II SA/Kr 36/25

II SA/Kr 36/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 83 ust 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Mirosław Bator Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Z. i J. Z. na postanowienie nr 999/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 12 listopada 2024 roku, znak: WOB.7722.151.2024.PWAJ w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz J. Z. i J. Z. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W wyniku kontroli ustalono, że B. M. jest inwestorem rozbudowy budynku mieszkalnego, którą według oświadczenia wykonała bez uzyskania pozwolenia na budowę w 2001-2002 r. Opis obiektu przedstawia się następująco - rozbudowana część budynku mieszkalnego jednorodzinnego o konstrukcji murowanej jednokondygnacyjna posadowiona na betonowych fundamentach, kryta dachem o drewnianej konstrukcji dachowej, jednospadowy, pokryty blachą. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, szkic sytuacyjny, dołączono dokumentację fotograficzną i wydruk z geoportalu (7-13 akt PINB). Organ I instancji pismem z dnia 27 lipca 2023 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o część o wym. w rzucie 6,90 m x 4,65 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Ł., gm. Ł. (k. l akt PINB).
PINB pismem z 27 lipca 2023 r. zwrócił się do Wydziału Geodezji Starostwa Powiatowego w N. S. o przekazanie kserokopii mapy ewidencyjnej oraz zasadniczej działki nr [...] zlokalizowanej w obrębiaj ew. Ł. , gm. Ł. (k. 14 akt PINB). Żądane kserokopie mapy ewidencyjnej i zasadniczej zostały przesłane do organu I instancji za pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r. (k. 22-24 akt PINB).
Kolejno organ I instancji zwrócił się pismem z dnia 27 lipca 2023 r. do Archiwum Zakładowego Starostwa Powiatowego w N. S. o udzielenie informacji czy posiadają w swoich zasobach decyzję udzielającą B. M., lub J. Z. i J. Z. (lub poprzednim właścicielom) pozwolenia na budowę i rozbudowę budynku mieszkalnego na przedmiotowej działce (k. 16 akt PINB). W odpowiedzi Starostwo Powiatowe poinformowało, że nie posiada w swoich zasobach żądanej dokumentacji (k. 26 akt PINB).
Organ I instancji pismem z dnia 27 lipca 2023 r. wystąpił o udzielenie informacji od Urzędu Gminy Ł., czy w/w osoby (lub poprzedni właściciele) wystąpili z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia na budowę lub rozbudowę przedmiotowego budynku (k. 18 akt PINB). Wójt Gminy Ł. poinformował, że tamtejszy organ nie posiada dokumentacji związanej z pozwoleniem na budowę przedmiotowego obiektu oraz że znaczna część dokumentacji uległa zniszczeniu w skutek powodzi w lipcu 1997 roku i organ nie jest w stanie potwierdzić faktu, czy wydano decyzję udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu (k. 28 akt PINB).
Wezwaniem z dnia 22 września 2023 r. organ I instancji wezwał J. Z., J. Z. i B. M. do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących kiedy został wybudowany budynek mieszkalny jednorodzinny, kto był inwestorem przedmiotowych robót budowlanych oraz przedłożenia dokumentów związanych z legalnością realizowanych robót budowlanych i informacji, czy inwestorzy zawiadomili odpowiedni organ o zakończeniu robót związanych z jego budową (k. 43 akt PINB). Na ww. pismo odpowiedź z dnia 3 października 2023 r. udzieliła B. M., którym poinformowała, że nie ma wiedzy na temat tego kto był inwestorem budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. [...] w Ł. , jak również nie posiada żadnych dokumentów z tym związanych (k. 52 akt PINB). Pismem z dnia 9 października 2023 r. J. Z. i J. Z. poinformowali, że budynek został wybudowany przez rodziców J. Z. w 1960 r. oraz że nie posiadają dokumentacji związanej z budową ww. budynku, która została zniszczona wskutek pożaru w 1981 r., natomiast pismem z dnia 11 października 2023 r. przesłali pismo z Urzędu Gminy dotyczące przedmiotowej sprawy (k. 53-54, 56 akt PINB).
PINB zwrócił się do Urzędu Gminy Ł. o udzielenie informacji, czy tamtejszy organ został zawiadomiony o zakończeniu robót związanych z budową budynku mieszkalnego lub w ewidencji ruchu budowlanego w gospodarce nieuspołecznionej znajduje się zapis dot. daty rozpoczęcia budowy oraz przekazania do użytku ww. budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na przedmiotowej działce (k. 44 akt PINB). Wójt Gminy poinformował, że w ewidencji ruchu budowlanego w gospodarce nieuspołecznionej nie stwierdzono zapisu dot. daty rozpoczęcia budowy oraz przekazania do użytku przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz że organ nie jest w stanie potwierdzić faktu czy został zawiadomiony o zakończeniu robót związanych z budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego (k. 58 akt PINB).
PINB postanowieniem nr 747/2023 z dnia 21 listopada 2023 r. znak: OAE-530-82/23, wezwał J. Z., J. Z. i B. M. do przedłożenia dowodów potwierdzających, że budowa przedmiotowego obiektu, w obecnym kształcie, została zakończona co najmniej 20 lat temu (k. 61 akt PINB). B. M. przesłała dokumenty w jakich była posiadaniu (k. 67-97, 109 akt PINB). J. Z. i J. Z. udzielili odpowiedzi i przesłali również fotografie (k. 99-107 akt PINB). Główny Geodeta Kraju przesłał zdjęcia lotnicze przedmiotowej działki w odpowiedzi na pismo PINB z dnia 22 stycznia 2024 r. (k. 116, 128-133 akt PINB). Archiwum Państwowe udzieliło informacji, że w wyniku kwerendy nie odnaleziono dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego (k. 116, 125 i 140 akt PINB).
B. M. poinformowała, że zakupiła cześć przedmiotowego budynku w 1999 r., w tym czasie budynek miał kształt prostokąta jak na mapie z 1997 r. z rozbudowanym gankiem. W 2001 r. rozbudowała go o część o wymiarach 6,90 m x 4,65 m za pozwoleniem współwłaściciela. Z uzyskanych informacji przed zakupem budynek przed pożarem był w innej postaci -parterowy z jaskółką. Ponadto, od 2020 r. prowadzi remont części budynku. Nie wyburzała żadnych ścian nośnych wewnątrz budynku. Gruz powstał przez skucie podłóg i ścian działowych, które remontowano nz uwagi na duża wilgoć w tej rozbudowanej części. Dostęp do piwnicy pozostał taki sam jak pierwotnie w czasie zakupu części obiektu (k. 142 akt PINB). Natomiast D. P. poinformował, że przedmiotowa rozbudowa była wykonana ok 25 lat temu (był pomocnikiem przy budowie), inwestorem budowy była B. M.. Przed budową części P. M. budynek miał kształt prostokąta z rozbudowanym gankiem (wejście P. Z. na poddasze budynku) (k. 144 akt PINB).
Wdrażając uproszczoną procedurę legalizacyjną, PINB wydał postanowienie z dnia 29 maja 2024r., nr 298/2024, znak: OAE-5140-187/24 (poprzedni znak: OAE-5140-187/24), którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego na podstawie art. 49g w zw. z art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., dalej upb) nałożył na J. Z., J. Z. i B. M. - właścicieli obiektu, obowiązek przedłożenia w terminie 12 miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia następujących dokumentów:
• oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Pb,
• geodezyjną inwentaryzację powykonawczą przedmiotowego obiektu budowlanego,
• ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane zawierającą część opisową, część rysunkową (rzuty, przekroje, widoki, schematy instalacji) oraz załączniki (obliczenia, fotografię, protokoły oraz oceny instalacji w jakie jest wyposażony obiekt, itp.) wskazującą, czy stan techniczny obiektu budowlanego:
a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W zażaleniu J. Z. i J. Z. podnieśli, iż w sposób nieuprawniony objęto cały obiekt procedurą uproszczonej legalizacji pomimo, że prace budowlane tylko co do jego części trwały na nim do 2020r., brak podstaw do przyjęcia, że miała miejsce w ogóle samowola budowlana w zakresie odbudowy budynku po pożarze z lat 60 tych XXw. z racji braku możliwości przedstawienia przez skarżących dokumentów w postaci decyzji administracyjnych z tamtego okresu, w efekcie braku podstaw do ponoszenia przez skarżących odpowiedzialności za działania B. M..
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 12 listopada 2024r. nr 999/2024 Znak: WOB.7722.151.2024.PWAJ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 Kpa oraz w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 upb, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu podkreślono, iż PINB początkowo wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o część o wym. w rzucie 6,90 m x 4,65 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Ł., gm. Ł., jednak zasadnie w trakcie podjętych czynności organ I instancji doszedł do wniosku, że cały budynek stanowi samowolę budowlaną, zatem uznał za właściwe prowadzić postępowanie administracyjne w przedmiocie samowolnej budowy całego budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach w rzucie 13,00 m x 10,30 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Ł., gm. Ł. zrealizowanego bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.
MWINB doszedł do przekonania, że organ I instancji dokonał prawidłowej kwalifikacji przedmiotu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie w stanie faktycznym niniejszej sprawy miała miejsce budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości Ł., gm. Ł.. MWINB dokonał sprawdzenia prawidłowości przyjętego przez organ I instancji kręgu stron postępowania i uznał, iż został on w realiach niniejszej sprawy zdefiniowany w sposób co do zasady trafny. Przymiot stron słusznie przyznany został współwłaścicielom nieruchomości, na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek.
Wg organu budowa przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ust. 1 upb, tj. bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. PINB rzetelnie zgromadził materiał dowodowy dotyczący budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Z treści aktu notarialnego Rep. A nr [...] wynika, że działka nr [...] w m. Ł. była zabudowana budynkiem mieszkalnym z 1962 r. o powierzchni użytkowej 128 m2. Z mapy ewidencyjnej z 1997 r. wynika, że przedmiotowy budynek miał kształt prostokąta, natomiast zgodnie z mapą ewidencyjną z 1999 r. ww. bryła została rozbudowana o dwie dodatkowe części. Bezspornym jest, że B. M. wykonała roboty budowlane w latach 2000-2001, w wyniku których doszło do zmiany zewnętrznej bryły przedmiotowego budynku. Od tego czasu bryła zewnętrzna budynku pozostała bez zmian co potwierdzają również zgromadzone w aktach PINB zdjęcia lotnicze z lat 1997, 2003, 2004 i 2022. W żadnym ze wskazanych organów nie odnaleziono dokumentacji związanej z budową, bądź rozbudową przedmiotowego budynku. Organ I instancji wzywał również strony postępowania do składania wyjaśnień i przedłożenia dokumentów świadczących o legalności budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w m. Ł. . PINB przesłuchał również inwestora oraz wykonawcę robót budowlanych wykonanych w latach 2000-2001 - B. M. i D. P.. Strony aktywnie uczestniczyły w toczącym się przed organem I instancji postępowaniu administracyjnym, jednak żadna ze stron nie przedstawiła żadnego dokumentu potwierdzającego, że przedmiotowy budynek został wybudowany na podstawie decyzji odpowiedniego organu architektoniczno-budowlanego.
PINB zatem słusznie zauważył, że przedmiotowy budynek jest samowolą budowlaną. Natomiast budowa przedmiotowego budynku w aktualnej formie została zakończona wraz z końcem robót wykonanych przez B. M. w 2001 r.
Przesłanką uzasadniająca wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 49f upb) zamiast "zwykłej" procedury legalizacyjnej (art. 48 upb), jest data zakończenia robót budowlanych przy samowolnej realizacji obiektu budowlanego. Natomiast budowa przedmiotowego budynku w aktualnej formie została zakończona wraz z końcem robót wykonanych przez P. B. M. w 2001 r., czyli ponad 20 lat temu, zatem organ I instancji słusznie zastosował przepisy dotyczące uproszczonej procedury legalizacyjnej.
MWINB wskazał nadto, iż osobą zobowiązaną do realizacji nakazu przedłożenia dokumentów legalizacyjnych zasadnie pozostawali współwłaściciele nieruchomości gruntowej, na której znajduje się przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny w świetle art. 52 upb. Roboty budowlane polegające na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wykonanego na działce nr [...] w m. Ł. zostały już zakończone w związku z powyższym, zobowiązanym w toku uproszczonego postępowania legalizacyjnego powinien być właściciel obiektu (bądź współwłaściciele obiektu budowlanego).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie złożyli J. Z. i J. Z., zarzucając naruszenie art. 32 oraz art. 49g w zw. art. 49f ust. 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt. 1, art. 83 ust. 1 upb poprzez między innymi przyjęcie zastosowania w stosunku do całości obiektu włącznie z przybudówką uproszczonej procedury legalizacyjnej oraz nałożenie na skarżących jako współwłaścicieli nieruchomości obowiązków, w sytuacji, gdy stan faktyczny i prawny nakazywał wykluczenie uproszczonej procedury legalizacyjnej - wobec kontynuowania prac budowlanych w okresie dalszych dwudziestu lat przez bezspornego inwestora - B. M.. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art.7, art. 8, art. 9, art. 77 § 3 i art. 107 § 3 Kpa. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w zażaleniu i podkreślono, iż bezpodstawnym było przyjęcie, iż cały budynek został wzniesiony nielegalnie, o czym nie może świadczyć brak przedstawienia przez skarżących w toku postępowania pozwolenia na budowę z lat 60 tych XXw. Do skargi dołączyli pozwolenie na wykonywanie robót budowlanych z 4 stycznia 1960r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postanowienia obu instancji naruszają art. 77 i art. 80 Kpa w zw. z art. art. 49g w zw. z art. 49f ust. 1 pkt 1 upb, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez bezpodstawne objęcie procedurą uproszczonej legalizacji całego budynku mieszkalnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż już w świetle przeprowadzonych ustaleń w toku postępowania, które nie budziły wątpliwości, sporny budynek został wybudowany w latach 60 tych XX w. kiedy nie było obowiązku przechowywania dokumentacji dotyczącej jego budowy. Trzeba bowiem mieć na względzie, że skoro ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane nie zawierała odpowiednika art. 63 upb tj. Prawa budowlanego z 1994 r., to obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., a więc przed 1 stycznia 1995 r., jako do robót budowlanych wykonanych przed tą datą (por. wyrok NSA z dnia 16.01.2013r. II OSK 1705/11). W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. aktualny właściciel tego obiektu nie musiał bowiem przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną. Stąd jeśli organ nadzoru budowlanego przyjmuje, że budynek został wybudowany w ramach samowoli budowlanej – bez pozwolenia na budowę to ma on obowiązek ustalić tą okoliczność - wymaga to przeprowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, celem zgromadzenia dowodów związanych z procesem inwestycyjnym, a nie jedynie "bazowania" na braku decyzji budowlanej sprzed ponad 60 lat.
Skoro zaś skarżący do skargi dołączyli decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 14 stycznia 1960r., znak: AB.II-lc-452/60 udzielającą J. Z. pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych budowy domu mieszkalnego w Ł. na parceli l.kat. [...], to w ponownym postępowaniu organ przeprowadzi stosowne postępowanie odnośnie jedynie jego części nielegalnie rozbudowanej.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w/w ustawy, zasądzając na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 zł. tytułem zwrotu uiszczonego od skargi wpisu.