II SA/Kr 348/21

II SA/Kr 348/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-09-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 350/22 - Postanowienie NSA z 2025-03-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 6- 8  , art 77 , art 80 , art 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2021 r. sprawy ze skargi J. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją z 19 października 2020 r. znak [...] orzekł:
1. nakazuję J. U. (dalej "skarżąca") usunięcie z terenu działki nr [...] obr. [...]. ewidn.. położonej w K. w rejonie ul. [...] odpadów pochodzenia budowlanego składowanych tam w jednej pryzmie, rodzaju:
- gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04,
- zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06, kod: 17 01 07,
2. wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek składowanych odpadów, na środki transportu i ich przetransportowanie do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach - z którym to podmiotem J. U. winna zawrzeć stosowną umowę,
3. czynności objęte powyższym nakazem należy zakończyć w terminie do dwóch tygodni od kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 26 ust. 2 i 6, w zw. z art 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.), § 3 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r. poz. 10) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej "K.p.a.".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że działając w oparciu o art. 26 ustawy o odpadach, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania nakazu usunięcia odpadów (w postaci ziemi i ziemi zmieszanej z gruzem) składowanych na terenie działki nr [...] - zgodnie z zawiadomieniem z 3 sierpnia 2020 r., znak: [...]
Wszczęcie przedmiotowego postępowania poprzedzone zostało czynnościami organu sygnowanymi znakiem [...], a podjętymi w związku z pismem z 19 sierpnia 2019 r., znak: [...] Straży Miejskiej Miasta K. w sprawie nawiezionej ziemi na teren działek znajdujących się w K. przy ul. [...]. W załączonej do pisma notatce urzędowej napisano m.in.: o nawiezieniu ziemi przy ul. [...] na działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (vis a vis nr [...]) oraz że nawieziona ziemia ma niewielką wysokość - cienka warstwa. Zaleganie ziemi na działkach wyszczególnionych w ww. piśmie organ potwierdził podczas rekonesansu przeprowadzonego 18 września 2019 r. i 3 października 2020r. Dodatkowo organ ujawnił, że na działce o nr [...] znajduje się pryzma ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem o wysokości do 1,5 m. Dokumenty sygnowane znakiem [...] wraz z wezwaniem do niezwłocznego usunięcia odpadów w postaci ziemi zmieszanej z gruzem składowanych na terenie ww. działki [...] zostały załączone do akt sprawy. W aktach tych zalega również dokumentacja fotograficzna potwierdzająca dokonane ustalenia.
W toku postępowania, w tym podczas rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami przedmiotowego terenu, przeprowadzonej 19 sierpnia 2020 r., organ potwierdził, iż w dalszym ciągu na działce o nr [...] zalega pryzma ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem o wysokości do 1,5 m, co potwierdza dokumentacja fotograficzna.
Ponadto w toku postępowania ustalono:
1/ działka o nr [...] stanowi własność J. U.;
2/ w latach 2018-2019 w rejonie ulicy [...] (w tym na działce nr [...]) była budowana kanalizacja sanitarna. Wykonawcą ww. robót była [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K., ul. [...];
3/ w dniu 10 lipca 2019 r. w K. pomiędzy [...] Spółką z o.o., a J. U. zostało zawarte Porozumienie, które w pkt 3 odnosi się do przywrócenia terenu działek do stanu pierwotnego, oraz w pkt 5 zawiera oświadczenie J. U. o treści: "Pani J. U. oświadcza, że działki wymienione w pkt 1 zostały wyrównane i przywrócone do stanu pierwotnego przez [...] Sp. z o.o. i nie wnosi z tego tytułu żadnych uwag";
4/ w dniu 10 sierpnia 2011 r. została zawarta Ugoda pomiędzy Gminą Miejską K., a J. i J. U., dotycząca wykonania przez Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. remontu rowu odwadniającego, mającego zapewnić ochronę przed powodzią i prawidłowy odpływ wód z działki nr [...] oraz innych działek objętych tym remontem;
5/ działka nr [...] położona jest na obszarze obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] rejon ulicy [...]" uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miasta K. z dnia 6 czerwca 2018r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] - rejon ulicy [...]". Ww. działka znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem MN z przeznaczeniem: Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej;
6/ działka nr [...] znajduje się na terenie [...] Parku Krajobrazowego, uchwalonego uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa M. z dnia 25 marca 2019 r. gdzie obowiązują dodatkowe warunki zagospodarowania terenu. Zgodnie z zapisami w § 3 ust. 1 pkt 4 i 5 ww. uchwały na terenie Parku zakazuje się m.in.:
wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciw osuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;
dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej.
Dalej organ stwierdził, że stroną niniejszego postępowania jest zatem J. U. jako właścicielka działki nr [...].
Wobec powyższego organ stwierdził, że do ziemi mają zastosowanie przepisy ustawy o odpadach. Zgodnie bowiem z art 2 pkt 3 ustawy o odpadach, jej przepisów nie stosuje się w odniesieniu do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty, a taki przypadek w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, gdyż dotyczy ona zdeponowania ziemi w innym miejscu niż miejsce jej wydobycia.
Stanowisko w kwestii zastosowania przepisów ustawy o odpadach do ziemi organ poparł przywołanymi tezami z miesięcznika Przegląd Komunalny nr 4/2013 (artykuł pt. "Problemy z zagospodarowaniem mas ziemnych" - gruz betonowy, ceglany stanowi odpady w rozumieniu przepisów ww. ustawy o od padach). Odpadem w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach jest bowiem każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Gruz przywieziony na teren ww. działek jest odpadem, którego pozbył się jego wytwórca.
Kolejno organ wskazał, że katalog odpadów będący załącznikiem do rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów, klasyfikuje ziemię i ziemię zmieszaną z gruzem do odpadów z grupy 17, o rodzaju: - gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04, - zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06, kod: 17 01 07.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tylko niektóre rodzaje odpadów mogą być wykorzystywane przez osoby fizyczne i to w granicach norm wyznaczonych obecnie przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r. poz. 93), dalej "rozporządzenie Ministra Środowiska".
l tak według załącznika do ww. rozporządzenia, istnieje możliwość wykorzystania:
- gleby i ziemi, w tym kamienie inne niż wymienione w 170503, kod: 170504 - do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego;
dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni - zgodnie z pozycją 40 listy ww. załącznika,
- zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06, kod: 17 01 07 - do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego;
dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni - zgodnie z pozycją 33 listy ww. załącznika.
Organ stwierdził, że przepisy ww. rozporządzenia nie przewidują możliwości składowania odpadów w pryzmach. Przepisy te akredytują natomiast możliwość utwardzania powierzchni działek odpadami rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 170503, kod: 170504.
Przedmiotowa ziemia i ziemia zmieszana z gruzem znajduje się na działce, której dotyczy zawarta 10 sierpnia 2011 r. ugoda pomiędzy Gminą Miejską K. a J. i J. U., dotycząca wykonania przez Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. remontu rowu odwadniającego, mającego zapewnić ochronę przed powodzią i prawidłowy odpływ wód z działki nr [...] oraz innych działek objętych tym remontem, co zdaniem organu wyklucza możliwość wykorzystania ww. odpadów do utwardzenia powierzchni.
W świetle przedstawionego powyżej stanu prawnego i faktycznego zdaniem organu ziemia oraz ziemia zmieszana z gruzem znajdująca się na terenie działki nr [...] w pryzmie podlega składowaniu.
Działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie - zgodnie z przepisami ustawy o odpadach - składowisko odpadów, którego realizacja (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy Prawo budowlane i innych szczególnych przepisów. Dla działki nr [...] nie wydano żadnych decyzji w trybie przytaczanych przepisów. Działka ta nie jest też miejscem magazynowania odpadów.
Organ przywołał treść art. 3 ust. 1 pkt 5, pkt 19, pkt 21, pkt 32 i pkt 34, art. 25 ust. 3 oraz art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, a także art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm.).
Wskazał, że ziemia i ziemia zmieszana z gruzem zdeponowana w pryzmie na terenie działki nr [...] wykracza poza ramy normy prawnej wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Środowiska. Przepisy tego rozporządzenia nie przewidują bowiem możliwości składowania ziemi w postaci pryzm ani jej używania do podnoszenia rzędnych terenu.
Na terenie działki nr [...] nie jest prowadzone zbieranie odpadów ani przetwarzanie odpadów. Prezydent Miasta K. nie wydał decyzji zezwalających na zbieranie lub przetwarzanie odpadów na tej działce, które to mogłyby określać sposób magazynowania tam odpadów w postaci ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem.
Ww. odpady znajdują się zatem w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania ani też do magazynowania. Organ stwierdził zatem, że jest zobowiązany nakazać posiadaczowi tych odpadów, ich usunięcie - zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach.
Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie, kto jest wytwórcą odpadów w postaci ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem znajdującej się w pryzmie na działce o nr [...]. W toku postępowania skarżąca podniosła, iż ww. odpady to materiał wydobyty z działek znajdujących się pomiędzy ul. [...] a ul. [...] w trakcie inwestycji prowadzonej przez MPWiK, polegającej na wykonaniu zbiorczej kanalizacji ściekowej, instalacji wodociągowej dla budynków (wszystkich) znajdujących się przy ul. [...]. Inwestycja to prowadzona była w latach 2017-2019.
Wyjaśniając powyższą kwestię organ wskazał, że pismem z 18 września 2020r., znak: [...] Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Spółka Akcyjna w K. potwierdziła realizację budowy kanalizacji sanitarnej w rejonie ul. [...]. W piśmie tym organ został poinformowany, że po wykonanych pracach teren został uporządkowany i przywrócony do stanu pierwotnego. Do ww. pisma zostało załączone powyżej przywoływane Porozumienie wykonawcy z właścicielką działki potwierdzające ten fakt.
Zatem w świetle przepisu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, organ uznał, że posiadaczem odpadów w postaci ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem zdeponowanej w pryzmie na działce [...] jest skarżąca jako właścicielka ww. działki.
Na poparcie stwierdzenia odnośnie ustalenia statusu posiadacza odpadów organ przywołał stanowisko dr J. J. przedstawione na łamach Przeglądu komunalnego (maj 2005 r.), że każdy władający powierzchnią ziemi może stać się posiadaczem odpadu bez sprawowania faktycznego władztwa nad nim. Przypadek taki zachodzi w sytuacji, gdy nastąpiło podrzucenie odpadów bez jego zgody i wiedzy. Obciąża go wówczas prawne domniemanie sformułowane w ww. przepisie. Teoretycznie może się z tego zwolnić tylko w jeden sposób - wskazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wyraźnie wskazać innego posiadacza odpadów. Na nim też spoczywa ciężar dowodu. Innymi słowy, władający powierzchnią ziemi jest zawsze posiadaczem odpadów, gdy na jego gruncie znajdują się odpady, nad którymi sprawuje faktyczne władztwo (co jest oczywiste i wtedy nie stosuje się domniemania), oraz wtedy, gdy nie potrafi wskazać innego podmiotu (posiadacza odpadów na zasadach ogólnych).
Ponadto organ przywołał tezy z judykatury, wskazując m.in., że właściciel nieruchomości, a więc władający powierzchnią ziemi zanieczyszczonej odpadami, jest posiadaczem odpadów, a w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do ich usunięcia. Zgodnie z art. 1 ustawy o odpadach, jej celem jest między innymi określenie środków służących ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegających i zmniejszających negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi, będący następstwem wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi. Obalenie domniemania prawnego mogło nastąpić tylko w jeden sposób, mianowicie poprzez wskazanie że odpadem władał faktycznie inny podmiot.
Organ podkreślił, że wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą bowiem mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości.
Następnie organ wskazał, że działając zgodnie z posiadanymi kompetencjami określonymi w art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, skierował do skarżącej, jako do posiadacza odpadów, nakaz usunięcia tych odpadów z działki nr [...] tj. z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, ani też magazynowania. Określił także sposób legalnego usunięcia odpadów (transportu) i termin wykonania obowiązku (art. 26 ust. 6 pkt 1 ustawy o odpadach).
J. U., reprezentowana przez adwokata, wniosła od powyższej decyzji Prezydenta Miasta K. z 19 października 2020 r. odwołanie, zarzucając naruszenie wielu przepisów prawa proceduralnego i materialnego. Wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzuty i obszerne ich uzasadnienie zostały następnie powtórzone w skardze do Sądu i zostaną omówione poniżej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 8 stycznia 2021 r. znak: [...], na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, § 3 rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów oraz rozporządzenia Ministra Środowiska, jak również art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało decyzję I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja I instancji jest dowodowo prawidłowa i zawiera wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, skutkuje to prawidłową subsumpcją ustaleń faktycznych pod obowiązujące w tym zakresie normy prawne.
Organ I instancji, działając w oparciu o art. 26 ustawy o odpadach, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania nakazu usunięcia odpadów (w postaci ziemi i ziemi zmieszanej z gruzem) składowanych na terenie działki nr [...]. Zaleganie ziemi na działce w postaci pryzmy ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem o wysokości do 1,5 m organ potwierdził podczas rekonesansu przeprowadzonego 18 września 2019 r. i 3 października 2020 r. Ustalenie to wiązało się z wezwaniem do niezwłocznego usunięcia ww. odpadów. W toku postępowania, w tym podczas rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami przedmiotowego terenu 19 sierpnia 2020 r. organ I instancji ustalił, iż w dalszym ciągu na działce o nr [...] zalega pryzma ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem o wysokości do 1,5 m, co jest uwidocznione na fotografiach załączonych do akt sprawy.
Działka o nr [...] stanowi własność skarżącej. W latach 2018-2019 w rejonie ulicy [...] (w tym na działce nr [...]) była budowana kanalizacja sanitarna. Wykonawcą ww. robót była [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K.. W dniu 10 lipca 2019 r. pomiędzy ww. spółką a skarżącą zostało zawarte Porozumienie, które w pkt 3 odnosiło się do przywrócenia trenu działek do stanu pierwotnego, oraz w pkt 5 zawiera oświadczenie skarżącej, że działki (w tym nr [...]) zostały wyrównane i przywrócone do stanu pierwotnego przez spółkę i skarżąca nie wnosi z tego tytułu żadnych uwag.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa decyzja opiera się na normie prawnej zawartej w art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach, zgodnie z którą obowiązek usunięcia odpadów powstaje z mocy samego prawa. Posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać go bez wezwania. Jeżeli go nie wykonuje, z zastrzeżeniem art. 26a, wkracza z urzędu organ administracji publicznej, nakazując posiadaczowi usuniecie odpadów. Regulacje zamieszczone w art. 27 ust. 8-10 ustawy o odpadach, obejmują przekazywanie odpadów przez posiadacza odpadów osobom fizycznym na potrzeby własne.
Pierwszą sporną kwestią w analizowanej sprawie jest możliwość zaliczenia nawiezionej ziemi do odpadów.
Organ II instancji przywołał treść art. 2 pkt 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach, wskazując, że w przedmiotowej sprawie materiał (ziemia) został zdeponowany w innym miejscu niż miejsce jej wydobycia. Ziemia i gruz przywieziony na teren ww. działki jest odpadem, którego pozbył się jego wytwórca.
Organ odwoławczy zaaprobował zakwalifikowanie zgromadzonej w pryzmie ziemi i ziemi z gruzem jako odpadów o kodach 170504 oraz 170107, zgodnie z katalogiem odpadów będącym załącznikiem do rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów.
Wskazał, że skarżąca nie posiada zezwolenia na prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów.
Odnośnie odpowiedzialności za przedmiotowe odpady właścicielki nieruchomości, na której odpady zostały składowane/magazynowane, organ II instancji stwierdził, że posiadaczem odpadów jest "zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 13" - każdy, kto faktycznie włada odpadami / wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna, z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W świetle tej definicji, za wytwórcę odpadów uważa się każdego, kto faktycznie odpadami włada (może być to zarówno ich wytwórca jak i każdy inny podmiot). Pojęcie władania odnosi się generalnie do stanu faktycznego. W ustawie założono, iż posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi, przy czym, pod pojęciem tym należy rozumieć właściciela (art. 3 pkt 44 ustawy - Prawo ochrony środowiska). Organ II instancji przyznał, że jak słusznie wskazała skarżąca, domniemanie jest domniemaniem obalalnym i może zostać wykluczone w konkretnych okolicznościach rozpoznawanej sprawy.
Jak jednak podkreśla się w orzecznictwie i literaturze władający powierzchnią ziemi może zwolnić się z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Domniemanie to wprowadzone zostało przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości. Tym samym domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Obowiązek ten spoczywa na właścicielu nieruchomości, czyli skarżącej. W rozpoznawanej sprawie nie został ustalony/wskazany przez skarżącą wytwórca odpadów ani inna osoba, która nimi faktycznie włada. W tej sytuacji organy zgodnie z prawem przyjęły, iż domniemanie z art. 3 ust. 3 pkt 13 zd. 2 ustawy o odpadach przemawia za tym, że posiadaczem spornych odpadów jest władający nieruchomością, na której zostały one umieszczone.
Ostatni problem wyeksponowany w odwołaniu dotyczy możliwości zastosowania regulacji prawnych zawartych w rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.
Punktem wyjścia jest rozporządzenie wydane na podstawie art. 27 ust. 10 ustawy o odpadach. Stanowiąca załącznik do rozporządzenia lista obejmuje 55 pozycji zawierających: kod odpadu, rodzaj odpadu, proces odzysku, dopuszczalne metody odzysku, warunki magazynowania niektórych odpadów, ilości odpadów możliwe do przyjęcia w ciągu roku lub sposób określenia tych ilości, dla niektórych rodzajów odpadów. Odpady te mogą być wykorzystywane tyko na potrzeby własne.
Ziemia i ziemia zmieszana z gruzem zdeponowana w pryzmie na terenie działki nr [...] wykracza poza ramy regulacji przyjętej w ww. załączniku do rozporządzenia. Przepisy tego rozporządzenia nie przewidują bowiem możliwości składowania ziemi w postaci pryzm ani jej używania do podnoszenia rzędnych terenu. Przepisy ww. rozporządzenia dyskredytują możliwość utwardzania powierzchni działek odpadami rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 170503, kod: 170504.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że ww. odpady znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania ani magazynowania. Organ I instancji słusznie zatem nakazał posiadaczowi tych odpadów ich usunięcie - zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach. Określił ponadto termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów.
J. U. wniosła na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8 stycznia 2021 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzuciła jej:
I. błędy w ustaleniach faktycznych:
1. polegający na nieuwzględnieniu faktu, iż zalegający na nieruchomości nr [...] materiał, został wydobyty z ww. nieruchomości, podczas gdy skarżąca już w trakcie oględzin, które odbyły się na przedmiotowej nieruchomości wskazywała, że materiał zgromadzony na działce nr [...] został wydobyty z działek znajdujących się pomiędzy ul. [...] a ul. [...] stanowiących własność skarżącej w trakcie inwestycji prowadzonej przez MPWiK polegającej na wykonaniu zbiorczej kanalizacji ściekowej, instalacji wodociągowej dla budynków (wszystkich) znajdujących się przy ul [...] Inwestycja prowadzona była w latach 2017-2019. Znajdująca się na działce pryzma ziemi, ziemi zmieszanej z gruzem oraz gruzu zostanie wykorzystana do wykonania drogi wewnętrznej po terenie działki [...] we własności skarżącej. W dniu 18 sierpnia 2020 r. skarżąca ustanowiła nieodpłatną służebność przesyłu na rzecz MPWiK K.. Po zakończeniu prac prowadzonych przez MPWiK jak oświadcza J. U. z sięgaczem z ul. [...] do ul. [...] zostanie wykonana inwestycja związana z budową drogi na działce [...] (protokół rozprawy przeprowadzonej 19 sierpnia 2020 r., w aktach sprawy);
2. poprzez uznanie, iż materiał zalegający na terenie działki skarżącej nr [...] stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach, podczas gdy na terenie tym nie zalegają żadne odpady, nadto skarżąca ich nie nawiozła;
3. poprzez ustalenie, że materiał znajdujący się na działce nr [...] w formie pryzm opisanych w decyzji jest rzekomo składowany lub magazynowany, podczas gdy materiał ten zalega tam w związku z dopuszczalnym i legalnym wyrównaniem terenu m.in., z powodów i przyczyn wynikających z art. 234 ust. 2 ustawy prawo wodne;
4. przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, że skarżąca prowadzi zbieranie i przetwarzanie odpadów w rozumieniu przepisów art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, podczas gdy znajdujący się na nieruchomości skarżącej materiał nie został zeskładowany w tym celu i skarżąca takiej działalności nie prowadzi;
5. polegający na uznaniu, iż materiał zalegający na nieruchomości skarżącej stanowi glebę i ziemię, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503, kod: 17 05 04, zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadów materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06, kod: 17 01 07, przy jednoczesnym uznaniu, iż zalegający na nieruchomości skarżącej materiał wykracza poza ramy regulacji przyjętej w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska, podczas, gdy w sprawie dokonano oględzin nieruchomości bez udziału biegłych, a jedynie przy udziale pracowników organu administracyjnego, co nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż zalegający na nieruchomości materiał nie mieści się w ramach załącznika do ww. rozporządzenia;
6. polegający na pominięciu kwestii związanej z zamiarem wykorzystania materiału zalegającego na nieruchomości skarżącej m.in. do wykonania drogi wewnętrznej na terenie działki nr [...];
II. naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
7. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 K.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a w szczególności:
a) pominięciu faktu, iż zalegający na nieruchomości nr [...] materiał został wydobyty z ww. nieruchomości, na co wyraźnie wskazywała skarżąca już w trakcie oględzin, które odbyły się na przedmiotowej nieruchomości,
b) nieustaleniu, czy w niniejszej sprawie skarżąca pozbywa się materiału zgromadzonego na nieruchomości lub zamierza się go pozbyć lub czy w ogóle skarżąca jest zobowiązana do jego pozbycia się, w sytuacji, w której przeprowadzenie takiej analizy było niezbędne do ustalenia, czy materiał zgromadzony na nieruchomości skarżącej jest odpadem,
c) przeprowadzeniu oględzin na nieruchomości skarżącej bez udziału biegłych, m.in. biegłych geodetów, biegłych z zakresu hydrologii i hydrogeologii, wskutek czego wydana została decyzja w oparciu o niekompletny materiał dowodowy zebrany w sprawie,
d) dowolnej ocenie materiału dowodowego skutkującej błędnym uznaniem skarżącej za posiadacza odpadów,
e) braku wskazania w decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
f) zaniechaniu ustalenia przez organ dokładnej ilości zalegającego na nieruchomości skarżącej materiału, co stanowi jedną z podstaw dla możliwości pozostawienia go na nieruchomości skarżącej;
8. art. 6 w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i oparciu zaskarżonej decyzji m.in. na regulacji art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach i zdefiniowanie przez organ wydający decyzję posiadacza odpadów jako każdego, kto faktycznie włada odpadami / wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów, podczas gdy wskazany przez organ przepis prawny nie istnieje, co uzasadnia stwierdzenie, iż organ wydający zaskarżoną decyzję niewątpliwie dopuścił się naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej zawartej w art. 8 § 1 K.p.a.;
III. naruszenie prawa materialnego tj.:
8. art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach, poprzez zastosowanie tejże ustawy, mimo że z mocy ww. przepisu jej stosowanie w niniejszej sprawie jest wyłączone, albowiem materiał zalegający na nieruchomości skarżącej nie stanowi odpadu ponieważ pochodzi w całości z działek stanowiących własność skarżącej;
9. art. 26 ust. 2 i ust. 6 ustawy o odpadach poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji;
10. art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, iż zaleganie materiału na działce skarżącej nr [...] stanowi magazynowanie odpadów w rozumieniu ww. regulacji prawnej;
11. art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, iż zaleganie materiału na działce skarżącej nr [...] można zakwalifikować jako prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów w rozumieniu ww. regulacji prawnej, co wiąże się z koniecznością posiadania stosownego zezwolenia przez skarżącą, którego to zezwolenia skarżąca nie posiada;
12. art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, iż zaleganie materiału na działce skarżącej nr [...] należy klasyfikować jako jego magazynowanie w rozumieniu ww. regulacji prawnej;
13. art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, poprzez błędne zakwalifikowanie materiału znajdującego się na działce nr [...] jako odpad w rozumieniu ww. przepisu mimo braku czynności dowodowych umożliwiających postawienie takiej tezy;
14. art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, iż skarżąca jest posiadaczem odpadów w postaci materiału zalegającego na nieruchomości skarżącej nr [...], podczas gdy skarżąca nie jest posiadaczem odpadów, bowiem materiał zalegający na ww. nieruchomości nie stanowi odpadu w rozumieniu ww. ustawy;
15. art. 3 pkt 44 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez uznanie, iż skarżąca jest posiadaczem odpadów jako władająca powierzchnią ziemi, pod którym to pojęciem należy rozumieć właściciela nieruchomości.
Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W obszernym uzasadnieniu zarzutów skarżąca podniosła, że mimo wskazań skarżącej, nie dokonano w sprawie żadnych ustaleń w zakresie zamiaru skarżącej dotyczącego ponownego wykorzystania zalegającego materiału. Podejmowane przez organy obu instancji działania cechowała rutynowość, która przyczyniła się do wydania zaskarżonych decyzji w sprawie. W szczególności w sprawie nie przeprowadzono właściwego postępowania dowodowego oraz nie ustalono wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy.
Nadto bezsprzecznym jest, iż w sprawie nie ustalono w jaki sposób zalegający na działce nr [...] materiał znalazł się na nieruchomości skarżącej.
Skarżąca podkreśliła, że na postawie art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach, przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty.
Mając na względzie powyższe, wydobycie materiału z nieruchomości skarżącej, a także zamiar jego ponownego wykorzystania również na nieruchomości skarżącej dyskwalifikuje możliwość zastosowania ustawy o odpadach w stosunku do przedmiotowej sprawy. Materiał zalegający na nieruchomości skarżącej został błędnie zakwalifikowany jako odpad w rozumieniu ww. ustawy.
Co więcej zarówno w decyzji organu I instancji oraz w decyzji organu II instancji wskazano jedynie, iż skarżąca w zawartym ze spółką [...] Sp. z o.o. porozumieniu oświadczyła, iż nieruchomości zostały przywrócone do stanu pierwotnego.
Jak już uprzednio wskazywano, mowa tutaj o stanie pierwotnym, tj. stanie, który miał miejsce na nieruchomości przed pracami wykonanymi przez MPWiK. Natomiast zgodnie z regulacją art. 234 ust. 2 prawa wodnego, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zupełnie pominięto przy tym fakt, iż przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie oznacza, że jest on wystarczający dla usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, w następstwie prac wykonywanych przez MPWiK.
Skarżąca zarzuciła pominięcie przez organy podnoszoną przez nią od samego początku kwestię zamiaru wykorzystania materiału zalegającego na działce nr [...] do wykonania drogi wewnętrznej na terenie działki nr [...].
W chwili obecnej z uwagi na sytuację pogodową wykonanie wskazanych powyżej prac wiąże się ze znacznymi utrudnieniami, z uwagi na opady śniegu oraz zbyt niskie temperatury. Realizacja tego typu prac jest niewskazana w okresie zimowym, w szczególności przy występujących niskich temperaturach powietrza, które uniemożliwiają ich wykonanie. Powszechnie wiadomym jest, iż wszelkie prace budowlane na otwartej powierzchni nie powinny być wykonywane w okresie zimowym w warunkach ujemnej temperatury powietrza.
Skarżąca zarzuciła, że pracownicy administracyjni organu biorący udział w oględzinach nie posiadają specjalistycznej wiedzy ani urządzeń, do wydania stosownej opinii, a przede wszystkim stwierdzenia, iż zalegający na nieruchomości skarżącej materiał wykracza poza normy ww. rozporządzenia.
Następnie skarżąca przedstawiła wykładnię zasad ogólnych K.p.a. w zakresie zbierania i oceny dowodów, w tym art. 6-8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności wskazała, że jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe i lakoniczne, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń.
Skarżąca podniosła, że w toku postępowania dowodowego wskazywała na kwestie mające istotne znaczenie dla sprawy m.in. w zakresie zamiaru ponownego wykorzystania materiału znajdującego się na nieruchomości skarżącej. Jeśli zatem organ uznał, iż twierdzenia skarżącej nie były wystarczające, winien był wezwać skarżącą do ich sprecyzowania, celem przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, czego organ jednak nie uczynił. Powyższe skutkowało zatem zebraniem w sprawie jedynie ogólnych informacji, w oparciu o które wydano nieprawidłowe i wadliwe rozstrzygnięcie w sprawie.
Następnie skarżąca wskazała, że wydobycie materiału z nieruchomości skarżącej, a także zamiar jego ponownego wykorzystania również na nieruchomości skarżącej, dyskwalifikuje możliwość zastosowania ustawy o odpadach w stosunku do przedmiotowej sprawy. Materiał zalegający na nieruchomości skarżącej został błędnie zakwalifikowany jako odpad w rozumieniu ww. ustawy. Do ustalenia, że przedmioty i substancje są odpadami nie jest wystarczające samo odwołanie się do zdefiniowanego pojęcia odpadów. Zakwalifikowanie zalegającego na nieruchomości skarżącej materiału winno nastąpić w oparciu o przeprowadzone w sposób wyczerpujący postępowanie dowodowe, czego całkowicie zaniechano.
Kolejno skarżąca zarzuciła, że postępowanie dowodowe było niepełne i nieprecyzyjnie przeprowadzone, a w zasadzie ograniczyło się do uzyskania odpowiedzi z MPWiK przez organ I instancji (powoływane w decyzji pismo z 18 września 2020 r.), a także oględzin dokonanych przez pracowników organu I instancji, na co skarżąca powołała się już w odwołaniu, a do czego w żaden sposób nie odniósł się organ II instancji.
Nie poczyniono w sprawie żadnych ustaleń w przedmiocie ilości materiału zalegającego na nieruchomości skarżącej. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Środowiska, dopuszcza się magazynowanie materiału na zasadach i w ilościach tam określonych.
Skarżąca podniosła, że naruszenie zasad statuowanych w art. 6 i art. 8 K.p.a. w niniejszym postępowaniu polegało na powoływaniu się w zaskarżonej decyzji na regulację art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach, podczas gdy wskazany przez organ przepis prawny nie istnieje.
Przywołując treść art. 26 ust. 2 i ust. 6 oraz art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, skarżąca podniosła, że odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Konkretny katalog odpadów wskazuje natomiast rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów.
Z powołanych przepisów wynika, że niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest to, aby jego posiadacz wyzbywał się go lub zamierzał się wyzbyć. Zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie definiuje pojęcia "pozbywania się" ("usuwania"). Niemniej jednak zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny prawniczej "pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Z "pozbyciem się" mamy także do czynienia wówczas, gdy posiadacz przedmiotu nie znajduje dla niego żadnego zastosowania.
Skarżąca wskazała, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że skarżąca zamierza ponownie wykorzystać zalegający na działce nr [...] materiał, co jest dopuszczalne w ramach przepisów prawnych, a w związku z tym materiału tego nie można kwalifikować jako odpad.
Za bezpodstawne zatem przyjąć należy stwierdzenie organu, iż zaleganie materiału na działce Skarżącej stanowi magazynowanie odpadów w rozumieniu art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach.
Z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach wynika, że przez magazynowanie odpadów rozumie się czasowe przechowywanie odpadów obejmujące:
a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę,
b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów,
c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów.
Mając na względzie treść powyższych regulacji skarżąca wskazała, że nie jest wytwórcą materiału (o czym informowała już organy administracyjne) zalegającego na działce nr [...], nie prowadzi zbierania odpadów, ani nie dokonuje ich przetwarzania. Powyższe skutkuje uznaniem, iż skarżąca nie prowadzi zbierania, przetwarzania i magazynowania odpadów w rozumieniu art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach. Nie jest zatem konieczne, by skarżąca pozyskała stosowne zezwolenie w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach.
Z przytoczonego stanowiska orzecznictwa oraz doktryny wynika, iż wyzbycie się występuje również w sytuacji, gdy dla danego produktu nie można znaleźć żadnego zastosowania. Skarżąca natomiast w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego wskazywała, iż zalegający na przedmiotowej nieruchomości materiał zamierza wykorzystać ponownie m.in. do wykonania drogi wewnętrznej na terenie działki nr [...]. Ponowne wykorzystanie materiału, nie stanowi zatem o wyzbyciu się go w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach.
W zaskarżonej decyzji organ II instancji dwukrotnie powołał się na art. 3 ust. 3 pkt 13 zd. 2 ustawy o odpadach, który to przepis nie ma prawnej racji bytu, bowiem nie istnieje.
Posiadacza odpadów definiuje natomiast przepis art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, na podstawie którego przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będącą w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Z ostrożności procesowej skarżąca wskazała również, że nawet gdyby uznać, że zgromadzony materiał należy traktować jako odpad, co nie znajduje odzwierciedlenia w realiach niniejszej sprawy, to istniejące domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Skoro jednak w niniejszej sprawie organ I instancji rozpoczął prowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistego posiadacza materiału uznanego przez organ za odpad, obowiązanego do jego usunięcia z terenu nieruchomości, to postępowanie to winien przeprowadzić rzetelnie i wyczerpująco, a następnie wyciągnąć z zebranego materiału dowodowego prawidłowe wnioski i zastosować właściwe przepisy ustaw i rozporządzeń. Należało zatem podjąć czynności w celu ustalenia kto wytworzył materiał znajdujący się na nieruchomości skarżącej, czego jednak organ zaniechał.
Dalej skarżąca przywołała art. 3 ust. 1 pkt. 32, art. 27 oraz art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy o odpadach, zarzucając, że organ pominął wytwórcę odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, podczas gdy wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami, przy czym ustawa przez gospodarowanie odpadami rozumie zarówno ich zbieranie, przetwarzanie jak i transport.
Skarżąca nie jest wytwórcą materiału znajdującego się na jej nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach, wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają: 1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, lub 2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 - chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru. Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt. 5 lit. b marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru na wniosek transportujących odpady, przy czym wpisowi do rejestru nie podlegają transportujący odpady wytworzone przez siebie (art. 51 ust. 2 pkt. 4).
Skoro zatem organ rozpoczął już prowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistego posiadacza materiału uznanego przez organ za odpad, obowiązanego do jego usunięcia z terenu nieruchomości, to w ocenie skarżącej jest on obowiązany do rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, które zmierzać powinno do ustalenia posiadacza zobowiązanego do usunięcia odpadów, z uwzględnieniem powyższego, w tym w szczególności ustalenia pierwotnego wytwórcy odpadów i jego odpowiedzialności za ich składowanie na przedmiotowej nieruchomości, a także ustalenia rzeczywistego statusu skarżącej w przedmiotowej sprawie.
Na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska określono:
1) listę rodzajów odpadów, które osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami, zwane dalej "podmiotami", mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody odzysku;
2) warunki magazynowania odpadów przeznaczonych do wykorzystania na potrzeby własne oraz dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości, dla niektórych rodzajów odpadów, o których mowa w pkt 1.
3) listę rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody ich odzysku, warunki magazynowania niektórych odpadów przeznaczonych do wykorzystania i dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości dla niektórych rodzajów odpadów określa załącznik do rozporządzenia.
Zgodnie z załącznikiem do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska, w odniesieniu do odpadów oznaczonych kodami 17 05 04 oraz 17 01 07 przewiduje się proces odzysku R5. Za dopuszczalną metodę odzysku uznano: "Do utwardzenia powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Magazynowanie takich odpadów może się odbywać w warunkach zapobiegających niekorzystnemu wpływowi na środowisko. Ponadto rozporządzenie przewiduje dla tego kodu odpadów dopuszczalną maksymalną ilość odpadów do przyjęcia: 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni (tj. 200 kg na każdy metr kwadratowy gruntu).
Skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji wydając rozstrzygnięcie w zakresie usunięcia materiału stanowiącego w ocenie organu odpad, co prawda przytoczyły ww. rozporządzenie, jednak nie zastosowały jego przepisów. Ponadto nie wskazały, na jakiej podstawie wykluczono możliwość wykorzystania ww. materiału uznanego przez organ za odpad do utwardzenia powierzchni ani nie zbadały dokładnej ilości materiału zgromadzonego na nieruchomości skarżącej.
Jedynie organ I instancji wskazał, iż wykluczenia dokonał w oparciu o zawartą przez skarżącą oraz jej męża ugodę z 10 sierpnia 2011 r. z Gminą Miejską K. w sprawie wykonania remontu rowu odwadniającego.
Do postawionego w odwołaniu zarzutu w tym zakresie przez skarżącą organ II instancji nie odniósł się w ogóle. Co więcej organ II instancji nie odniósł się również, do zarzutu skarżącej dotyczącego wskazania przez organ I instancji, że działka należąca do skarżącej nr [...] znajduje się na terenie [...] Parku Krajobrazowego, uchwalonego uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa M. z dnia 25 marca 2019 r.
Skarżąca podniosła, że w toku postępowania nie ustalono, aby intencją bądź zamiarem skarżącej było podjęcie takich działań, które miałyby swoimi znamionami prowadzić do wyczerpania regulacji zawartych w § 3 ust. 1 pkt 4 i 5 ww. uchwały, to jest:
- wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźby terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciw osuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;
- dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej.
Zatem skoro organ nie ustalił, czy w niniejszej sprawie skarżąca zamierza wykonywać jakiekolwiek prace z wykorzystaniem zgromadzonego na nieruchomości materiału, to bezpodstawnie organ I instancji powołał się na wskazaną powyżej regulację przy wydaniu decyzji. Do zarzutów tych organ II instancji również nie odniósł się w zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842). Zgodnie z nim przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na 6 września 2021 r.
Skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili wyrokowania, nie wymagało zgody stron postępowania, a dokonywane jest jednoosobowo przez Przewodniczącego Wydziału. Nadto zgodnie z § 1 pkt 1 zarządzenia nr 61 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2020 r., z dniem 17 października 2020 r., w WSA w Krakowie odwołane zostały rozprawy przy jednoczesnym utrzymaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych. Zarządzenie dostępne jest na stronie internetowej WSA w Krakowie. Z powyższych względów nie było możliwości wyznaczenia rozprawy. Skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego ani uczestników, bowiem podnoszone przez nich argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożone skargi i inne pisma procesowe.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że decyzja jest prawidłowa, a bezzasadna skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8 stycznia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z 19 października 2020 r. w przedmiocie nakazania skarżącej na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 ustawy o odpadach, usunięcia z terenu działki nr [...] odpadów pochodzenia budowlanego składowanych tam w pryzmie.
Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu, a zarzuty skargi nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo rozstrzygnęły kwestię nielegalnego składowania odpadów, a kwestionowane decyzje zostały wydane zgodnie z prawem, po wystarczająco prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Innymi słowy, zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.
W sprawie bezsporne jest, że skarżąca jest właścicielką położonych pomiędzy ul. [...] a ul. [...] działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Działki te w m.p.z.p. przeznaczone są na zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (MN.10, MN.14) poza działką nr [...], przeznaczoną na drogę (KDW.2).
Nie jest sporne, że ww. działki, a także działki je otaczające, położone są w terenie o trudnych warunkach wodnych, przez co właściciele sąsiednich budynków borykają się z powtarzającymi się problemami w trakcie większych opadów. Istnieje spór skarżącej z organami i sąsiadami dotyczący m.in. przebiegu drogi dojazdowej, rowu odwadniającego i podwyższania rzędnych swoich działek.
Nie było przedmiotem sporu, że w latach 2017-2019 w rejonie ulicy [...] była budowana przez MPWiK miejska kanalizacja sanitarna. Wykonawcą ww. robót była [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K., a działka nr [...] była jedną z działek wykorzystywanych na potrzeby tej budowy, jako plac składowy pod materiały budowlane, miejsce postojowe i przejazdu dla sprzętu budowlanego i środków transportu (pkt 2 Porozumienia zawartego 10 lipca 2019 r. pomiędzy ww. spółką a skarżącą – k. 132 akt adm.). Spółka [...] usunęła z terenu działek skarżącej cały składowany sprzęt, materiały budowlane i środki transportowe oraz wyrównała teren działek przywracając je do stanu pierwotnego (pkt 3 i pkt 5 ww. Porozumienia). Co istotne, zgodnie z pkt 4 lit. d ww. Porozumienia, "P. U. dopuszcza ewentualne rozdrobnienie betonowych części ogrodzenia na kawałki betonu o max średnicy 7x7x7 cm, tak aby było możliwe ich wbudowanie w planowaną przez P. U. drogę".
Bezsporne jest również, że na przedmiotowej działce o nr [...] znajduje się obecnie (w datach wydawanych decyzji) pryzma ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem (nazywana przez skarżącą materiałem) o wysokości do 1,5 m. Powyższe jednoznacznie potwierdza protokół rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami przedmiotowego terenu z 19 sierpnia 2020 r. i załączona do niego dokumentacja fotograficzna. Do protokołu podpisanego przez skarżącą i jej męża bez zastrzeżeń wpisano m.in., że:
"1. Państwo U. wyjaśnili do protokołu, że materiał zgromadzony na działce nr [...] został wydobyty z działek znajdujących się pomiędzy ul. [...] a ul. [...] stanowiących własność p. J. U. w trakcie inwestycji prowadzonej przez MPWiK, polegającej na wykonaniu zbiorczej kanalizacji ściekowej, instalacji wodociągowej dla budynków (wszystkich) znajdujących się przy ul [...]. Inwestycja prowadzona była w latach 2017-2019.
2. Znajdująca się na działce pryzma ziemi, ziemi zmieszanej z gruzem oraz gruzu zostanie wykorzystana do wykonania drogi wewnętrznej po terenie działki [...] we własności Pani J. U. W dniu 18.08.2020 Pani J. U. ustanowiła nieodpłatną służebność przesyłu na rzecz MPWiK K. - akt notarialny (1 strona z mapką) w załączeniu do protokołu. Po zakończeniu prac prowadzonych przez MPWiK jak oświadcza Pan J. U. związanych z sięgaczem z ul. [...] do ul. [...] zostanie wykonana inwestycja związana z budową drogi na działce [...]".
Nie było sporne, że działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania ani magazynowania odpadów i nie wydano w tym przedmiocie żadnych decyzji zezwalających.
Sporna w sprawie była po pierwsze kwestia zaliczenia nawiezionej po budowie ziemi, ziemi z gruzem i gruzu, do odpadów.
Po drugie zdaniem skarżącej materiał, a nie odpad, nie jest składowany ani magazynowany, a zalega tam w związku z dopuszczalnym i legalnym wyrównaniem terenu m.in, z powodów i przyczyn wynikających z art. 234 ust. 2 ustawy Prawo wodne.
Po trzecie sporne było ustalenie przez organ bez udziału biegłych (geodetów, biegłych z zakresu hydrologii i hydrogeologii), że materiał zalegający na nieruchomości skarżącej stanowi odpady o kodach 17 05 04 oraz 17 01 07, przy jednoczesnym uznaniu, iż materiał ten wykracza poza ramy regulacji przyjętej w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska.
Po czwarte skarżąca zakwestionowała brak ustalenia, czy pozbywa się materiału zgromadzonego na nieruchomości lub zamierza się go pozbyć lub czy jest zobowiązana do jego pozbycia się.
Po piąte skarżąca zarzuciła zaniechanie ustalenia przez organ dokładnej ilości zalegającego na nieruchomości skarżącej materiału, co stanowi jedną z podstaw dla możliwości pozostawienia go na nieruchomości skarżącej.
Po szóste powołała się na art. 234 ust. 2 ustawy Prawo wodne, zarzucając pominięcie przez organy, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie oznacza, że jest on wystarczający dla usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, w następstwie prac wykonywanych przez MPWiK.
Należy tu wyjaśnić, jak słusznie wskazały w sprawie organy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
Jak zasadnie podniosła skarżąca, niezbędnym warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad jest to, aby jego posiadacz wyzbywał się go lub zamierzał się wyzbyć. "Pozbycie" oznacza zmianę sposobu użytkowania danego przedmiotu, niezgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (por. wyrok WSA w Kielcach z 29 maja 2018 r., sygn. II SA/Ke 769/17 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co istotne w niniejszej sprawie, analiza zebranego materiału dowodowego w sprawie wskazuje, że prawdopodobnie wytwórcą materiału zalegającego na działce skarżącej nr [...] był wykonawca w latach 2017-2019 miejskiej kanalizacja sanitarnej w rejonie ulicy [...]. Z ww. Porozumienia z 10 lipca 2019 r. a także oświadczeń skarżącej i jej męża wynika niewątpliwie, że wytwórca ziemi, ziemi z gruzem i rozdrobnionego gruzu pochodzących z budowy pozbył się ich, wskutek czego zalegają w pryzmie na działce nr [...].
Przesłankę "pozbycia się" można stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać. Pozbyciem się przedmiotu będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2018 r., sygn. II OSK 2655/17, LEX nr 2493927).
Rację ma skarżąca, że co do zasady wytwórca, zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach, jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami, a może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają:
1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, lub
2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - na podstawie odrębnych przepisów, lub
3) wpis do rejestru (...).
Wytwórca w niniejszej sprawie miał jednak podstawy do przypuszczenia, że gdy skarżąca dokona "wbudowania" odpadów w planowaną drogę, zostaną spełnione przesłanki wyjątkowego zagospodarowania odpadów poprzez dopuszczalny odzysk na potrzeby własne, o którym mowa w art. 27 ust. 8-10 ustawy o odpadach, jako że posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10.
Podsumowując wytwórca pozbył się przedmiotowego materiału, co już samo w sobie sprawia, że stał się on odpadem w rozumieniu ustawy. Co więcej, skarżąca, która weszła w jego posiadanie, a nie doprowadziła do odzysku w dopuszczalny zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska sposób, stała się obowiązana do pozbycia się przedmiotowych odpadów.
W tych okolicznościach, aktualny zamiar skarżącej co do pozbycia się lub użycia materiału zgromadzonego na nieruchomości nie ma istotnego skutku na wynik niniejszej sprawy. Brak jest również podstaw do uwzględnienia w niniejszym postępowaniu wytwórcy przedmiotowych odpadów.
W realiach niniejszej sprawy prawidłowo zatem uznano, że skarżąca jest posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. W opinii Sądu domniemania tego skarżąca w żaden sposób nie obaliła.
Jak słusznie wskazał organ I instancji, dla osiągnięcia wyższego dobra w postaci ochrony środowiska, życia i zdrowia ludzi domniemuje się, że posiadaczem odpadów, a w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do ich usunięcia, jest właściciel nieruchomości, a zatem podmiot władający powierzchnią ziemi zanieczyszczoną odpadami. Orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie wskazuje, że obalenie ww. domniemania prawnego może nastąpić tylko w jeden sposób, mianowicie poprzez wskazanie, że odpadem władał faktycznie inny podmiot.
Wprowadzone przez ustawodawcę domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą bowiem mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości.
Należy też wyjaśnić, że magazynowaniem odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach - jest czasowe przechowywanie odpadów obejmujące:
a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę,
b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów,
c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów.
Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach - zbieranie odpadów to gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b.
Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy należy wskazać, że niewątpliwie na działce nr [...] doszło do nielegalnego tymczasowego zebrania i zmagazynowania odpadów.
Fakt, że legalne magazynowanie odpadów w myśl art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach prowadzone może być wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, a zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, prowadzenie zbierania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia, nie może prowadzić do wniosku, że w niniejszej sprawie ma miejsce jedynie "zaleganie" ziemi oraz ziemi zmieszanej z gruzem o wysokości do 1,5 m, jak chciałaby skarżąca, które nie podlega regulacji ustawy.
Odnosząc się do argumentacji skarżącej należy podkreślić, że sam zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania ziemi nie powoduje, że przestaje ona być odpadem (por. wyroki NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. II OSK 2642/16, LEX nr 2409705, z 28 kwietnia 2021 r., sygn. III OSK 278/21). W kategorii odpadów mogą być traktowane także przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, w tym poddawane procesom odzysku.
Z powyższego wynika, że organy prawidłowo zakwalifikowały pozostałą po procesie budowlanym ziemię, ziemię z gruzem i rozdrobniony gruz do odpadów z grupy 17, o kodach 17 05 04 oraz 17 01 07.
Są to na tyle nieskomplikowane rodzaje odpadów, że nie można za zasadny uznać zarzutu braku udziału biegłych w tej kwalifikacji. Z kolei stwierdzenie, że materiał (odpady) ten wykracza poza ramy regulacji przyjętej w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska, było uzasadnione jego ilością i formą zmagazynowania w 1,5 m pryzmie). Powyższe już na pierwszy rzut oka dowodzi, że zgromadzona ilość przekracza dopuszczalną maksymalną ilość odpadów do przyjęcia w ramach własnego odzysku: 0,2 Mg/m2 utwardzanej powierzchni, nie wymaga zatem do stosownych ustaleń wiedzy specjalnej.
Dlatego też brak ustalenia przez organ dokładnej ilości zalegającego na nieruchomości skarżącej materiału, choć bardziej precyzyjne określenie odpadów objętych nakazem usunięcie z pewnością zasługiwałoby na aprobatę, nie może przynieść skutku uchylenia zaskarżonej decyzji, jako odpowiadającej prawu.
Co więcej, organy słusznie wskazały, że przepisy ww. rozporządzenia nie przewidują możliwości składowania ziemi i gruzu w postaci pryzm ani ich używania do podnoszenia rzędnych terenu. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, dopuszczalnego utwardzenia nie można utożsamiać ze zmianą ukształtowania terenu, np. tworzeniem pryzm czy niwelacją. Nie jest też dozwolony odzysk własny wykraczający poza utwardzenie, który miałby realizować podnoszone przez skarżącą normy przewidziane w ustawie Prawo wodne.
Odnośnie natomiast do zarzutów skargi dotyczących powołania się na definicję posiadacza odpadów i przepis "art. 3 ust. 3 pkt 13 ustawy o odpadach", Sąd wskazuje, że powyższe stanowi ewidentnie oczywistą omyłkę. Treść przepisu organy cytują i wykładają prawidłowo (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach). Prawidłowo organ II instancji wskazał również stosowny przepis w podstawie prawnej decyzji. Nie może być zatem mowy o naruszeniu art. 6, czy art. 8 K.p.a.
Z kolei zarzuty dotyczące powołania się organu I instancji na postanowienia uchwały dotyczącej [...] Parku Krajobrazowego, czy też ugody zawartej w 2011 r., wobec wykazania przesłanek nałożenia nakazu usunięcia odpadów, nie mają istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Podsumowując, ważne dla rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego przedstawiają się tak, jak to wskazał organ II instancji. Kontrolowany akt został wydany przez organ właściwy do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przeprowadzonym bez istotnych wad procesowych mających wpływ na jego wynik.
Organ I instancji prawidłowo też zawarł w decyzji elementy wymagane przez art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, a to termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia odpadów.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych w skardze regulacji K.p.a. ani art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach.
Sąd, podzielając teoretyczne wywody skargi dotyczące ogólnych zasad postępowania administracyjnego wskazuje, że w niniejszej sprawie organy nie naruszyły tych zasad, w tym zasady prawdy obiektywnej, bowiem wystarczająco wyjaśniły istotne elementy stanu faktycznego sprawy.
Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.