II SA/Kr 332/17

II SA/Kr 332/17 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2017-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Beata Łomnicka /przewodniczący/
Jacek Bursa /sprawozdawca/
Krystyna Daniel
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 469
art 9 ust 1 pkt 13 w zw. z art 74 ust 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Krystyna Daniel Protokolant: st. sek. sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 12 stycznia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu likwidacji urządzenia wodnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę 300,00 zł ( trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 24 listopada 2016 roku, znak: [...] . Starosta B. , na podstawie art. 64a ust. 5 i art. 140 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015r. poz. 469 ze zm.) oraz art. 104 kpa, nałożył na M.S. i C.S. właścicieli działki nr [...] obręb S. obowiązek likwidacji wykonanych bez pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych, tj. wykonanej przebudowy rowu ziemnego (zasypania rowu z wykonaniem rurociągu odpływowego średnicy 200 mm z wylotem do rzeki [...] i wykonania drenażu z wylotem do cieku średnicy 100 mm, na terenie działki nr [...] obręb [...] , gm. S . W tym celu należy odbudować (odtworzyć) zasypany rów ziemny na terenie działki nr [...] obręb [...], gm. S . Parametry odtworzonego rowu mają wynosić około: długość 57 m; szerokość góry koryta rowu od 2 m do 3,5 m; głębokość od 0,6 m przy granicy działek nr [...] i nr [...] następnie ok. środka przedmiotowego odcinka rowu głębokość 1,2 m, a przy wylocie rowu do cieku [...] 0,6 m; wylot osi rowu do cieku w odległości 32 m od korony budowli przelewowo-upustowej zbiornika retencyjne- rekreacyjnego; skarpy rowu należy wyprofilować ze spadkiem 1:1,5 / 1:2 i wyrównać. Należy rozebrać, wykonany zamiast w/w rowu, rurociąg odpływowy o średnicy 200 mm z wylotem do cieku [...] oraz wyrównać i wyprofilować skarpę cieku w miejscu rozebranego wylotu. Należy rozebrać wylot z drenażu 100 mm do cieku [...] oraz wyrównać i wyprofilować skarpę cieku w miejscu rozebranego wylotu. Powyższe prace wykonać należy w terminie do końca grudnia 2017r.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, iż ustalono, że przedmiotowy rów na dz. nr [...] i nr [...] obręb S. nie jest rowem melioracyjnym. Ani ten rów, ani przedmiotowy drenaż z wylotem nie figurują w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów. Przedmiotowy rów, jako rów ziemny (trawiasty, nieszczelny) kształtuje zasoby wodne; w tym przypadku rów nie tylko odbierał wody ze zlewni drogi, ale również regulował poziom wód na terenach do niego przyległych, zatem należy go uznać za urządzenie wodne zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy Prawo wodne. Wobec tego, zgodnie z art. 122 ust.1 pkt 3 w związku z art. 9 ustawy Prawo wodne, na wykonanie przebudowy tego rowu należało uzyskać pozwolenie wodnoprawne. Również na wykonanie wylotu z drenażu 100 mm odwadniającego działkę nr [...] w skarpie zbiornika wodnego w S. , zlokalizowanego na cieku [...], należy uzyskać pozwolenie wodnoprawne. Wody drenarskie z odwodnienia są wprowadzane do zbiornika wodnego istniejącego na cieku, więc w przedmiotowym przypadku potrzebne jest pozwolenie na szczególne korzystanie z wód i na budowę urządzeń wodnych. Na odprowadzanie wód drenażowych do wód z terenu działki jest wymagane pozwolenie wodnoprawne, ponieważ ma tu miejsce odprowadzanie wód do zbiornika wodnego na cieku. Jednocześnie należało uzyskać pozwolenie wodnoprawne na budowę drenażu z wylotem do wód. Sposób, w jaki oddziałuje przedmiotowy drenaż z wylotem do zbiornika na cieku, należy zakwalifikować do korzystania szczególnego, o czym mowa w art. 37 Prawa wodnego (pobór oraz odprowadzanie wód powierzchniowych lub podziemnych). Jak wynika z zebranych dowodów przedmiotowy rów odwodnieniowy został wykonany przed 2001 r. pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.). Wówczas rowy niebędące urządzeniami melioracji wodnych nie były wymienione wśród urządzeń wodnych. Do rowów takich można było stosować przepisy o urządzeniach wodnych w przypadku, gdy mogły one powodować szkodliwe zmiany wód