II SA/Kr 36/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2021-05-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamiudostępnienie nieruchomościremontprzebudowagazociągprawo budowlanedecyzja administracyjnaWSA Kraków

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki gazowniczej, uznając, że planowana wymiana gazociągu wraz ze zwiększeniem jego średnicy stanowi przebudowę, a nie remont, co wyklucza zastosowanie trybu zobowiązania do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Spółka gazownicza domagała się wydania decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia jej na okres 3 miesięcy w celu remontu sieci gazociągu. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą wydania takiej decyzji. Sąd administracyjny oddalił skargę spółki, stwierdzając, że planowana wymiana gazociągu stalowego o średnicy 50 mm na gazociąg polietylenowy o średnicy 160 mm, wraz ze zwiększeniem przepustowości, stanowi przebudowę, a nie remont. W związku z tym nie można zastosować przepisów art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, które dotyczą jedynie konserwacji, remontów i usuwania awarii.

Sprawa dotyczyła skargi Polskiej Spółki Gazownictwa sp. z o.o. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą wydania decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do udostępnienia jej w celu wykonania czynności związanych z remontem sieci gazociągu średniego ciśnienia. Spółka chciała wymienić gazociąg stalowy o średnicy 50 mm na gazociąg polietylenowy o średnicy 160 mm na odcinku 50 m, co miało również zwiększyć przepustowość sieci. Wojewoda uznał, że takie prace stanowią przebudowę, a nie remont, co wyklucza zastosowanie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki. Sąd podkreślił, że kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy jest prawidłowa kwalifikacja planowanych robót budowlanych. Analizując definicje 'remontu' (art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego) i 'przebudowy' (art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego), sąd uznał, że wymiana gazociągu na inny materiał i o innej średnicy, a także zwiększenie jego przepustowości, wykracza poza zakres remontu i stanowi przebudowę. W związku z tym, nie można zastosować trybu określonego w art. 124b u.g.n., który dotyczy jedynie czynności związanych z konserwacją, remontami i usuwaniem awarii. Sąd odrzucił argumenty skarżącej dotyczące parametrów gazociągu i przepisów wykonawczych, wskazując na jednoznaczną wykładnię językową przepisów Prawa budowlanego i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał również zarzuty proceduralne za bezzasadne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Stanowi przebudowę.

Uzasadnienie

Zmiana materiału i średnicy gazociągu, a także zwiększenie jego przepustowości, wykracza poza definicję remontu i kwalifikuje się jako przebudowa obiektu budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.g.n. art. 124b § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Prawo budowlane art. 3 § 7a

Ustawa Prawo budowlane

Definicja przebudowy obiektu budowlanego.

Prawo budowlane art. 3 § 8

Ustawa Prawo budowlane

Definicja remontu obiektu budowlanego.

Prawo budowlane art. 3 § 3a

Ustawa Prawo budowlane

Definicja obiektu liniowego.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. 6

Argumenty

Skuteczne argumenty

Planowana wymiana gazociągu wraz ze zmianą materiału i zwiększeniem średnicy stanowi przebudowę, a nie remont. Przepisy art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami mają zastosowanie wyłącznie do remontów, konserwacji i usuwania awarii, a nie do przebudowy.

Odrzucone argumenty

Średnica gazociągu nie jest parametrem technicznym lub technicznym miarodajnym dla definicji przebudowy. Zmiana średnicy gazociągu nie powoduje zmiany szerokości strefy kontrolowanej. Wymiana gazociągu powinna być traktowana jako remont, nawet jeśli wiąże się ze zmianą materiału i parametrów.

Godne uwagi sformułowania

kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy jest prawidłowa kwalifikacja planowanych robót budowlanych planowane roboty obejmą rozebranie starego gazociągu i poprowadzenie nowego – o innej średnicy i z innego materiału, zatem wykraczają poza zakres remontu czy konserwacji wykładnia językowa mających zastosowanie przepisów nie pozostawia wątpliwości co do właściwego trybu ograniczenia własności w tym przypadku

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący

Agnieszka Nawara-Dubiel

sprawozdawca

Jacek Bursa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja rozróżnienia między remontem a przebudową w kontekście przepisów o gospodarce nieruchomościami i prawie budowlanym, szczególnie w odniesieniu do infrastruktury technicznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wymiany gazociągu, ale zasady interpretacji przepisów mogą być stosowane do innych obiektów liniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego rozróżnienia między remontem a przebudową, co ma kluczowe znaczenie dla możliwości ingerencji w prawo własności nieruchomości. Jest to częsty problem w praktyce administracyjnej.

Remont czy przebudowa gazociągu? Sąd wyjaśnia, kiedy można wejść na cudzą działkę.

Sektor

energetyka

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Kr 36/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Jacek Bursa
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2246/21 - Wyrok NSA z 2025-01-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 65
art. 124 i art. 124 b ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Polskiej Spółki Gazownictwa spółka z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 lipca 2020 r. znak [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia na okres 3 miesięcy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], stanowiącej własność B. P., w celu wykonania czynności związanych z remontem sieci gazociągu średniego ciśnienia DN 50 stal, w pasie o długości 50 m i szerokości 1 m.
Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta K. złożyła firma A z siedzibą w T..
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z 21 października 2020 r., znak [...] na podstawie art. 9a w związku z art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) – dalej jako "u.g.n." - oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu Wojewoda przywołał treść art. 124b ust. 1 i 2 u.g.n. Wskazał, że z wnioskiem o zastosowanie tych przepisów wystąpiła firma A działająca przez swój Oddział [...] - właściciel przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzi m.in. istniejący rurociąg stalowy DN50, służący do przesyłu gazu średniego ciśnienia.
W dalszej kolejności wskazano, iż wymienione w art. 124b ust. 1 u.g.n. czynności winny być związane z "konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii określonych obiektów linowych", a więc mają służyć ogólnie określonej konserwacji i utrzymywaniu w należytym stanie takich obiektów. Niemniej ocena konkretnego przypadku nie może abstrahować od szczególnej charakterem omawianej instytucji, ingerującej w prawa rzeczowe do nieruchomości, a tym samym pomijać definicji legalnych uregulowanych w innych aktach prawnych.
Z wyjaśnień pełnomocnika wnioskodawcy przedstawionych we wniosku z 5 lipca 2019 r. wynika, iż: "W związku z wystąpieniem awarii w sieci gazowej średniego ciśnienia DN 50 stal przebiegającego m.in. na działce nr [...] oraz ze względu na jej zły stan techniczny i wiążące się z tym zagrożenia zachowania bezpieczeństwa dostaw zaistniała konieczność awaryjnej przebudowy sieci (w tym rozebrania starego gazociągu i przeprowadzenia nowego). W związku z tym podjęto decyzję o przebudowie sieci gazowej (w tym rozebrania starego gazociągu i poprowadzenia nowego) na odcinku ok. 1200 m (w tym odcinku przebiegającym po działce objętej wnioskiem) zlokalizowanej w rejonie ul. [...] w Krakowie. Dodatkowo poprzez zwiększenie średnicy sieci gazowej ma nastąpić likwidacja ograniczeń możliwości przesyłowych. Na działce nr [...] objętej wnioskiem sieć wymieniono na odcinku o długości ok. 280 m, w części ornej działki, natomiast w części działki, na której zlokalizowany jest budynek jednorodzinny, w zakresie odcinka sieci ok. 50 m przebiegającego w pobliżu domu, właściciel nie wyraża zgody na wymianę."
Ponadto pismem z dnia 18 października 2019 r. pełnomocnik inwestora wskazał, iż: "wniosek dotyczy awaryjnej wymiany gazociągu średniego ciśnienia, stalowego, o średnicy 50 mm, na odcinku 50 m, na gazociąg średniego cieśnienia, z polietylenu (PE) o średnicy 160 mm, na odcinku 50 m (...) Oprócz poprawy względów bezpieczeństwa, o której mowa we wniosku, niebagatelne znaczenie ma również zwiększenie przepustowości sieci. W tym kontekście uzupełnienie przebudowy gazociągu pozwoli na podłączenie większej ilości użytkowników do sieci gazowej."
Dalej wyjaśniono, iż co do zasady zmiana niecharakterystycznych parametrów obiektu budowlanego oznacza, iż prace w tym zakresie należy uznać za przebudowę, zaś zmiana charakterystycznych parametrów wykracza już nawet poza roboty budowlane stanowiące przebudowę. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r" poz. 1333 ze zm.), "przebudowa" obiektu polega na wykonywaniu robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego.
Natomiast poprzez "remont" należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym (art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego).
Zgodnie ze słownikową definicją (wobec braku definicji legalnej), pojęcie "parametr" oznacza "wielkość charakterystyczną dla danego materiału, procesu lub urządzenia", a zatem parametrem użytkowym i technicznym będą wszelkie wielkości (wyrażane w jednostkach miary, wagi, nachylenia etc.) elementów użytkowych (np. dachu, okna, schodów, balkonu, drzwi) i technicznych (np. ciężaru konstrukcji, odporności przeciwpożarowej), które występują w przypadku danego obiektu budowlanego.
Z powyższego wynika zatem, że wielkość obiektu budowlanego, w tym obiektu linowego, obejmująca m.in. jego powierzchnię zabudowy, wysokość, szerokość i długość (przy czym w przypadku obiektu linowego długość stanowi jego parametr charakterystyczny), jest niewątpliwie jego parametrem technicznym, zaś wszelkie zmiany w tym zakresie, jakie powstaną na skutek planowanych prac, stanowić będą przebudowę obiektu budowlanego. Istotne jest przy tym to, że wszelkie wskazane przez wnioskodawcę prace przy istniejącym obiekcie budowlanym należy postrzegać całościowo, a nie jedynie przez pryzmat poszczególnych elementów (fragmentów/odcinków) takiego obiektu.
Jak wskazał we wniosku sam inwestor, planowane prace obejmą łącznie odcinek przedmiotowego gazociągu o długości 1200 m i wskutek tych prac zmianie ulegnie średnica (szerokość) gazociągu, czyli jego parametr techniczny, a w konsekwencji również jego parametry użytkowe, bowiem zwiększy się przepustowość gazociągu, co pozwoli na podłączenie większej ilości użytkowników do sieci gazowej.
W świetle powyższego nie sposób zakwalifikować wskazywanych przez wnioskodawcę prac za remont, lecz uznać należy je za przebudowę przedmiotowej sieci, a więc roboty wykraczające poza zakres czynności wskazanych w art. 124b ust. 1 u.g.n., co uniemożliwia wydanie pozytywnej decyzji w oparciu o ww. przepis. Tego rodzaju prace mogą zostać przeprowadzone po wydaniu decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n.
Zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie. Rolą organu orzekającego na podstawie art. 124b u.g.n. nie jest ocena planowanych prac przez pryzmat ich zgodności z wydanym wcześniej pozwoleniem na budowę, gdyż jest to wyłączna kompetencja organów administracji architektoniczno-budowlanej, lecz ustalenie, czy z uwagi na m.in. charakter planowanych prac uzasadniona jest władcza ingerencja w tym trybie w sferę praw osób trzecich. Odwoływanie się przy tego rodzaju ocenie do definicji legalnych zawartych w prawie budowlanym jest uzasadnione nie tylko ze względu na zasadę praworządności, ale także z uwagi szczególny charakter omawianej instytucji.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie firma A zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 124b ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej jako Prawo budowlane) poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że wymiana odcinka gazociągu stalowego średniego ciśnienia (o maksymalnym ciśnieniu roboczym 0,5 MPa), o średnicy 50 mm, wybudowanego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 20 września 1978 r. Znak: [...], na gazociąg polietylenowy średniego ciśnienia (o maksymalnym ciśnieniu roboczym 0,5 MPa), o średnicy 160 mm, na długości 50 m, na działce położonej w K., o numerze ewidencyjnym [...] obręb [...], jednostka ewidencyjna, K. - [...], nie stanowi remontu, o którym mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. i art 3 pkt 8 Prawa budowalnego, lecz przebudowę, o której mowa w art. 3 pkt 7a Prawa budowalnego lub rozbudowę, nadbudowę, odbudowę, o której mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowalnego, z uwagi na zmianę średnicy gazociągu stanowiącą zmianę parametrów użytkowych, technicznych oraz rozmiarów gazociągu, podczas gdy średnica gazociągu, którego dotyczy niniejsze postępowania nie jest parametrem użytkowym, technicznym lub charakterystycznym miarodajnym dla przebudowy, rozbudowy, nadbudowy lub odbudowy w rozumieniu Prawa budowlanego,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych oraz brak należytego uzasadnienia decyzji, a to poprzez:
a) pominięcie następujących okoliczności:
- decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia 20 września 1978 r. znak: [...] nie precyzowała średnicy gazociągu, który podlegać ma remontowi zgodnie z wnioskiem,
- w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, zmiana średnicy gazociągu nie stanowi istotnego odstępstwa od projektu budowalnego, a sposób odbioru gazociągów i związanego z nim badania ich szczelności nie różni się w przypadku gazociągów średniego ciśnienia w zależności od ich średnicy,
- w budownictwie gazociągów średniego ciśnienia nie mają już zastosowania rury stalowe o średnicy 50 mm, lecz rury polietylenowego o innych średnicach,
- zmiana średnicy gazociągu średniego ciśnienia (o maksymalnym ciśnieniu roboczym 0,5IVlPa) nie powoduje zmiany szerokości strefy kontrolowanej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie,
- wymiana stalowego gazociągu średniego ciśnienia wybudowanego na postawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 20 września 1978 r. na nowy polietylenowy gazociąg średniego ciśnienia spowoduje 3-krotne zmniejszenie strefy kontrolowanej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie,
- średnica nie jest parametrem charakterystycznym gazociągu w rozumieniu Prawa budowlanego.
3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak poprzedzenia wydania decyzji zawiadomieniem o zakończeniu postępowania dowodowego i gotowości do wydania decyzji, z wyznaczeniem terminu do zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów, w szczególności w kontekście przedłużenia terminu załatwienia sprawy do 13 listopada 2020 r.
Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 marca 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 124b u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (ust. 1).
Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).
Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2a).
Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (ust. 3).
Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania (ust. 4).
Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej (ust. 5).
Trzeba jednak zauważyć, że postępowanie początkowo toczyło się w trybie art. 124 u.g.n., zgodnie z którym (ust. 1) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
To na tej podstawie prawnej oparto wniosek z 5 lipca 2019 r., a podstawę prawną żądania zmieniono dopiero w piśmie z 20 marca 2020 r. (k. 32 akt administracyjnych I instancji) – po kilkukrotnym przedłużeniu terminu do uzupełnienia materiałów przedłożonych do wniosku.
Najistotniejszą różnicą wydania decyzji upoważniającej inwestora do zajęcia cudzej nieruchomości w obu wymienionych wyżej trybach (na podstawie art. 124 i art. 124b u.g.n.) jest kwestia zgodności inwestycji z zapisami planu miejscowego: tylko roboty polegające na remoncie, konserwacji i usunięciu awarii mogą być wykonane niezależnie od zapisów planu miejscowego. W obu przypadkach oczywiście przesłanką wydania omawianej decyzji jest brak zgody właściciela nieruchomości. Dlatego też właściwa klasyfikacja robót budowlanych objętych postępowaniem jest kluczowa dla ustalenia, w jakim trybie postępowanie powinno się toczyć.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że planowane roboty budowlane jako przebudowa istniejącej sieci nie kwalifikują się do trybu wskazanego w art. 124b u.g.n.
Zakres robót został we wniosku (k. 17 akt administracyjnych I instancji) określony następująco: "przebudowa sieci gazowej (w tym rozebranie starego gazociągu i poprowadzenie nowego) na odcinku ok. 1200 m (...). Dodatkowo poprzez zwiększenie średnicy sieci gazowej ma nastąpić likwidacja ograniczeń możliwości przesyłowych". W piśmie z 18 października 2019 r. (k. 49 akt administracyjnych I instancji) sprecyzowano, że "wniosek dotyczy awaryjnej wymiany gazociągu średniego ciśnienia, stalowego, o średnicy 50 mm, na odcinku 50 m, na gazociąg średniego ciśnienia, z polietylenu (PE), o średnicy 160 mm, na odcinku długości 50 m. Powierzchnia zajętości gazociągu wynosi 50 m2 (pas o długości 50 m i szerokości 1 m)".
Dokonując kwalifikacji tak określonych robót prawidłowo posłużono się regulacjami zawartymi w ustawie Prawo budowlane, a w szczególności zastosowano definicję "remontu" (art. 3 pkt 8) i "przebudowy" (art. 3 pkt 7a). Planowane roboty obejmą rozebranie starego gazociągu i poprowadzenie nowego – o innej średnicy i z innego materiału, zatem wykraczają poza zakres remontu czy konserwacji. Sam inwestor zresztą posługuje się określeniem "awaryjna przebudowa sieci" (np. we wniosku inicjującym postępowanie). Z kolei fakt, że decyzję o przebudowie podjęto z powodu awarii, która nastąpiła 4 marca 2019 r. (kopia protokołu – k. 30 akt administracyjnych I instancji) nie może rozstrzygać, że mamy do czynienia z "usuwaniem awarii" w rozumieniu art. 124b ust. 1 u.g.n. To planowana zmiana parametrów gazociągu (materiał, średnica) przesądza, że w tym przypadku mamy do czynienia z przebudową, a zatem nie można wydać decyzji, o której mowa w art. 124b u.g.n.
Na ocenę taką nie mają również wpływu argumenty podniesione w skardze.
Najistotniejszy z nich sprowadza się do twierdzenia, że średnica gazociągu średniego ciśnienia przebiegającego przez nieruchomość, której dotyczy niniejsze postępowanie, nie stanowi parametru, który podlega weryfikacji z punktu widzenia kwalifikacji prawnej prac objętych wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie. W szczególności średnica ta, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie jest ani parametrem technicznym lub użytkowym miarodajnym dla ustawowej definicji przebudowy, ani parametrem charakterystycznym gazociągu miarodajnym dla rozbudowy lub odbudowy, będącej w istocie budową w rozumieniu Prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie liniowym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności gazociąg. Z przepisu tego nie wynika jednak, że średnica i materiał, z którego gazociąg jest zbudowany nie stanowią "parametrów użytkowych lub technicznych" w rozumieniu art. 3 pkt 7a tej ustawy.
W myśl § 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 640) gazociągi dzieli się według:
1) maksymalnego ciśnienia roboczego (MOP) na:
a) gazociągi niskiego ciśnienia do 10,0 kPa włącznie,
b) gazociągi średniego ciśnienia powyżej 10,0 kPa do 0,5 MPa włącznie,
c) gazociągi podwyższonego średniego ciśnienia powyżej 0,5 MPa do 1,6 MPa włącznie,
d) gazociągi wysokiego ciśnienia powyżej 1,6 MPa;
2) stosowanych materiałów na:
a) gazociągi stalowe,
b) gazociągi z polietylenu.
Z przepisów tego rozporządzenia wynika wprost, że w dalszym ciągu możliwe jest projektowanie i budowanie gazociągów stalowych (np. § 9 ust. 3, § 12 ust. 2, § 21, § 23). Nie jest więc zgodne z prawdą zawarte w skardze twierdzenie, że "w budowie gazociągów średniego ciśnienia nie mają już zastosowania rury stalowe o średnicy 50 mm, lecz rury polietylenowe o innych średnicach".
Sąd nie ocenia przy tym zasadności czy celowości zastosowania innego materiału i średnicy obiektu liniowego, lecz jedynie ocenia, czy materiał i średnica gazociągu stanowią parametry techniczne lub użytkowe istotne z punktu widzenia kwalifikacji planowanych robót budowlanych. O ile jeszcze może budzić wątpliwości kwestia średnicy, o tyle odmienne regulacje zawarte w cytowanym wyżej rozporządzeniu dotyczące gazociągów polietylenowych i stalowych wątpliwości takich nie pozostawiają. Nawet gdyby było prawdą zawarte w skardze twierdzenie, że "nie ma możliwości odtworzenia gazociągu, którego dotyczy niniejsze postępowanie z tych samych materiałów, które do jego budowy użyte były pierwotnie" to nie zmieniłoby dokonanej przez organy oceny. Oznaczałoby to jedynie, że remont przedmiotowego gazociągu w ogóle nie jest możliwy, a nie, że planowana inwestycja winna zostać uznana za remont.
Na dokonaną kwalifikację nie ma żadnego wpływu zmniejszenie strefy kontrolowanej z 3 m do 1 m, ani też wskazywane w skardze poprawienie bezpieczeństwa sieci. Zmniejszenie ingerencji w uprawnienia właściciela może być argumentem wykorzystanym w rokowaniach, jednak nie przesądza o zastosowaniu trybu z art. 124b u.g.n.
Dla rozstrzygnięcia sprawy irrelewantna jest również treść decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego gazociągu z 1978 roku, podobnie jak rozważania, czy w aktualnym stanie prawnym odstępstwo od projektu budowlanego budowy gazociągu w zakresie średnicy ma charakter odstępstwa istotnego czy nieistotnego.
Podnoszone w skardze argumenty skupiają się na zastosowaniu wykładni funkcjonalnej i systemowej, podczas gdy wykładnia językowa mających zastosowanie przepisów nie pozostawia wątpliwości co do właściwego trybu ograniczenia własności w tym przypadku. Dlatego też zarzuty te nie mogą odnieść skutku.
Bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Organy obu instancji dokonały wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych. Nie stanowiło uchybienia wydanie decyzji przez Wojewodę bez wcześniejszej informacji o zakończeniu postępowania dowodowego, bowiem żadne postępowanie dowodowe przez organ odwoławczy nie było prowadzone. Twierdzenia, że "gdyby Skarżący uzyskał informację, że Organ jest gotowy wydać decyzję bez dodatkowego uzupełnienia materiałów sprawy, dodatkowo uzupełniłby swoje stanowisko w sprawie" nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, skoro strona swoje stanowisko przedstawiła w odwołaniu i brak było przeszkód, by uzupełnić je w dowolnym momencie.
Z powyższych względów skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu – na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę