II SA/Kr 3255/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-06-28
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczenieodszkodowanieparcelacjaustawa o gospodarce nieruchomościamiteren budowlanyprawo własnościsąd administracyjnyKraków

WSA w Krakowie uchylił decyzję Wojewody odmawiającą odszkodowania za nieruchomość przejętą pod budowę osiedla, uznając, że mimo nadania części działek innym osobom, poprzednim właścicielom przysługuje odszkodowanie.

Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości przeznaczonej pod budowę osiedla. Wojewoda uchylił decyzję pierwszej instancji i odmówił odszkodowania, argumentując, że działki zostały nadane na własność innym osobom w trybie art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co wykluczało przejęcie przez Skarb Państwa. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i brak wyjaśnienia kluczowych okoliczności, w szczególności statusu osób, którym nadano własność części działki, oraz faktu nieustalenia i niewypłacenia odszkodowania poprzednim właścicielom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia 31 października 2002 r., która odmawiała ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej przed parcelacją osiedla "W. – H." działkę nr [...]. Decyzja ta uchyliła wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania. Wojewoda uznał, że działki powstałe z parcelacji nie zostały przejęte przez Skarb Państwa, ponieważ zostały nadane na własność W. S. i S. S. w trybie art. 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Sąd stwierdził naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a., wskazując na niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że działka nr [...] została objęta zarządzeniem o podziale na działki budowlane, a następnie przeszła z mocy prawa na własność Państwa z dniem 1 grudnia 1975 r. (art. 5 ust. 2 ustawy z 1972 r.). Mimo to, odszkodowanie za tę nieruchomość nigdy nie zostało ustalone ani wypłacone poprzednim właścicielom, małżonkom P. Sąd zakwestionował również status W. S. i S. S. jako osób, którym mogły zostać nadane działki w trybie art. 9 ustawy, wskazując na brak dowodów, że byli oni członkami rodziny poprzednich właścicieli. Sąd podkreślił, że przejęcie nieruchomości przez Państwo nastąpiło z mocy prawa, a ewentualne nadanie działek innym osobom nie pozbawiało poprzednich właścicieli prawa do odszkodowania. W związku z tym, postępowanie w zakresie odszkodowania nie zostało zakończone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, poprzednim właścicielom przysługuje odszkodowanie, nawet jeśli część nieruchomości została nadana innym osobom, o ile nie były to osoby wskazane przez właścicieli zgodnie z prawem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 1972 r. Fakt nadania części działek innym osobom w trybie art. 9 tej ustawy nie pozbawiał poprzednich właścicieli prawa do odszkodowania, jeśli nie spełniono warunków określonych w ustawie (np. wskazanie członków rodziny).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.t.b.j. art. 2

Ustawa o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach

u.t.b.j. art. 5 § ust. 2

Ustawa o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach

u.t.b.j. art. 8 § ust. 6

Ustawa o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach

u.t.b.j. art. 9 § ust. 1

Ustawa o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach

u.t.b.j. art. 10 § ust. 1

Ustawa o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach

Pomocnicze

u.g.n. art. 9a

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § par. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 97 § par 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § par l

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § par l pkt l lit "c"

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.k.w.i.h. art. 10 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

u.z.t.w.n. art. 8 § ust. 8 i 9

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

u.z.t.w.n. art. 12 § ust. 3

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

u.z.t.w.n. art. 13

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewyjaśnienie przez organy administracji istotnych okoliczności faktycznych dotyczących statusu osób, którym nadano własność części nieruchomości, oraz faktu nieustalenia i niewypłacenia odszkodowania poprzednim właścicielom. Przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło z mocy prawa, a późniejsze nadanie części działek innym osobom nie pozbawiało poprzednich właścicieli prawa do odszkodowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji o bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na nadanie działek innym osobom. Argumentacja Wojewody o braku podstaw do ustalenia odszkodowania, gdyż działki nie zostały przejęte przez Skarb Państwa.

Godne uwagi sformułowania

Przejęcie na własność Państwa przedmiotowych nieruchomości, nastąpiło z mocy prawa (art. 5 ust. 2 ustawy) i dla oceny tego faktu nie ma znaczenia okoliczność, czy Skarb Państwa ujawnił swoje prawo własności (lub nie) w księdze wieczystej. Nadanie zaś przedmiotowych działek W. S. i S. S. (...) nie mogło pozbawić poprzednich właścicieli należnego im z mocy ustawy odszkodowania za przejęte przez Państwo nieruchomości.

Skład orzekający

Małgorzata Brachel - Ziaja

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Daniel

sędzia

Piotr Głowacki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejmowania nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne w latach 70-tych, prawa do odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, oraz obowiązków organów administracji w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy przepisów z lat 70-tych, które mogły ulec zmianie, jednak zasady dotyczące prawa do odszkodowania i obowiązków organów pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną procesów przejmowania nieruchomości w przeszłości i walkę o odszkodowanie po latach, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach oraz dla osób, które doświadczyły podobnych sytuacji.

Po latach walki o odszkodowanie za ziemię przejętą pod budowę osiedla – sąd staje po stronie obywatela.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 3255/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-06-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Krystyna Daniel
Małgorzata Brachel - Ziaja /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Głowacki
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel Piotr Głowacki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia 31 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K. P. kwotę 30 /trzydzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31.10.2002 r., znak: [...], Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 46 poz. 543 z 2000 roku - tekst jednolity z późn. zm./ oraz art. 138 par. l pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia [...].05.2002 r., nr [...], orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej przed parcelacją osiedla "W. – H." działkę nr [...] obręb [...] jedn. ewid. P., oznaczoną aktualnie jako działki nr [...] o pow. 0,0110 ha i nr [...] o pow. 0,0006 ha obręb [...] jedn. ewid. P. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł: o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej przed parcelacją osiedla "W. – H." działek nr [...] obręb [...] jedn. ewid. P., oznaczoną aktualnie jako działki nr [...] o pow. 0,0110 ha i nr [...] o pow. 0,0006 ha obręb [...] jedn. ewid. P..
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje:
Działka nr [...] obr. [...], obj. Lwh [...] g. gm.kat. W. D., została objęta Zarządzeniem Nr 36 Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia 25.09.1974 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego "Wielicka – Heltmana" i jego podziału na działki budowlane opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej m. Krakowa Nr 12, poz. 49 z 1975 r.), na podstawie art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192).
Zgodnie z wykazem zmian gruntowych l.ks.Rob. [...] z dnia [...]. 06.1997 r. działka nr [...] odpowiada w aktualnej ewidencji gruntów działkom nr nr: [...] o pow. 0,0082 ha, [...] - o pow. 0,0025 ha, [...] - o pow. 0,0213 ha, [...] o pow. 0,0110 ha, [...] - o pow, 0,0106 ha, [...] o pow. 0,0070 ha, [...] o pow. 0,0006 ha i [...] o pow. 0,0207 ha.
Przedmiotowa działka nr [...] stanowiła uprzednio współwłasność, A. P. i M. P. w 1/2 części. Jak ustalono, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. – P. z dnia [...].01.1983 r. sygn. akt [...], oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla K.– P. z dnia [...].06.1983 r. sygn. akt [...], spadkobiercami po A. P. i M. P. zostali B. P., H. D., J. P.. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. –P. z dnia [...].10.1994 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłym B. P. nabyli: G. J. P. i I. G.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. –P. z dnia [...]. 07.1994 r. sygn. akt [...], spadek po zmarłej G. P. nabyła K. P.. Natomiast zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w J. z dnia [...].11.1994 r. sygn. akt [...] prawo do spadku po zmarłej H. D. nabyli J. P. i I. G.. Spadek po zmarłym J. P. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...].02.1994 r., sygn. akt [...] nabyły: Z. P., W. O., M. K. i K. W.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...].10.2001 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłej Z. P. nabyły: W. O., M. K. i K. W..
W toku postępowania organ I instancji ustalił także, że część działki nr [...] odpowiadająca obecnie działkom ozn. nr [...] i nr [...] została decyzjami Naczelnika Dzielnicy K. – P. z dnia [...].01.1982 roku Nr [...] oraz Nr [...] wydanymi w trybie art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach nadana na własność na rzecz: pierwsza – W. S., druga – S. S.. Wówczas też założono odrębne księgi wieczyste Kw Nr [...] dla działki nr [...] i Kw Nr [...] dla działki nr [...]. Umową przeniesienia własności z dnia [...] marca 1993 roku Rep. A. Nr [...] działkę nr [...] obj. Kw nr [...] nabył na własność S. P.. Na podstawie umowy z dnia [...] listopada 1992 roku Rep. A. Nr [...] Z. P. stała się zaś właścicielem działki nr [...] obj. Kw [...].
W tym stanie rzecz organ I instancji powołując się na treść przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach stwierdził, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem wymienione działki nigdy nie były przejęte na rzecz Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 9 ust. l wyżej wymienionej ustawy, powstałe w wyniku "parcelacji" działki o nr nr: [...] i [...] zostały nadane decyzjami administracyjnymi Naczelnika Dzielnicy K. – P. na własność W. S. i S. S. Tym samym zdaniem organu I instancji powstał skutek w postaci pośredniego przejścia prawa własności z poprzednich właścicieli tych nieruchomości na wskazane przez nich osoby. Decyzje o nadaniu własności nieruchomości przeznaczonej pod budownictwo jednorodzinne spowodowały bowiem, iż Skarb Państwa nie nabył własności przedmiotowych nieruchomości.
Od decyzji Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] odwołanie wniosła K. P. domagając się ustalenia i wypłaty odszkodowania za powstałe w wyniku parcelacji działki nr [...] i [...]. Odwołująca się w pierwszej kolejności podniosła, iż działki o nr [...] i [...] obr. [...] P., o zwrot, których się ubiega od 1994 r., zostały nadane decyzją Naczelnika Dzielnicy – P. na własność W. S. i S. S.. W. i S. S. - współwłaściciele działek nr nr: [...],[...],[...], graniczących z działką nr [...], w tajemnicy przed poprzednimi współwłaścicielami działki nr [...], zrzekli się na rzecz Państwa swoich działek, a od Naczelnika Dzielnicy K. – P. w zamian dostali część budowlanej działki nr [...]. Ponieważ jak wyjaśnia odwołująca się projekt budowy osiedla "H." upadł, wyżej wymienione osoby nie dokonały zabudowy przedmiotowej działki, a tylko ją sprzedały, osobie, która przedmiotową działkę nr [...] zbyła na rzecz H. S., aktualnej jej właścicielki.
Rozpoznając odwołanie K. P. oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie Wojewoda stwierdził, co następuje:
Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. Nr 27, poz. 192/ Naczelnik Dzielnicy Kraków-Podgórze Zarządzeniem nr 36 z dnia 25.09.1974 r., w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego "Wielicka – Heltmana" i jego podziału na działki budowlane (publ. Dz. Urz. Rady Narodowej miasta Krakowa nr 12 poz, 49 z 1975 r.) przeznaczył pod budownictwo jednorodzinne m. in. nieruchomość ozn. nr [...] położoną w obr. [...] jedn. ewid. P..
O powyższym świadczy wykaz działek i ich właścicieli objętych podziałem geodezyjnym na osiedlu "W. – H." Nr ks. rób, [...], jak również projekt szczegółowy osiedla budownictwa indywidualnego "W. – H." Działka ta stanowiła wówczas współwłasność M. i A. P. obj. Iwh [...] b. gm. kat. W., w którym to wpisano wzmiankę o wszczęciu podziału tej nieruchomości.
Stosownie do wykazu zmian gruntowych 1. ks. rób. [...] z dnia [...].12.1999 r., oraz aktualnej mapy ewidencyjnej terenu, działka nr [...] odpowiada działkom nr nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], oraz działce nr [...].
Stosownie do przepisu art. 5 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, "nieruchomości lub ich części, objęte zarządzeniem o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia". Zgodnie z art. 10 ust. l ustawy, "za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości".
Z mocy zarządzenia nie następowało przejęcie przez Skarb Państwa własności nieruchomości objętych terenami budowlanymi, co do których nastąpiło rozdysponowanie w trybie art. 8 i art. 9 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
W przedmiotowej sprawie, z uwagi na spełnienie przesłanek, określonych w art. 9 ust. l powołanej ustawy, powstałe w wyniku "parcelacji" m. in. z części działki nr [...] i [...] działki nr [...] i nr [...] zostały nadane decyzjami administracyjnymi z dnia [...].01.1982 r., Nr [...] oraz [...] Naczelnika Dzielnicy K. – P. na własność W. S. i S. S.. Powstał tym samym skutek w postaci bezpośredniego przejścia prawa własności z poprzednich właścicieli tych nieruchomości na wskazane tymi orzeczeniami osoby.
W związku z powyższym należy uznać, iż działki nr [...] i nr [...] nigdy nie zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6.07.1972 r., o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, nie wszystkie nieruchomości objęte Zarządzeniem Naczelnika Dzielnicy stawały się z mocy prawa własnością Państwa. Wskazany przepis wyraźnie stanowił, iż z przejęcia na rzecz Państwa wyłączone są te działki, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że Prezydent Miasta K. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej słusznie przyjął, że z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 9 ust. l ustawy, przedmiotowe działki (nr nr: [...] i [...]) nie były przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast nie można zgodzić się z poglądem, że postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Dokonane przez organ I instancji ustalenia, w kwestii nadania przedmiotowych nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, nie może zwalniać ten organ od merytorycznego rozpoznania sprawy. W sprawie nie zachodzą bowiem okoliczności, które czyniły postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 par. l k.p.a
Z tych przyczyn należało uchylić decyzję Prezydenta Miasta K. i orzec o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej przed parcelacją osiedla "W. – H." działkę nr [...] obręb [...] jedn. ewid. P., oznaczoną aktualnie jako działki nr [...] o pow. 0,0110 ha i nr [...] o pow. 0,0006 ha obręb [...] jedn. ewid. P..
Zarzuty skarżącej, dotyczące przeniesienia (w tajemnicy przed skarżącą) własności przedmiotowych nieruchomości tj. działki nr [...] i [...] na rzecz W. S. i S. S. powołanymi wyżej decyzjami z dnia [...].01.1982 r., Naczelnika Dzielnicy K. – P. nie mogły odnieść zamierzonego skutku, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r., o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
Jak wynika z akt sprawy (k. 71 i 72) "działka nr [...] i działka nr [...], które stosownie do powołanego wyżej wykazu zmian gruntowych odpowiadają części działki nr [...] objęte są kolejno Kw nr [...] (działka [...]) i Kw nr [...] (działka [...]), w których w dziale II jako właściciele wpisani są: S. P. (Kw [...]) i Z. P. (Kw [...]). Umową przeniesienia własności z dnia [...].03.1993 r., Rep. A. Nr [...] działkę nr [...] obj. Kw nr [...] nabył na własność S. P.. Na podstawie umowy z dnia [...].11.1992 r., Rep. A. Nr [...] Z. P. stała się zaś właścicielem działki nr [...] obj. Kw [...]. Tymczasem jak wynika z odpisu Księgi wieczystej Kw nr [...] podział działki nr [...] obr. [...] P. nie został w niej dotąd ujawniony mimo, iż w dziale III wpisana jest wzmianka o wszczęciu postępowania podziałowego odnośnie tej nieruchomości, w dziale II, jako właściciel co do całej nieruchomości wpisana jest zaś H. S.. H. S. nabyła na własność działkę nr [...] obr. [...] o pow. 0,0840 ha na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dniał [...] marca 1996 r. Rep. A Nr [...] (k. 35).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (por. post S. Apel. I ACZ 231/96 OSA 1997/5/51) gdy dwie różne osoby wpisane są do odrębnych ksiąg wieczystych jako właściciele tej samej nieruchomości, to tego rodzaju sytuacja prawna powinna być rozstrzygana w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. l ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku ustawa o księgach wieczystych i hipotece). Ten sam tryb właściwy jest w sytuacji, gdy ta sama część większej nieruchomości objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele (por. uchwała SN z 31.01.96r. III CZO 200/95 publ, OSNC 1996/5/67).