II SA/KR 271/25

II SA/Kr 271/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-05-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Magda Froncisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
III OSK 1983/25 - Postanowienie NSA z 2025-11-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
art 5
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
art 152 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 14 stycznia 2025 r., znak SKO-OŚ-4170-135/24 w przedmiocie nakazu wykonania odcinka przyłącza kanalizacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz S. decyzją z 24 października 2024 r., znak: OŚ.6324.41.2024, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nakazał R. K. - właścicielowi nieruchomości położonej w M. , stanowiącej działkę ewid. nr [...], wykonanie odcinka przyłącza kanalizacyjnego umożliwiającego odprowadzanie ścieków sanitarnych z budynku do sieci kanalizacji sanitarnej.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 5 ust. 7 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399), dalej "u.c.p.g.".
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji stwierdził, że R. K. jest właścicielem ww. nieruchomości położonej w M. , stanowiącej działkę ewid. [...]. Nieruchomość ta nie jest podłączona do sieci kanalizacji sanitarnej, pomimo że zostały stworzone warunki do jej podłączenia (sieć kanalizacyjna znajduje się na ww. działce ewid. nr [...]).
Burmistrz wyjaśnił, że uzupełnił postępowanie dowodowe w zakresie umożliwiającym ocenę instalacji, w jaką wyposażona jest nieruchomość, w szczególności czy spełnia ona wymagania właściwych przepisów. Powołując się na art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. organ I instancji stwierdził, że aby przydomowa oczyszczalnia mogła zostać uznana za spełniającą wymagania przepisów odrębnych powinna podlegać:
- zgłoszeniu budowy lub wykonywania innych robót budowlanych organowi administracji architektoniczno-budowlanej, zgodnie z art. 30 ust. 1b ustawy Prawo budowlane,
- zgłoszeniu eksploatacji instalacji mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko (a, z której emisja nie wymaga pozwolenia), zgodnie z art. 152 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973), dalej "P.o.ś.",
- regularnemu badaniu ścieków oczyszczonych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311), dalej "rozporządzenie".
Organ I instancji przedstawiając ustalenia poczynione w sprawie stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość została pierwotnie wyposażona w zbiornik bezodpływowy o poj. 5 m3. Wynika to wprost z projektu budowy budynku (karta 108-119) oraz oświadczenia kierownika budowy (karta 181-182). Biorąc pod uwagę powyższe oraz uzyskane w trakcie postępowania dane, organ I instancji stwierdził, że nie można uznać przydomowej oczyszczalni ścieków, zlokalizowanej na dz. ew. [...], za instalację spełniają wymogi zawarte w przepisach odrębnych, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.
W korespondencji z organem strona wielokrotnie wyjaśniała, że obecna instalacja, to ta sama, która była przedmiotem odbioru budynku mieszkalnego. Niemiej jednak z dokumentów będących w aktach sprawy - oświadczenia kierownika budowy - wynika, że budynek odebrano w 2003 r. ze szczelnym zbiornikiem o poj. 5 m3.
Organ ustalił ponadto, że po tym terminie nie dokonano zgłoszenia budowy lub innych robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków do organu administracji architektoniczno-budowlanej co zostało potwierdzone w korespondencji ze Starostwem Powiatowym w N. , ale też korelowało z zapewnieniami samej strony. Nie dokonano więc zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków do organu ochrony środowiska. Oznacza to, że ten obiekt budowlany wybudowano z naruszeniem-obowiązujących przepisów prawa, tj. art. 30 ust. 1b ustawy Prawo budowlane oraz art. 152 ust. 1 i 2 P.o.ś.
Burmistrz stwierdził, że w celu ustalenia rodzaju instalacji, w jaką wyposażona jest nieruchomość, dwukrotnie wezwał stronę do przedłożenia dokumentacji technicznej urządzenia wraz z deklaracją zgodności CE. Strona w odpowiedzi na pisma oświadczyła, że nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów. Uniemożliwiło to dokładne ustalenie typu instalacji, przy czym nie było to konieczne do wydania decyzji, wobec jednoznacznych ustaleń dotyczących braku odpowiednich zgłoszeń istniejącej instalacji.
Reasumując organ I instancji ustalił, że aby przydomowa oczyszczalnia ścieków spełniała wymogi przepisów odrębnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., należało dokonać zgłoszenia zamiaru budowy lub innych robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków do organu administracji architektoniczno-budowlanej, dokonać zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków organowi ochrony środowiska wraz z kopią dokumentacji technicznej i kopią deklaracji zgodności CE, prowadzić regularne badania ścieków oczyszczonych i osiągać wartości zgodne z rozporządzeniem.
Dopiero łączne spełnienie tych warunków potwierdza, że oczyszczalnia jest użytkowana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Brak spełnienia chociażby jednego z nich sprawia, że instalacja jest użytkowana niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W tym przypadku żaden z warunków nie został spełniony.
R. K. wniósł odwołanie od opisanej na wstępie decyzji Burmistrza S. z 24 października 2024 r., znak: OŚ.6324.41.2024, domagając się jej uchylenia w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nakładających na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło:
- organ do uznania, że przydomowa oczyszczalnia ścieków nie istnieje na przedmiotowej nieruchomości, skoro organ nie otrzymał dokumentu poświadczającego zgłoszenie takiej przydomowej oczyszczalni do użytkowania,
- do niezweryfikowania przez organ, czy dokumenty, na które się powołuje, a w których nie ma informacji o przydomowej oczyszczalni, a jedynie o szczelnym zbiorniku na szambo, odzwierciedlają rzeczywisty stan faktyczny,
- do niesprawdzenia przez organ, czy przydomowa oczyszczalnia nie została przypadkiem wybudowana już po pierwotnym odbiorze budynku, na który powołuje się organ;
2. art. 7 w zw. art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez wykorzystanie uprawnień organu do wydania decyzji przymuszeniowej w sposób naruszający prawa obywatelskie, w tym gwarantowane w art. 21 ust. 1 Konstytucji RP prawo do własności, poprzez bezprawne ich ograniczenie wydaniem decyzji wpływającej na sposób korzystania z objętej własnością nieruchomości;
3. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez niezastosowanie w sprawie i uznanie, że finansowy interes organu, który ubiegając się o środki unijne źle ocenił możliwy do uzyskania stopień skanalizowania Gminy (na 98%), jest istotniejszy niż prawa i wolności odwołującego, który korzysta z przydomowej oczyszczalni w sposób zgodny z prawem.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że przydomowa oczyszczalnia ścieków zlokalizowana na jego nieruchomości była użytkowana na długo przed rozpoczęciem przez Burmistrza inwestycji rozbudowy sieci kanalizacyjnej w Gminie S. . Fakt, że nie posiada dokumentów odbiorowych tej oczyszczalni, nie zmienia stanu faktycznego, że oczyszczalnia istnieje i jest użytkowana w sposób prawidłowy.
Zdaniem odwołującego się organ I instancji nie może zaprzeczać oczywistym faktom (wybudowanie i funkcjonowanie oczyszczalni) tylko dlatego, że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi oddanie oczyszczalni do użytku.
W dalszej części odwołania skarżący stwierdził, że organ administracji nie jest uprawniony ani kompetentny do oceny wyników badań ścieków oraz do stwierdzania na tej podstawie niespełnienia przez przydomową oczyszczalnię ścieków wymagań przepisów odrębnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z 14 stycznia 2025 r. znak SKO-OŚ-4170-135/24, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej "K.p.a.", w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g., utrzymało w mocy opisaną na wstępie decyzję I instancji z 24 października 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił treść art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 7 u.c.p.g., podkreślając, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest wyłączony wtedy, gdy wcześniej wyposażono nieruchomość w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Dalej organ II instancji stwierdził, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. wynika zasada, że w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej nieruchomość ma być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy przypadku, gdy nieruchomość jeszcze przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej wyposażona została w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (wyrok NSA z 22 czerwca 2020 r. sygn. II OSK 101/20).
Organ II instancji wskazał, że przedmiotowe postępowanie jest odrębnym postępowaniem od procedury weryfikacji zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni, w ramach której właściwemu organowi ochrony środowiska przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu.
Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że posiada przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą odrębne wymagania, co stanowi warunek zwolnienia z obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej (wyrok NSA z 25 września 2019 r. II OSK 1417/18).
Według organu odwoławczego z ustaleń organu I instancji wynika, że przedmiotowa nieruchomość została pierwotnie wyposażona w zbiornik bezodpływowy o poj. 5 m3. Budynek odebrano w 2003 r. ze szczelnym zbiornikiem o poj. 5 m3 i po tym terminie nie dokonano zgłoszenia budowy lub innych robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków do organu administracji architektoniczno-budowlanej, co zostało potwierdzone w korespondencji ze Starostwem Powiatowym w N. . Słusznie zatem organ I instancji przyjął, że nie dokonano zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków do organu ochrony środowiska. Nadto organ I instancji w celu ustalenia rodzaju instalacji, w jaką wyposażona jest nieruchomość, dwukrotnie wezwał stronę do przedłożenia dokumentacji technicznej urządzenia wraz z deklaracją zgodności CE. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie oświadczył, że nie jest w posiadaniu żądanych dokumentów.
Zdaniem Kolegium poza sporem pozostaje, że przydomowa oczyszczalnia ścieków w świetle art. 152 ust. 1 P.o.ś. stanowi instalację podlegającą zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, co wynika z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. z 2019 r. poz. 1510). Zgodnie z ust. 3 tego przepisu prowadzący instalację, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do dokonania zgłoszenia przed rozpoczęciem jej eksploatacji. Do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (ust. 4).
W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że oczyszczalnia spełnia wymogi określone w odrębnych przepisach, bowiem nie wykazał, że została dopuszczona do użytkowania.
Podsumowując Kolegium uznało, że powyższe ustalenia uprawniały organ I instancji do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości odwołującego do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 14 stycznia 2025 r. znak SKO-OŚ-4170-135/24 r. Organowi drugiej instancji zarzucił naruszenie:
1) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., przez brak przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, w tym nie dokonania wizji lokalnej nieruchomości, co skutkowało bezpodstawnym uznaniem, że na spornej nieruchomości nie funkcjonuje przydomowa oczyszczalnia ścieków,
2) art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. poprzez błędną interpretację przepisów, zgodnie z którą obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania przepisów odrębnych,
3) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieproporcjonalne ograniczenie prawa do własności, wynikające z nakazu wykonania przyłącza kanalizacyjnego pomimo istnienia i eksploatowania przydomowej oczyszczalni ścieków,
4) art. 152 ust. 1 i 2 P.o.ś. poprzez błędną interpretację przepisów dotyczących zgłoszenia eksploatacji instalacji oraz uznanie braku zgłoszenia za podstawę do nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej,
5) art. 220 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne obciążenie skarżącego obowiązkiem dostarczenia dowodów, które organ mógł pozyskać we własnym zakresie,
6) zasady prawdy obiektywnej oraz zasady legalizmu poprzez uzależnienie decyzji administracyjnej od interesu finansowego gminy związanego z pozyskaniem środków unijnych na realizację kanalizacji.
Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, przeprowadzenie dowodu z fotografii przydomowej oczyszczalni ścieków na okoliczność jej istnienia i prawidłowego funkcjonowania.
W uzasadnieniu zarzutów skarżący podniósł, że organ nie podjął żadnej próby zweryfikowania rzeczywistego stanu rzeczy, co skutkowało całkowicie bezzasadnym uznaniem, że na nieruchomości nie funkcjonuje przydomowa oczyszczalnia ścieków.
Zdaniem skarżącego organ nie wykazał, że jego oczyszczalnia nie spełnia wymagań przepisów odrębnych. Argumentacja organu opiera się wyłącznie na braku dokumentacji zgłoszeniowej, co nie jest według skarżącego równoznaczne z niespełnianiem standardów środowiskowych.
Skarżący podniósł, że organy błędnie zastosowały art. 152 ust. 1 i 2 P.oś. przyjmując, że brak formalnego zgłoszenia eksploatacji instalacji skutkuje jej nielegalnością. Prawo nie przewiduje takiej konsekwencji. Właściwy organ ma możliwość dokonania weryfikacji i ewentualnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych, ale nie może z automatu uznać instalacji, co do której ma zastrzeżenia natury biurokratycznej, za niebyłą. W sprawie doszło więc do rażącego przekroczenia uprawnień administracyjnych i zastosowania błędnej wykładni przepisów.
Zarzut naruszenia art. 220 § 1 K.p.a. skarżący uzasadnił fundamentalną zasadą, zgodnie z którą ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym spoczywa na organie. Wymaganie od strony przedłożenia dokumentów, do których dostęp ma sam organ, jest jawnym uchylaniem się od obowiązku przeprowadzenia kompletnego postępowania dowodowego. Końcowo skarżący zarzucił cyniczne rozumowanie organu I instancji – kierowanie się interesem finansowym gminy, a nie rzeczywistą ochroną środowiska.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 22 maja 2025 r. skarżący cofnął wniosek o przeprowadzenie dowodu z fotografii przydomowej oczyszczalni ścieków, bowiem nie dołączył żadnego zdjęcia. Skarżący podniósł, że na jego zakupionej w 2017 r. nieruchomości istnieje przydomowa oczyszczalnia ścieków, którą utrzymuje, zasilając odpowiednimi bakteriami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.".
Z istoty kontroli wynika również, co należy w niniejszej sprawie szczególnie podkreślić, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu.
Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
W niniejszej sprawie bezsporna była zdecydowana większość istotnych okoliczności.
Po pierwsze, nieruchomość obejmująca działkę nr [...] w M. , stanowiąca własność skarżącego, nie jest podłączona do sieci kanalizacji sanitarnej, pomimo że obecnie zostały stworzone warunki do jej podłączenia (sieć kanalizacyjna znajduje się na ww. działce, zrealizowana przez gminę S. ).
Po drugie, przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana jest na obszarze aglomeracji N. , wyznaczonej uchwałą nr XXXVIII/422/2020 Rady Miasta N. z dnia 29 grudnia 2020 r. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji N. (Dz.Urz.Woj.Mał. z 2021 r. poz. 387), w celu ujęcia w system kanalizacji sanitarnej ścieków powstających na terenie gminy S. i skierowania ich do oczyszczalni ścieków komunalnych.
Po trzecie, skarżący jest właścicielem spornej nieruchomości od 31 października 2017 r. W latach 1998-2017 właścicielami byli M. i J. B..
Po czwarte, budynek na przedmiotowej działce został wybudowany na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia 17 maja 1993 r., przeniesionej na M. i J. B. decyzją z 31 grudnia 1998 r. Decyzja ta przewidywała m.in., w zakresie instalacji kanalizacyjnej, instalację lokalną z odprowadzeniem do zrealizowanego szczelnego bezodpływowego zbiornika ścieków sanitarnych, zlokalizowanego przy wjeździe. Zbiornik ten jest też uwidoczniony na mapie stanowiącej załącznik do ww. decyzji (k. 112-123 akt adm.).
Po piąte, zawiadomienie o zakończeniu budowy z 23 maja 2003 r. do Starostwa Powiatowego w N. zostało przyjęte bez sprzeciwu. Wśród wymienionych w załączeniu protokołów odbioru brak jest zarówno zbiornika szczelnego na nieczystości jak i przydomowej oczyszczalni (k. 142, 143 akt adm.).
Po szóste, po terminie odbioru nie dokonywano zgłoszenia budowy lub innych robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków na przedmiotowej działce do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Nie dokonano również zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków do organu ochrony środowiska (korespondencja ze Starostwem Powiatowym w N. (k. 141), oświadczenia skarżącego).
Mając na uwadze powyżej wskazane przepisy i okoliczności należy wyjaśnić, że przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, są:
1. istnienie takiej sieci,
2. możliwość przyłączenia do niej nieruchomości.
3. niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia,
4. brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g. wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
W niniejszej sprawie jedyną sporną przesłanką jest wymieniona wyżej w pkt 4.
Spór w sprawie sprowadza się zatem do tego, czy organy prawidłowo ustaliły, że przyłączenie nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej jest obowiązkowe, czyli czy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.).
Zdaniem skarżącego bowiem, wyrażonym m.in. w piśmie z 18 lipca 2024 r. (k. 173), w pierwotnym projekcie zakładano instalację kanalizacyjną w formie szamba. Ówczesny inwestor w trakcie realizacji inwestycji zmienił koncepcję realizując oczyszczalnię ścieków w miejsce szamba. Budowę oczyszczalni zrealizowano w 2000 r. Tym samym zgłoszenie oczyszczalni nastąpiło zgodnie z wymogami w 2003 r. Dokumentacja była składana przez poprzedniego właściciela domu i znajduje się w Urzędzie lub Starostwie Powiatowym.
Natomiast z oświadczenia z 20 lutego 2003 r. kierownika budowy przedmiotowego domu, wynika jednoznacznie, że "Kanalizacja podłączona do szczelnego zbiornika na nieczystości o poj. 5 m3. Szambo szczelne" (k. 181).
Z kolei z kopii projektu przyłącza wodociągowego do budynku z lutego 1997 r. wynika, że odprowadzenie ścieków przewiduje się do oczyszczalni przyzagrodowej, która jest przedmiotem oddzielnego opracowania (k. 150-151).
Oceniając całokształt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że rację mają organy, iż skarżący nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił, by działająca na jego posesji przydomowa oczyszczalnia ścieków spełniała wymagania określone w przepisach odrębnych, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.
Przepis ten należy bowiem rozumieć w tren sposób, że dopuszcza on brak obowiązku przyłączenia do nowo zbudowanej sieci kanalizacyjnej budynku, jeżeli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom i jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna.
Z kolei z art. 5 ust. 7 u.c.p.g. wynika, że decyzja, o której mowa w tym przepisie, nie ma charakteru uznaniowego. Innymi słowy, konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa czy majątkowa osoby zobowiązanej, a także odstępstwa samowolnie dokonane przez poprzedników prawnych skarżącego w realizacji zatwierdzonego projektu budowlanego.
Ustawodawca nie przewidział takich, wskazywanych w skardze okoliczności, jako przesłanek wydania decyzji na podstawie art. art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Żaden przepis prawa nie daje też możliwości odstąpienia od nakazania wykonania przyłączenia, w szczególności z powodu wysokich kosztów, czy działającej, acz nielegalnej z punktu widzenia prawa budowlanego i prawa ochrony środowiska oczyszczalni.
Należy podkreślić, że obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. ma charakter powszechny i odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej. Takie rozwiązanie uzasadnione jest wyższością interesu lokalnej społeczności nad jednostkowymi interesami właścicieli poszczególnych działek.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że jak słusznie stwierdził organ I instancji, aby przydomowa oczyszczalnia ścieków spełniała wymogi przepisów odrębnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., konieczne jest:
1) dokonanie zgłoszenia zamiaru budowy lub innych robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków do organu administracji architektoniczno-budowlanej,
2) dokonanie zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków organowi ochrony środowiska wraz z kopią dokumentacji technicznej i kopią deklaracji zgodności CE (Conformite Europeenne),
3) prowadzenie regularne badania ścieków oczyszczonych i osiąganie wartości zgodnych z rozporządzeniem.
Skoro organy ustaliły w sprawie jednoznacznie brak spełnienia przesłanek nr 1 i 2, to jest że stosowne organy administracji architektoniczno-budowlanej i ochrony środowiska nie potwierdziły w swoich rejestrach faktu zgłoszenia budowy spornej oczyszczalni, ani zgłoszenia jej do eksploatacji, czego nie uprawdopodobnił również skarżący, wielokrotnie wzywany przez organ I instancji (np. karta 147, 175), brak było podstaw do weryfikowania spełnienia przesłanki wymienionej w pkt 3. Wobec powyższego również zarzut naruszenia art. 220 K.p.a. okazał się bezzasadny.
W związku z powyższym, wbrew stanowisku skarżącego, organy nie miały obowiązku sprawdzać, czy sporna oczyszczalnia spełnia obecnie warunki techniczne związane ze składem chemicznym oczyszczonych ścieków przydomowych, np. poprzez dokonanie wizji lokalnej nieruchomości.
Wbrew bowiem wielokrotnie podnoszonym zarzutom skarżącego, organy wielokrotnie wskazywały, że nie tyle uznały, iż sporna oczyszczalnia nie istnieje i nie funkcjonuje, a jedynie, że nie spełnia wymagań określonych w przepisach odrębnych. Innymi słowy, organy nie zaprzeczały oczywistym faktom wybudowania i funkcjonowania oczyszczalni, a jedynie wyprowadziły logiczne wnioski i konsekwencje związane z brakiem dokumentów potwierdzających zbudowanie i oddanie oczyszczalni do użytku.
Wbrew też argumentacji skarżącego, organy właśnie dokonały weryfikacji dokumentów projektowych, na które się powołały, a w których nie ma informacji o przydomowej oczyszczalni, a jedynie o szczelnym zbiorniku na szambo. Weryfikacja przyniosła skutek oceny braku odzwierciedlenia rzeczywistego, obecnego stanu faktycznego, w ww. dokumentacji.
Odnośnie zarzutu niesprawdzenia przez organ, czy przydomowa oczyszczalnia nie została przypadkiem wybudowana już po pierwotnym odbiorze budynku, na który powołuje się organ, Sąd stwierdza, że dokładna data późniejszej przebudowy instalacji, wobec stwierdzenia braku zgłoszeń do stosownych organów, nie ma decydującego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy.
Natomiast odnośnie podnoszonej argumentacji związanej z finansowym interesem organu, który ubiegając się o środki unijne źle ocenił możliwy do uzyskania stopień skanalizowania Gminy, Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji I instancji organy w ogóle nie poruszyły wskazanej treści. Brak jest podstaw by uznać, że zagadnienie to miało jakikolwiek wpływ na wynika sprawy. Wobec tego zarzuty w tej materii należało uznać za chybione.
Podsumowując Sąd stwierdził, że organy ustaliły w sprawie jednoznacznie i prawidłowo, nie naruszając żadnych przepisów K.p.a., w tym podnoszonych w skardze, iż zaistniały wszystkie przesłanki do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości skarżącego do sieci celem zapewnienia przez niego – jako właściciela budynku mieszkalnego - należytego utrzymania czystości i porządku zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi.
Sąd stwierdził też brak naruszenia powołanych w skardze przepisów Konstytucji, bowiem zastosowanie w sprawie przedmiotowego nakazu nie narusza zasady proporcjonalności i istoty prawa własności.
W tych okolicznościach nie może mieć wpływu dla rozstrzygnięcia rozgoryczenie skarżącego, że okazało się, iż zakupiona przez niego w 2017 r. nieruchomość ma rozwiązanie odprowadzania ścieków komunalnych i bytowych samowolnie zmienione wobec projektu budowlanego zatwierdzonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, w związku z czym w 2022 r., po zrealizowaniu rozbudowy kanalizacyjnej sieci zbiorczej, nakazuje się mu ponieść dodatkowe koszty, tym razem przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Niewątpliwie sprzedawca domu z oczyszczalnią powinien był przekazać nabywcy (skarżącemu) pełną dokumentację potwierdzającą legalność wszelkiego zagospodarowania nieruchomości, a nabywca powinien od tej chwili dokumentacją tą dysponować.
Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że co do obowiązków ciążących na inwestorze realizującym przydomową oczyszczalnię, w latach 2001-2003, również w zakresie obowiązkowych zgłoszeń, wynikających z obowiązującego od 2001 r. art. 152 P.o.ś., to skonkretyzowane są one nie jak wskazał organ II instancji rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia, a obowiązującym wcześniej w tej materii rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz.U. z 2001 r. nr 140 poz. 1585), załącznik, tabela B: Instalacje niewymagające pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, których eksploatacja wymaga zgłoszenia z uwagi na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi: oczyszczalnie ścieków o przepustowości do 5 m3 na dobę, wykorzystywane na potrzeby gospodarstw domowych lub rolnych w ramach zwykłego korzystania z wód.
Również jeśli chodzi o prawo budowlane, powołany przez Kolegium art. 30 ust. 1b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane: "Zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych dokonuje się organowi administracji architektoniczno-budowlanej" obowiązuje dopiero od 19 września 2020 r.
Natomiast w roku 2003 analogiczne obowiązki na inwestora nakładał art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 (Dz.U. z 2003 r. nr 207 poz. 2016).
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.