II SA/Kr 320/03

II SA/Kr 320/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2005-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Dorota Dąbek
Piotr Lechowski /przewodniczący/
Wiesław Kisiel /sprawozdawca/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia : NSA Piotr Lechowski Sędziowie : NSA Wiesław Kisiel ( spr.) AWSA Dorota Dąbek Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2005r sprawy ze skargi L. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 30 grudnia 2002r Nr [...] , znak [...] w przedmiocie choroby zawodowej - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji
Uzasadnienie
Prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lutego 2001 r., II SA/Kr 1981/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję z dnia [...] września 1999 r., w której [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny odmawiał uznania choroby zawodowej L. T.. Sąd uchylił również decyzję organu I instancji, wydaną w tej sprawie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził w szczególności, że brak podstaw prawnych do tego, ażeby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane hałasem ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Jedynym ograniczeniem jest ustalenie czy stwierdzony niedosłuch u Skarżącego spowodowany został hałasem występującym w środowisku pracy czy też innymi przyczynami, które należy podać, mając na uwadze właściwości odbiorcze Skarżącego. Natomiast brak występowania przekroczeń normatywnych hałasu w środowisku pracy Skarżącego nie może oznaczać braku związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym u niego odbiorczym ubytkiem słuchu, a jego warunkami pacy. Tym bardziej, iż podany przez stronę przeciwną stopień hałasu w środowisku pracy Skarżącego wahał się na granicy normatywu higienicznego.
W ponownym postępowaniu Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] ponownie stwierdził obustronny niedosłuch odbiorczy w przedziale 36 dB dla ucha lewego i 26 dB dla ucha prawego. Ponownie odwołano się do założenia, że ubytek słuchu poniżej 30 dB nie uzasadnia stwierdzenia choroby zawodowej. W szczególności WOMP napisał w uzasadnieniu swego orzeczenia, że przyjęcie poglądu Sądu, że każdy ubytek słuchu, jeżeli ma związek z pracą uzasadnia stwierdzenie choroby zawodowej - jest nieuzasadnione z lekarskiego punktu widzenia z uwagi na obowiązujące w audiologii zasady. Zasady te określają granicę, po przekroczeniu której ubytek słuchu rozumiany jest jako choroba zawodowa zakłócająca prawidłową czynność narządu wraz z jej konsekwencjami zdrowotnymi i społecznymi.
Wydając ponownie decyzję w I instancji Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] odmówił stwierdzenia choroby zawodowej u L. T.. W uzasadnieniu napisano, że decyzja została wydana po uzyskaniu powyżej cytowanego orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] , ale cytując to orzeczenie pominięto ten jego fragment, gdzie mowa o ubytku słuchu w uchu lewym o 36 dB, a ograniczono się do odnotowania tylko ubytku w uchu prawym 26dB.
Po otrzymaniu odwołania L. T. organ II instancji uzyskał wykaz wyników pomiarów hałasu na stanowiskach, na których Skarżący był zatrudniony. Pomiary z dnia [...] września 1998 r. wykazały, że na 3 stanowiskach przekroczone były dopuszczalne normy hałasu. Pomiary z dnia [...] czerwca 1998 r. również wykazały, że na 3 stanowiskach pracy L. T. poziom hałasu był przekroczony.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wydał zaskarżoną decyzję negatywną dla strony w dniu 30 grudnia 2002 r. Utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że pomiary wykazały tylko jeden przypadek przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu i to zaledwie o 1 dB. Natężenie dźwięku 76-84 dB z incydentalnym poziomem 86 dB nie można uznać za wysokie ryzyko zawodowe.
Oceny wpływu hałasu przemysłowego na organizm człowieka dokonują lekarze specjaliści z upoważnionych zakładów służby zdrowia. Ustalili oni asymetrię niedosłuchu, co organ potraktował jako przekonujący dowód pozaprzemysłowej etiologii niedosłuchu strony.
Niedosłuch poniżej 30 dB nie upośledza społecznej wydolności słuchu i nie uzasadnia stwierdzenie choroby zawodowej. Gdyby zgodzić się z zarzutami Skarżącego, to u każdej osoby pracującej w kontakcie z hałasem przemysłowym występowałoby zawodowe uszkodzenie słuchu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. T. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił organowi administracyjnemu, że powtórzył to samo uzasadnienie z tymi samymi błędami, które NSA wytknął organowi administracyjnemu w wyroku z dnia 26 stycznia 2001 r. Skarżący stwierdza, że pracował w tak silnym hałasie, że to musiało spowodować uszkodzenie słuchu. Materiał dowodowy jest niekompletny; gdyż nie zbadano adekwatnej liczby pracowników tego zakładu, w którym pracował Skarżący; takie badanie pozwoliłoby stwierdzić, że identyczne problemy ze słuchem ma wiele osób tam zatrudnionych.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko i argumenty na jego poparcie. Szersze badania lekarskie nie są konieczne skoro w ciągu 13 lat wydano jedynie 6 decyzji stwierdzających choroby zawodowe pracowników Zakładów [...] w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :
Zarówno art.30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązujący w dniu wydawania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia26 stycznia 2001 r., jak i obecnie obowiązujący art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. r.2004, nr 162, poz. 1692) stanowią, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Art.153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dodaje, że organ jest związany również wskazówkami na temat dalszego postępowania. Identyczna reguła zapisana była implicite również we wcześniej cytowanym art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lutego 2001 r.. II SA/Kr 1981/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 1999 r. odmawiającą uznania choroby zawodowej L. T. i wcześniejszą decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził w szczególności, że "brak podstaw prawnych do tego, ażeby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane hałasem ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Jedynym ograniczeniem jest ustalenie czy stwierdzony niedosłuch u Skarżącego spowodowany został hałasem występującym w środowisku pracy czy też innymi przyczynami, które należy podać, mając na uwadze właściwości odbiorcze Skarżącego. Natomiast brak występowania przekroczeń normatywnych hałasu w środowisku pracy Skarżącego nie może oznaczać braku związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym u niego odbiorczym ubytkiem słuchu, a jego warunkami pacy. Tym bardziej, iż podany przez stronę przeciwną stopień hałasu w środowisku pracy Skarżącego wahał się na granicy normatywu higienicznego."
Dlatego należało uznać, że organ administracyjny I instancji działał z pogwałceniem art.30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, gdy wydawał decyzję sprzeczną z oceną Sądu na temat prawnych skutków stwierdzenia u strony niedosłuchu poniżej 30 dB. Organ uczynił to odwołując się do orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] , w którym w otwarty sposób zakwestionowano moc wiążącą art.30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym i wytycznych Sądu. WOMP stwierdził bowiem, że przyjęcie poglądu Sądu, że każdy ubytek słuchu, jeżeli ma związek z pracą zawodową - jest nieuzasadnione z lekarskiego punktu widzenia z uwagi na obowiązujące w audiologii zasady. Zasady te określają granicę, po przekroczeniu której ubytek słuchu rozumiany jest jako choroba zawodowa zakłócająca prawidłową czynność narządu wraz z jej konsekwencjami zdrowotnymi i społecznymi.
Całkowicie błędne jest wnioskowanie organów administracyjnych, że brak przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu oznacza, że u strony nie można stwierdzić choroby zawodowej. Przedmiotem postępowania administracyjnego była sprawa choroby zawodowej, a nie naruszenie norm o dopuszczalnym natężeniu hałasu. Teza, jakoby hałas mieszczący się w dopuszczalnych granicach nie mógł powodować choroby zawodowej jest tezą samowolnie przyjętą przez organy administracyjne i nie mającą żadnej podstawy prawnej. Na to naruszenie prawa zwracał również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny. Powtarzanie tej samej błędnej interpretacji prawa materialnego stanowi kolejne naruszenie art.30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Tak jawnego kwestionowania mocy wiążącej przepisu ustawowego oraz prawomocnego wyroku NSA nie skorygował organ II instancji. Przeciwnie, i on odmówił uznania choroby zawodowej z powody niedosłuchu poniżej 30 dB.
W tym zakresie skargę uwzględniono, z powodu rażącego naruszenia przez organy administracyjne art.30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym(zastąpionego obecnie przez art.153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Jak to już wcześniej przypomniał Naczelny Sąd Administracyjny odmawianie stwierdzenia choroby zawodowej z tego powodu, że niedosłuch nie osiągnął poziomu 30 dB nie ma podstawy prawnej. Punkt 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.nr 65, poz.294 ze zm.) obowiązującego zarówno w dniu 15 lutego 2002 r., gdy wydano decyzję w I instancji, jak i w dniu 30 grudnia 2002 r. (na mocy § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U.nr 132, poz.1115) wymieniał "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Odmienne rozstrzygnięcia organów obu instancji są więc sprzeczne w tym przepisem prawa materialnego.
Odmowa uznania choroby zawodowej z powołaniem się na niedosłuch poniżej 30 dB w sytuacji gdy badania wykazały, że niedosłuch w uchu prawym wynosi 36 dB jest orzekaniem wbrew poczynionym ustaleniom faktycznym powołanym w decyzjach organów obu instancji, co stanowi naruszenie art.7 i art.77 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organy administracyjne obu instancji działały z rażącym naruszeniem prawa przez to że nie zastosowały się do wiążącej ich wykładni prawa dokonanej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przez to że wydały decyzje rażąco sprzeczne z obowiązującym prawem materialnym oraz przez to, że rozstrzygały z pominięciem własnych ustaleń faktycznych nie pasujących do rozstrzygnięcia negatywnego dla strony. Takie wady uzasadniają stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. (art.156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
W toku dalszego postępowania organy administracyjne załatwią sprawę kierując się wykładnią prawa wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2001 r., II SA/Kr 1981/99 oraz w niniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270, zm. Dz.U. r.2004, nr 162, poz.1692).
O kosztach orzeczono na podstawie art.97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.r.2002, nr 153, poz.1271, zm. Dz.U.r.2002, nr 240, poz.2052, Dz.U. r.2003, nr 171, poz.1663 i nr 192, poz.1873 i nr 124, poz.1153 oraz nr 228, poz.2256 i poz.2261) w zw. z art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.).