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. P., zarzuciła, że decyzje obu organów są dla niej krzywdzące, gdyż w wyniku parcelacji terenu pod budowę projektowanego osiedla "W. – H." część działki nr [...] odpowiadająca obecnie działkom ozn, nr [...] i [...] została nadana na własność przez Naczelnika Dzielnicy P. W. S. i S. S., którzy nie wybudowali żadnego domu na tym gruncie, tylko sprzedali te działki. Zaś projekt budowy planowanego osiedla upadł. Dotychczas postępowanie w sprawie odszkodowania nie zostało zakończone. Za działki przekazane S. poprzedni ich właściciele nie otrzymali żadnego odszkodowania. W ten sposób z całej sprawy odniosły korzyści obce osoby.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. Zatem stosownie do treści przepisu art. 97 par 1. ustawy z dnia 30.08.2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Stosownie do treści art. 134 par l prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
W toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i 77 k.p.a. Nie zostały bowiem wyjaśnione okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie.
1/Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że na podstawie art. 2 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. Nr 27 poz. 192/, Naczelnik Dzielnicy Kraków - Podgórze zarządzeniem z dnia 25.09.1974 r. w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego "Wielicka – Heltmana" i jego podziału na działki budowlane, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej m. Krakowa, z dnia 20.06.1975 r. Nr 12, poz. 49, przeznaczył pod budownictwo jednorodzinne m.in. nieruchomość ozn, nr [...] położoną w obr. [...] jedn. ewid. P.. Zarządzenie to zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 20.06.1975 , a weszło w życie z dniem 1.10.1975 r.
W dacie ogłoszenia Zarządzenia Nr 36 współwłaścicielami przedmiotowej działki obj, powyższym Zarządzeniem, ozn. nr [...] byli małżonkowie M. P. i A. z G. P. po połowie każdy.
Bezsporną jest okoliczność, że decyzjami z dnia [...].01.1982 r. znak [...] i znak [...], Naczelnik Dzielnicy K. – P. nadał w trybie art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, działki powstałe z podziału dz. [...] tj. ozn. nr [...] – W. S., a działkę ozn. [...] – S. S. /brak wymienionych decyzji w aktach sprawy/ oraz, że nie zostało ustalone ani wypłacone odszkodowanie za wymienione działki na rzecz poprzednich ich właścicieli tj, małż. M. i A. P., /k. 16/.
2/ Przepis art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm./ stanowił, iż przejęcie nieruchomości objętych uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, wolne ciążących na niech praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń, z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin.
W świetle powyższego trzeba stwierdzić, iż zgodnie z postanowieniem zawartym w ust. 5 Zarządzenia Nr 36, weszło ono w życie z dniem 1.10.1975 r. Zatem przejście nieruchomości objętych tym zarządzeniem na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło ex lege z dniem 1.12.1975 r.
Przepis art. 10 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego /w brzmieniu zmienionym przez art. 4 ustawy z dnia 22.11.1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości Dz. U. z 1973 r., Nr 48, poz. 282/ stanowił, iż, za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie wyżej przytoczonego art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis ten odsyłał więc do bezpośredniego stosowania ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.03.1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zakresie wypłaty odszkodowania. Miały więc w tym przypadku zastosowanie przepisy art. 8 ust. 8 i 9, art. 12 ust. 3 i art. 13 tej ustawy, wedle których należało ustalić i wypłacić odszkodowanie za nieruchomości, które z mocy art. 5 ust. 2 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach przeszły na własność Państwa.
Obowiązek organu administracji państwowej do orzeczenia odszkodowania wynikał wiec z powołanych wyżej przepisów prawa materialnego.
Skoro działki nr [...] i nr [...] położone przy ul. H. - pierwsza stanowiąca własność M. P., druga: współwłasność po połowie małż. M. i A. P., - wymienione w "Wykazie działek i ich właścicieli objętych podziałem geodezyjnym na osiedlu "Wielicka – Heltmana" - zostały objęte przedmiotowym opublikowanym zarządzeniem nr 36, Naczelnika Dzielnicy Kraków -Podgórze, to z dniem 1.12.1975 r. przeszły one z mocy prawa na własność Państwa zgodnie z przepisem art. 5 ust. 2 ustawy z d. 6.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
Jednakże - co jest bezsporne - nigdy nie ustalono wysokości odszkodowania i nie nastąpiła wypłata odszkodowania na rzecz poprzednich właścicieli przejętych działek tj. małż. M. i A. P.. /por. k. 16 pismo Urzędu Rejonowego w K. Odział Geodezji i Gospodarki Gruntami/, w tym także za przekazane powołanymi wyżej aktami nadania Naczelnika Dziel. K. – P. z dnia [...].01.1982 r. na własność S. S. i W. S..
3/ W świetle powyższego istotną, a niewyjaśnioną okolicznością w sprawie jest status S. i W. S.. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby byli oni współwłaścicielami działek nr [...] i nr [...], lub wskazanymi przez małż. P. członkami ich rodzin. Nadanie im na własność przez Naczelnika Dziel. P., części dawnej działki A. i M. P. oznaczonej d, nr [...], a aktualnie numerami [...] i [...], wedle organu I instancji "skutkuje pośrednim przejściem na nich prawa własności z poprzednich właścicieli tych nieruchomości, jako na wskazane przez nich osoby". Zaś decyzje o nadaniu własności nieruchomości przeznaczonej pod budownictwo jednorodzinne spowodowały, iż Skarb Państwa nie nabył własności przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy przyjął, że z mocy zarządzenia 36, nie następowało przejęcie przez Państwo terenów budowlanych "co do których nastąpiło rozdysponowanie w trybie art. 8 i art. 9 ustawy o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego..". Powstawał w takim przypadku skutek w postaci bezpośredniego przejścia prawa własności z poprzednich właścicieli tych nieruchomości na wskazane orzeczeniami osoby.
Należy zauważyć, że z treści przepisu art. 5 ust. 2 ustawy jednoznacznie wynika kiedy nieruchomości objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego nie przechodzą z mocy prawa na własność Państwa. Wyjątek ten dotyczy:
a/ działki, którą właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność b/ działki, które w trybie art. 9 zostały nadane na własność członkom ich rodziny - co nie przystaje do omawianej sytuacji.
Zbadania przeto wymaga kwestia czy S. i W. S. spełniali warunki o jakich mowa w art. 9 i 8 ustawy. Brak w aktach powołanych wyżej decyzji Naczelnika Dzielnicy P. o nadaniu im własności wymienionych działek uniemożliwia ocenę ich wpływu na sferę praw spadkobierców małż. M. i A. P.. Zwłaszcza, że skarżąca twierdzi, iż S. i W. S. byli "obcymi", współwłaścicielami sąsiedniej działki. Z akt sprawy wynika zaś, że współwłaścicielami "sąsiedniej" działki nr [...], położonej przy ul. H. byli W. i J. S., a ich działka była również objęta zarządzeniem nr 36 /por. k. 227/. W każdym razie realizacja własnych uprawnień rodziny S. przysługujących im z mocy ustawy, jako właścicielom przejętej ich działki nie kolidowała z obowiązkiem organu orzeczenia odszkodowania za przejętą z mocy prawa tym samym aktem (Zarządzenie Nr 36 Naczelnika Dzielnicy Kraków -Podgórze) nieruchomość będącą własnością małż. P..
Przejęcie na własność Państwa przedmiotowych nieruchomości, nastąpiło z mocy prawa (art. 5 ust. 2 ustawy) i dla oceny tego faktu nie ma znaczenia okoliczność, czy Skarb Państwa ujawnił swoje prawo własności (lub nie) w księdze wieczystej.
Nadanie zaś przedmiotowych działek W. S. i S. S. (gdyby okazało się, że nie są oni członkami rodzin A. P. i M. P. wskazanymi przez nich jako właścicieli działki nr [...]) - czyli "rozdysponowanie nimi na ich rzecz" nie mogło pozbawić poprzednich właścicieli należnego im z mocy ustawy odszkodowania za przejęte przez Państwo nieruchomości. Postępowanie w zakresie odszkodowania nie zostało zatem zakończone.
Biorąc pod uwagę powyższe, wobec naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par l pkt l lit "c" w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylając decyzję obu instancji wydane w ramach postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym wypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia,
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI