II SA/KR 321/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-05-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo wodnestosunki wodnenasyp ziemnyzalanieodpływ wódprzywrócenie stanu poprzedniegodecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneWSASKO

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającą postępowanie w sprawie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących udziału strony w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi P. B. na decyzję SKO umarzającą postępowanie w sprawie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działkach nr [...] w związku z nasypem ziemnym blokującym odpływ wód opadowych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności dotyczące doręczenia decyzji następcy prawnemu strony, który nabył własność spornych działek w trakcie postępowania. Sąd podkreślił, że pominięcie tej strony stanowiło podstawę do wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2023 r., która umorzyła postępowanie w sprawie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na działkach nr [...] w związku z nasypem ziemnym blokującym odpływ wód opadowych. Skarżący, P. B., domagał się przywrócenia stanu poprzedniego, wskazując na szkody spowodowane zalaniem jego nieruchomości. Po wieloletnim postępowaniu, w którym organy kilkukrotnie uchylały decyzje i przekazywały sprawę do ponownego rozpoznania, SKO ostatecznie umorzyło postępowanie, uznając, że wykonane przez właściciela działek, B. C., działania naprawcze (poszerzenie koryta odpływowego) skutecznie zapobiegły szkodom. Sąd administracyjny uchylił jednak tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych. Kluczowym błędem organu odwoławczego było zaniechanie doręczenia decyzji spółce, która nabyła własność spornych działek w trakcie postępowania. Pominięcie tej strony, posiadającej bezpośredni interes prawny w sprawie, stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd zaznaczył, że w ponownym postępowaniu organ będzie musiał uwzględnić również wpływ wybudowanego na tych działkach betonowego ogrodzenia na stosunki wodne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak doręczenia decyzji prawowitemu następcy prawnemu strony, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ odwoławczy zaniechał doręczenia decyzji spółce, która nabyła własność spornych działek w trakcie postępowania. Pominięcie tej strony, posiadającej bezpośredni interes prawny, stanowiło naruszenie przepisów proceduralnych i uzasadniało uchylenie decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.w. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 29 § 3

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.w. art. 545 § 4

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.w. art. 234

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

u.p.w. art. 545 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów proceduralnych przez organ odwoławczy, w szczególności brak doręczenia decyzji spółce, która nabyła własność spornych działek w trakcie postępowania. Pomijanie przez organ zmian stanu faktycznego (wybudowanie ogrodzenia) powstałych w trakcie trwania postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumenty organu o umorzeniu postępowania w związku z wykonaniem działań naprawczych przez właściciela działek. Argumenty organu o braku możliwości kompleksowego uregulowania stosunków wodnych w ramach jednego postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotowe postępowanie administracyjne od tego momentu powinno się było toczyć z udziałem następcy prawnego B. C. tj. z udziałem Spółki [...] Sp. z o.o. w N. Powyższą oczywistą wadliwość należy kwalifikować jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zarzutów skargi i co do zasady wszystkich poglądów przedstawionych przez organ, gdyż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, które w myśl art. 153 p.p.s.a. wiązałyby organ i Sąd w dalszym toku postępowania, wyrażona zostałaby bez udziału wszystkich stron postępowania

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący

Jacek Bursa

sprawozdawca

Anna Kopeć

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności dotyczące udziału stron i doręczania decyzji, a także obowiązek uwzględniania zmian stanu faktycznego w trakcie postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem wodnym i zmianami własności nieruchomości w trakcie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne mogą doprowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli merytorycznie sprawa wydaje się być rozwiązana. Długotrwałość postępowania i jego zawiłości są również interesujące.

Błąd proceduralny uchylił decyzję po latach walki o przywrócenie stanu wodnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 321/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Jacek Bursa /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
art 29  ust 1 i ust 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Dz.U. 2017 poz 1121
w zw z art 545 ust 4
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2024 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2023 r., znak SKO.PW/4171/18/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz P. B. kwotę 300,00 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2018 r. (nr OŚPN.6331.5. 2017) Burmistrz Gminy A. nakazał właścicielowi działek nr [...], [...] obr. A., B. C. wykonania obowiązków polegających na przywróceniu stanu poprzedniego do dnia 31 października 2018 r, nakazującej usunięcia pasa nasypu wzdłuż nasypu kolejowego docelowo do 6 m (sześć metrów), minimum przy zachowaniu obecnej wysokości dna.
Odwołanie wniósł P. B.. Strona nie zgodziła się z treścią obowiązków nałożonych w ww. decyzji, wskazując, że ich wykonanie nie uchroni jego działki w przypadku dużych opadów deszczu. Od skutków większych opadów może uchronić go jedynie przywrócenie stanu gruntu na ww. działkach do poziomu sprzed 2007 r., bo wtedy ich poziom był niższy, niż jego działki i woda z opadów mogła na nie swobodnie spływać. Strona podniosła, że na przedmiotowym terenie zalewowym przekształconym w teren przemysłowy sukcesywnie podnoszony jest poziom gruntu na kolejnych działkach, a wykonanie ww. korytarza nie rozwiąże na stałe problemu, bowiem po pewnym czasie korytarz zostanie zablokowany i stanie się zbiornikiem wodnym. Decyzja organu I instancji przedkłada interes Pana C. nad interes wielu osób, które ucierpiały podczas nawałnicy z 30.05.2017 r., a odniosłyby mniejsze straty, gdyby woda miała spływ, i nie zalegała na ich posesjach. Wskazał na rozmiary nasypu i na fakt, że zajmuje on także tereny należące do PKP (działce nr [...]). Dalej zarzucił nieprecyzyjne określenie w decyzji szerokości pasa nasypu, jaki ma zostać usunięty. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, że woda w dniu 30.05.2017 r. dostawała się na jego posesję tylko przez nasyp kolejowy z rzeki R. , bowiem dostawała się ona z każdej możliwej strony. Gdyby nie sporny nasyp, woda podczas ww. nawałnicy mogłaby swobodnie spływać całą szerokością jego działki na działki po południowej stronie czyli: działki nr [...], a organ nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy wysokość strat materialnych Wnioskodawcy byłaby mniejsza, gdyby nie ww. nasyp. Strona zarzuciła brak dostatecznych ustaleń dot. wykonanego w maju 2017 r. środka zaradczego w postaci bieżącego korytarza oraz o niedostateczności tego działania. Odwołujący zakwestionował tez twierdzenia organu o braku konieczności dokonania pomiarów geodezyjnych w celu ustalenia zasięgu nasypu względem granic działek Pana C. i działek sąsiednich. Wskazał też na rozbieżności miedzy uzasadnieniem zawartym w decyzji przez organ I instancji, a uzasadnieniem opinii biegłego).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 7 lutego 2019 r. (znak: SKO.PW/4171/157/2018), uchyliło decyzję I instancji w całości i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy: nakazując właścicielowi działek nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego na części ww. działek tj. nakazując usunięcie pasa nasypu wzdłuż nasypu kolejowego docelowo do 6 m (sześć metrów) minimum przy zachowaniu obecnej wysokości dna.
Wojewódzki Sądu Administracyjny w Krakowie, prawomocnym wyrokiem z dnia 19 czerwca 2019 r. (sygn. II SA/Kr 417/19) uchylił zaskarżoną decyzję wskazując przede wszystkim na brak dostatecznych ustaleń w zakresie określenia zakresu dokonanych zmian na gruncie, co skutkowało nienależytym doprecyzowaniem nałożonego w decyzji obowiązku. Sąd wytknął brak określenia obszaru nasypu w odniesieniu do granic geodezyjnych działek nr [...] z działką nr [...], i w konsekwencji brak należytego opisania, jakie obowiązki i na kogo należy nałożyć, by prawidłowo stwierdzony stan bezprawny usunąć.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 listopada 2019 r. (znak SKO.PW/4171/80/2019) uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że to organ I instancji winien poczynić należyte ustalenia, na które wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. wyroku. Decyzję tę zaskarżył sprzeciwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 21 lutego 2020 r., (sygn. II SA/Kr 1533/19) uwzględnił sprzeciw i uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na nieprawidłowe i przedwczesne zastosowanie przez Kolegium art. 138 § 2 k.p.a. , tj. z pominięciem jednoznacznych wskazań sądu, w których to sąd nakazał organowi odwoławczemu przeprowadzenie własnej analizy zebranych materiałów dowodowych oraz w razie potrzeby ich nieznaczne uzupełnienie, a zezwolił na wydanie decyzji kasatoryjnej dopiero po spełnieniu określonych warunków. Kolegium zleciło w dniu 12.07.2020 r. organowi I instancji przeprowadzenie czynności dowodowych, w tym czynności wyjaśniających w terenie, w szczególności ustalenie obszaru na jakim B. C. wykonał nasyp, w szczególności w odniesieniu do granic geodezyjnych działek nr [...] z działką nr [...], ustalenia jakie obowiązki należy nałożyć na B. C., by bezprawny stan usunąć, (precyzyjnie określić działania, które maja wyeliminować szkodliwe oddziaływanie) i ustalić na jakich działkach ma przebiegać sześciometrowy pas wzdłuż nasypu kolejowego i w jakiej odległości od niego. Po uzyskaniu do akt sprawy żądanego materiału dowodowego (m.in. protokołu z oględzin w terenie z udziałem stron z dnia 24.08.2020 r. wraz z dokumentacją zdjęciową i mapową), Kolegium decyzją z dnia 12 listopada 2020 r. (SKO. PW.4171/42/2020) uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 21 sierpnia 2018 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, że uzupełniony obecnie materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niewystarczający do podjęcia jednoznacznego stanowiska umożliwiającego precyzyjne określenie sposobu przywrócenia stanu poprzedniego. Ponadto, zdaniem Kolegium, to ocenie organu I instancji winny podlegać dokonane czynności na gruncie przez B. C. już po wydaniu skarżonych decyzji (tj. w wykonaniu nieostatecznej decyzji organu I instancji z 2018 r.). Kolegium stwierdziło, że w toku ponownie przeprowadzanego postępowania w sprawie organ I instancji winien uzupełnić dokumentację zdjęciową dokonanych nowych zmian na gruncie o zestawienie z mapami, w tym odnieść się do środków dowodowych, o jakie wnosił w czasie wizji lokalnej z 24.08.2020 r. P. B.. Kolegium stwierdziło też, z powołaniem się na treść wyroku z dnia 21 lutego 2020 r., że nie jest władne podejmować własnych rozważań w kwestii kręgu stron postępowania i oceniać zasadności stanowiska Pana B. C. o braku potrzeby wzywania do udziału w sprawie właściciela działki [...]. Kolegium wskazało też, że po stwierdzonym dokonaniu usunięcia nasypu konieczna może stać się także opinia biegłego rzeczoznawcy, który władny będzie ocenić, czy dokonane kolejne działania na gruncie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych i czy zapobiegły skutecznie naruszeniom stosunków wodnych.
Wobec wniesienia kolejnego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r. po raz kolejny uchylił decyzję organu II instancji. Sąd wytknął, że decyzja Kolegium 12 listopada 2020 r., znak SKO.PW/4171/42/2020 narusza przepis art. 138 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że Kolegium, inaczej niż poprzednio, co prawda zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, jednakże z niewyjaśnionych przyczyn wyniki tego postępowania Kolegium uznało za niewystarczające. Sąd zwrócił uwagę, że Kolegium w dalszym ciągu nie uwzględniło należycie, dwukrotnie już wyrażanych w poprzednich wyrokach, wiążących wskazań sądowych. Nie uwzględniło, że Sąd orzekając poprzednio, nie miał wątpliwości, co do zaistnienia przesłanek z art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W pierwszym wyroku przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji była natomiast przede wszystkim konieczność precyzyjnego ustalenia zakresu obowiązków nałożonych na B. C. (tak w pierwszym wyroku). Z kolei w drugim wyroku sądowym, podkreślano, że możliwość wydania decyzji kasatoryjnej istnieje dopiero wówczas, gdyby pogłębiona analiza doprowadziła organ II instancji do wniosku, że zachodzi konieczność zmiany kręgu stron postępowania. Jak wskazał Sąd, to Kolegium winno ocenić, czy wymaga zmiany krąg stron postępowania poprzez dopuszczenie do udziału w sprawie właściciela działki nr [...], m.in. przy uwzględnieniu stanowiska skarżącego, który w sprzeciwie podniósł, że "niniejsze postępowanie powinno zostać zakończone bez wzywania do udziału w sprawie właściciela działki nr [...]." Dalej Sąd wytknął, że Kolegium uzasadniło swoją decyzję kasatoryjną brakiem odniesienia się przez organ I instancji do wniosków dowodowych zgłoszonych podczas oględzin 24.08.2020 r., jednakże nie wyjaśniło, dlaczego uznało, że dowody te mogą wpłynąć na wyniki sprawy w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji, bezzasadnie przerzucając obowiązek oceny zasadności tych wniosków dowodowych na organ I instancji. Wreszcie, Sąd wytknął brak należytego odniesienia się przez Kolegium do istotnych okoliczności, które niewątpliwie mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyniąc całe postępowanie bezprzedmiotowym, a to do ujawnionego w toku postępowania faktu usunięcia nasypu tj. wykonania decyzji organu I instancji przez Pana B. C.. Jak Sąd dalej wskazał, "okoliczności te sprawiają, że częściowo mogły zdezaktualizować się wskazania z pierwszego wydanego w niniejszej sprawie wyroku, dotyczące precyzyjnego określenia nałożonych na stronę obowiązków w ramach przywrócenia stanu poprzedniego. W aktualnym stanie faktycznym trzeba mieć na względzie, że nałożenie jakichkolwiek obowiązków może okazać się zbędne." Sąd nie zanegował, przy tym możliwości posiłkowania się w tym zakresie opinią biegłego i wskazał, że nie ma przeszkód, by do biegłego zwrócił się w tej sprawie organ II instancji. Jak dalej Sąd wskazał, w sytuacji likwidacji nasypu ustalenia wymaga przede wszystkim, czy w dalszym ciągu zachodzą przesłanki do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy z 2001 r. Prawo wodne. Organ odwoławczy może w tym zakresie posiłkować się opinią biegłego. Reasumując Sad wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium ma obowiązek wyjaśnić we własnym zakresie status właściciela działki nr [...] oraz czy wnioskowane przez P. B. dowody mają znaczenie dla sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 21 grudnia 2023 r. nr SKO.PW/4171/18/2021, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. 2017, poz. 1121 ze zm.) w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021r., póz. 2233 ze zm.) w zw. z art. art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu podano, iż postępowanie wszczęte zostało na wniosek P. B. z dnia 7.06.2017 r. W podaniu tym, Wnioskodawca podniósł, że na działkach nr [...] został podniesiony poziom gruntu o ok. 1,5 m i tym samym zablokowany odpływ wody. W związku z tym po nawałnicy, jaka miała miejsce 30.05.2017 r. poniósł on szkodę na swoim gruncie (w postaci zalania hal należących do jego przedsiębiorstwa). W związku z tym zawiadomieniem organ I instancji wszczął przedmiotowe postępowanie, w trakcie którego prowadził czynności wyjaśniające zmierzające do ustalenia, czy w związku z przedmiotowym, przywoływanym przez Wnioskodawcę nasypem istotnie doszło do naruszeń stosunków wodnych ze szkodą na nieruchomości wnioskodawcy.
Kolegium, mając na uwadze wskazania Sądu, przeanalizowało na wstępie przedstawione do akt sprawy dokumenty, a to m.in. treść załączonych map do protokołu oględzin z dnia 24.08.2020 r. (na k.201-205), w kontekście wskazywanej konieczności ustalenia kręgu stron postępowania oraz w kontekście uwag jednej ze stron postępowania - B. C.. Ponieważ z map tych wynika bezsprzecznie, że sporny nasyp swym zasięgiem obejmuje nie tylko działki nr [...], [...], [...] należące do sprawcy naruszenia B. C., a których dotyczy wniosek, lecz także częściowo znajduje się na działce nr [...] oraz na działce [...], Kolegium objęło swoim badaniem status prawny ww. nieruchomości [...]. Kolegium uznało, że również właścicielom tych nieruchomości, z uwagi na zasięg spornego nasypu przysługiwać będzie interes prawny do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony, w celu ochrony ich uprawnień właścicielskich. Wszak to w toku niniejszego postępowania badane i ustalane jest, w jakim zakresie nasyp doprowadził do szkody na działce wnioskodawcy (działce nr [...]), a w konsekwencji w jakim zakresie ma być on usunięty. Od tego zaś ustalenia zależy zakres obowiązków jakie powinny być nałożone w niniejszej sprawie na sprawcę ww. naruszeń stosunków wodnych (zakres czynności), które, nie można tego wszak wykluczyć przed rozstrzygnięciem sprawy, mogą również wpływać uprawnienia właścicielskie jakie wykonywane są w stosunku do działek nr [...]. Nie przesądzając wyników rozstrzygnięcia w sprawie Kolegium uznało zatem za zasadne, w kontekście art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 Prawa wodnego, poszerzenie kręgu stron postępowania o właścicieli ww. nieruchomości, Kolegium, w składzie niniejszym stwierdza, że stanowisko B. C., który podnosił, że "niniejsze postępowanie powinno zostać zakończone bez wzywania do udziału w sprawie właściciela działki [...], z tego powodu, że to działka gruntu pod rzeką R. (która to rzeczka wymagałaby regulacji, w celu uniknięcia zalewania terenów sąsiednich), nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z dołączonych do akt wypisu z rejestru gruntu z dani 19.05.2022 r. to Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna w W. jest zarówno właścicielem jak i samodzielnym posiadaczem ww. działki. Działka ta nie stanowi zaś jedynie gruntu pod wodami powierzchniowymi płynącymi (pod rzeką R. ), ale również m.in. użytek rolny (RIIIB, ŁIV), a częściowo nadsypana została spornym nasypem. Przebieg po części jej terenu ww. rzeczki, nie usuwa konieczności zapewnienia PKP SA. ochrony uprawnień właścicielskich w niniejszym postępowaniu.
Przechodząc z kolei, do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i oceny występowania przesłanek z art. 29 ust. 1 ustawy prawo wodne, Kolegium stwierdziło, jak już to stwierdził Sąd orzekający w niniejszej sprawie w kolejnych wyrokach, że nie ma wątpliwości, co do zaistnienia przesłanek z art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne ustalenie, kto i kiedy dokonał zmiany stosunków wodnych,, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a to m.in. wyniki przeprowadzonych oględzin w terenie, dokumentacja mapowa i fotograficzna, opinia biegłego hydrologa i hydrogeologa dr. hab. B. R. z 08.05.2018 r. wskazują, że zarówno nieruchomość Wnioskodawcy - działka nr [...], jak i sąsiednie działki na których B. C. wykonał sporny nasyp leżą nisko, na dnie doliny R. , na jej silnie zwężonym odcinku. Powyżej zwężonego odcinka doliny spotykają się cieki m.in. oznaczone w opinii A i B prowadzące znaczne ilości wód opadowych dalej na sporne działki. Także przed powstaniem spornego nasypu omawiany obszar znajdował się podczas epizodów powodziowych głównie pod wpływem ww. wód napływających od północnego wschodu po zalewowym dnie doliny R. . Działka ta była zalewana ww. wodami, które następnie spływały po tej działce na dno doliny (równiny zalewowej). Jak wyjaśnił przy tym biegły, jeszcze przed powstaniem spornego nasypu na badanych działkach [...] wody, te szybko trafiały jednak na zalewowe dno doliny, tracąc swą energię. Nie jest również sporne, że działki nr [...], [...], [...] są oddzielone od koryta R. niewysokim nasypem kolejowym (wys. ok. 50 cm), który znajduje się na działce nr [...]. Chroni on do pewnego stopnia wymienione działki od zalewania ze strony koryta cieku, jednak przelanie się wody przez ten wał może zachodzić łatwo przy spiętrzeniu fal powodziowych. W opinii odnotowano też obecność nasypów na szeregu działek w dolinie, co świadczy o wieloletniej walce z powodziami na tym obszarze i jest próbą zabezpieczenia ich przed zalewaniem. Nie budzi też wątpliwości, że sporny duży nasyp ziemny jaki powstał działkach B. C. doprowadził w przypadku znacznych opadów do powstania zjawiska podparcia hydraulicznego przez zablokowanie naturalnego spływu wody, możliwego przed wykonaniem nasypu i tym samym powodował szkody m.in. na działce nr [...] należącej do P. B. w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawo wodne. Jak wskazuje dokumentacja mapowa (ryciny) zawarta w opinii obrazująca przebiegu konturów ww. nasypu, to właśnie na spornych działkach [...], a w niewielkiej części także na działce nr [...] (tam bowiem występuje największe zawężenie naturalnego dna doliny regułki) nasyp ten blokuje trasy ww. strumieni spływu wód, a wskutek takiego utrudnienia odpływu dochodzi do opóźnień w odprowadzaniu bardzo szybko napływających wód. Jak wskazał biegły te zmiany w ukształtowaniu terenu m.in. na ww. działkach, doprowadziły do szkód na działce nr [...]. Do takiego też zjawiska i szkody doszło m.in. podczas powodzi we wskazywanym we wniosku 30.05.2017 r., co szeroko przestawiono w analizie zawartej w ww. opinii z maja 2018 r. Dokument ten potwierdza istnienie związku przyczynowego między wykonaniem nasypu na spornych działkach przez B. C. i zmianą naturalnych stosunków wodnych, a wystąpieniem szkody na obszarze działki [...] (zalanie nieruchomości i położonych na niej hal produkcyjno- magazynowych). Nie jest też sporne, co odnotował biegły podczas wizji w ternie z dnia 12.04.2018, po wystąpieniu ww. gwałtownej powodzi Pan B. C. podjął czynności zaradcze w postaci utworzenia wąskiego - ok. 2- 3 metrowego korytarza odpływowego wzdłuż spornego nasypu, w celu odprowadzenia wód opadowych z rejonu działki nr [...]. Jednakże skuteczność tego korytarza, ze względu na niedostateczną szerokość określona została przez biegłego jako niewystarczająca. Biegły, po przeprowadzonej analizie ww. stosunków wodnych stanął na stanowisku, że korytarz ten winien zostać docelowo poszerzony do szerokości 6 m minimum, przy zachowaniu obecnej wysokości dna (tak str. 11 ww. opinii). Ww. opinia stanowi wiarygodny i rzetelny dowód w przedmiotowej sprawie. Opinia w sposób kompleksowy opisuje stosunki wodne w omawianym terenie, zawiera szczegółową analizę stanu faktycznego sprawy. W sposób przekonujący przedstawia naturalne mechanizmy rządzące spływem wód w omawianym terenie jak również dokonuje, popartej wiedza specjalistyczną, oceny wpływu powstania nasypu ziemnego na spornych działkach, na zmianę zastanych stosunków wodnych. Prawidłowości tych czynności nie zakwestionował także orzekający w przedmiotowej sprawie sąd administracyjny (w ww. wyrokach). Przedmiotem dalszego sporu była natomiast kwestia wystarczalności orzeczonych dotychczas w kwestionowanej tu decyzji obowiązków mających na celu usunięcia ww. negatywnych skutków ww. naruszenia stosunków wodnych. Kolegium w składzie poprzednim, stosownie do wiążących wskazań zawartych w wyroku z dnia 21 lutego 2020 r pozyskało do akt sprawy, w dniu 26.08.2020 r. dodatkowe materiały dowodowe, a to protokół z przeprowadzonych z udziałem Stron oględzin terenu w dniu 24.08.2020 r., dokumentację mapową, i fotograficzną obrazującą istniejący w dacie tych czynności stan faktyczny badanego terenu. Kolegium stwierdza, że powyższa dokumentacja pozwala ustalić istniejące w dacie tych czynności granice nasypu oraz jego zasięg przy uwzględnieniu granic działek ewidencyjnych, (zwłaszcza w odniesieniu do wskazywanych przez sąd granic działek nr [...] i [...]). Dokumentacja ta (co wynika z porównania załącznika nr 1 i załącznika nr 2 do pisma z dnia 26.08.2020 r., - k.202 -205 akt sprawy) ujawnia przede wszystkim, że pierwotne granice nasypu, jaki istniały przed wydaniem kwestionowanej tu decyzji uległy zmianie. Jak zaś wynika z wyjaśnień złożonych w toku ww. oględzin, zmiana ta nastąpiła w następstwie działań B. C. po wydaniu ww. decyzji, tj. usunięcia części nasypu i wykonania koryta o rozmiarach wskazanych przez organ I instancji w kwestionowanej tu decyzji. Wobec ujawnienia tych okoliczności, Kolegium zajęło się przede wszystkim badaniem wpływu tych nowych okoliczności faktycznych (zmian w terenie) na stan stosunków wodnych na tym terenie. Jak wskazał bowiem wiążąco Sąd w wyroku z dnia 26.02.2021 r. dokładne zbadanie zakresu tych zmian i ich ewentualnego wpływu na poprawę stosunków wodnych może warunkować przedmiotowość dalszego postępowania w sprawie, i nadto może doprowadzić do zdezaktualizowania się wskazań z pierwszego wydanego w niniejszej sprawie wyroku dotyczących precyzyjnego określenia nałożonych na stronę obowiązków ramach przywrócenia stanu poprzedniego. Kolegium w piśmie z dnia 06.09.2021 r. zleciło zatem organowi I instancji, w trybie art. 136 § 1 k.p.a. przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w ww. sprawie. W tym celu Kolegium zobowiązało organ I instancji do wezwania biegłego do udzielenia (w formie nowej opinii lub opinii uzupełniającej) odpowiedzi na pytanie czy:
- czy dokonane przez B. C. kolejne działania na gruncie - tj. wykonanie rowu poprzez częściowe usuniecie nasypu na spornych działkach (tj. po wydaniu poprzedniej opinii) wpłynęły na zmianę dotychczas stwierdzonych w ww. opinii z 8 maja 2018 r. stosunków wodnych i czy zapobiegły skutecznie naruszeniom stosunków wodnych wywołujących na działce nr [...], stwierdzonym uprzednio w opinii.
- czy ww. działania B. C. usunęły w całości skutki naruszeń stosunków wodnych stwierdzone w ww. opinii z dnia 8 maja 2018 r.
- czy obecnie istnieje naruszenie stosunków wodnych, o którym mowa było w poprzedniej opinii biegłego z dnia 8 maja 2018 r.
Do akt sprawy wpłynęła opinia biegłego hydrologa i hydrogeologa dr hab. inż. B. R. z dnia 21.04.2022 r. Opinie tę przeprowadzono po dokonaniu wizji lokalnej w terenie przez ww. biegłego, a ponadto przy udziale geodety, w obecności Wnioskodawcy. W trakcie wizji, na obszarze działek [...] w A. geodeta dokonał precyzyjnych pomiarów wysokościowych we wskazanych przez biegłego punktach, tak by można było określić aktualne granice nasypu na objętych wnioskiem działkach [...] (należących wówczas do P. B. C.), jak również szerokość obszaru pomiędzy nasypem kolejowym na działce [...] i spornym nasypem na ww. działkach [...] oraz rzędne terenu pomiędzy tymi nasypami. Następnie, na podstawie numerycznego modelu terenu z 2012 r. będącego interpretacją danych pochodzących z lotniczych pomiarów skaningowych metodą LiDAR, oraz na podstawie punktowych pomiarów geodezyjnych określających aktualną granicę nasypu na działkach nr [...] dokonano porównania obecnego stanu nasypu z jego stanem z 2012 r. To doprowadziło biegłego do wniosków, że nasyp pomiędzy rokiem 2012, a 2022 r. został powiększony w kierunku wschodnim, a jego krawędź została ostatecznie wyrównana (tak rycina 2 i 3 obrazujące lokalizacje i numerację punktów pomiaru wysokości w dniu 03.04.2022 r. na tle ukształtowania terenu w 2012 oraz aktualne i dawne granice nasypu).
Następnie na podstawie dokonanych pomiarów geodezyjnych określono szerokość obecnie istniejącego zrealizowanego korytarza na całej długości pomiędzy podstawą nasypu kolejowego na dz. nr [...], a podstawą nasypu na działkach nr [...]. Jak ustalono, odległość między podstawami obu ww. nasypów wynosi minimum 6 metrów (co obrazują wyniki pomiarów na ryć. 2 i 5). Na tej podstawie biegły stwierdził, że jest to wartość zgodna z wymiarami proponowanymi w poprzedniej opinii z dnia 08.05.2018 r. (tak str. 9 opinii). Ponadto biegły określił wysokość poziomu terenu w obrębie ww. istniejącego obecnie korytarza względem warunków pierwotnych. Ustalił, że z jednej strony powierzchnia działek nr [...] została wyraźnie podniesiona względem terenu pierwotnego (co obrazuje ryć. 4), z drugiej strony, w osi pozostawionego korytarza teren uległ obniżeniu (co wynika z porównania punktów wysokościowych z dnia 03.04.2022 r. i profilu topograficznego C-D z 2012 r. (tak ryć. 2 i ryć. 4). W opinii tej wyraźnie też stwierdzono, że wykazane w ten sposób, obecne obniżenie powierzchni terenu pomiędzy nasypami jest korzystne z punktu widzenia odprowadzenia wody z omawianego obszaru. Istotną cechą obecnego ukształtowania terenu zrealizowanego korytarza jest zachowanie spadku jego terenu w kierunku południowym, na poziomie korzystniejszym, aniżeli stwierdzono w warunkach naturalnych (na datę 2012 r.) tj. na poziomie 5,8 promila.
Te ustalenia w terenie, jak również przyznana przez Wnioskodawcę, podczas wizji w 03.04.2022 r, okoliczność, że w badanym okresie (tj. od dnia poprzedniej wizji biegłego w 2018 r.) nie nastąpiły już żadne incydenty zalania Jego działki (nr [...]), pozwoliły biegłemu na postawienie jednoznacznych wniosków, że zrealizowany przez B. C. skuteczny rów o powyższych parametrach, odpowiada wytycznym, jakie zwarto w opinii z dnia 08.05.2018 r. Obecnie zaś stosunki wodne i ukształtowanie działek [...] nie wpływają na zmianę stosunków wodnych działki [...] w rozumieniu art. 29 u.p.w.
Kolegium stwierdziło, że ww. opinia, podtrzymana następnie stanowiskiem biegłego zawartym w dniu 14.10.2022 r. (stanowiącym odpowiedź na zarzuty Strony) stanowi pełną i wiarygodną analizę aktualnych okoliczności faktycznych stwierdzonych w sprawie, a ponadto poparta została wiedzą specjalistyczną, która pozwoliła biegłemu sformułować wnioski odnośnie wpływu stwierdzono nowych zmian w terenie (poszerzenia rowu do rozmiaru i kształtu zaproponowanego w poprzedniej opinii z 2018 r.) na obecne stosunki wodne na objętych niniejszym postępowaniem działkach. Ww. opinię Kolegium oceniło jako rzetelny dowód w przedmiotowej sprawie. Opinia z 2022 r. w sposób kompleksowy opisuje dokonane pomiary obecnego ukształtowania terenu, a ponadto podaje dodatkowe dane, które pozwalają obecny stan skonfrontować z warunkami istniejącym w 2012 (uznanym przez biegłego za stan pierwotny). Dane te pozwalają na wyciągnięcie prawidłowych wniosków na temat wystarczalności zastosowanych obecnie zmian w terenie. Zawarte w tej opinii wnioski pozostają adekwatne i spójne z wnioskami i propozycjami naprawczymi wynikającymi z poprzedniej opinii z maja 2018 r. Stwierdzony zaś w toku czynności wyjaśniających biegłego brak wystąpienia szkody na działce Wnioskodawcy w postaci jej zalewania (przyznany przez Wnioskodawcę podczas wizji lokalnej w dniu 04 marca 2022 r.) potwierdza skuteczność tych zmian w terenie. Mając na uwadze kompleksowość pomiarów, jakich dokonał biegły sporządzając ww. opinię w 2022 r. , w tym w szczególności dokładne zbadanie i odniesienie się do materiałów obrazujących stan terenu na 2012 r. i analizy zmian ukształtowania terenu ww. działek (do jakiego doszło między 2012 r. i 2022 r.), a także mając na uwadze aktualny stan faktyczny sprawy, Kolegium stwierdziło, że nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, pozostają uprzednio składane przez P. B. wnioski o dopuszczenie dowodu z map kanalizacyjnych i inwentaryzacji powykonawczej z 2006 r., i o dokonanie obliczeń zmiany ukształtowania terenu, począwszy od tej daty. Kolegium wskazuje, że biegły wykazał, tak w opinii z maja 2018, jak i w opinii z kwietnia 2022 r., że mimo, iż nasyp powstawał sukcesywnie od wielu lat (począwszy od 2006 r. co wynika m.in. z wyjaśnień P. B. - protokół z oględzin z 24.08.2020), to dla wywiedzenia skutecznego sposobu usunięcia naruszeń stosunków wodnych wywołanych tym nasypem, wystarczające pozostaje posługiwanie się mapami datowanymi na 2011 -2015 r, i 2012. Biegły w piśmie z dnia 14.10.2022 r. wyraźnie oświadczył, (doprecyzowując tym samym swe wcześniejsze wnioski), że rozbiórka całego nasypu na działkach nr [...] nie jest konieczna, ani potrzebna z punktu widzenia zagrożenia powodziowego na działce [...] w A.. Kolegium, nie znajdując zatem podstaw, aby nakazać właścicielowi spornych gruntów gruntu przywrócenie stanu poprzedniego istniejącego w 2006 r. tj. do czasu gdy nasyp nie był jeszcze zrealizowany. Z tych powodów Kolegium nie znalazło podstaw, aby objąć badaniem wnioskowaną dokumentację mapową z 2006 r. Reasumując, zmiany na terenie działek nr [...], do jakich doprowadził B. C. już po wydaniu kwestionowanej tu decyzji (tj. wykopanie rowu wzdłuż tych działek o rozmiarach zmierzonych ww. opinii biegłego z 2022 r. - jako wykonanie uzasadnionych zaleceń z opinii biegłego z 2018 r.) spowodowały, że obecne ukształtowanie działek nr [...] nie wpływa szkodliwie na zmianę stosunków wodnych i nie prowadzi do powstawania szkód na działce nr [...] w rozumieniu art. 29 ustawy prawo wodne. Przepis art. 29 u.p.w. nie zobowiązuje organu orzekającego w sprawie do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie, ale nakazuje weryfikację, czy stwierdzane szkody są konsekwencją naruszenie stosunków wodnych na terenie wskazanym we wniosku. Postępowanie to może być prowadzone na wniosek lub z urzędu. W sytuacji, w której - tak jak w przedmiotowej sprawie - postępowanie prowadzone jest na wniosek, organ prowadzący postępowanie musi mieć na uwadze treść tego wniosku, a w szczególności uwzględniać, że to wniosek strony zakreśla granice rozpatrywanej przez niego sprawy. Granice te ustalone są w kontekście zgłoszonego zdarzenia, które zdaniem Wnioskodawcy doprowadziło do naruszenia stosunków wodnych. Organ jest zatem związany wskazaniem strony co do działań lub zaniechań, które już miały miejsce i do zakresu wykazywanych przez stronę szkód, które ją dotknęły. W razie stwierdzenie innych okoliczności - w szczególności innych naruszeń stosunków wodnych, albo też szkód na innych nieruchomościach niż objęte wnioskiem o postępowaniem - organ winien rozważyć wszczęcie odrębnego postępowania z urzędu. Przedmiotowe postępowanie nie dotyczyło wszelkich zagrożeń dla działki nr [...], a tylko konkretnych szkód wywołanych na działce [...] w A. poprzez zmianę stanu wody na działkach nr [...] w A. , spowodowaną wykonaniem spornego nasypu ziemnego. Te szkody obecnie nie występują, a działania naprawcze zostały zrealizowane, co potwierdził biegły specjalista w ww. opinii z 2022 r. Stwierdzone w wydanej w przedmiotowej opinii biegłego inne przyczyny zwiększonego spływu wód w kierunku działki Wnioskodawcy (np. sygnalizowana w opinii z kwietnia 2022 r. kwestia odwodnienia drogi znajdującej się po zachodniej stronie omawianych działek, brak należytego systemu odprowadzania wody z tej drogi), czy też podnoszone przez Stronę sukcesywne podnoszenie poziomów kolejnych działek np. o nr [...] do 40 położonych na południe od działek nr [...], pozostają poza zakresem niniejszego postępowania. Jakkolwiek niepożądana jest zabudowa terenów zalewowych poprzez m.in. tworzenie nasypów, m.in. ze względu na wzrost zagrożenia powodziowego, jednakże ewentualne obowiązki na właścicieli takich działek, gdzie stwierdzono naruszenia, ale które nie zostały objęte niniejszym postępowaniem, mogą być nałożone w odrębnym postępowaniu, wszczętym, czy przez organ z urzędu (bądź na odrębny wniosek poszkodowanego), jeżeli stwierdzone zaistnienie szkody w związku z tymi naruszeniami). Nie ma natomiast podstawy prawnej do rozszerzenia niniejszego postępowania o naruszenia stwierdzone na innych nieruchomościach niż wskazane we wniosku inicjującym postępowanie. Podkreślenia także wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 u.p.w. nie jest możliwe kompleksowe uregulowanie stosunków wodnych na całym sąsiadującym obszarze. Ponadto prowadzenie postępowania w tym trybie i nałożenie adekwatnych obowiązków możliwym jest w przypadku wystąpienia realnej szkody, a nie ma zastosowania do potencjalnych zdarzeń, które jeszcze nie nastąpiły. Powyższa argumentacja znajduje zastosowanie także do zasygnalizowanych w piśmie z dnia 10 maja 2022 r. obaw P. B. w związku z faktem, że na terenie działek nr [...] zrealizowano betonowy płot o wysokości 2,5 - wzdłuż wyżej opisywanego 6 metrowego rowu, mającego odprowadzać nadmiar wody w sytuacjach powodziowych i zapobiegać zalaniu działki nr [...]. Kolegium wskazuje, że brak jest obecnie jakichkolwiek podstaw do uznania, aby działania te doprowadziły do unicestwienia funkcji jaką sprawować ma ww. rów, a zatem, aby ww. działania stanowiły istotną, relewantną zmianę stanu faktycznego niniejszej sprawy. Również Strona nie wskazała, na żadne dodatkowe okoliczności, które potwierdzałyby, że w związku z tym działaniem doszło do szkodliwego oddziaływania na jej grunty tj. do wystąpienia szkody na ww. działce i wpłynęło na dotychczasowe ustalenia faktyczne w sprawie. Kolegium wyjaśnia, ponadto, że zgodnie z art. 234 w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w odniesieniu do nowych zdarzeń (działań i zaniechań), w których osoba poszkodowana dopatruje się w nowych działaniach kolejnych naruszeń stosunków wodnych ze szkodą na Jej gruncie, przysługuje jej prawo wszczęcia nowego postępowania, tym razem w trybie art. 234 w zw. z 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył P. B.. Skarżący wskazał na długi termin załatwienia ww. sprawy. Ponadto nie zgodził się z rozstrzygnięciem i ustaleniami w sprawie, wg. których powiększenie przez Pana C. rowu z 3 do 6 metrów, obecnie zastawionego także płotem na końcu działki (części południowej) rozwiązuje problem naruszenia stosunków wodnych, z powołaniem się na fakt, że obecnie na działce skarżącego nie stoi woda. Strona podniosła, że istotą sprawy jest to, co będzie podczas kolejnej powodzi. Zarzucił, że organy biorą pod uwagę wyłącznie stanowisko biegłego hydrologa, w sprawie zaś mimo długiego czasu jej rozpoznania nie podano konkretnych obliczeń i nie wykonano testów, jak zachowa się rów podczas podobnej nawałnicy, jaka miała miejsce w 2017 r. Skarżący przez cały okres prowadzonego postępowania, podczas każdej ulewy zastawia się czy będzie musiał usuwać kolejne skutki zalania i porządkować swoją halę, przez co żyje w stresie. Organy nie przesłuchały świadków - okolicznych mieszkańców, którzy podczas tamtej powodzi ucierpieli. Podniósł, że zanim podniesiono grunt na działkach P. C. , nie było większego problemu z zalewaniem działki. W przeszłości podczas większej powodzi z 2001 r. nie zerwało mostu na drodze - dz. nr [...], jak i nie zalało wówczas hali skarżącego. W ocenie Skarżącego nie ma skuteczniejszego sposobu rozwiązania problemu niż przywrócenie stanu poprzedniego na działkach P. C. i następnych w kierunku południowym. Wyraził pytanie, dlaczego przekłada się interes jednych przed innymi. Skarżący wniósł do Sadu o wydanie słusznej decyzji - o przywróceniu stanu poprzedniego. Do skargi załączył zdjęcia która rozwiać mają wątpliwości co do szkodliwości podnoszenia gruntu przez P.. C. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Skarga skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z redakcji zacytowanego art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. wynika, że tzw. podstawa wznowieniowa jest odrębną od naruszenia prawa materialnego i innego naruszenia przepisów postępowania, przesłanką do uchylenia zaskarżonego aktu i tak jak naruszenie prawa materialnego, jak też inne naruszenie przepisów postępowania, uwzględniana jest przez sąd administracyjny z urzędu. Jak bowiem wynika z wcześniej przytoczonych przepisów, sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, w kontekście wszystkich obowiązujących przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, że w myśl art. 145 p.p.s.a., w przypadku naruszenia przez organ prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd administracyjny zobligowany jest do uchylenia zaskarżonego aktu bez konieczności dokonywania oceny, czy stwierdzone uchybienie miało i ewentualnie jaki wpływ na wynik postępowania administracyjnego. Jak wynika z treści tego przepisu, dokonanie takiej oceny jest konieczne jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.), czy też w wypadku naruszenia innych przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.).
Przechodząc do niniejszej sprawy należy wskazać, że jak wynika z okoliczności, które ujawniły się już w toku postępowania sądowoadministracyjnego, B. C., będący stroną postępowania, jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, w dniu 19 stycznia 2023 roku zbył działki nr [...] obr. A. , na rzecz Spółki [...] Sp. z o.o. w N. , o czym organ II instancji został przez niego zawiadomiony. Podmiot ten, ze względu na nabyte uprawnienia właścicielskie do przedmiotowych nieruchomości, posiadał zatem interes prawny do brania udziału w kontrolowanym postępowaniu.
Tak więc przedmiotowe postępowanie administracyjne od tego momentu powinno się było toczyć z udziałem następcy prawnego B. C. tj. z udziałem Spółki [...] Sp. z o.o. w N. . Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych, organ odwoławczy częściowo przeoczył ten fakt i nie doręczył swojej decyzji Spółce [...] Sp. z o.o. w N. , a doręczył ją dotychczasowej stronie, która w chwili wydania zaskarżonej decyzji przymiotu tego już nie posiadała tj. B. C.. Powyższą oczywistą wadliwość należy kwalifikować jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. Skutkuje ona uchyleniem zaskarżonej decyzji, ponieważ działki nr [...] obr. A. , stanowiące aktualnie własność Spółki [...] Sp. z o.o. w N. , to działki na których dokonano nadsypania ziemi, z którym skarżący wiąże skutek w postaci zalewania jego nieruchomości i odnośnie których stosowne nakazy nałożone zostały w decyzji organu I instancji. Spółka [...] Sp. z o.o. w N. , którą organ II instancji pominął w doręczeniu zaskarżonej decyzji, to zatem podmiot bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem niniejszej sprawy.
Uzupełniająco należy natomiast wskazać, że uchylając decyzję Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zarzutów skargi i co do zasady wszystkich poglądów przedstawionych przez organ, gdyż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, które w myśl art. 153 p.p.s.a. wiązałyby organ i Sąd w dalszym toku postępowania, wyrażona zostałaby bez udziału wszystkich stron postępowania, a konkretnie bez udziału jednej ze stron bezpośrednio zainteresowanej rozstrzygnięciem, bez zapoznania się z jej stanowiskiem, bez możliwości odniesienia się przez nią do poglądów organu zawartych w decyzji, a w szczególności do zarzutów skargi, co w praktyce czyniłoby jej udział w sprawie czysto iluzorycznym.
Niemniej jednak zasygnalizować należy, że w ponownym postępowaniu organ zobowiązany będzie wnikliwie przeanalizować wpływ na stosunki wodne, także wybudowanego na nieruchomości stanowiącej aktualnie własność Spółki [...] Sp. z o.o. w N. betonowego ogrodzenia. Jak bowiem wynika z uzupełnienia skargi, ogrodzenie to miało zostać wybudowane już po wydaniu przez biegłego nowej opinii i po jej uzupełnieniu, a przed wydaniem przez organ II instancji decyzji o umorzeniu postępowania (data wybudowania wymaga dokonania stosownych ustaleń, z uwagi na rozbieżności wynikające w tym zakresie z akt sprawy). Uzasadnienie tej decyzji nie zawiera bowiem wystarczających rozważań odnośnie ewentualnego wpływu tego ogrodzenia na zmianę stosunków wodnych, ze szkodą dla nieruchomości skarżącego, z uwagi na stanowisko jakie w tym zakresie zajął organ. Dlatego należy podkreślić, że jeśli ogrodzenie powstało w toku postępowania administracyjnego (a tak wynika z akt sprawy), to wbrew stanowisku organu (str. 11 decyzji), fakt ten winien być uwzględniony w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego. Wbrew poglądowi wyrażonemu przez organ, fakt wybudowania ogrodzenia nie stanowi podstawy do wszczynania nowego postępowania albowiem wszystkie zmiany stanu faktycznego jakie nastąpiły w trakcie trwania niniejszego postępowania administracyjnego, winny być uwzględnione przez organ przy dokonywaniu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Dlatego sam pogląd organu, że kwestia wybudowania tego ogrodzenia i jego wpływu na stosunki wodne może być przedmiotem jedynie nowego postępowania, winna być kwalifikowana jako naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a które to naruszenie stanowi przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji, niezależną od opisanej na wstępie przesłanki wznowieniowej.
Mając zatem na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego od skargi wpisu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI