II SA/Kr 343/20

II SA/Kr 343/20 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2020-10-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Paweł Darmoń /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 4370/21 - Wyrok NSA z 2024-11-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 469
art. 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Jacek Bursa SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2020 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r, [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. D. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 stycznia 2020 r, [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. art. 29 ust 1 pkt 1 i ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r poz 121), art. 545 ust 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 t prawo wodne (Dz. U. z 2018 r poz. 2268) uchyliło decyzję Burmistrza Ż. z dnia 14 października 2019 r , znak: [...] KK w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działce [...] ze szkodą dla działki nr [...] w Ż. i odmówiło nakazania M. C. i K. C. – właścicielom działki nr [...] w Ż. przywrócenia stanu poprzedniego bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...] w Ż..
Podaniem z dnia 21 marca 2015 r M. D. zwróciła się do Burmistrza Ż. o podjęcie działań w związku z podniesieniem poziomu działki sąsiedniej należącej do K. i M. C.. Wnioskodawczyni wskazała, że wody opadowe z działki sąsiedniej w wyniku jej podniesienia przedostają się na jej działkę.
W tej sprawie organ dwukrotnie przeprowadził wizje lokalne: 14 maja 2015 r i 24 listopada 2017 r, wreszcie orzekł, że na działce [...] stanowiącej własność K. i M. C. nie doszło do zmian stanu wody ze szkodą dla działki nr [...] stanowiącej własność M. D.. Decyzją z dnia 7 czerwca 2018 r , sygn. akt [...] SKO w T. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Dnia 23 sierpnia 2018 r Burmistrz Ż. postanowił przeprowadzić dowód z opinii biegłego M. K. na okoliczność "czy w wyniku prac związanych z podniesieniem poziomu terenu działki nr [...] Ż. należącej do Państwa K. i M. C. powstały szkody na terenie działki [...] w Ż. należącej do Pani M. D.. W przypadku ustalenia, że zmiana stanu wody na ww. działce Państwa K. i M. C. wystąpiła, należy ocenić czy oddziałuje ona niekorzystnie na działkę na działkę [...] w Ż. należącą do pani M. D. oraz w przypadku wystąpienia takiej zależności wskazać czy należy przywrócić stan pierwotny czy też, a jeśli tak to jakie urządzenia należałoby zastosować by zapobiec tym szkodom." W dniu 28 września 2018 r organ przeprowadził oględziny, podczas których wysłuchał stron postępowania i dokonał ustaleń faktycznych, w czynnościach brał udział biegły M. K.. Powołany biegły sporządził opinię z października 2018 r w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] w Ż.. We wnioskach opinii stwierdził, że : zmiany stosunków wodnych dokonane przez K. i M. C. w nieustalonym czasie na działce [...] nie były niekorzystne dla działki nr [...] należącej do M. D., z akt administracyjnych nie wynika by w wyniku zmian powstały szkody na działce [...], a podczas oględzin w dniu 28 września 2018 r autorowi opinii nie umożliwiono wejścia do budynku mieszkalnego p. M. D. celem dokonania oceny ew. szkód. W związku z tym należy odmówić wydania decyzji administracyjnej nakazującej przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.
Decyzją z dnia 14 października 2019 r znak: [...] KK w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działce [...] ze szkodą dla działki nr [...] w Ż. Burmistrz Ż. nakazał M. i M. C. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce [...] wraz z odpowiednią dokumentacją techniczną i pozwoleniem, której właścicielem jest M. D., w związku ze zmianą stosunków wodnych w wyniku kilkakrotnych prac na działce [...] oraz ustalił termin wykonania tych czynności do dnia 30 czerwca 2020 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że wprawdzie prace wykonane na działce [...] w "chwili obecnej" nie mają szkodliwego wpływu na teren działki nr [...] w Ż., jednak właściciele działki nr [...] dokonali zmiany stosunków wodnych, mimo, że nie wykazano szkodliwego wpływu na działkę nr [...].
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli M. i K. C..
Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie stwierdził, że wbrew twierdzeniom Burmistrza Ż. w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r prawo wodne, gdyż zgodnie z art. 545 tej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy niewymienionych w ust 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sprawa została wszczęta 23 marca 2015 r a ustawa z 20 lipca 2017 r prawo wodne weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. W sprawie ma, zatem zastosowanie art. 29 ust 1 i ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r prawo wodne. Organ II instancji stwierdza, że w sprawie sporne jest podniesienie poziomu terenu działki [...] – stanowiącej własność M. i K. C. co, zdaniem wnioskodawczyni negatywnie wpływa na działkę [...]. W toku postępowania M. D. nie przedstawił dowodów potwierdzających taki stan rzeczy. W sprawie przeprowadzono opinię biegłego M. K. – biegłego Sądu rejonowego w T. z zakresu ochrony środowiska, gospodarki odpadami i prawa wodnego. Organ II instancji cytując fragmenty opinii biegłego dotyczące powstałych w kolejnych latach 2015-2017 zmian stosunków wodnych na gruncie i powołując się na konkluzje opinii stwierdza, że zmiany stosunków wodnych dokonane na działce [...] w Ż. nie były niekorzystne dla działki [...] należącej do M. D. a sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia do podejmowania decyzji, o której mowa w art. 29 ust 3 prawa wodnego. Organ podaje za biegłym, że jedynie woda opadowa i roztopowa z bardzo wąskiej skarpy po stronie wschodniej terenu utwardzonego kostką (za palisada betonową po stronie wschodniej) może spływać w kierunku ogrodzenia zachodniego działki [...], jednakże ilość tej wody jest tak znikoma, że zostaje zagospodarowana przez szpaler rosnących tam tui. Ponadto murek ogrodzenia zachodniego działki nr [...] zazębiony na kilkadziesiąt cm poniżej poziomu terenu powodował blokadę spływu wody z terenu działki nr [...] na teren działki nr [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od tej decyzji organu II instancji wywiodła M. D. domagając się uchylenia decyzji w całości i przywrócenia decyzji burmistrza Ż. z dnia 14 października 2019 r. ewentualnie ponownego rozpoznania sprawy. Wskazała, że sąsiedzi zwozili odpady na teren swojej działki, co doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie i wpłynęło szkodliwie na jej działkę. Opinia biegłego M. K. oparta jest na pomiarach geodezyjnych firma A szkicu geodezyjnym do sporządzenia dokumentacji projektowej. Nie jest prawdą, że reprezentująca skarżącą A. P. nie zezwoliła na wejście biegłego na teren posesji skarżącej. Opinia biegłego zdaniem skarżącej jest niejasna, niespójna i nielogiczna. Brama wjazdowa w myśl opinii biegłego jest odbiornikiem wód opadowych i roztopowych. Brak jest dokumentacji geologiczno - inżynierskiej, bez której nie da się określić głębokości i warstw gruntu zalegającego na budowie, czyli przekroju geologicznego i profilu terenu. Na terenie własności państwa K. i M. C. pojawiły się obiekty kubaturowe stanowiące samowolę budowlaną.
Ostatecznie skarżąca w piśmie uzupełniającym z dnia 18 czerwca 2020 r domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, przy zasądzeniu kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Skarżąca zarzuciła naruszenia art. 11 w zw. z art. 84 k.p.a polegające na pobieżnej ocenie przez organ II instancji opinii biegłego M. K., niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych. Opinia zdaniem skarżącej nie została sporządzona przez biegłego posiadającego specjalistyczną wiedzę w zakresie gospodarki wodnej. Organ błędnie ustalił i przyjął wbrew dyspozycji art. 7 i 77 § 1 k.p.a. że P. C. wywiązał się z obowiązku zapewnienia poprawnego odprowadzenia wód opadowych. Wody opadowe powinny być odprowadzone na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub zbiorników retencyjnych zgodnie z wymogami § 28 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury dotyczącego warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 poz. 1065) W opinii biegłego M. K. brak przekrojów geodezyjnych terenu , równoległych do [...] z dz. ew. nr [...] od budynku w kierunku działki ew. [...] do ogrodzenia pomiędzy działkami (jak również brak dokonania pomiaru wysokości bezpośrednio za ogrodzeniem na dz. ew. [...]) wykonanych przez geodetę w okresie sprzed samowolnego nawiezienia gruzu i ziemi przez p. C. jak i po tym nawiezieniu. Bez tego dokumentu niemożliwe jest określenie kierunków spływu wody przed i po zrealizowaniu nawiezień przez p C. . Biegły wydał opinię w oparciu o twierdzenia stron , które nie zostały choćby pobieżnie zweryfikowane. Zatem materiał geodezyjny został niejako przygotowany pod założenie, że wody opadowe nie spływają na działkę skarżącej. Biegły M. K. powołuje się na materiały geodezyjne sporządzone przez T. K. które są szczątkowe i wybiórcze. Nawet w tak oszczędnym zakresie biegły M. K. odczytał je w dowolny sposób. Rzędne terenu w tej opinii zdaniem skarżącej podano błędnie, bez należytego wskazania różnicy poziomów terenów. Murek ogrodzenia, na który powołuje się biegły jest znacznie spękany nad i pod gruntem, co wynika z protokołu z dnia 26 lutego 2020 r. Istnieje możliwość przesączania się wody na działce [...] z działki nr [...]. Wydanie opinii w tym zakresie bez przeprowadzenia odkrywek na całej długości granicy pomiędzy działkami nr [...] i dz. ew. [...] jest dowolne. Skarżąca zarzuca, że biegły M. K. nie posiada uprawnień do wykonywania opinii w tak specjalistycznej materii. Biegły nie posługuje się językiem wystarczająco specjalistycznym i wchodzi w role organu rozstrzygającego sprawę wskazując wydanie decyzji o określonej treści na str. 26 w pkt 3 opinii.
