II SA/Gd 298/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-10-15
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkatymczasowy obiekt budowlanylegalizacjaprzyczepamobilność obiektuzgłoszenie budowykontrolapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nakazie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, uznając, że nie przeprowadzono prawidłowej procedury legalizacyjnej.

Skarżący A. K. zaskarżył decyzję nakazującą rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego (domku letniskowego), który został przeniesiony na przyczepę. Organy administracji uznały, że przeniesienie obiektu na przyczepę nie zmienia jego charakteru jako obiektu budowlanego i wymagało zgłoszenia, a brak legalizacji skutkuje nakazem rozbiórki. WSA w Gdańsku uchylił decyzje organów, stwierdzając, że nie przeprowadzono prawidłowej procedury legalizacyjnej dla tymczasowego obiektu budowlanego, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, która nakazywała rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacyjną. Obiekt ten, pierwotnie wybudowany jako budynek letniskowy trwale związany z gruntem, został przeniesiony na zarejestrowaną przyczepę. Organy administracji uznały, że nawet na przyczepie obiekt ten nadal stanowi budowlę, a jego przeniesienie na przyczepę jest robotą budowlaną, która wymagała zgłoszenia. Ponieważ inwestor nie dopełnił procedury legalizacyjnej, wydano nakaz rozbiórki. Skarżący zarzucił organom błędne zastosowanie przepisów, twierdząc, że przeniesienie obiektu na przyczepę miało charakter transportowy i nie stanowiło robót budowlanych, a obiekt zmienił swój charakter na mobilny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że choć obiekt można uznać za tymczasowy obiekt budowlany, to organy nie przeprowadziły prawidłowej procedury legalizacyjnej dla takiego obiektu, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że fakt umieszczenia obiektu na przyczepie nie wyklucza uznania go za obiekt budowlany, ale wymagał zastosowania właściwej procedury legalizacyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przeniesienie obiektu na przyczepę może kwalifikować go jako tymczasowy obiekt budowlany, który wymaga zgłoszenia, a jego umieszczenie na gruncie nie wyklucza uznania go za obiekt budowlany podlegający przepisom Prawa budowlanego, nawet jeśli jest przystosowany do przemieszczania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że fakt umieszczenia obiektu na przyczepie nie wyklucza jego kwalifikacji jako obiektu budowlanego, w szczególności tymczasowego obiektu budowlanego. Definicje z Prawa budowlanego i Prawa o ruchu drogowym mają różne cele. Przystosowanie do przemieszczania nie wyklucza uznania obiektu za budowlany po jego ustawieniu na gruncie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.b. art. 49e § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Decyzja o rozbiórce w przypadku nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli.

u.p.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Budowa tymczasowych obiektów budowlanych wymaga zgłoszenia.

u.p.b. art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zgłoszenie budowy tymczasowego obiektu budowlanego.

u.p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Procedura legalizacyjna samowoli budowlanej.

u.p.b. art. 49e § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Decyzja o rozbiórce w przypadku kontynuowania budowy mimo wstrzymania.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe przeprowadzenie procedury legalizacyjnej dla tymczasowego obiektu budowlanego. Błędna kwalifikacja prawna obiektu po jego przeniesieniu na przyczepę.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów administracji dotyczące konieczności zgłoszenia budowy tymczasowego obiektu budowlanego i procedury legalizacyjnej w przypadku samowoli budowlanej.

Godne uwagi sformułowania

Fakt, że określony przedmiot jest przystosowany do tego, aby przemieszczać go po drogach jako przyczepa, nie przesądza o tym, że nie może być uznany za obiekt budowlany, po ustawieniu go na gruncie. Wydanie decyzji o rozbiórce bez przeprowadzenia procedury legalizacyjnej stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skład orzekający

Krzysztof Kaszubowski

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Krzysztofowicz

sędzia

Jakub Chojnacki

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja obiektów mobilnych jako tymczasowych obiektów budowlanych i konieczność stosowania właściwych procedur legalizacyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przeniesienia obiektu na przyczepę i może wymagać analizy w kontekście konkretnych przepisów i stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest prawidłowa kwalifikacja prawna obiektu i stosowanie właściwych procedur administracyjnych, nawet w przypadku obiektów mobilnych.

Domek na przyczepie – czy to jeszcze budynek, czy już pojazd? Sąd wyjaśnia.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 298/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki
Katarzyna Krzysztofowicz
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2025 r. nr WOP.7721.182.2024.GD w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie z dnia 5 lipca 2024 r. nr PINB.5140.316.2023.PS, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżącego A. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") przeprowadził w dniu 28 września 2023 r. kontrolę na terenie działki nr [...] obręb W., gm. K., po której zawiadomieniem z 10 listopada 2023 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności wybudowania na terenie działki budynku letniskowego. Podczas kontroli organ I instancji ustalił, że wybudowany budynek jest konstrukcji drewnianej, z dachem jednospadowym płaskim, krytym blachą, trwale związany z gruntem, posadowiony na bloczkach betonowych. Do budynku nie są doprowadzone przyłącza. Wymiary obiektu w rzucie wynoszą (po obrysie) 10,02 x 3,32 [m] + 0,40 x 0,30 [m]. Inwestorem budynku jest A. K. (dalej jako: "inwestor", "strona", "skarżący"), który wybudował budynek w latach 2022-2023 r. bez zgód organu architektoniczno - budowlanego.
Następnie, postanowieniem z 10 listopada 2023 r. organ I instancji wstrzymał roboty budowlane przy wybudowanym w warunkach samowoli budowlanej budynku letniskowym na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny W., gm. K. oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2023 r. inwestor wniósł o legalizację przedmiotowego budynku letniskowego.
Postanowieniem z 18 stycznia 2024 r. organ I instancji nałożył inwestora obowiązek przedłożenia wskazanych w tym rozstrzygnięciu dokumentów legalizacyjnych. Wobec niewypełnienia przez inwestora obowiązku nałożonego powyższym postanowieniem organ I instancji, decyzją z dnia 5 lipca 2024 r., nakazał rozbiórkę istniejącego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny W., gm. K., budynku letniskowego o wymiarach w rzucie 10,02 x 3,32m + 0,40 x 0,30 m.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 26 lutego 2025 r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i nakazał inwestorowi rozebrać tymczasowy obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacyjną o wymiarach w rzucie 10,02 x 3,32 m + 0,40 x 0,30 m, posadowiony na przyczepie, na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny W., gm. K. W uzasadnieniu, w pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku zleconych przez niego oględzin przeprowadzonych w dniu 16 października 2024 r. PINB ustalił, budynek letniskowy został posadowiony (w całości przeniesiony dźwigiem) na zarejestrowanej przyczepie, ustawionej obok poprzedniej lokalizacji budynku letniskowego. Z powyższego wynika zatem, że w trakcie postępowania odwoławczego – po wydaniu przez organ I instancji postanowienia z dnia 10 listopada 2023 r. o wstrzymaniu robót budowlanych prowadzonych przy wybudowanym w warunkach samowoli budowlanej budynku letniskowego i po wydaniu kwestionowanej decyzji - inwestor prowadził roboty budowlane polegające na przemieszczeniu przedmiotowego domku letniskowego na przyczepę.
Następnie, przywołując m. in. treść przepisu art. 3 pkt 3, art. 3 pkt 5, art. 29 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) obowiązującego w momencie budowy, PWINB wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt budowlany, domek letniskowy o wymiarach 10,02 x 3,32 [m] + 0,40 x 0,30 [m] umieszczony na przyczepie w 2024 r. (zarejestrowanej 23 września 2024 r.) jest tymczasowym obiektem służący celom rekreacyjnym posadowionym w sposób stały - opierający się czynnikom zewnętrznym. Sporny budynek letniskowy został ponadto wykonany w warunkach samowoli budowlanej i wobec tego tym bardziej nie ma znaczenia jego umiejscowienie na przyczepie, nawet zarejestrowanej, skoro nie będzie ona służyć celom transportowym. PWINB uznał, że przedmiotowy obiekt spełnia definicję budowli, a jego realizacja wymagała zgłoszenia (w przypadku posadowienia do 180 dni), którego inwestor nie przedstawił.
W związku powyższym organ odwoławczy stwierdził, że również w obecnym stanie rzeczy wobec przedmiotowego obiektu tymczasowego należało zastosować procedurę legalizacyjną w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego.
Dodatkowo PWINB podkreślił jednocześnie, że niezależnie od faktu, że po złożeniu wniosku o legalizację inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów legalizacyjnych, co skutkuje wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki zgodnie z przedstawioną powyżej procedurą legalizacyjną (art. 49e pkt 3), to po wstrzymaniu robót budowlanych postanowieniem z 10 listopada 2023 r. przeprowadzał dodatkowo roboty budowlane dotyczące przedmiotowego obiektu, w wyniku których zmianie ulega jego klasyfikacja, co również skutkuje wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki (art. 49e pkt 6 Prawa budowlanego). Tym samym konieczne było wydanie decyzji reformatoryjnej.
Końcowo PWINB wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została wydana do stanu zastanego (przed zmianą posadowienia przedmiotu postępowania przez inwestora). W tym znaczeniu nie istnieją dowody nieznane organowi nadzoru budowlanego, które istniały w trakcie prowadzenia postępowania, a ujawniły się po jego zakończeniu. Niemniej jednak, zgodnie z wnioskiem inwestora zawartym w odwołaniu, została przeprowadzona kontrola w terenie po wydaniu zaskarżonej decyzji, podczas której zostały ujawnione roboty budowlane, które inwestor wykonał po wstrzymaniu robót (co jest niezgodne z procedurą legalizacyjną), również w warunkach samowoli budowlanej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 49e pkt. 6 Prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, wskutek błędnego uznania, że doszło do kontynuowania budowy po wydaniu postanowienia o jej wstrzymaniu, mimo że skarżący dokonał wyłącznie fizycznego przemieszczenia o charakterze transportowym istniejącego obiektu, skutkującego załadowaniem w całości obiektu na przyczepę ciężarową/drogową, co nie stanowiło robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że przemieszczenie istniejącego domku na przyczepę stanowi nowe roboty budowlane, podczas gdy czynność ta (fizyczna o charakterze transportowym) nie mieści się w ustawowej definicji robót budowlanych. Podniósł także zarzut błędnego zastosowania art. 49e pkt 3 Prawa budowlanego wskutek uznania, że nie przedłożył on dokumentów legalizacyjnych, mimo że ani Powiatowy ani też Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego nigdy nie wezwał do ich złożenia w procedurze właściwej dla tymczasowego obiektu budowlanego, za który to obiekt tymczasowy uznał PWINB "domek letniskowy", zmieniając jego kwalifikację prawną (po przetransportowaniu go przez inwestora z bloczków posadowionych na gruncie na zarejestrowaną przyczepę ciężarową). Co istotne organ wzywał do złożenia dokumentacji legalizującej budynek trwale z gruntem związany (obiekt budowlany posadowiony na bloczkach), podczas gdy w dacie wydania decyzji przez PWINB obiekt ten nie spełniał już przesłanek trwałego związania z gruntem, ani nie miał charakteru budowlanego lecz charakter mobilny i transportowy (obiekt posadowiony na zarejestrowanej przyczepie ciężarowej/drogowej z aktualnym przeglądem technicznym). Zdaniem skarżącego naruszenie przepisów prawa materialnego przejawiło się także poprzez wydanie decyzji o rozbiórce na podstawie nieadekwatnej procedury legalizacyjnej, zastosowanej wobec obiektu, który w chwili wydania decyzji nie spełniał już przesłanek wymagających legalizacji jako budynek trwale z gruntem związany - co stanowi naruszenie art. 49e pkt 3 w zw. z art. 48 Prawa budowlanego. Wskazał także na błędne przyjęcie przez organ, że przeniesienie domku na przyczepę ciężarową/drogową wymagało dokonania zgłoszenia, wskutek uznania domku posadowionego na przyczepie ciężarowej/drogowej za tymczasowy obiekt budowlany, mimo że w obecnej formie całościowo obiekt ma charakter mobilny, nieprzeznaczony do użytkowania w jednej lokalizacji, a więc zmienił się jego charakter fizyczny i prawny - co stanowi naruszenie art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił dodatkowo naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominiecie istotnych dowodów, w szczególności w zakresie aktualnego charakteru obiektu oraz jego mobilności. Wskazał także na naruszenie art. 8 k.p.a. - zasady proporcjonalności oraz niezachowanie słusznego interesu strony oraz art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niewystarczające i nieprzystające do zmieniającego się stanu faktycznego uzasadnienie decyzji.
Skarżący zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że wskutek posadowienia domku na zarejestrowanej przyczepie przestała ona pełnić funkcję transportową, a także na przyjęciu, że po przeniesieniu/przetransportowaniu dźwigiem obiektu doszło do zmiany jego charakteru prawnego z budynku związanego trwale z gruntem na tymczasowy obiekt budowlany, podczas gdy zdaniem skarżącego obecnie obiekt ten nie ma charakteru budowlanego lecz mobilny i transportowy.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w graniach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawą wydanych przez organy obu instancji decyzji stanowiły przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm., dalej: "Prawo budowlane", "ustawa"), a w szczególności art. 49e pkt 3 tej ustawy. Stosownie do przepisów tej ustawy organ administracji w razie stwierdzenia samowoli budowlanej wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy, informując jednocześnie o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Co istotne, postanowienie takie wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Jeżeli wniosek taki nie zostanie złożony, albo złożony – zostanie następnie wycofany - organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1 i 2). Decyzję o rozbiórce wydaje się także gdy inwestor nie przedłoży, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych (pkt 3), a także jeśli budowa jest kontynuowana mimo postanowienia o jej wstrzymaniu (pkt 6).
W poddanej sądowej kontroli sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie (dalej jako: "PWINB", "organ I instancji") postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r. wstrzymał A. K. prowadzenie robót budowlanych przy wybudowanym w warunkach samowoli budowlanej budynku letniskowym, na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny W. gmina K. (k. 6 akt administracyjnych). Inwestor złożył wniosek o legalizację obiektu budowlanego (wniosek z 3 stycznia 2024 r. – k. 8 akt administracyjnych), ale nie dostarczył wymaganych dokumentów legalizacyjnych. Z tego względu organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozebrać budynek letniskowy o wymiarach w rzucie 10,02 x 3,32 m plus 10,02 x 0,30 m. W odwołaniu od decyzji A. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, a także o przeprowadzenie dowodu z oględzin, albowiem budynek został posadowiony na naczepie/przyczepie ciężarowej, a to stanowi nową okoliczność w sprawie. Po przeprowadzeniu postępowania Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "organ II instancji") uchylił w całości decyzję nakazując inwestorowi rozebrać tymczasowy obiekt budowlany pełniący funkcję rekreacyjną o wymiarach w rzucie 10,02 x 3,32 m + 0,40 x 0,30 m, posadowiony na przyczepie, na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny W., gm. K.
W toku postępowania doszło zatem do zmiany kwalifikacji przedmiotu postępowania – organ I instancji orzekał co do budynku letniskowego, organ II instancji – tymczasowego obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacyjną. Zmiana ta wynikała z konieczności "dostosowania" rozstrzygnięcia do aktualnego w momencie orzekania przez organ II instancji stanu faktycznego. Należy też podkreślić, że w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, a organy administracji nie dopuściły się żadnych uchybień w zakresie jego ustalania. Sąd podzielił także przyjętą przez organ II instancji kwalifikację obiektu. Trafnie organ ten przyjął, że posadowienie domku letniskowego na (zarejestrowanej) przyczepie samochodowej należy kwalifikować jako tymczasowy obiekt budowlany. Organ zasadnie uznał, że przedmiotowy obiekt budowlany jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, stanowiąc jednocześnie tymczasowy obiekt budowlany, w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, tymczasowy obiekt budowlany to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Przyjmując za moment posadowienia obiektu dzień 5 sierpnia 2024 r. (dzień sporządzenia odwołania, w którym powołano okoliczność posadowienia obiektu na naczepie/przyczepie samochodowej) w momencie orzekania przez organ II instancji sporna budowla znajdowała się na nieruchomości od ponad 180 dni.
Zauważyć należy, że niektóre rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych zostały wyraźnie przez ustawodawcę wymienione (np. kioski uliczne, barakowozy, obiekty kontenerowe), ale też redakcja tego przepisu pozwala na stwierdzenie, że przytoczone wyliczenie ma charakter przykładowy. Dlatego przy ocenie innych typów obiektów, które nie zostały wymienione w tym przepisie, a więc np. przyczep, konieczne jest zastosowanie dodatkowego kryterium. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym barakowozów, przyczep kempingowych, innych podobnych obiektów, takim kryterium powinien być przede wszystkim cel, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz okres jego funkcjonowania na tej nieruchomości (por. np. wyroki NSA: z 13 marca 2009 r. II OSK 348/08; z 29 maja 2012 r. II OSK 423/11 oraz z 10 maja 2013 r. II OSK 39/12).
W utrwalonym orzecznictwie uznaje się, że nawet gdyby przedmiotowy obiekt był przystosowany do tego, aby przemieszczać go po drogach, nie przesądza to jeszcze o tym, że nie może być uznany równocześnie za obiekt budowlany, w szczególności tymczasowy obiekt budowlany (również jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego). Fakt, że określony przedmiot jest przystosowany do tego, aby przemieszczać go po drogach jako przyczepa, nie przesądza o tym, że nie może być uznany za obiekt budowlany, po ustawieniu go na gruncie. Definicje zawarte w art. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym (wśród nich wymienia się także przyczepy) zostały zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy ustanowione z myślą o określeniu zasad ruchu drogowego, zasad i warunków dopuszczania pojazdów do tego ruchu, wymagań odnoszących się do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami oraz zasad i warunków kontroli pojazdów. Definicje zawarte w art. 3 ustawy Prawo budowlane zostały natomiast sformułowane w świetle art. 1 tej ustawy na potrzeby działalności obejmującej sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych. Cele obu tych unormowań są zatem różne, a każde z nich reguluje odmienne zagadnienia. W ustawach tych nie znajduje się przepis, który wyłączałby uznanie pojazdu za obiekt budowlany. Faktu tego nie zmienia okoliczność, że przyczepa posiada koła, tablicę rejestracyjną oraz wykupione OC, przez co istnieje możliwość jej przemieszenia poprzez przyłączenie do pojazdu. Zarejestrowanie pojazdu i zawarcie umowy OC stanowi tylko dodatkową cechę obiektu, jednak nie wyklucza uznania go za obiekt poddany regulacjom ustawy Prawo budowlane (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 listopada 2019 r., II OSK 2888/148; z 5 maja 2022 r., II OSK 1247/19; z 9 października 2019 r., II OSK 2779/17; z 5 kwietnia 2019 r., II OSK 1256/17; z 10 września 2019 r., II OSK 1941/17).
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Skoro przedmiot inwestycji stanowiła realizacja tymczasowego obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacyjną to zasadnie przyjęto, że wymagała ona zgłoszenia. Takiego zgłoszenia jednak inwestor nie dokonał, co zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami, powinno prowadzić do wydania decyzji o rozbiórce obiektu. Niemniej jednak, wydanie takie decyzji poprzedza przeprowadzenie procedury legalizacyjnej. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie procedura taka nie została przeprowadzona. Nie można bowiem uznać, że dotyczyła go procedura przeprowadzona przed organem I instancji odnośnie budynku letniskowego. Wydanie decyzji o rozbiórce bez przeprowadzenia procedury legalizacyjnej stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), co uzasadnia uchylenie decyzji organów administracji obu instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI