II SA/Ol 849/05

II SA/Ol 849/05 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-03-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Irena Szczepkowska
Alicja Jaszczak-Sikora
Janina Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Sygn. powiązane
I OSK 700/06 - Wyrok NSA z 2006-12-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia l marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu l marca 2006 roku sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego l/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
We wniosku z dnia 15 lutego 2004 r. A. B. zwróciła się do Wójta Gminy D. o udzielenie pomocy, polegającej m.in. na przyznaniu świadczenia pieniężnego w wysokości 300 zł miesięcznie na zakup żywności.
Po dwukrotnym przekazywaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na skutek odwołań wnioskodawczyni od wydawanych przez ten organ decyzji, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., decyzją z dnia 4 marca 2005 r., przyznał A. B. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego w wysokości 149,60 zł miesięcznie na okres od dnia l lutego 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż rodzina A. B. spełnia łącznie dwie przesłanki, od których zależy przyznanie przedmiotowego świadczenia, tj. legitymuje się dochodem niższym od kryterium dochodowego, a ponadto w rodzinie występuje problem bezrobocia. W tych warunkach organ postanowił przyznać wnioskodawczyni pomoc w postaci zasiłku okresowego w minimalnej wysokości, wyjaśniając jednocześnie, iż obecnie nie jest w stanie zwiększyć kwot przyznawanych zasiłków okresowych, bowiem na ich realizację w budżecie zatwierdzonym przez Radę Gminy otrzymał jedynie środki finansowe przyznane przez Wojewodę, a ta dotacja pokrywa jedynie minimalną wysokość zasiłku okresowego. Organ wyjaśnił ponadto, iż stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, a tą uzyskano w niniejszej sprawie dopiero w lutym 2005 r., dlatego też przedmiotowy zasiłek przyznany został dopiero od tego miesiąca.
W odwołaniu z dnia 18 marca 2005 r., złożonym w imieniu A. B. przez jej męża – W. B., zarzucono, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 35 kpa, a ponadto podjęta została przez organ nieuprawniony, tzn. podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 kpa. W związku z powyższym, wniesiono o jej uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania innemu organowi. Pełnomocnik odwołującej się podniósł ponadto, iż organ I instancji celowo pomieszał składane w sprawie żądania i wnioski.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 14 września 2005 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż zgodnie z art. 38 ust. l pkt 2, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 oraz art. 147 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze
względu na długotrwała chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Zasiłek okresowy ustala się, w przypadku rodziny, do wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z powyższą regułą nie może być w 2005 r. niższa niż 20% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które dla 3-osobowej rodziny wynosi 948 zł (art. 8 ust. l pkt 2 ustawy o pomocy społecznej), po spełnieniu przesłanek określonych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej.
Organ odwoławczy zauważył, iż z akt niniejszej sprawy, w szczególności zaś z kwestionariusza wywiadu środowiskowego z dnia 10 lutego 2005 r. wynika, iż A. B. prowadzi 3-osobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem i dorosłą córką. Wnioskodawczyni, jej mąż oraz córka nie pracują, nie otrzymują też zasiłku dla osób bezrobotnych. Deklarowany dochód miesięczny wynosi 200 zł. Różnica między kryterium dochodowym rodziny, a jej dochodem wynosi 748 zł, natomiast 20% tej kwoty to 149,60 zł. W takiej też kwocie przyznano wnioskodawczyni zasiłek okresowy na trzy miesiące.
