda powinien był orzec merytorycznie w sprawie, czego nie czyniąc – dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy, że decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie, czy wykładnia przepisów mających zastosowanie w sprawie, a właśnie z takich przyczyn, co wynika z uzasadnienia postanowienia Wojewody, wydane zostało rozstrzygnięcie kasacyjne w sprawie.
Odnosząc się z kolei do meritum sprawy, która koncentruje się wokół wykładni art. 148 § 1 k.p.a. i dopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego z przyczyn temporalnych, wskazać należy, w pierwszej kolejności na brzmienie tego przepisu. Wynika z niego, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, obok wymienionej wyżej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest zasada trwałości decyzji, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna. W konsekwencji wzruszenie decyzji ostatecznych nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, do których należą między innymi tzw. tryby nadzwyczajne, w tym tryb wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji pojawia się w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania, albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy. Samo jednak złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi do wznowienia postępowania. Zanim bowiem dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności - przesłanki rozumiane jako warunki, od których zależy samo uruchomienie odnośnego trybu nadzwyczajnego.
I tak, w pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest badać następujące kwestie: czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczącym podań w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania), czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim wskazane przyczyny wznowienia określone w art. 145-145b k.p.a. oraz czy został zachowany miesięczny termin do jego złożenia (art. 148 k.p.a.), liczony od daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z ww. wymogów właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.).
Na tle brzmienia art. 148 § 1 k.p.a., w doktrynie i orzecznictwie stwierdza się, po pierwsze: że to na stronie wnoszącej podanie spoczywa ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w tym przepisie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Po wtóre zaś, powinna to uczynić ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu wskazanego w tym przepisie. Nie zwalnia to oczywiście organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Natomiast, co istotne i wymaga zaakcentowania - wszczęcie postępowania pomimo uchybienia terminu, uznawane jest za rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w wyżej opisaną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też organ administracji obowiązany jest w pierwszej kolejności badać z urzędu zachowanie terminu określonego przepisami prawa.
W realiach niniejszej sprawy organ I instancji zwrócił się do wnioskodawców o wskazanie daty, kiedy dowiedzieli się o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę dotyczącej budowy na sąsiedniej działce nr [...]. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z 7 grudnia 2023 r. wskazali oni, że "o tym, że została wydana jakakolwiek decyzja, dowiedzieli się latem tego roku" (2023 – przyp. Sądu). Wskazali nadto w powołanym piśmie, że "wywnioskowali to z rozpoczętych prac budowlanych na działce sąsiedniej – [...]", jednocześnie podkreślając, że takie roboty można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W oparciu o taką informację organ I instancji przyjął, że najpóźniej z końcem lata, tj. 23 września 2023 r., wnioskodawcy dowiedzieli się o podstawie wznowieniowej, a skoro tak – to podanie wniesione 29 listopada 2023 r. zostało wniesione z uchybieniem ww. terminu miesięcznego (który upływał 23 października 2023 r.). Organ I instancji odwołał się zatem do oświadczenia skarżących, przyjmując najbardziej korzystane ramy czasowe w zakresie ustalenia spornego terminu. W ocenie Sądu przy tym, oświadczenie to nie budzi wątpliwości i mogło stanowić podstawę do ustaleń w zakresie "daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania". Odmienna ocena Wojewody w tym zakresie, po pierwsze - o czym już mowa była powyżej – nie mogła stanowić podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, a po drugie - nie została dostatecznie przekonywująco uzasadniona, tym bardziej w świetle zasad wykładni przepisów o charakterze wyjątkowym, którymi niewątpliwie są przepisy kreujące nadzwyczajne tryby postępowania, na co zasadnie wskazano w skardze.
Podkreślenia wymaga, że z treści art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten nie jest zatem liczony od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a.
Nie przesądzając zatem na obecnym etapie kierunku rozstrzygnięcia Wojewody, wobec naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej P.p.s.a.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
Oceniając ponownie zażalenie wnioskodawców Wojewoda oceni treść ich oświadczenia z 7 grudnia 2023 r. w kontekście wymogu dopuszczalności wszczęcia postępowania wznowieniowego z przyczyn temporalnych, a jeżeli uzna je za niewystarczające – sam przeprowadzi dowody, ukierunkowane na ustalenie – istotnych w jego ocenie okoliczności – takich jak to, kiedy i czy w ogóle została umieszczona tablica informująca o inwestycji, realizowanej na podstawie decyzji ostatecznej z 12 czerwca 2023 r., a także oceni znaczenie korespondencji wnioskodawców z organem nadzoru budowlanego w kontekście wymogów, wynikających z art. 148 k.p.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, zwracając na rzecz skarżącego Z.B. od organu odwoławczego, na mocy art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., kwotę 200 zł, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Sąd orzekł w przedmiocie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy, ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI