II SA/Kr 3126/03

II SA/Kr 3126/03 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2007-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Aldona Gąsecka-Duda
Andrzej Irla /sprawozdawca/
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Sygn. powiązane
II OSK 711/07 - Postanowienie NSA z 2008-06-25
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka- Duda NSA Andrzej Irla (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2003 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji skargę oddala
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. decyzją z dnia [...] marca 2002 roku PINB [...], działając na podstawie art. 162 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity z 2000r. Dz.U. Nr 89 poz. 1071) oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity z 2000r. Dz.U. Nr 106 poz. 1126 z późn. zmianami), po rozpatrzeniu wniosków B.K. z dnia 21 i 23 lutego 2002 roku, odmówił stwierdzenia wygaśnięcia jako bezprzedmiotowej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] września 1996 roku (znak: [...]), wydanej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nakazującej B.K., rozbiórkę nielegalnie wybudowanych elementów mostku na potoku S. w L. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. wskazał, iż B.K. wniósł o uznanie decyzji wydanej na podstawie art. 48 prawa budowlanego za bezprzedmiotową z uwagi na przedawnienie przewidziane w art. 49 prawa budowlanego. Inwestor B.K. domagał się stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, wydania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego mostku oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. wskazał, iż wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym rozpatrzono w odrębnym postępowaniu, wydając stosowne postanowienie. W niniejszym postępowaniu zaś przedmiotem badania były przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia jako bezprzedmiotowej decyzji nakazującej rozbiórkę. Organ l instancji stwierdził, iż art. 49 prawa budowlanego dotyczy sytuacji, w której w ciągu pięciu lat od dnia zakończenia budowy nie powzięto z jakiegokolwiek źródła informacji o samowolnym prowadzeniu budowy. W przedmiotowej sprawie zaś Kierownik Urzędu Rejonowego w N. prowadził postępowanie w sprawie samowoli i wydał decyzję o rozbiórce w dniu [...] września 1996 roku. Decyzja ta została utrzymana przez Wojewodę N. decyzją z dnia [...] grudnia 1996 roku znak: [...], a zatem stała się ostateczna. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 czerwca 1997 roku (sygn. akt II SA /Kr 83/97) oddalił skargę B.K. na powyższą decyzję. Obecnie zatem, wobec faktu wydania prawomocnej decyzji nakazującej rozbiórkę, nie ma podstaw do przyjęcia, iż nastąpiło przedawnienie nałożonego obowiązku rozbiórki.
Odwołanie od powyższej decyzji z dnia 1 marca 2002 roku wniósł B.K. Podał, iż w związku z nadmierną uciążliwością środka egzekucyjnego oraz niemożnością wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym wnosi o umorzenie postępowania dotyczącego nakazu rozbiórki mostku. Wskazał, iż prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne wynika ze złej woli urzędników. Dodał, iż gdyby wykonał decyzje nakazująca mu rozbiórkę mostku to pozbawiłby siebie i swoją sześcioosobową rodzinę dojazdu do domu. Podawał, iż jest rencistą II grupy inwalidzkiej i pozostaje w leczeniu. Uzyskuje miesięczny dochód na poziomie minimum socjalnego (476,00 zł), z czego utrzymuje uczącego się syna. Nie jest zatem w stanie zapłacić grzywny w kwocie 1500 zł. Dodał, iż żona również posiada II grupę inwalidzką, leczy się z powodu różnych schorzeń, przebyła kilka operacji. Ponadto wskazał, iż odbudowa mostu polegała na podwyższeniu płyt betonowych w tym samym miejscu, w którym istniał poprzedni most oraz zalaniu płyty betonowej. Odbudowa mostku nie naruszyła w żaden sposób posiadania sąsiada F.N., gdyż w chwili odbudowy mostku nie był właścicielem żadnej z przyległych do mostku działek przy ul. L. w L. Odwołujący się wskazał, iż podczas powodzi i odbudowy zniszczonego mostku właścicielem działki nr "1" przy ul. L. była B.B. Dodał, iż most stoi na korycie wodnym należącym do Skarbu Państwa (nr działki "2"), a właścicielem działki "3" przy ul. L., obok mostku jest Z.K. Zarzucił zatem, iż stroną w niniejszej sprawie powinien być Urząd Gminy w L., a nie F.N. czy B.B. Wskazał, iż nie wie z jakich przyczyn nie udzielono mu pomocy po powodzi, kiedy wskutek zatoru spowodowanego przez nielegalnie założone przez F.N. kręgi na potoku uległ zniszczeniu most prowadzący do domu odwołującego się. Stwierdzał, że nikt nie poniósł szkody wskutek wyremontowania przez niego mostku, a wykonane prace są pożyteczne. Mostek nie zagraża bezpieczeństwu, życiu ani zdrowiu ludzi i nie narusza prawa własności innych osób. Dodał, iż B.B. również ma kładkę zrobioną na potoku w tym samym miejscu co poprzedni mostek, a z jego mostku korzystają jeszcze trzy inne rodziny. Mostek został ostatecznie wykonany w dniu 29 września 1996 roku. Odwołujący się wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na brak cech przestępstwa oraz ze względu na brzmienie art. 49 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2003 roku, działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 i art. 104 kpa (Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (Dz. U. 2000 r, nr 106, poz. 1126 z późn. zmianami) i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, póz. 718) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 w zw. z art. art. 162 § 3 kpa, zaś w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania stwierdził, że organ l instancji uczynił zadość przepisom prawa materialnego i prawa procesowego, chociaż podał nieprawidłową podstawę prawną swojej decyzji.
Przedmiotem postępowania jest bowiem ustalenie, czy zachodzą określone w art. 162 § l KPA przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] września 1996 roku znak: [...], obejmującej nakaz rozbiórki. Organ odwoławczy wskazał, iż w chwili przystąpienia do budowy mostku między odwołującym się a organem nadzoru budowlanego nawiązał się stosunek materialnoprawny, który został następnie skonkretyzowany w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] września 1996 roku znak: [...]. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 48 ustawy - Prawo budowlane, ponieważ inwestor nie posiadał wymaganego prawem pozwolenia na rozpoczętą budowę. W rozpatrywanej sprawie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie było wątpliwości co do tego, że wykonywane roboty stanowią tzw. samowolę budowlaną. Nakaz rozbiórki stał się ostateczny w dniu 19 grudnia 1996 roku, czyli w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy, a prawomocna po oddaleniu skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 czerwca 1997 roku. Organ odwoławczy wskazał, iż w świetle akt sprawy nie ma wątpliwości, iż mostek na potoku S. w L. nadal istnieje, co -wskazuje na to, że odwołujący się nie wykonał nałożonego na niego obowiązku rozbiórki. W związku z powyższym w rozpatrywanej sprawie wszystkie elementy stosunku matrialnoprawnego, który został skonkretyzowany w ostatecznej i prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] września 1996 roku znak: [...] nadal istnieją, dlatego też decyzja nie może zostać uznana za bezprzedmiotową.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, ponieważ stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy realizował dyspozycję tego przepisu. Tym samym nie zaistniały przesłanki do zastosowania innego przepisu prawa budowlanego, w tym art. 49 (w dacie wydania skarżonej decyzji). Podnoszone więc przez skarżącego zarzuty dotyczące przedawnienia są bezzasadne, albowiem wynikają z błędnej interpretacji przepisów prawa budowlanego. Podkreślił również, że decyzja wydana na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa powinna mieć doprecyzowaną podstawę prawną poprzez wskazanie przepisu przewidującego decyzyjną formę działania organu. Taką podstawę prawna stanowi zaś w niniejszej sprawie art. 162 §3 KPA.
Organ odwoławczy wskazał, iż w jego opinii decyzja jest nieprawidłowa tylko w zakresie podstawy prawnej, którą organ l instancji wskazał niedokładnie. Dlatego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 162 § 1 pkt 1 i art. 162 § 3 KPA należało uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i orzec w tym zakresie w sposób przedstawiony w decyzji wydanej w trybie odwoławczym w dniu 19 listopada 2003 roku.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wniósł B.K. Wskazał, iż w jego ocenie zachodzą przesłanki do całkowitego uchylenia decyzji organu l instancji, a nie tylko w części dotyczącej podstawy prawnej. Wskazał, iż jego zdaniem decyzja nakazująca rozbiórkę wykonywanych przyczółków betonowych oraz przygotowanego szalunku pod płytę żelbetonową w terminie do dnia 31 grudnia 1996 roku jest niesłuszna i niezgodna z prawem, gdyż pozostawia jego i jego sześcioosobową rodzinę bez możliwości dojścia do domu. Decyzja ta narusza prawo, gdyż zagraża życiu i zdrowiu skarżącego i jego rodziny. Dodał, iż ostatnio jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Ponownie podniósł, iż z przedmiotowego mostku oprócz jego rodziny korzystają jeszcze trzy inne. Zarzucił, iż F.N., który wniósł o nakazanie rozbiórki mostku, nie był właścicielem przylegającej do mostku działki "1". Mostek stoi na korycie wodnym na działce "2", należącej do Skarbu Państwa. F.N. sam przyczynił się do zniszczenia mostku skarżącego w czasie powodzi, gdyż stworzył zator na swoim mostku. Skarżący dodał, iż poprzedni mostek służył jemu i jego rodzinie od 1973 roku tzn. od chwili kiedy uzyskali działkę pod budowę domu, a Gmina odmówiła jego prośbie o udzielenie pomocy w odbudowie mostku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy potrzymał swoje stanowisko w sprawie.
W uzupełnieniu stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż przepisem mającym zastosowanie w sprawie jest art. 162 k.p.a.. Zgodnie z tym przepisem organ może stwierdzić wygaśnięcie decyzji gdy stała się ona bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy to leży w interesie społecznym lub w interesie strony (art. 162 § 1 pkt 1 kpa), jak również gdy decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku (art. 162 § 1 pkt 2 kpa). Zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mogła mieć jedynie norma art. 162 pkt 1 zdanie pierwsze kpa. Przedmiotowy most nadal jednak istnieje, gdyż skarżący nie wykonał obowiązku rozbiórki. Żadne zatem elementy stosunku administracyjnego, skonkretyzowanego w decyzji o rozbiórce przedmiotowego mostu, nie przestały istnieć. Nie wystąpił zatem stan bezprzedmiotowości decyzji orzekającej rozbiórkę, a co za tym idzie, nie została wyczerpana przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zażył, co następuje.
Na podstawie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02. 153.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270). Sytuacja taka zachodzi w rozpatrywanym przypadku.
Przedmiotem postępowania w sprawie rozpatrywanej przez organy administracji było zbadanie czy zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] września 1996 roku znak: [...] nakazującej skarżącemu B.K. rozbiórkę nielegalnie wybudowanych elementów mostku na potoku S. w L. W myśl art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 00.98.1071) organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Ponadto, w myśl art. 162 § 1 pkt 2 kpa stwierdzenie wygaśnięcia decyzji może nastąpić jeżeli decyzja ta została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku.
Wskazać należy, że do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze decyzja musi stać się bezprzedmiotowa, a po drugie stwierdzenie wygaśnięcia tej decyzji musi nakazywać przepis prawa albo stwierdzenie jej wygaśnięcia musi leżeć w interesie społecznym lub w interesie strony. Bezprzedmiotowość decyzji jest, zatem konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
Bezprzedmiotowość zaś decyzji administracyjnej wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego, na podstawie tej decyzji. Przyczyną tego może być zgaśnięcia podmiotu, zniszczenie lub przekształcenie rzeczy, rezygnacja z uprawnień przez stronę, czy też zmiana stanu faktycznego uniemożliwiająca wykonanie decyzji albo zmiana w stanie prawnym, ale tylko w przypadku, gdy powoduje ona taki skutek. Bezprzedmiotowość decyzji oznacza jej nierealność z punktu widzenia możliwości osiągnięcia celu.
Organy orzekające w niniejszej sprawie słusznie uznały, iż żadna ze wskazanych wyżej okoliczności nie zaistniała. Stan, który jest celem orzeczonego nakazu rozbiórki w dalszym ciągu może zostać osiągnięty. Istnieje podmiot będący adresatem decyzji, jej przedmiot tj. nielegalnie wybudowany mostek, brak jest również okoliczności uniemożliwiających wykonanie decyzji.
Skoro nie została spełniona przesłanka bezprzedmiotowości decyzji nie można było orzec jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa.
Za niezasadny uznać należy również wniosek skarżącego o umorzenie postępowania na zasadzie art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Zarzut ten, to jest przedawnienie orzeczenia obowiązku rozbiórki, mógł być badany i rozpatrywany jedynie w sprawie dotyczącej rozbiórki, tj. w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] września 1996 roku. Stwierdzenie istnienia przesłanek określonych w art. 49 Prawa budowlanego w trakcie rozpatrywania przez organy administracji sprawy w przedmiocie rozbiórki, mogłoby mieć wpływ na wynik tej sprawy. Zarzut ten nie może natomiast być rozpatrywany i uwzględniony w sprawie dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji zawierającej nakaz rozbiórki. Inne są bowiem przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przewidziane w art. 162 § 1 kpa i inny jest zakres rozpoznania w takiej sprawie, odmienny od przesłanek i zakresu sprawy w przedmiocie rozbiórki (art. 48 czy art. 49 Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 roku).
Zważywszy na powyższe, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02 Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02. 153.1271).