podziemnych albo w inny sposób wywierać szkodliwy wpływ na gospodarkę wodną. Do wykonania i likwidacji urządzeń wodnych, analogicznie jak to przewiduje obowiązujący obecnie art. 9 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego, przepisy o wykonaniu tych urządzeń stosowało się odpowiednio. W tym przypadku mamy do czynienia z rowem, który niewątpliwie kształtował zasoby wodne, przynajmniej od 2001 r. i nawet jeśli uznano by ten rów za nielegalny, to jego likwidacja po roku 2004 r., zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne obowiązującej od 1 stycznia 2002 r., wymagała uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego. Nie udało się ustalić, w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, kto i w którym roku zlikwidował rów odprowadzający wody z kanalizacji deszczowej w ul.[...] - S. , zlokalizowany na terenie działki nr [...] obręb [...] i przebudował go jako rurociąg 200 mm oraz, kto i kiedy wykonał drenaż z wylotem, zlokalizowanym w pobliżu budowli przelewowo-upustowej w odległości ok. 1 m od ogrodzenia dz. nr [...] przy granicy z dz. nr [...] obręb [...] gdyż ani strony, ani świadkowie nie udzielili organowi tych informacji. Również przedstawiciel Gminy S. , oddelegowany na oględziny, przeprowadzone w dniu 9.08.2016 r., nie posiadał wiedzy na ten temat. Z zebranych dokumentów w sprawie można stwierdzić, że przedmiotowy rów odwodnieniowy na terenie działek nr [...] i nr [...] istniał już w 2001 r. oraz, że najprawdopodobniej istniał jeszcze w 2008 r. podczas opracowywania dokumentacji pn. Instrukcja obsługi i eksploatacji obiektu "Zbiornik wodny retencyjne - rekreacyjny w S. - opracowanie z marca 2008r, wykonanej przez E.S. , która znajduje się w archiwum starostwa. Oznacza to, że rów został przebudowany najprawdopodobniej po 2008 roku. Drenaż 100 mm z wylotem do cieku musiał zostać wykonany niedawno, skoro wnioskodawca w piśmie z dnia 7.04.2016r. pisze, że wylot niewiadomego pochodzenia zlokalizowany jest w pobliżu budowli przelewowo-upustowej w niewielkiej odległości od ogrodzenia dz. nr [...] przy granicy z dz. nr [...] oraz, że jak wynika z okresowej oceny stanu zbiornika w pobliżu budowli przelewowo-upustowej nastąpiło podmycie płyt umocnieniowych, co może być związane z wykonaniem tego wylotu. Natomiast okresowa ocena stanu zbiornika, zgodnie z art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane powinna być wykonywana co roku.
W przedmiotowej sprawie urządzeniem wodnym, wymagającym uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, jest wylot z drenażu do rzeki (likwidacja wylotu nakazana w niniejszej decyzji spowoduje, że drenaż nie będzie funkcjonował), gdyż przepis art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. f Prawa wodnego, do urządzeń wodnych zalicza wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód. Do wykonania drenażu, będącego urządzeniem melioracji wodnych nie zaliczonym do urządzeń wodnych, w myśl przepisu art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. a Prawa wodnego, przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio, co oznacza, że i ta czynność, w zależności od zakresu jej oddziaływania na stan wód powierzchniowych i podziemnych, może wymagać uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Szczególnym korzystaniem z wód, wymagającym uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, będzie w tym przypadku odprowadzanie wody z drenażu do rzeki, gdyż przepis art. 37 pkt 1 Prawa wodnego, do szczególnego korzystania z wód zalicza odprowadzanie wód powierzchniowych i podziemnych. Do odwadniania działki (gruntów), w myśl przepisu art. 31 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego, stosuje się odpowiednio przepisy prawa wodnego o korzystaniu z wód, co analogicznie jak w przypadku wykonywania drenowania (odwodnienia) gruntów, może wymagać uzyska pozwolenia.
Do dnia dzisiejszego wniosek o legalizację przedmiotowych urządzeń wodnych nie wpłynął. Natomiast pismem z dnia 4.08.2016r. przesłano informację, że "Uzdrowisko [...] sp. j. nie wystąpi z wnioskiem o legalizację przebudowy ponieważ z chwilą zakupu Uzdrowiska taki stan już istniał a za wykonanie przebudowy rowu odpowiedzialna jest Gmina S j."
Organ nie dał wiary temu, by właściciel wylotu z kanalizacji deszczowej w ul. [...] w S. sam zlikwidował sobie rów odpływowy i uniemożliwił prawidłowe działanie kanalizacji. Z chwilą zakupu nieruchomości jej nowy właściciel staje się również właścicielem urządzenia wodnego, stanowiącego część składową nieruchomości i właściciel terenu odpowiada za to urządzenie wodne - również nielegalne. Nowy właściciel działki nr [...] w S. powinien więc mieć decyzję legalizującą to urządzenie lub zlikwidować (rozebrać) nielegalne urządzenie wodne.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli M.S. i C.S. , zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, m.in. art. 9 ust. 2 pkt 2 i 14, art. 64a ust. 5, art. 140, art. 73 ustawy Prawo wodne. Wskazali oni, iż nie sposób odtwarzać rowu, którego nie ma dokumentach urzędowych jak również fizycznie nie było go w chwili zakupu Uzdrowiska S. przez M. i C.S. w roku 2011. Nie sposób odtwarzać rowu, bez dokumentacji i stosownych zezwoleń. Ponadto jak ustalił Starosta B. przed wykonaniem kanalizacji burzowej ulicy [...] z wylotem do rzeki [...] Gmina S. jako inwestor, winna była wystąpić przed wykonaniem inwestycji o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego czego nigdy nie uczyniła. Zatem Wójt Gminy S. sam zawiadomił organ o nielegalnej inwestycji, za którą odpowiada. Powyższe dokumentuje treść decyzji z dnia 24.11.2016 r. nakazującej gminie S. likwidację opisanej samowoli. Nadto na odcinku działki nr [...] przebiegający kryty kanał jest drożny, nie narusza w żaden sposób stosunków wodnych na tym terenie ani w stosunku do nieruchomości sąsiednich. Instalacja ta służy głównie odprowadzeniu wód opadowych z drogi gminnej ul. [...] oraz z parkingów Hotelu [...] przy ul. [...] o czym informowano Starostę B. , a nie zostało to wyjaśnione w toku prowadzonego postępowania zwieńczonego zaskarżaną decyzją. Gmina S. posiada możliwość wykonania, legalnego odprowadzenia wód opadowych poprzez instalację wykonaną na własnym gruncie spełniającą wszystkie wymogi prawne. Istnienie nielegalnego odcinka gminnej kanalizacji burzowej na naszej działce [...] jest klasycznym naruszeniem prawa własności i Gmina S. winna niezwłocznie usunąć na koszt własny tą samowolę bez uszczerbku dla nieruchomości nr [...] i przystąpić do realizacji tej inwestycji w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Na nieruchomości skarżących nr [...] nie ma także ustanowionej służebności dla tego odcinka nielegalnej instalacji. Samo odtworzenie rzekomego rowu na działce nr [...] niczego nie usprawni w funkcjonowaniu całej nielegalnie wykonanej instalacji, nadto organy nie zbadały kwestii odprowadzania ścieków. Jedynie wykonanie jej przez gminę zgodnie z wszelkimi wymogami prawa i warunkami technicznymi rozwiązuje ten problem docelowo. Starosta B. pominął zatem te aspekty proponując w wydanej decyzji w istocie włączenie M. i C.S. w połowiczną próbę legalizowania instalacji wykonanej przez Gminę S. nielegalnie. Ponadto wylot tej nielegalnej kanalizacji burzowej, czyli koniec rury, którą odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe z tzw. nawierzchni trwałych do rzeki [...] traktuje się w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne - jako urządzenie wodne. Wykonanie takiego wylotu (urządzenia wodnego), zgodnie ustawą Prawo wodne, wymaga odrębnego pozwolenia wodno prawnego. Oznacza to. że Gmina S. musi uzyskać jedno pozwolenie na odprowadzanie wód oraz drugie na wykonanie systemu odprowadzania. Ponadto obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w sferze utrzymania urządzeń kanalizacyjnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków opadowych (kanalizacji deszczowej) wyznacza stan posiadania tych urządzeń, o czym wprost przesądza przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858). Nie ma tu zatem podstawy do jakiejkolwiek ingerencji M. i C.S. w jakiekolwiek działania zmierzające do legalizacji wykonanej nielegalnie przez Gminą S. instalacji odprowadzającej wody opadowe z parkingów Hotelu [...] oraz z ulicy [...] w S. pomimo, iż odcinek tej nielegalnej instalacji przebiega przez nieruchomość skarżących nr [...] . Nadto skoro organ nie stwierdził jakichkolwiek negatywnych i niekorzystnych zmian czy degradacji skarpy związanej z takim przebiegiem nielegalnej instalacji, nie ma podstaw prawnych do przywracania niewiadomego stanu, który te niekorzystne zmiany (których nie stwierdzono) by usuwał.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. decyzją z 12 stycznia 2017r. znak: [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 9 ust. 2 pkt 2 i art. 64a ustawy Prawo wodne, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania prac (ostatnie zdanie sentencji) i w tym zakresie orzekł, iż powyższe prace wykonać należy w terminie do końca grudnia 2017 roku. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, iż własność działki nr [...] , należy do M.S. i C.S. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż na tej działce nastąpiły przebudowa rowu (polegająca na jego zasypaniu i wykonaniu rurociągu) oraz wykonanie drenażu z wylotem. Czynności te odbyły się bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne co do zasady wymagane jest na wykonanie urządzeń wodnych. W myśl art. 9 ust. 1 pkt 19 w/w ustawy przez urządzenia wodne należy rozumieć urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności budowle: piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy (lit. "a"), wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód lub urządzeń wodnych oraz wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód lub urządzeń wodnych (lit. "f'). Przepis art. 9 ust. 2 pkt l lit. "a" powołanej ustawy stanowi, iż przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych. Do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się m.in. rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, drenowania, rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m, stacje pomp do nawodnień ciśnieniowych, jeżeli służą celom regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami (art. 73 ust. 1 i art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Istnienie rowu zostało wykazane m.in. za pomocą mapy zasadniczej oraz dokumentacji projektowej budowy kanalizacji deszczowej w ul. [...] w m. S. przedstawionej przez Gminę S . Fakt niefigurowania rowu w ewidencji urządzeń melioracji wodnych szczegółowych nie ma charakteru rozstrzygającego. Po pierwsze, w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 21 marca 1991 r., IV SA 142/91, wskazano, iż o zaliczeniu urządzeń wodnych lub cieków wodnych do melioracji wodnych podstawowych bądź do melioracji wodnych szczegółowych decyduje charakter tych urządzeń lub cieków, a samo zaliczenie następuje z mocy prawa. Po drugie, mógł to być rów mający inny charakter niż melioracyjny i jego likwidacja/przebudowa też wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Za właściciela rowu oraz drenażu, wraz z wylotem należy uznać właściciela nieruchomości, zgodnie z art. 47-48 kc wszystko co jest częścią składową gruntu dzieli jego los prawny. Oznacza to, że każdoczesny właściciel gruntu niepokrytego wodą staje się właścicielem zlokalizowanych na nim urządzeń wodnych, niezależnie od tego czy był wykonawcą tego urządzenia. W związku z tym, okoliczność kto dokonał czynności w postaci przebudowy rowu oraz wykonania drenażu są bez znaczenia prawnego. Odwołujący się powołują się na korzystanie z instalacji przez inne podmioty. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia. System kanalizacyjny nie jest przedmiotem reglamentacji przez pozwolenie wodnoprawne. W niniejszym stanie faktycznym wykonanie rurociągu było powiązane z zasypaniem rowu i przejmowaniem wód, co należy zakwalifikować w kategorii przebudowy rowu. Kolektor ten wpięty jest w rów na sąsiedniej działce nr [...] który był połączony z zasypanym rowem. Organ w trakcie postępowania informował o możliwości legalizacji, jednakże właściciele nie skorzystali z tej możliwości. W związku z powyższym, na podstawie art. 64a ust. 5 ustawy Prawo wodne zachodzą przesłanki do przywrócenia stanu zgodnego z prawem oraz ustalenia warunków i terminu wykonania obowiązku. W sytuacji braku wniosku o legalizację, Organ w oparciu o art. 64a ust. 5 ustawy Prawo wodne zobowiązany jest przywrócić stan zgodny z prawem i określić warunki wykonania obowiązku wobec właścicieli urządzenia. Kompetencja organu co do zasady ma charakter związany,
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła M.S. zarzucając naruszenie:
- art. 9 ust. 2 i 14, art. 64a ust. 5, art. 140 i art. 73 ustawy Prawo wodne poprzez ich błędne zastosowanie, w szczególności uznanie, że nielegalna instalacja odprowadzająca wody opadowe i roztopowe z drogi gminnej ul. [...] w S. , a także z parkingów Hotelu [...] w S. należącego do spółki [...] Sp. z o.o. to urządzenie melioracji szczegółowej i w konsekwencji uznanie, iż ta instalacja w przeszłości będąca prawdopodobnie rowem jako urządzenie melioracji szczególnej winna być odtworzona przez M. i C.S. w zakresie podanym w zaskarżonej decyzji na działce nr [...] i pominięcie, że właścicielem tego urządzenia jest Gmina S.
- przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzania ścieków do wód lub ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2006r., nr 137, poz. 984 z późn. zm.) poprzez całkowite pominięcie w zaskarżonej decyzji tej kwestii;
- przepisów proceduralnych poprzez niewłaściwe i niedostateczne wyjaśnienie przedmiotowej sprawy i w konsekwencji uznanie, że odcinek nielegalnej instalacji wykonanej przez Gminę S. a przebiegający przez nieruchomość Skarżących nr [...] w postaci w pełni drożnego rurociągu odprowadzającego wody opadowe z drogi gminnej ul. [...] oraz z parkingów Hotelu [...] Sp. z o.o. przy ul. [...] w S. , należy zlikwidować tj. przebudować i odbudować poprzez odtworzenie otwartego rowu bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego i innych wymaganych dokumentów, a jedynie na podstawie parametrów podanych w decyzji Starosty B. bez uwzględnienia przepisów o ochronie środowiska i faktu, iż obowiązek przebudowy i odbudowy nie dotyczy właściciela, którym jest Gmina S. tylko spoczywa na skarżących.
W uzasadnieniu powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji
W oparciu o to wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, a - w myśl art. 135 p.p.s.a. - Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga M.S. jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z powodu naruszenia art. 7, 77 § 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do przedwczesnego rozstrzygnięcia w oparciu o zastosowanie przepisów prawa materialnego, które nie znajdują uzasadnienia w całokształcie zebranego materiału dowodowego.
Kontrola przeprowadzonego postępowania zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, prowadzi do wniosku, że postępowanie dowodowe było niepełne, gdyż nie obejmowało precyzyjnych i wyczerpujących ustaleń w zakresie dokonanego przez organy przyjęcia nałożenia obowiązku na M.S. i C.S. właścicieli działki nr [...] .
Nałożenie takiego obowiązku może być orzeczone dopiero po precyzyjnym określeniu przesłanek podlegania obowiązkowi, w tym przedmiotowych, a zatem po ustaleniu w związku z jakimi konkretnie dokonanymi działaniami lub zaniechaniami taki obowiązek należy nałożyć. Pomimo obszernych uzasadnień organy nie wskazały jaki charakter ma sporny rów, który był podstawą przedmiotową decyzji. Brak było ustaleń czy sporny rów to urządzenie melioracji wodnych szczegółowych (art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego). Stosownie do jego brzmienia do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, jeżeli służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1. Przepis ten z kolei wprost wskazuje, iż melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Zatem w świetle art. 70 ust. 1 melioracje wodne służą polepszeniu zdolności produkcyjnych gleby, ułatwiając jej uprawę oraz chronią użytki rolne przed powodziami. Przepis ten wyraźnie podkreśla, że melioracje służą przystosowaniu środowiska do potrzeb produkcji rolniczej, zwiększając zdolność produkcyjną gleby, ułatwiając jej uprawę oraz chroniąc użytki rolne przed degradacją oraz powodzią. Żeby obiekt budowany mógł być zaliczony do tego rodzaju urządzeń melioracji wodnych jego realizacja musi mieć na celu polepszenie zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienie jej uprawy oraz służyć ochronie użytków rolnych przed powodziami. Nadto melioracje takie oznaczają, iż urządzenia są sztucznie wykonane, a nie powstały w sposób naturalny, co winno zostać szczegółowo zbadane i ocenione. Organy nie dokonały w tym zakresie wystarczających ustaleń, zwłaszcza nie przeprowadziły i nie zgromadziły wymaganej i koniecznej dokumentacji technicznej wykonanej w sposób prawem przewidziany. Organy pominęły i nie odniosły się w tym względzie do szczegółowych zarzutów odwołujących, którzy wskazywali w sposób bardzo obszerny na charakter i sposób funkcjonowania urządzeń wodnych na ich działce oraz w powiązaniu do działek sąsiednich. Organy nie przeprowadziły w tym celu żadnej wiążącej i możliwej do zweryfikowania oceny, gdyż kwestię tą pominęły w swoich rozważaniach, przyjmując zatem bez żadnego uzasadnienia w zakresie faktycznym i prawnym, iż sporny rów stanowi urządzenie melioracji wodnych szczegółowych.
Dodatkowo jak wprost wynika z art. 74 ust. 1 Prawa wodnego regulującego kwestię kosztu wykonywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych - wykonywanie urządzeń takich melioracji wodnych należy do właścicieli gruntów. A zatem dopiero precyzyjne określenie, iż sporny rów należy do określonego typu obiektu może prowadzić do nałożenia konkretnego obowiązku, ponieważ wiązać się to będzie z kosztami dla konkretnego podmiotu. W powyższym zakresie brak prawidłowych ustaleń skarżonych organów co do charakteru prawnego rowu – rodzaju urządzenia, czyni rozstrzygnięcie w tym zakresie co do zobowiązania skarżących, jako przedwczesne i wobec tego wadliwe. Również stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 13) Prawa wodnego przez rowy - rozumie się sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu. W ocenie Sądu skarżone organy również tej kwestii nie zbadały i uzasadniły w sposób prawidłowy, gdyż nie wykazały w sposób wiążący, iż koryto spornego rowu ma charakter "sztuczny".
Nadto konieczne są w świetle zarzutów skarżących podnoszonych w toku postępowania administracyjnego, w tym w odwołaniu, dodatkowe ustalenia co do kwestii dokonanej ewentualnie samowoli budowlanej, aby w sposób wiążący ocenić kto ewentualnie ma być adresatem decyzji. Do tego w ogóle organy się nie odnosiły, pomijając ją pomimo szczegółowego wypowiadania się odwołujących. Zasadnie zatem zarzucono w skardze, iż organy nie zajęły się kwestią legalności spornego urządzenia, poprzestając na ogólnikowych informacjach, że zostało wykonane, oraz kiedy, przy czym ustalenia te były, jak wprost wynika z treści uzasadnień organów nieprecyzyjne. Brak zatem jakiejkolwiek dokumentacji na okoliczność legalności wybudowania urządzenia. Nie jest dopuszczalnym w niniejszej sprawie stwierdzenie, iż określone działanie skarżącej w zakresie rowu było nielegalne, czy ponosi ona odpowiedzialność (nakłada się obowiązek) bez uprzedniego zbadania czy budowa była zgodna z prawem i przez kogo dokonana.
W powyższym zakresie zatem decyzje organów obu instancji są wadliwe i oparte na niepełnym materiale dowodowym. Konieczne jest zatem jego uzupełnienie o odpowiednie dokumenty w postaci map, pozwoleń administracyjnych, projektów budowlanych itp. ewentualnie dowodu z opinii biegłego w tym zakresie, jeśli ustalenia i oceny wymagałyby wiedzy specjalistycznej. Wszystkie dodatkowe dowody wymagają opisu i oceny, czego również zabrakło w dotychczasowym postępowaniu. Organ odwoławczy bezpodstawnie zaakceptował i również potwierdził prawidłowość decyzji organu I instancji w zakresie ustalonego tam stanu faktycznego, kiedy to decyzja ta nie zawiera wystarczającego ustalenia co do w/w okoliczności.
Wobec zaistnienia powyżej opisanych braków w postępowaniu dowodowym skarżony organ nie miał, w ocenie Sądu, wystarczających i przekonywujących podstaw do wyprowadzania w oparciu o art. 64a prawa wodnego wniosków co do możliwości zastosowania jego dyspozycji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny, należycie przeprowadzić postępowanie z zachowaniem wymogów z art. 7 i 77 kpa, w tym w zakresie stwierdzonych powyżej uchybień, nadto rozpatrzeć wszelkie wnioski i zarzuty stron z poszanowaniem art. 8 kpa, nakazującym prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" oraz art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej uiszczony przez nią wpis od skargi.