Przyznając, iż sytuacja materialna rodziny A. B. jest ciężka, organ odwoławczy zauważył, że zwróciła się ona do organu pomocy społecznej z wieloma żądaniami. W konsekwencji, w marcu 2005 r. organ ten przyznał rodzinie pomoc w formie zasiłków celowych na łączną kwotę 652,51 zł, w tym 335,45 zł na opłatę za energię elektryczną, 97,06 zł na opłatę z tytułu pobranej wody oraz 200 zł na zakup butli z gazem, wyjaśniając jednocześnie, iż nie jest w stanie przyznać pomocy w większym zakresie. Organ odwoławczy zauważył ponadto, iż z informacji przesłanej przez organ I instancji wynika, że z uwagi na ograniczoną ilość środków na pomoc okresową, organ ten może przyznawać zasiłki okresowe jedynie w najniższej wysokości i od zasady tej nie było wyjątków. Do dyspozycji organu I instancji na przyznawanie zasiłków okresowych pozostaje kwartalnie 14.250 zł, podczas gdy osób ubiegających się o nie jest 42. Z tych wartości, w ocenie organu odwoławczego, wynika, iż organ I instancji faktycznie nie dysponuje budżetem pozwalającym na przyznawanie zasiłków okresowych w większych kwotach niż minimalne. Ponadto wątpliwości organu nie budzi okres na jaki przyznano przedmiotowe świadczenie, gdyż organ I instancji dysponując środkami w ciągu roku musi brać pod uwagę to, że liczba osób ubiegających się o świadczenia może ulec zmianie, co z kolei przy stałej ilości środków może mieć istotny wpływ na wysokość świadczeń.
Organ odwoławczy zauważył ponadto, iż organ pomocy oceniając wniosek strony o przyznanie określonego świadczenia powinien mieć na uwadze nie tylko potrzeby i oczekiwania osoby zwracającej się o pomoc, lecz także powinien uwzględnić własne możliwości finansowe oraz ilość osób i rodzin ubiegających się o świadczenia. Dopiero po uwzględnieniu tych wszystkich okoliczności ustala się bowiem, czy określone świadczenie może być przyznane, a jeśli tak, to w jakiej wysokości i na jaki okres.
W świetle tych okoliczności, Kolegium uznało, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji przez organ podlegający wyłączeniu z mocy prawa, organ odwoławczy stwierdził, iż po części jest on gołosłowny, a po części ma charakter pomówień (w części, w jakiej strona zarzuca pracownikom Urzędu Gminy w D. doprowadzenie jej rodziny do ubóstwa oraz to, że są skorumpowani) lub nawet zniesławień (zarzut braku poczytalności pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.). Organ zauważył ponadto, iż fakt, że pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. byli świadkami w toku postępowania karnego, czy też cywilnego, w którym stroną była wnioskodawczyni nie świadczy o tym, że zaszła przesłanka z art. 24 ust. l pkt 4 kpa. W sprawie brak jest również jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że gmina D. jest stroną postępowania o przyznanie wnioskodawczyni zasiłku celowego. Zarówno z informacji podawanych przez stronę, jak i zawartych w aktach sprawy, nie wynika również, aby którykolwiek z pracowników organu był stroną postępowania o przyznanie jej pomocy społecznej, był w tej sprawie świadkiem, biegłym lub przedstawicielem strony, brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji dotyczącej tej sprawy, czy też wszczęto przeciwko niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne.
Dodatkowo organ zauważył, iż bezpośredni przełożony pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D., wydając postanowienie z dnia 24 lutego 2005 r., Nr "[...]", nie uznał za zasadne wyłączyć któregokolwiek z nich od załatwienia niniejszej sprawy na podstawie art. 24 § 3 kpa. Kolegium nie dostrzegło natomiast żadnych okoliczności mogących zakwestionować ocenę dokonaną w tym postanowieniu.
W skardze z dnia 21 września 2005 r. A. B. podniosła zarzuty pod adresem szeregu wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzji, w tym decyzji z dnia 14 września 2005 r. Podniosła, iż organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną przez osobę podlegającą wyłączeniu na podstawie art. 24 § l pkt l i 7 kpa od udziału w postępowaniach wszczętych na jej wnioski, tj. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. – T. C. W obszernym uzasadnieniu opisała, w jaki sposób pracownicy Urzędu Gminy doprowadzili jej rodzinę do skrajnego ubóstwa. Wskazała, iż w związku z oszustwami, których się dopuścili prowadzone było postępowanie karne
przeciwko Wójtowi Gminy, a okoliczność ta ma znaczenie w świetle art. 24 § l pkt 6 kpa, gdyż T. C. jest podwładną Wójta Gminy i działa z jego upoważnienia. Skarżąca zauważyła, iż z uwagi na te okoliczności wywiady środowiskowe sporządzane w jej sprawach nie były rzetelne i nie odzwierciedlaj ą rzeczywistej sytuacji jej rodziny. Dodała, iż Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. podlega wyłączeniu w jej sprawach również w związku ze złożeniem do Rady Gminy wniosku o wszczęcie wobec niej postępowania dyscyplinarnego z powodu braku załatwienia tych wniosków zgodnie z prawem, a także z tego powodu, że wraz z dwoma innymi pracownikami Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. była świadkiem w procesie karnym przeciwko skarżącej. Zauważyła też, iż na podstawie tych zeznań została skazana.
W związku z powyższym, skarżąca zarzuciła Kolegium stronniczość, brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w związku z jej twierdzeniami o podstawach do wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. oraz błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że udzielona rodzinie pożyczka na przetrwanie w kwocie ok. 150 zł stanowi ich dochód. Skarżąca zarzuciła ponadto powoływanie się w uzasadnieniu decyzji na punkty § l art. 24 kpa, których naruszenia nie zarzuciła w odwołaniu oraz nieścisłości w zakresie twierdzeń co do formy orzekania w przedmiocie wyłączenia. Podniosła również, iż Kolegium nie ma prawa do twierdzeń, iż podnoszone przez nią zarzuty mają charakter pomówień, skoro sam organ nie zawiadomił organów ścigania o popełnieniu zgłaszanych przez nią przestępstw. Dodała ponadto, iż organ odwoławczy nie załączył do akt sprawy jej pisma z dnia 2 września 2005 r., w którym wyjaśnia powody swojego pobytu w szpitalu.
W świetle powyższego, skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz załączenia do akt sądowych jako dowodów w sprawie wskazanego wyżej pisma z dnia 2 września 2005 r., pism stanowiących załączniki do odwołania oraz akt sprawy Nr "[...]", sygn. akt "[...]" i "[...]".
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało wywody uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie przeprowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu l marca 2006 r. pełnomocnik organu odwoławczego ponowił wniosek o oddalenie skargi i szeroko ustosunkowując się do kwestii wyłączenia organu pomocy społecznej wskazał, iż podnoszone przez skarżącą kwestie mogą mieć znaczenie w postępowaniu cywilnym oraz karnym. Pełnomocnik potwierdził ponadto, iż w zaskarżonej decyzji jest kilka błędów polegających m.in. na powoływaniu się na zasiłek celowy zamiast na zasiłek okresowy oraz na błędnym określeniu okresu, na jaki zasiłek został przyznany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu.
W niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę, aczkolwiek nie w pełni z przyczyn wskazanych w jej uzasadnieniu. W toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
Zauważyć należy, że pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przez rodzinę jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy. Jednym z tych świadczeń jest, zgodnie z art. 36 pkt l lit. b) powołanej ustawy, zasiłek okresowy. Stosownie też do art. 38 ust. l pkt 2 i ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek ten ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a rzeczywistym dochodem tej rodziny. Zgodnie z art. 147 ust. 2 pkt l i art. 38 ust. 4 powołanej ustawy, w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a jej dochodem z tym, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. W świetle art. 38 ust. 5 powołanej ustawy, okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, z ustaleń organów administracji publicznej dokonanych na podstawie informacji zawartych w aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 10 lutego 2005 r. wynika, iż skarżąca i jej rodzina spełnia przesłanki do przyznania jej zasiłku okresowego - dochód rodziny jest bowiem niższy od ustawowego kryterium dochodowego, który dla 3-osobowej rodziny wynosi 948 zł, a w rodzinie występuje ponadto problem bezrobocia.
Mając na uwadze powyższe, organ I instancji przyznał A. B. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego w wysokości ustalonej zgodnie ze wskazanymi wyżej
regułami w kwocie 149,60 zł miesięcznie. Przy wyliczaniu wysokości przyznanego zasiłku organ I instancji przyjął, iż źródłem utrzymania rodziny skarżącej była pomoc rodziny w wysokości 200 zł. Założenie takie przyjął również organ odwoławczy.
W skardze, skarżąca podniosła jednak, iż dochód, od wysokości którego zależna jest wysokość przyznanego zasiłku okresowego, został błędnie ustalony, gdyż za dochód nie powinna być uznana pożyczka udzielona rodzinie skarżącej na przetrwanie w kwocie ok. 150 zł.
W pierwszej kolejności, podzielić należy stanowisko skarżącej, zgodnie z którym pomoc rodziny, która nie ma charakteru bezzwrotnego nie może być uznana za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Okresowe wsparcie finansowe, udzielane pod warunkiem późniejszego zwrotu, stanowi bowiem jedynie dochód pozorny, który nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji finansowej rodziny. W konsekwencji ustalenie, czy pomoc rodziny ma charakter bezzwrotny, czy też przybiera formę pożyczki, ma istotne znaczenie nie tylko dla prawidłowego ustalenia dochodu w rozumieniu powołanej ustawy, lecz także wysokości przyznanego zasiłku okresowego.
W niniejszej sprawie, podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej w dniu 10 lutego 2005 r. skarżąca wskazała wprawdzie, iż dochód rodziny, którego źródłem jest pomoc rodziny, wynosi 200 zł (strona l, część IV kwestionariusza), lecz oświadczyła ponadto, iż utrzymuje się wraz z rodziną z pożyczek od rodziny, co znalazło swoje odzwierciedlenie w notatce pracownika socjalnego (strona 3, część IV kwestionariusza). Organy administracji publicznej, pomimo tego, że są zobowiązane na podstawie art. 7 i 77 kpa do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, nie wyjaśniły jednak wskazanej nieścisłości poprzez ustalenie charakteru otrzymywanej przez rodzinę skarżącej pomocy. Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie rodzi tym samym, konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w celu przeprowadzenia w ramach postępowania administracyjnego uzupełniającego postępowania dowodowego we wskazanym zakresie. Kwestia ta ma bowiem istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia wysokości zasiłku okresowego.
Zauważyć należy również, iż organ I instancji przyznał A. B. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego we wskazanej wyżej wysokości na okres od dnia l lutego 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r. Organ II instancji, rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji i oceniając prawidłowość ustalenia okresu, na jaki przyznane zostało przedmiotowe świadczenie, przyjął bez jakiegokolwiek odniesienia się do zasadności zmiany, iż jest to okres od stycznia do marca 2005 r. Wynika to zarówno ze wstępnej części decyzji, w której określono przedmiot sprawy, jak i jej uzasadnienia. Kwestia ta wymaga zatem
również ponownego przeanalizowania przez organ odwoławczy. Wskazać należy, iż okres, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy ustalany jest wprawdzie przez ośrodek pomocy społecznej w drodze uznania na podstawie okoliczności sprawy, lecz nie może być ustalany w sposób dowolny. Granice tego uznania wyznacza bowiem relacja pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc. Ustalając długość okresu, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, organ powinien mieć ponadto na uwadze cel, dla którego przedmiotowy zasiłek jest przyznawany. Celem zasiłku okresowego jest natomiast zaspokojenie codziennych potrzeb bytowych przez czas, kiedy nie mogą być one zaspokojone z dochodów danej rodziny, a zatem w celu zlikwidowania przejściowych trudności tej rodziny, przy uwzględnieniu jednak możliwości pomocy społecznej. Ustalenie czasu przyznania zasiłku okresowego nie ma bowiem charakteru dowolnego, lecz musi być oparte na wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, w tym zwłaszcza przewidywanego terminu istnienia przyczyny uzasadniającej przyznanie tego zasiłku. Przyznawanie i wypłacanie świadczeń pieniężnych, w ramach pomocy społecznej, w tym ustalenia czasu dla zasiłków okresowych, jest powiązane także z przewidywanym dysponowaniem przez organy pomocy społecznej określonymi możliwościami finansowymi. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy w uzasadnieniu ponownie podjętej decyzji powinien zatem ustosunkować się co do zasadności przyznania skarżącej przez organ I instancji zasiłku okresowego na okres trzech miesięcy od dnia l lutego 2005 r. do dnia 30 kwietnia 2005 r.
Wskazane uchybienia stanowiły podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, dotyczących kwestii wyłączenia pracowników organu administracji publicznej, stwierdzić natomiast należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Zauważyć należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się szczegółowo do tej kwestii, wykazując z jakich powodów nie znalazł podstaw do uwzględnienia przedmiotowych zarzutów, podniesionych uprzednio w odwołaniu i pismach adresowanych do tego organu. Wyjaśnił też dlaczego w niniejszej sprawie brak było podstaw do wyłączenia pracowników organu pomocy społecznej od udziału w postępowaniu administracyjnym zarówno z mocy ustawy, jak i na wniosek strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie. Przed ustosunkowaniem się do konkretnych zarzutów skargi, wskazać należy, iż zarzuty te sprowadzają się w istocie do zarzucenia braku dostrzeżenia przez organ odwoławczy naruszenia przez organ I instancji art. 24 § l pkt l, 4, 6 i 7 kpa oraz art. 24 § 3 kpa. Zgodnie z art. 24 § l kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie: 1) w której jest stroną albo pozostaje zjedna ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub
9
obowiązki, 4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jego małżonek oraz krewny i powinowaty do drugiego stopnia lub osoba związana z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne, 7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej.
Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie, za strony postępowania o przyznanie skarżącej zasiłku okresowego, wbrew jej przekonaniu, nie mogą być uznani zarówno Wójt Gminy D., który w rozpoznawanej sprawie administracyjnej jest organem a nie stroną postępowania, jak i Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. oraz jego pracownicy. Z tego też powodu nie może mieć w niej zastosowanie art. 24 § l pkt l i 7 kpa. Z akt niniejszej sprawy nie wynika ponadto, aby skarżąca bądź członkowie jej rodziny pozostawali z jakimkolwiek pracownikiem organu pomocy społecznej w takim stosunku prawnym (innym niż wymieniony w art. 24 § l pkt 2, 3, 4, i 7 kpa), który powoduje, iż wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki.
W rozpoznawanej sprawie nie może mieć zastosowania również art. 24 § l pkt 4 i 6 kpa. Z akt niniejszej sprawy nie wynika bowiem, aby pracownicy organu pomocy społecznej występowali w tej konkretnej sprawie, w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest przyznanie zasiłku okresowego, w roli świadka lub biegłego. Sprawa karna, w której brali udział jako świadkowie, nie może być natomiast nawet uznana za powiązaną z niniejszą sprawą administracyjną, co Sąd ustalił na podstawie treści uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia "[...]" 2004 r., sygn. akt "[...]", w sprawie A. B. oskarżonej o przestępstwo z art. 238 kk, którego odpis znajduje się w aktach sądowych o sygnaturze "[...]". Z akt niniejszej sprawy nie wynika również, aby wszczęte było postępowanie dyscyplinarne, służbowe lub karne w związku ze sprzecznym z prawem zachowaniem się pracownika organu pomocy społecznej podczas postępowania administracyjnego..
Dodatkowo, w związku z wyrażonymi w skardze wątpliwościami skarżącej co do formy orzekania w przedmiocie wyłączenia, wskazać należy, iż z treści art. 24 § l kpa wynika, że wyłączenie pracownika następuje z mocy prawa. W konsekwencji, w razie wystąpienia określonych w tym przepisie okoliczności zbędne jest wydawanie postanowienia. Podjęcie rozstrzygnięcia w formie postanowienia konieczne jest natomiast, gdy wyłączenie następuje w trybie art. 24 § 3 kpa.
Zgodnie też z tym przepisem, bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli
10
wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. W niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 24 lutego 2005 r., znak: "[...]", Sekretarz Gminy D. , działając z upoważnienia Wójta Gminy, odmówił wyłączenia pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. (oryginał przedmiotowego postanowienia znajduje się w aktach administracyjnych załączonych do akt sądowych o sygnaturze "[...]"). Organ odwoławczy oceniając to postanowienie nie dostrzegł natomiast żadnych okoliczności, które mogłyby zakwestionować ocenę dokonaną przez bezpośredniego przełożonego pracowników Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w toku ponownego rozpoznawania sprawy, organ odwoławczy powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe we wskazanym wyżej zakresie i w zależności od jego wyników utrzymać w mocy lub uchylić decyzję organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił decyzję organu odwoławczego oraz stosownie do art. 152 tej ustawy orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.