Dodatkowo skarżąca złożyła prywatną opinię mgr inż. T. S. - rzeczoznawcy budowlanego z marca 2020 r, w zakresie możliwego podtopienia działki [...] i budynku na wskutek znacznego podwyższenia terenu przez sąsiada właściciela działki [...]. Skarżąca wskazuje, że skutki zmiany gospodarki wodami opadowymi przez p. C. już wystąpiły i objawiły się w zalewaniu działki skarżącej oraz zaciekami na ścianie piwnicy domu skarżącej. Zawilgocenia te potwierdził biegły S.. Przed wykonaniem prac ziemnych przez p. C. , powyższego zawilgocenia skarżąca nie odnotowała.
Organ - Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.
Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).
Na mocy powołanego wyżej art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 września 2020 r. (k - 67) niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - tj. w przypadku, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) . Ustawa ta z dniem 1 stycznia 2018 r. została uchylona i zastąpiona przez ustawę z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r, poz. 1566 z późn. zm.).
Sąd badał prawidłowość zaskarżonej decyzji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne – zwanej dalej "ustawą", bowiem sprawa została wszczęta przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo wodne i rozstrzygana jest w oparciu o przepisy dotychczasowe, o czym stanowi art. 545 ust 4 obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne.
Artykuł 29 ust. 1 ustawy prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r stanowi, że : właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Prowadzone postępowanie administracyjne powinno, zatem zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 29 ust 3 prawa wodnego. W tej normie prawnej mowa o każdej zmianie stanu wód, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Ustawa prawo wodne dotyczy szeroko rozumianych "stosunków wodnych " a z wymienionymi w art. 29 ustawy nagannymi działaniami właściciela wobec gruntów sąsiednich wiąże określoną odpowiedzialność. Organ administracji ma, zatem obowiązek zastosować art. 29 ust 3 w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 29 ust 1 pkt 1 i 2 a następnie nałożyć w drodze decyzji administracyjnej sankcję za spowodowanie zmiany stosunków wodnych. Sankcja przewidziana w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, może mieć zastosowanie w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 tej normy. Sankcja przewidziana w ust. 3 nie dotyczy natomiast sytuacji unormowanej w ust. 2, ponieważ unormowano tam obowiązki właściciela gruntu usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na skutek działań osób trzecich lub wskutek przypadku, niezależnie od woli właściciela gruntu. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być, zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.
Cytowany art. 29 ust. 1 ustawy przewiduje bezwzględny zakaz dokonywania zmian stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzania wód i ścieków na grunty sąsiednie. Natomiast wydanie decyzji w trybie ust. 3 powołanego przepisu zależne jest od ustalenia następujących okoliczności faktycznych:
< czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie
< czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie
< czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą istnieje związek przyczynowo skutkowy.
W orzecznictwie zwraca się uwagę, że sprawy z zakresu zastosowania art. 29 prawa wodnego są na tyle skomplikowane, że ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych, które bądź posiadają wyspecjalizowani pracownicy organu gminy, bądź istnieje potrzeba zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1621/13 (LEX nr 1794210) stwierdził, że "postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w tym ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej. Nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Wymaga to, co do zasady odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Celowe jest, zatem w tej kategorii spraw dopuszczenie dowodu z opinii biegłego". Podobny pogląd wyraził NSA również w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. II OSK 1538/11 (LEX nr 1367319): "Wydanie decyzji o nałożeniu lub o odmowie nałożenia sankcji określonej w art. 29 ust. 3 p.w. wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy właściciel nieruchomości w istocie dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Postępowanie takie wymaga wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie gruntu. Błędny jest przy tym pogląd, że wykonanie tego rodzaju prac powoduje automatycznie zmianę stosunków wodnych w rozumieniu przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 p.w."
Na potrzeby kontrolowanego postępowania administracyjnego została sporządzona opinia biegłego mgr inż. M. K. - biegłego Sądu Rejonowego w T. z zakresu ochrony środowiska, gospodarki odpadami i prawa wodnego.
Dokonawszy kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa i podlega uchyleniu wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
Sporządzona w sprawie opinia biegłego mgr inż. M. K. z października 2018 r. nie jest ani zupełna ani na tyle rzetelna, by mogła stanowić dla organu rozstrzygającego sprawę podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Opinia posiada istotne braki w zakresie ustaleń hydrologicznych (brak mapy spływu wód przed i po dokonaniu zmiany stanu wód na gruncie) a następnie ich analizy z punktu widzenia tej dziedziny nauki. Trafne są zarzuty skargi wskazujące na istotne braki opinii w szczególności brak przekrojów geodezyjnych terenu, równoległych do ul [...] z dz. ew. nr [...] od budynku w kierunku działki ew. [...] do ogrodzenia pomiędzy działkami (jak również brak dokonania pomiaru wysokości bezpośrednio za ogrodzeniem na dz. ew. [...] wykonanych przez geodetę w okresie sprzed samowolnego nawiezienia gruzu i ziemi, jak i po tym nawiezieniu. Bez tego dokumentu niemożliwe jest określenie kierunków spływu wody przed i po zrealizowaniu nawiezień. Biegły wydał opinię w oparciu o twierdzenia stron, które nie zostały zweryfikowane, następnie powołuje się na materiały geodezyjne , które są szczątkowe i wybiórcze.
Biegły w sporządzonej opinii używa nieprecyzyjnych i nieweryfikowalnych określeń jak : "działki te były mniej więcej na równym poziomie, chociaż działka nr [...] ... była nieco wyżej położona". Wątpliwe są wnioski biegłego, że pozostawienie wolnego pasa pomiędzy wschodnią granicą nasypu gruzu ziemi a ogrodzeniem zachodnim działki nr [...] i sam murek ogrodzenia zachodniego działki nr [...] zagłębiony na kilkadziesiąt cm poniżej poziomu terenu powodował "blokadę spływu wody" z terenu działki nr [...] na działkę M. D..
Co istotne - sporządzona opinia mgr inż. M. K. nie zawiera mapy, na której zaznaczony byłby kierunek spływu wód, na badanym obszarze, przed i po zmianie stosunków wodnych a także wyjaśnień w tym względzie i wskazania, jakie są możliwe środki zaradcze. Skarżąca stanowczo twierdzi (pismo z 18 czerwca 2020 r), że skutki zmiany gospodarki wodami opadowymi już wystąpiły i objawiły się w zalewaniu działki skarżącej oraz zaciekami na ścianie piwnicy domu skarżącej, czego nie odnotowała przed wykonaniem prac ziemnych na działce sąsiedniej. Te twierdzenia skarżącej wymagają weryfikacji przez biegłego przybranego w sprawie.
Zaprezentowany w dotychczasowej opinii sposób rozumowania biegłego, bez pełnego zbadania stanu sprawy nie zasługuje na aprobatę. Wbrew stanowisku z uzasadnienia zaskarżonej decyzji opinia mgr inż. M. K. nie jest zupełna, bowiem zawiera istotne braki i niejasności. Ustalenia biegłego w zasadzie ograniczają się do obserwacji powierzchni gruntu i analizy stanowisk stron na przeprowadzonych oględzinach, bądź dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.
Opinia biegłego M. K. składa się z 27 stron, z czego większość stanowi prezentacja stanowisk stron postępowania, a następnie dołączono do niej szczątkową dokumentację geodezyjną, w postaci szkicu sytuacyjnego geodety mgr inż. T. K.. Biegły stwierdza, że z akt sprawy nie wynika, aby w wyniku zmiany powstały jakiekolwiek szkody dla działki nr [...] należącej do M. D., czy też substancji budynku mieszkalnego. Tymczasem z oświadczeń M. D., na każdym etapie postępowania wynika, że w nawiezieniu znacznych warstw ziemi upatruje ona realne niebezpieczeństwo podtopienia wjazdu na teren jej działki i fundamentów domu wraz z piwnicami. W piśmie M. D. z dnia 24 lipca 2017 r, na które szczegółowo powołuje się biegły na str 11 opinii jednoznacznie wynika, że "pomimo dość suchych miesięcy podczas opadów deszczu woda z terenu działki pp K. i M. C. nr [...] przedostaje się na teren jej działki nr [...], co powoduje jej nadmierne zawodnienie, przesiąkanie wody pod fundamentami jej budynku mieszkalnego i z biegiem czasu spowoduje pojawienie się wilgoci i zagrzybienia w piwnicy, co skutkować będzie z kolei zawilgoceniem ścian tego budynku". Tego aspektu biegły nie zbadał ani nie zajął stanowiska w swojej opinii. Biegły miał w zakresie swej specjalności wypowiedzieć się, co do istniejących na gruncie faktów, a nie oczekiwać że strona udowodni prawdziwość swoich twierdzeń na podstawie dokumentów znajdujących się, bądź złożonych do akt administracyjnych.
Powołany przez organ biegły nie sprostał tym zadaniom a organ II instancji właściwie nie ocenił złożonej opinii w kontekście jej braków i niejasności, tak by dokument ten miał moc dowodową.
Organ I instancji wydając decyzję z dnia 14 października 2019 r prawidłowo dostrzegł, na podstawie sporządzonej opinii biegłego, że choć dokonane zmiany w ukształtowaniu nawierzchni działki przez K. i M. C. nie wpływają w obecnej chwili w sposób pogarszający stosunki wodne na działce [...] – własność M. D.. Jednak dokonane zmiany mogą zmieniać rzędną zwierciadła wody gruntowej, szczególnie podwyższenie poziomu działki [...], co przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych na przykład opadów może szkodliwie oddziaływać na działkę nr [...] położoną niżej. Na aprobatę zasługuje fakt, że Burmistrz Ż. próbował polubownie zakończyć spór pomiędzy stronami- właścicielami sąsiednich działek, jednak w sprawie konieczne było wydanie decyzji. Rozstrzygnięcie organu I instancji było jednak nieprawidłowe z tego względu, że organ nie wskazał w sposób konkretny, jakie prace i urządzenia zapobiegające szkodom maja zostać wykonane przez K. i M. C., w związku ze stwierdzoną zmianą stosunków wodnych na gruncie. Nie wskazała tego również opinia biegłego, na którą powołano się w decyzji. Biegły mgr inż. M. K. nie odpowiedział w pełni na odezwę organu z 23 sierpnia 2018 r. choć biegły stwierdził, że kilkakrotnie wystąpiła zmiana stanu wody na gruncie w wyniku wykonanych prac na działce Państwa K. i M. C., to prawidłowo nie ocenił czy zmiana stanu wody na działce Państwa K. i M. C. oddziaływuje niekorzystnie na działkę [...] i w jakich okolicznościach. Nie wskazał też, jakie urządzenia należy zastosować, by zapobiec szkodom na działce [...] Opinia wymaga istotnego uzupełnienia.
W trakcie dotychczasowego postępowanie organy administracji nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych, dostatecznie nie wyjaśniły stanu sprawy, a zastosowana w zaskarżonej decyzji argumentacja oparta o wadliwą opinię biegłego rzeczoznawcy, nie może prowadzić do stanowczego wniosku, że brak jest w rozpatrywanej sprawie przesłanek do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Należy mieć na względzie, że samo zalewanie terenu sąsiedniego (które nie występowało wcześniej), jeśli nie stanowi normalnego i naturalnego zjawiska przyrodniczego, tylko spowodowane jest działalnością zewnętrzną, jest szkodliwą zmianą w rozumieniu przepisów prawa wodnego.
Postępowanie w tym zakresie wymaga powtórzenia a biegły rzeczoznawca dysponujący wiedzą z zakresu hydrologii w ponownej opinii odpowie na prawidłowo postawione przez organ tezy dowodowe, jak w postanowieniu Burmistrza Ż. z dnia 23 sierpnia 2018 r, znak: [...]
Z wszystkich wyżej przytoczonych względów w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym naruszono art. 84 § 1 k.p.a w związku z art. 7 i art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. Doprowadziło to również do naruszenia zasad postępowania administracyjnego związanych z zaufaniem do władzy publicznej i należytego przekonywania (art. 8 i art. 11 k.p.a ).
Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm.) . O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. ( pkt II wyroku)